Në Zvicër, një nga vendet më të rregullta dhe më të ndërgjegjshme ndaj mjedisit në botë, kondicionerët nuk përdoren gjerësisht. Shumica e shtëpive private nuk i kanë fare, ndërsa edhe në zyrat e biznesit ato janë të rralla. Kjo lidhet me klimën e butë dhe me politikat e forta për efikasitet energjetik dhe zhvillim të qëndrueshëm.

Në disa kantone, për të instaluar kondicioner nevojitet leje speciale dhe arsye e justifikuar, shpesh edhe mjekësore. Për shembull, në Gjenevë duhet të provohet që pajisja është e domosdoshme dhe të përmbushë standarde të larta për kursimin e energjisë.

Ndërtesat në Zvicër janë të dizajnuara që të mbajnë ngrohtësi në dimër dhe freski në verë, falë izolimit të mirë dhe mureve të trasha. Për këtë arsye, shumë banorë mbështeten në metoda natyrale ftohjeje, si ajrosja gjatë natës, mbajtja e perdeve të mbyllura gjatë ditës, përdorimi i ventilatorëve apo thjesht qëndrimi në natyrë. Për ta, kondicioneri shihet si luks i panevojshëm dhe shpenzim i tepërt energjie.

Megjithatë, kondicionerët nuk mungojnë krejtësisht. Ata gjenden në spitale, hotele dhe qendra tregtare, si edhe në disa zyra moderne, sidomos tani që valët e të nxehtit janë bërë më të shpeshta. Por edhe kur ligjërisht lejohet instalimi i tyre, shumë zviceranë preferojnë zgjidhje alternative për të mos dëmtuar mjedisin dhe për të shmangur faturat e larta të energjisë.

Kështu, Zvicra mbetet shembull se komoditeti mund të arrihet pa e dëmtuar natyrën, ndërsa kondicioneri mbetet më shumë luks sesa nevojë.

Numri i rasteve të pickimit nga rriqrat po rritet në Zvicër, por njerëzit shpesh e nënvlerësojnë rrezikun që ato paraqesin. Ja si mund të mbroheni.

Rriqrat janë të shumta në Zvicër çdo verë.

Megjithatë, dy lloje që nuk janë vendase po e “pushtojnë” gjithnjë e më shumë vendin.

Njëra prej tyre është rriqra Hyalomma.

Nuk është aspak e këndshme: ekspertët thonë se kur është e mbushur me gjak, mund të arrijë deri në dy centimetra gjatësi, që është pothuajse tre herë më e madhe se rriqra e zakonshme që gjendet në Zvicër. Ka sy dhe ndjek në mënyrë aktive viktimat e saj.

Patogjenët që mbart kjo rriqër nuk duhen nënvlerësuar.

Sipas Werner Tischhauser, zëvendëspresident i Lidhjes Zvicerane të Rriqrave (po, ekziston vërtet një shoqatë e tillë), “nëse rriqrat Hyalomma do të përhapeshin këtu, ky do të ishte një lajm i keq për popullatën, sepse kjo specie përbën një kërcënim të madh”.

Për shembull, mund të shkaktojë ethe Krime-Kongo, të cilat mund të jenë fatale.

Tjetra: rriqra e kënetës

E njohur edhe si rriqra e livadhit, kjo specie po vendoset gjithnjë e më shumë në Zvicër, duke migruar këtu nga rajoni i Mesdheut dhe Afrika e Veriut. Prek si njerëzit ashtu edhe qentë.

Kjo rriqër transmeton baktere që shkaktojnë sindromën Tibola, me pacientët që përjetojnë ethe, nyje limfatike të fryra dhe ndryshime në lëkurë në vendin e pickimit, transmeton albinfo.ch.

Për fat të mirë, ndryshe nga sëmundja që shkakton rriqra Hyalomma, kjo gjendje nuk është kërcënuese për jetën.

Ku janë më të zakonshme këto rriqra pushtuese?

Këto krijesa preferojnë një klimë të butë, prandaj njerëzit që jetojnë në zona malore janë më pak të prekur se ata në lartësi më të ulëta. Ato janë më të shumta në rajonet Jura, Emmental dhe Toggenburg, si dhe në disa pjesë të Zurich Oberland.

Çfarë duhet të bëni nëse ju pickon?

Nëse ju kap një rriqër, duhet ta hiqni atë sa më shpejt dhe në mënyrë të sigurt. Sa më shpejt ta bëni këtë, aq më i ulët është rreziku që ajo të arrijë t’ju infektojë.

Gjëja më e mirë është të shkoni te mjeku ose në një farmaci për ta hequr siç duhet rriqrën, nëse ndodheni afër.

Përndryshe, mund ta bëni edhe vetë me një mjet të posaçëm për heqjen e rriqrave (të cilin mund ta blini në shumicën e farmacive në Zvicër) ose me piskatore.

Si mund ta mbroni veten nga pickimet e rriqrave?

Vaksinimi është mënyra më e mirë për t’u mbrojtur nga sëmundjet që transmetohen nga rriqrat. Rekomandohet që nga mosha tre vjeç dhe mbulohet nga sigurimi bazë. Vaksinimi ofron mbrojtje për 10 vjet, shkruan The Local.

Gjithashtu, mund të mbroni veten nga pickimet duke veshur pantallona të gjata dhe këpucë të mbyllura (jo sandale ose shapka) kur ecni në pyll ose në bar të gjatë.

Parlamenti i Zvicrës dëshiron të subvencionojë një tren të ri nate që lidh Bazelin me Malmön në Suedi, por jo të gjithë janë dakord. Pse ndodh kjo?

Qeveria e Zvicrës është e përkushtuar për të zgjeruar linjat ndërkombëtare midis qyteteve zvicerane dhe atyre evropiane.

Për shembull, në vitin 2026 pritet të qarkullojnë dy trena shtesë në secilin drejtim midis Cyrihut dhe Milanos. Lidhja direkte me Bolonjën do të zgjerohet deri në Firence, ndërsa treni veror për në Gjenovë do të vazhdojë deri në La Spezia.

Midis Zvicrës dhe Francës, një tren direkt nga Lozana, nëpërmjet Gjenevës, do të shkojë në Marsejë sipas sezonit, nga prilli deri në tetor, duke qarkulluar nga e enjtja deri të hënën.

Orari i ri për vitin 2026 do të ofrojë gjithashtu më shumë komoditet për pasagjerët e trenave të natës. Trenat modernë Nightjet me mini kabina dhe me tualete e dushe private do të lidhin Cyrihun dhe Bazelin me Hamburgun, Amsterdamin dhe Vjenën, përcjell albinfo.ch.

Më vonë, Zvicra synon të ketë edhe një lidhje direkte me Mbretërinë e Bashkuar. Gjithashtu, duke filluar nga prilli i vitit 2026, pritet që tre trena nate në javë të qarkullojnë midis Bazelit dhe Malmö-s, nëpërmjet Kopenhagenit, në secilin drejtim, pra gjithsej gjashtë herë në javë.

Të paktën, ky është plani, edhe pse disa deputetë duan ta ndalin.

Cili është problemi?

Parlamenti ka vendosur të ndajë 30 milionë franga në vit për lidhjet ndërkombëtare hekurudhore gjatë gjashtë viteve të ardhshme. Megjithatë, për të ulur shpenzimet, kësti i parë për këtë vit u ul në 10 milionë franga.

Këshilli Federal ka bërë të ditur se nuk dëshiron ta tejkalojë këtë shifër as në vitet e ardhshme. Kjo lë në dispozicion vetëm 60 milionë franga, nga 180 milionët që ishin parashikuar fillimisht, për t’u përdorur për rrjetin ndërkombëtar të trenave.

Zyra Federale e Transportit ka vendosur të ndajë pjesën më të madhe të këtyre parave, plot 47 milionë franga, për një projekt të vetëm, pikërisht për linjën e re nga Bazeli në Malmö, shkruan The Local.

Kjo do të thotë se për çdo udhëtim me tren në këtë linjë do të shpenzohen rreth 30 mijë franga.

Sipas zëdhënëses së kompanisë hekurudhore SBB, Sabrina Schellenberg, këto para do të përdoren për koston e shtigjeve të trenave dhe të energjisë, por edhe për mjetet lëvizëse dhe personelin.

Shpërdorim i parave të taksapaguesve?

Jo të gjithë deputetët janë dakord me këtë mënyrë të shpenzuari. Për deputetin Thomas Hurter nga Partia Popullore Zvicerane, që është edhe anëtar i Komisionit parlamentar të Transportit, një subvencion prej 30 mijë frangash për një udhëtim me tren është një ide e keqe.

“Unë besoj se kjo është në thelb një shpërdorim i parave të taksapaguesve sepse SBB po investon në një linjë që nuk ka domosdoshmërisht një të ardhme, dhe paratë do të ishte më mirë të përdoren për linjat ekzistuese,” tha ai.

Çfarë pritet të ndodhë tani?

Është ende herët për të thënë.

Kjo sepse ende nuk është e sigurt nëse fondet për këtë shërbim të ri të trenit të natës nga Bazeli në Malmö do të miratohen. Parlamenti duhet të votojë mbi financimin çdo dhjetor si pjesë e debatit për buxhetin federal.