Platforma shtetërore zvicerane Stopsmoking.ch, e financuar nga Fondi për Parandalimin e Duhanit, është vënë nën kritika pasi përdorimi i saj ka rënë ndjeshëm pas ridizajnimit në vitin 2025. Sipas të dhënave të paraqitura në parlament, faqja regjistron rreth 150,000 vizita në vit, pavarësisht investimeve të mëdha publike.

Fondi që e financon platformën siguron rreth 12 milionë franga zvicerane në vit, ndërsa kostot e funksionimit të shërbimit arrijnë në rreth 1.5 milionë franga në vit. Shërbimet e këshillimit kushtojnë rreth 500 franga për seancë, por janë falas për përdoruesit.

Deputetja e FDP-së dhe mjekja Bettina Balmer e ka kritikuar rënien e përdorimit, duke kërkuar më shumë efikasitet dhe objektiva më të qarta për platformën. Ajo thekson se rritja e kostove në raport me vizitat nuk është e kënaqshme.

Nga ana tjetër, deputetja e SP-së Sarah Wyss e konsideron parandalimin e duhanit shumë të rëndësishëm, por pranon se përmirësimet janë gjithmonë të nevojshme.

Ndërkohë, deputeti i SVP-së Andreas Glarner kritikon ndërhyrjen e shtetit, duke thënë se qeveria duhet të ketë prioritete të tjera dhe të mos krijojë një “shtet kujdestar”.

Qeveria zvicerane mbron platformën, duke deklaruar se ndihma për lënien e duhanit mbetet një nga masat më efektive në parandalimin e dëmeve shëndetësore dhe se programi vlerësohet rregullisht nga institucionet përkatëse.

Më 14 qershor, qytetarët e kantonit Basel-Stadt do të vendosin për një propozim me pasoja të gjera: a duhet që taksat të mund të zbriten drejtpërdrejt nga paga në të ardhmen?

Kjo është një temë politikisht e ndjeshme, pasi prek çështje thelbësore si përgjegjësia personale dhe ndërhyrja e shtetit. Ajo që në shikim të parë duket si lehtësim për shumë tatimpagues, është kthyer në një çështje të debatueshme në Basel. Një model i ri tatimor, i miratuar nga Këshilli i Madh, do të vihet në votim më 14 qershor. Kundër tij kanë dalë shoqatat ekonomike dhe partitë e qendrës së djathtë, të cilat kanë nisur referendum.

Zbritje tatimore nga paga – me pjesëmarrje vullnetare

Thelbi i ndryshimit është një transformim i sistemit të pagesës së taksave: kompanitë me më shumë se 50 punonjës do të detyrohen të zbresin rregullisht një pjesë të të ardhurave të punonjësve për qëllime tatimore dhe t’ia transferojnë kantonit. Megjithatë, punonjësit që nuk dëshirojnë të marrin pjesë mund të dalin nga ky sistem.

“Borxhi tatimor është problemi numër një për personat në borxh,” thotë Pascal Pfister, deputet i Partisë Socialdemokrate (SP) në Këshillin Kantonal të Basel-Stadt.
Sipas tij, shpesh kalon shumë kohë nga momenti kur merren të ardhurat deri te fatura tatimore, “dhe në atë kohë mund të ndodhin shumë gjëra”. Zbritja direkte e taksave, sipas tij, e zgjidh këtë problem: “Një pjesë e madhe e taksave paguhet menjëherë dhe problemi zgjidhet.”

Kritikët: barrë për punëdhënësit

Nga ana tjetër, kundërshtarët nuk e mohojnë ekzistencën e problemit, por kundërshtojnë mënyrën e zgjidhjes. “Punëdhënësit po detyrohen të marrin një detyrë që nuk është pjesë e përgjegjësive të tyre,” thotë Dominik Marbet, drejtor i Shoqatës së Punëdhënësve të Rajonit të Basel-it. Sipas tij, kjo krijon barrë shtesë dhe ndryshon në mënyrë thelbësore sistemin e mbledhjes së taksave.

Edhe pse pjesëmarrja është vullnetare për punonjësit, Marbet nuk e konsideron këtë argument bindës: “Për kompanitë nuk është vullnetare – ato duhet ta zbatojnë zbritjen.” Ai gjithashtu dyshon se përfituesit kryesorë do të jenë ata që kanë më shumë vështirësi financiare, pasi “ata kanë më shumë nevojë për paratë dhe ka gjasa të mos e pranojnë zbritjen”.

Ndarje e qartë politike

Fushata e votimit ndjek linjat klasike politike: partitë e majta si SP, Të Gjelbrit, Basta dhe organizatat sociale e mbështesin propozimin. Ndërsa shoqatat ekonomike dhe pjesa më e madhe e kampit të qendrës së djathtë – përfshirë FDP, SVP, LDP dhe GLP – e kundërshtojnë atë.

Edhe tema të tjera në Basel-Stadt

Në të njëjtën votim, Basel-Stadt do të trajtojë edhe çështje të tjera, përfshirë masat për kufizimin e popullatës së pëllumbave

Kompania zvicerane mëmë Lufthansa shtrëngon masat e kursimit: më pak pastrim avionësh, ndalim punësimi, ndalim udhëtimi dhe shkurtime buxhetore. Swiss është gjithashtu e prekur nga kjo. Një reduktim i stafit duhet të ndihmojë gjithashtu.

Swiss u josh për këtë me një bonus largimi. Në fillim të marsit, ajo u ofroi afërsisht 4,000 asistentëve të saj të fluturimit në bazën në Cyrih deri në 15,000 franga nëse ata largohen vullnetarisht deri në fund të prillit dhe largohen nga kompania deri në fund të gushtit.

Me një pagë fillestare prej rreth 4,000 frangash, ky kompensim korrespondon me disa paga mujore për shumë asistentë fluturimi.

Drejtori ekzekutiv i Swiss, Jens Fehlinger, tha në një intervistë me “NZZ am Sonntag” se qëllimet ishin arritur. Rreth 140 persona do të largohen nga Swiss. “Falë këtyre masave thjesht vullnetare, ne ishim në gjendje të zvogëlonim tepricën”, thotë Fehlinger, shkruan albinfo.ch.

Por Fehlinger dëshiron të kursejë edhe diku tjetër. Që nga java e kaluar, ai ka ofruar edhe stimuj financiarë për punonjësit në tokë. “Për shembull, ju merrni 20 përqind të pagës bazë të kursyer nëse merrni pushime të papaguara. Qëllimi është të ulim rreth 10 përqind të stafit tonë administrativ.

Lufthansa “sigurisht pret diçka” për investimet

Lidhur me akuzën se Swiss duhet të financojë linjat e tjera ajrore të Lufthansa me fitimet e saj, Fehlinger thotë: “E kuptoj këtë, por duhet të dallojmë gjëra të ndryshme këtu. Grupi Lufthansa kursen 20 përqind në administratë, ne vetëm 10 përqind për momentin. Swiss është fitimprurëse, por disa konkurrentë e kanë tejkaluar linjën ajrore në fitimprurësi.

Lufthansa nuk e shtyn as Swiss. “Ne aktualisht investojmë një miliard franga çdo vit në Swiss.” Çdo vit ka tre Airbus të rinj A350 për fluturime të gjata dhe tre A320neo të rinj për fluturime më të shkurtra. “Pothuajse asnjë linjë ajrore zgjeron flotën e saj në një mënyrë të tillë. Nëse kompania mëmë investon kaq shumë, natyrisht pret që kjo të shpërblehet.”

Që nga viti 2024, gratë zvicerane 23-vjeçare dhe të huajt në Aargau janë detyruar të marrin pjesë në një ditë informative të detyrueshme. Quhet “Eventi i sigurisë për mbrojtjen civile”. Në këtë mënyrë, më shumë njerëz do të tërhiqen për punë vullnetare në mbrojtjen civile. Kushdo që humbet ditën e informimit paguan një gjobë dhe rrezikon një urdhër penal. Shumë burokraci për mbrojtjen civile, e cila ndërkohë ka paraqitur mbi 170 ankesa.

Që nga futja e ditëve të informimit të detyrueshëm, në Aargau janë paraqitur 177 njoftime. “Nga 177 raste, janë lëshuar 119 urdhra penalë”, thotë zyra e prokurorit publik të Aargaut me kërkesë të SRF. Kjo do të thotë se 119 persona u dënuan me urdhër penal dhe u detyruan të paguanin për pjesën e mbetur.

700 franga për mospjesëmarrje

Në rastin e një burri nga Kosova që jetonte në Aarau, mospjesëmarrja në eventin informativ i kushtoi 700 franga: 300 franga gjobë dhe 400 franga tarifa për urdhrin penal.

Çdo person që është i kualifikuar për ditën informative do të ftohet personalisht. Ata që nuk paraqiten do të marrin një njoftim. Nëse prapë nuk paraqiteni, mbrojtja civile përgjegjëse do të paraqesë një ankesë. Ky është një “përbindësh burokracie”, sipas organizatave të mbrojtjes civile të Aargaut me kërkesë, transmeton albinfo.ch.

Shumë përpjekje, pak rendiment

Në fakt, shifrat e këtij marsi treguan se ditët informative nuk e arrijnë qëllimin e tyre. Në vitin 2024, 2466 persona morën pjesë në afërsisht 60 evente informative, u tha në një njoftim paraprak nga parlamenti. Nga këto, vetëm një person mund të fitohej për mbrojtjen civile.

Një nga organizatat më të mëdha të mbrojtjes civile në Aargau, Organi Rajonal i Menaxhimit Baden (RFO), ka thirrur gjithsej 650 persona në vitet 2024 dhe 2025. Në 40 raste, RFO paraqiti një ankesë sepse njerëzit kishin anashkaluar ditën e informacionit.

Një tjetër organ qeverisës rajonal ka punësuar një person me një ngarkesë pune prej 20 përqind për të administruar ngjarjet e sigurisë. Përpjekja dhe rendimenti do të ishin jashtë proporcionit, thuhet në Baden.

Probleme me autobusët

Në vitet 2024 dhe 2025, sipas kërkesës drejtuar departamentit përgjegjës të Aargau, kishte “vështirësi në zbatimin e sistemit të gjobave të ngjarjes së detyrueshme të sigurisë”.

Një tjetër organ qeverisës rajonal ka punësuar një person me një ngarkesë pune prej 20 përqind për të administruar ngjarjet e sigurisë. Përpjekja dhe rendimenti do të ishin jashtë proporcionit, thuhet në Baden.

Probleme me autobusët

Në vitin 2024 dhe 2025, sipas kërkesës drejtuar departamentit përgjegjës të Aargaut, pati “vështirësi në zbatimin e sistemit të gjobave të ngjarjes së detyrueshme të sigurisë”.

Në fund të prillit 2026, Prokuroria Publike e Cyrihut dhe Policia Kantonale e Cyrihut ndërmorën një veprim kundër drejtorëve menaxhues të një ofruesi shërbimesh financiare me aktivitet ndërkombëtar. Pesë persona u arrestuan.

Të akuzuarit akuzohen se kanë transferuar sistematikisht miliona dollarë jashtë vendit për disa vite. Paratë vinin kryesisht nga mashtrimi dhe trafiku i drogës dhe ishin të fshehura gjatë transferimeve nëpërmjet një sistemi të zgjuar me kriptovaluta dhe dokumente fiktive. Si rezultat, autorët thuhet se janë fajtorë, ndër të tjera, për pastrim parash nga bandat dhe bizneset, raporton Blick, transmeton albinfo.ch.

Operacioni i koordinuar me Gjermaninë dhe SHBA-në

Shtatë kontrolle shtëpish në Zvicër dhe një tjetër në Gjermani u kryen më 28 prill 2026. Do të konfiskohen prova të vlefshme, si dhe asete të mëdha. Gjithsej mbi 100 forca policie ishin në detyrë. Aktualisht, tre të pandehur janë në paraburgim dhe një në paraburgim për ekstradim. Prezumimi i pafajësisë vlen për të akuzuarit.

Aksioni u zhvillua në bashkëpunim me zyrat e prokurorive publike dhe forcat policore të kantoneve Vaud, St. Gallen, Bazel dhe Gjenevë, si dhe autoritetet gjermane të zbatimit të ligjit dhe Administratën Amerikane Kundër Drogave (DEA). Ai u koordinua gjithashtu nëpërmjet Europolit me veprime koherente dhe të njëkohshme në Francë, Greqi dhe Nigeri dhe u krye në koordinim me të njëjtën ditë nga Zyra e Prokurorit Publik II të Kantonit të Cyrihut kundër një grupi kriminal nga Nigeria.

Studiuesit kanë bërë që toka të dridhet në Zvicrën jugore, duke shkaktuar mijëra tërmete të vogla në një mjedis të monitoruar, ndërsa kërkojnë të zbulojnë njohuri mbi sizmicitetin që mund të zvogëlojnë rreziqet.

“Ishte një sukses!” tha Domenico Giardini, një nga studiuesit kryesorë në projekt, ndërsa inspektoi një çarje në murin shkëmbor që rrethon një tunel të ngushtë shumë poshtë Alpeve Zvicerane.

I veshur me një kostum portokalli fluoreshente dhe një helmetë, profesori i gjeologjisë në Institutin Federal të Teknologjisë në Cyrih (ETH) ndezi dritën e tij për të parë më mirë.

“Ne kishim sizmicitet,” tha ai me entuziazëm, duke shpjeguar se qëllimi ishte “të kuptonim se çfarë ndodh në thellësi kur Toka lëviz”.

Giardini po qëndronte në BedrettoLab të gdhendur në mes të një tuneli të ngushtë ventilimi prej 5.2 kilometrash që të çon në tunelin hekurudhor Furka.

I arritur nga automjete elektrike të adaptuara posaçërisht që rrëshqasin nëpër errësirën e lagësht përgjatë pllakave të betonit të vendosura mbi një dysheme me baltë dheu, laboratori i thellë nëntokësor është vendi ideal për të krijuar dhe studiuar tërmetet, tha Giardini, raporton AFP.

“Është perfekte, sepse kemi një kilometër e gjysmë mal sipër nesh… dhe mund t’i shohim shumë nga afër çarjet, si lëvizin, kur lëvizin, dhe mund t’i bëjmë vetë të lëvizin”, i tha ai AFP-së.

Makineri për tërmetet

Zakonisht, studiuesit që kërkojnë të studiojnë tërmetet vendosin sensorë pranë çarjeve të njohura dhe presin.

Në BedrettoLab, në të kundërt, studiuesit mbushën një çarje të parazgjedhur me sensorë dhe instrumente të tjera, dhe më pas kërkuan të shkaktonin lëvizje.

Për eksperimentin, të quajtur Aktivizimi i Çarjeve dhe Këputja e Tërmeteve (FEAR-2), dhjetëra shkencëtarë nga e gjithë Evropa kaluan katër ditë në fund të prillit duke injektuar 750 metra kub ujë në vrimat e shpuara në muret shkëmbore të tunelit, duke synuar të provokonin një tërmet me magnitudë 1.

“Ne nuk krijojmë një çarje të re… Ne vetëm lehtësojmë që ajo të lëvizë”, tha Giardini, transmeton albinfo.ch.

Gjatë eksperimentit, nuk kishte njerëz në tunel për arsye sigurie, me gjithçka që menaxhohej nga distanca nga laboratori ETH i Zurich-ut.

Kur AFP vizitoi laboratorin e Cyrihut një ditë pas eksperimentit, shkencëtarët po diskutonin me entuziazëm shenjat e para të sizmizmit në monitorë.

“Kjo është një lloj shtyrjeje përtej kufijve të shkencës”, tha Ryan Schultz, një sizmolog i specializuar në tërmetet e shkaktuara nga njeriu.

Eksitimi u ndërpre nga një ndërprerje e papritur e energjisë në tunel që i bëri shkencëtarët në Cyrih të kërkonin përgjigje.

“Ne kemi makinën tonë të tërmeteve… Tani duhet të luajmë me parametrat”, tha Frederic Massin, një sizmolog francez dhe ekspert teknik, ndërsa studionte ekranin e tij për të dhëna se çfarë kishte shkaktuar ndërprerjen.

Defekti ishte jetëshkurtër dhe pompimi shpejt rifilloi.

8,000 tërmete

Në fund, rreth 8,000 ngjarje të vogla sizmike u shkaktuan përgjatë çarjes së synuar, por edhe, çuditërisht, përgjatë çarjeve të tjera që shtrihen pingul me atë kryesore, duke shkaktuar magnitudna lokale që varionin nga -5 në -0.14.

“Ne nuk arritëm magnitudën e synuar që kishim vendosur, por arritëm pak më poshtë”, tha Giardini.

Vetëm kjo ishte një sukses i madh, këmbënguli ai, duke theksuar se megjithëse kishte pasur përpjekje të mëparshme për të krijuar tërmete të vogla në mjediset laboratorike, kjo nuk ishte “kurrë në këtë shkallë dhe kurrë kaq thellë”.

“Thjesht nuk është provuar kurrë.”

Gjetjet, tha ai, do të ndihmojnë në përcaktimin e këndeve më të mira të injektimit për arritjen e magnitudës 1 në BedrettoLab kur studiuesit ta provojnë herën tjetër në qershor.

Magnitudat në shkallën Rihter maten logaritmikisht, me çdo rritje të numrit të plotë që përfaqëson dhjetë herë më shumë në amplitudën e matur.

Magnitudat nën zero janë ende të prekshme. Kushdo që qëndron pranë çarjes gjatë tërmeteve më të mëdha të shkaktuara, në -0.14, do të kishte ndjerë një përshpejtim prej “1.5 G”, ose 1.5 herë përshpejtimin standard për shkak të gravitetit, tha Giardini.

Ato do të kishin fluturuar “në ajër me një kërcim të madh”, shpjegoi ai.

Asgjë nuk u ndje në sipërfaqe, dhe Giardini theksoi se duke lubrifikuar një çarje ekzistuese, ekipi po shtonte vetëm “rreth një përqind të asaj që është rreziku natyror”.

Eksperimenti, këmbënguli ai, ishte plotësisht “i sigurt”.

Giardini shpjegoi rëndësinë e hulumtimit, duke theksuar: “Nëse zotërojmë mënyrën e prodhimit të tërmeteve të një madhësie të caktuar, atëherë e dimë se si të mos i prodhojmë ato.”

Kjo ishte veçanërisht e rëndësishme në lidhje me aktivitetet nëntokësore si gërmimi dhe nxjerrja, tha ai, duke treguar për shembull tërmetet e shkaktuara nga asgjësimi i ujërave të zeza nga industria e frackingut në Teksas.

Ai gjithashtu theksoi tërmetin me magnitudë 5.4 ballë të Pohang në Korenë e Jugut në nëntor 2017, i shkaktuar nga injektimi i ujit në termocentralin e parë eksperimental gjeotermik të vendit.

“Pa e kuptuar, ata filluan të injektonin dhe të fillonin sizmicitetin e induktuar në një çarje të madhe, (duke krijuar) një tërmet shumë serioz,” theksoi Giardini.

“Ne nuk po themi se nuk duhet të shkojmë nën tokë,” këmbënguli ai.

“Ne duhet të mësojmë se si ta bëjmë atë në mënyrë më të sigurt.”

Zvicra është një vend i transportit publik: pothuajse një milion e gjysmë pasagjerë transportohen nga SBB çdo ditë. Megjithatë, ka dallime të mëdha kohore dhe rajonale në shfrytëzimin e trenave.

Kjo linjë është më e përdorura

Ata që udhëtojnë me Interregio 90 nga Gjeneva në Lozanë në orën 6:05 pasdite kanë shansin më të keq për të marrë një vend të lirë: Në këtë drejtim, Klasa e 2-të mesatarisht zë 98 përqind të të gjitha vendeve, gjithashtu në Klasën e parë, shfrytëzimi është mbi 90 përqind.

Kjo duhet të habisë disa udhëtarë të shpeshtë – ndonjëherë linja Cyrih-Bernë shpesh konsiderohet si lidhja ku një vend i lirë në tren tashmë kufizohet me një mrekulli. Në vlerësimin e RTS, megjithatë, ajo as nuk hyn në 10 vendet e para: Katër vendet e para kanë të bëjnë të gjitha me lidhjet në Zvicrën Perëndimore, vendi i pestë pasohet nga treni nga Lucerna në Stacionin Qendror të Cyrihut në orën 7:09 të mëngjesit, lidhja e parë në Zvicrën gjermanishtfolëse.

Në këto kohë, shfrytëzimi është më i lartë

Nuk duhet të jetë më pak e habitshme që shumica e njerëzve udhëtojnë me tren gjatë orarit të pikut – prandaj quhen kështu: Nëse një pjesë e madhe e popullsisë udhëton për në zyrë, universitet ose punishte midis orës 6.30 dhe 8.30 të mëngjesit, një turmë krijohet shpejt në shumë trena. E njëjta situatë lind në mbrëmje midis orës 5 dhe 7 të pasdites, kur të gjithë duan të shkojnë në shtëpi. Por nëse udhëtoni me tren gjatë javës, keni shumë më tepër hapësirë ​​për të shtrirë këmbët dhe për të lënë çantën në vendin tjetër.

Bileta e klasit të parë bën këtë ndryshim

Gjithashtu nuk është e habitshme: Klasa e dytë është praktikisht gjithmonë më e ngarkuar se Klasa e parë. Shkëlqyeshëm. Disa zviceranë nga pjesa frëngjishtfolëse po bëjnë thirrje për heqjen e ofertës shumë më të shtrenjtë dhe të rehatshme, në mënyrë që të ketë më shumë hapësirë ​​për pasagjerët në klasin e dytë.

SBB: Ky hap ndoshta do të ishte i pakuptimtë si financiarisht ashtu edhe ekologjikisht. Në vitin 2025, të ardhurat nga shitja e biletave të klasit të parë përbënin 14 përqind të të ardhurave të SBB-së, megjithëse vetëm 6 përqind e të gjitha biletave të shitura ishin bileta për klasin e parë, raporton RTS, transmeton albinfo.ch.

Sociologu Vincent Kaufmann gjithashtu sheh arsye të mira për ekzistencën e vazhdueshme të ofertës së klasit të parë në qëndrueshmëri: sa më shumë fiton një person, aq më shumë gazra serrë lëshon. Kur këta njerëz me të ardhura të mira udhëtojnë me tren, shpesh në klasin e parë. Sipas Kaufmann, kjo zvogëlon në mënyrë aktive emetimet e CO2. Sepse energjia elektrike me të cilën SBB operon lokomotivat e saj ka qenë plotësisht e rinovueshme që nga fillimi i vitit 2025: Për dekada të tëra, një pjesë e madhe ka ardhur nga hidrocentralet e brendshme të kompanisë; 10 përqind, që dikur vinte nga energjia bërthamore, u zëvendësua në fillim të vitit të kaluar nga energjia elektrike e marrë nga energjia diellore dhe e erës.

Udhëtarëve u kërkohet të kontrollojnë makinat dhe bagazhet e tyre për brumbullin pushtues kur kthehen nga zona të caktuara në Zvicër dhe jashtë vendit.

Zyra Federale për Bujqësi (FOAG) njoftoi se po nis sot një fushatë për të rritur ndërgjegjësimin midis qytetarëve dhe udhëtarëve. Qëllimi është të inkurajohet vigjilenca dhe të ngadalësohet përhapja e brumbullit. Fushata e ndërgjegjësimit do të zhvillohet përgjatë rrugëve veri-jug, në stacionet hekurudhore dhe terminalet e mallrave, në rajonet turistike të Ticinos dhe në internet.

Brumbulli japonez shpesh arrin pa u vënë re në automjete ose në bagazhe nga zonat e infektuara në rajone të reja. Zonat e infektuara përfshijnë të gjithë kantonin e Ticinos, pjesë të Graubünden dhe Valais, si dhe rajonet veriore italiane të Lombardisë dhe Piemontes. Pati gjithashtu infektime të mëdha në kantonet e Bazelit dhe Cyrihut në vitin 2025, shkruan swissinfo, transmeton albinfo.ch.

“Ndërsa zhdukja e brumbullit japonez nuk është më e mundur në zona të caktuara, masat e marra nga kantonet dhe ekspertët e industrisë kanë rezultuar efektive në ngadalësimin e përhapjes së tij të mëtejshme. Ky ngadalësim është thelbësor për minimizimin e dëmeve në veri të Alpeve, ku brumbulli japonez gjendet vetëm në mënyrë sporadike. Tani, megjithatë, nevojitet mbështetja e të gjithë popullatës”, thuhet në njoftimin për shtyp të fushatës.

Brumbulli japonez sulmon gjethet, frutat dhe lulet e mbi 400 specieve bimore. Larvat e tij dëmtojnë gjithashtu rrënjët e lëndinave. Nëse gjenden, brumbujt nuk duhet të çohen në shtëpi. Ata duhet të kapen, të neutralizohen dhe të raportohen në shërbimin kantonal të mbrojtjes së bimëve.