Sipas një skenari afatmesëm, të publikuar së fundmi nga Shërbimi i Statistikave dhe të Dhënave (SSD) i kantonit të Friburgut, popullsia e këtij kantoni mund të arrijë deri në 405,000 banorë deri në vitin 2055. Kjo përfaqëson një rritje prej rreth 60,000 banorësh krahasuar me numrin aktual të popullsisë.

Rritja pritet të jetë veçanërisht e ndjeshme në rajonin e Gruyère-it, ndërkohë që distriktet e tjera pritet të shkojnë drejt stabilizimit të numrit të banorëve.

Që nga viti 2019, rritja e popullsisë është përshpejtuar, me një shtim vjetor prej 3,000–5,000 banorë në vit. Përjashtim bën viti 2023, kur u regjistrua një shtesë e jashtëzakonshme prej 7,072 personash. Kjo u ndikua kryesisht nga përfshirja e mbajtësve të lejes S në popullsinë rezidente të përhershme, pas 12 muajsh qëndrimi në vend, transmeton albinfo.ch.

Sipas SSD-së, kjo dinamikë është kryesisht e nxitur nga një bilanc pozitiv migrator. Ndër vite, migracioni neto ka qenë i përbërë në mënyrë të barabartë mes migrimit ndërkombëtar (52%) dhe atij ndërkantonal (48%).

Popullsi më e plakur dhe më shumë njerëz mbi 100 vjeç

Projektohet që në vitin 2055 përqindja e banorëve mbi 80 vjeç të dyfishohet, nga 4.5% në vitin 2024 në 9.4%, që përkthehet në rreth 38,000 persona. Ky numër është mbi 20,000 më shumë se sot (15,500).

Ndër këta banorë, më shumë se 400 pritet të jenë mbi 100 vjeç, ndërkohë që aktualisht numri i tyre është rreth pesëdhjetë. Të gjitha shifrat e përmendura i referohen vetëm popullsisë rezidente të përhershme.

Lancimi i numrit të urgjencës 142, i destinuar për të ndihmuar viktimat e dhunës në familje, është shtyrë deri në maj të vitit 2026. Fillimisht ishte parashikuar që numri të vihej në funksion në nëntor të vitit 2025, por vonesat në proces e kanë zgjatur afatin me gjashtë muaj.

Zyra Federale për Komunikim (OFCOM) njoftoi të dielën se “krijimi i kuadrit ligjor të nevojshëm për implementimin e një numri të shkurtër dhe kompleksiteti teknik i projektit kanë sjellë këtë shtyrje”. Kjo deklaratë konfirmon raportin e publikuar nga gazeta Le Matin Dimanche, transmeton albinfo.ch.

Një zëdhënës i OFCOM shtoi se “ofruesit e shërbimeve të telekomunikacionit kanë nevojë për më shumë kohë për të përfshirë numrin në rrjetet e tyre”. Përgjegjës për implementimin është Konfederata e Drejtorëve Kantonalë të Çështjeve Sociale (CDAS), në bashkëpunim me kompaninë Swisscom, që është pronare e numrit 142.

“Kemi gatishmëri të ecim përpara”, u shpreh presidenti i CDAS, Matthias Reynard, për gazetën Le Matin Dimanche. Megjithatë, ai sqaroi se për të realizuar këtë hap nevojitet një ndryshim i rregullores nga Këshilli Federal, që duhet të kryhet nga OFCOM.

Rritje shqetësuese e dhunës në familje

Shtyrja e këtij shërbimi vjen në një periudhë kur shqetësimet për numrin e femicideve në Zvicër janë në rritje. Ngjarja e fundit tragjike ndodhi në Epagny (FR), ku një burrë vrau gruan e tij në vendin e saj të punës me një pushkë gjuetie, duke shkaktuar një tronditje të madhe në opinionin publik.

Sipas një grupi që organizoi një marshim heshtjeje për të kujtuar viktimën e Epagny-t, të paktën 14 femicide janë regjistruar në vitin 2025. Statistikat zyrtare tregojnë se dhuna në familje është rritur me 6.1% gjatë vitit 2024, sipas Zyrës Federale të Statistikave.

Përballë përmasave në rritje të dhunës në familje, Konfederata Zvicerane ka prezantuar një plan veprimi për forcimin e parandalimit. Një linjë telefonike ndihmëse do të jetë në dispozicion deri në fund të vitit 2025, si pjesë e këtij plani.

Tarifat e reja të larta amerikane kundër tekstileve kineze po shkaktojnë shqetësime të mëdha në Evropë, me industrinë zvicerane që po e sheh me ankth mundësinë e një vërshimi të mallrave nga Kina në tregun e kontinentit të vjetër. Me SHBA-të që kanë vendosur një taksë prej 125% për tekstilet kineze, ekziston frika se Pekini do t’i ridrejtojë këto produkte drejt Evropës – dhe për pasojë drejt Zvicrës – duke tronditur ekuilibrat tregtarë dhe duke rritur konkurrencën, shpesh të konsideruar si e pandershme, shkruan RTS, transmeton albinfo.ch.

Industria e tekstilit në Zvicër është veçanërisht e ekspozuar. Eksportet kineze të tekstileve dhe veshjeve kanë tejkaluar 250 miliardë franga në vitin 2024, ndërkohë që platformat si Shein dhe Temu po përjetojnë një bum të shitjeve në tregjet evropiane, falë çmimeve të tyre jashtëzakonisht të ulëta.

Megjithatë, jo të gjithë janë pesimistë. Michael Ingram, themelues i markës zvicerane Revario, e cila prodhon veshje sportive në kantonin Fribourg, mbetet optimist. Në një intervistë për lajmet e RTS të shtunën mbrëma, ai u shpreh se “publiciteti i keq” që po marrin produktet kineze mund të nxisë konsumatorët që të zgjedhin prodhimet vendore, duke vlerësuar cilësinë e pëlhurave dhe përfundimin e kujdesshëm të artikujve zviceranë, të cilët nuk synojnë konsum masiv.

Për Sven Lusti, përfaqësues i Federatës Zvicerane të Shitjes me Pakicë, rreziku është real dhe kërkohet veprim institucional. “Zvicra nuk është në gjendje të konkurrojë me këto çmime,” tha ai për RTS, duke bërë thirrje për rregulla më të rrepta kundër gjigantëve të modës online dhe për një konkurrencë të ndershme, që respekton të njëjtat standarde të prodhimit dhe sigurisë, transmeton albinfo.ch.

Përveç tekstileve, pritet të ketë një vërshim edhe të produkteve elektronike dhe elektrike – si konzolat e lojërave dhe kamerat e sigurisë – si dhe makineri industriale dhe produkte kimike, që mund të ndikojnë në sektorët farmaceutikë dhe bujqësorë evropianë.

Një tjetër shqetësim është cilësia e produkteve që nuk përputhen me standardet mjedisore dhe të sigurisë në Zvicër. Gjatë vitit 2024, disa shoqata konsumatorësh depozituan ankesa kundër Shein dhe Temu për shkak të cilësisë së dyshimtë të lodrave dhe produkteve të tjera që shiten në këto platforma.

Megjithatë, ekspertët thonë se Zvicra është pjesërisht e mbrojtur, pasi importon kryesisht mallra me vlerë të shtuar të ulët që rrallë konkurron drejtpërdrejt me prodhimin vendas. Pavarësisht kësaj, rritja e dumpingut kinez dhe mungesa e rregullimit adekuat mbeten një sfidë e hapur për ekonominë dhe tregtinë vendore, transmeton albinfo.ch.

Në administratën federale të Zvicrës ekzistojnë 38 klasa të ndryshme pagash, të cilat përcaktojnë të ardhurat e nëpunësve civilë në varësi të pozitës dhe përgjegjësive. Sipas një raportimi të SonntagsZeitung, aktualisht gjashtë zyrtarë të lartë janë të klasifikuar në klasën më të lartë të mundshme të pagave, me një maksimum vjetor prej 405.251 frangash zvicerane, transmeton albinfo.ch.

Në këtë klasë të lartë përfshihet edhe Shefi i Shtabit të Ushtrisë, Thomas Süssli, si dhe pesë nga gjashtë sekretarët e shtetit. Përjashtim bën Sekretari i Shtetit për Politikën e Sigurisë, Markus Mäder, i cili është i vendosur në klasën 36. Ndërkohë, një person në administratë ka arritur tashmë pagën maksimale prej 405.251 CHF; megjithatë, identiteti i tij nuk është bërë publik nga Zyra Federale e Personelit (EPA).

Paga e një Këshilltari Federal mbetet më e larta në administratë, duke arritur në 477.688 CHF në vit. Ndërkaq, ambasadorët janë të renditur në klasën e pagave 35, me një pagë maksimale vjetore prej 296.277 CHF bruto, shkruan 20 Minuten.

Asistentët personalë të Këshilltarëve Federalë – të cilët i shoqërojnë në udhëtime, shkruajnë fjalime dhe përgatitin raporte – janë të pozicionuar në klasat e pagave 30 dhe 31, me një të ardhur maksimale prej 226.255 CHF.

Pagat ndryshojnë ndjeshëm në varësi të funksionit. Specialistët e IT-së mund të fitojnë deri në 160.000 CHF në vit (klasa 24), ndërsa një shofer limuzine i Këshillit Federal mund të fitojë rreth 92.000 CHF në vit (klasa 11).

Në nivelin më të ulët të klasifikimit janë punonjësit e pastrimit dhe portierët, të cilët gjenden në klasën 11, me një pagë vjetore maksimale prej 66.451 CHF. Sipas EPA-së, rreth gjysma e stafit të administratës federale ndodhet në nivelin më të lartë të pagës përkatëse, ndërsa pjesa tjetër është në proces gradimi, transmeton albinfo.ch.

Me afrimin e festimeve të Pashkëve dhe fluksin turistik që sjellin ato, mungesa e strehimit për punëtorët sezonalë ka dalë sërish në qendër të vëmendjes në Zvicër. Javën e kaluar, punëdhënësit, hotelierët dhe përfaqësuesit politikë nga zonat turistike u mblodhën në një takim kombëtar për të diskutuar zgjidhje të mundshme ndaj kësaj krize që po ndikon drejtpërdrejt në funksionimin e sektorit të turizmit, shkruan RTS, transmeton albinfo..ch.

Një nga arsyet kryesore të mungesës së banesave është rritja e numrit të banesave të dyta. Ligji i njohur si Lex Weber, i cili u miratua në vitin 2012 për të kufizuar ndërtimin e tyre, nuk zbatohet për ndërtesat e ndërtuara përpara hyrjes në fuqi të këtij ligji, gjë që e zbeh efektivitetin e tij në shumë rajone.

Martin Tchirren, drejtor i Zyrës Federale të Strehimit, theksoi në një intervistë për RTS se banesat parësore po zhduken gjithnjë e më shumë nga tregu për t’iu përshtatur tregut sekondar, i cili ofron çmime më të larta. “Kjo kalim i banesave nga një treg në tjetrin po e përkeqëson ndjeshëm situatën për punëtorët që duan të jetojnë dhe punojnë në resorte,” tha Tchirren.

Ndryshe nga e kaluara, kur mungesa e strehimit nuk paraqiste problem serioz për punësimin, sot situata ka ndryshuar rrënjësisht. Mungesa e fuqisë punëtore të kualifikuar dhe strehimit adekuat po bëhet një pengesë serioze për zhvillimin e qëndrueshëm të sektorit turistik.

Këshilltari kombëtar dhe profesori i turizmit, Christophe Clivaz, theksoi se bashkitë duhet të adoptojnë një qasje proaktive për strehimin. “Kjo nuk do të thotë që ato duhet të investojnë vetë, por të krijojnë kushte, të inkurajojnë dhe të ndihmojnë aktorët lokalë për të realizuar projekte të banesave për punonjësit,” u shpreh Clivaz. Sipas tij, nuk mjafton më të besohet se “tregu do ta zgjidhë vetë çështjen”, transmeton albinfo.ch.

Një shembull i praktikës së mirë vjen nga Grimentz-Zinal, ku kompania e ashensorëve të skive ka marrë vetë iniciativën për të siguruar strehim për punonjësit e saj. Drejtori i kompanisë, Pascal Bourquin, tregoi se ofrimi i një pakete që përfshin punën dhe strehimin e bën kompaninë më tërheqëse për punëtorët sezonalë. Megjithatë, kjo zgjidhje nuk është pa kosto – kompania paguan rreth 200,000 franga zvicerane për 84 kontrata qiraje gjatë gjithë vitit, një shpenzim që përfaqëson rreth 0.6% të xhiros vjetore.

“Është një shpenzim i madh,” pranoi Bourquin, “por do të ishte edhe më i madh nëse 15 punonjësit nuk do të kishin strehim dhe nuk do të vinin fare në punë.”

Në sfondin e mungesës strukturore të banesave dhe sfidave demografike, rajonet turistike po përballen me presionin për të gjetur zgjidhje afatgjata që ruajnë atraktivitetin dhe funksionalitetin e tyre ekonomik, veçanërisht në sezonet e ngarkuara si Pashkët dhe dimri, transmeton albinfo.ch.

Modeli aktual i taksave në Zvicër pritet të pësojë ndryshime të rëndësishme, pasi Këshilli Federal dhe Parlamenti janë në fazat përfundimtare të hartimit të një reforme që synon heqjen e të ashtuquajturit “dënim i martesës”. Megjithatë, mbeten ende mospajtime për mënyrën sesi duhet të duket sistemi i ri tatimor. Në qendër të debatit ndodhen tri propozime që po shqyrtohen aktualisht, shkruan 20minuten, transmeton albinfo.ch.

Taksimi individual: Tre rrugë drejt një reforme

Nisma e FDP Women: Tatimi individual si zgjidhje standarde

Nisma popullore e paraqitur nga grupi i grave të FDP-së kërkon futjen e taksimit individual për të gjithë, për të shmangur përfitimet tatimore të stilit të caktuar të jetesës. Me këtë model, të dy bashkëshortët në një çift të martuar do të dorëzonin deklarata të ndara tatimore, duke rritur stimujt për partnerin që fiton më pak për të qëndruar në punë. Nisma synon të eliminojë disavantazhet ekonomike që sot pengojnë shumë njerëz, sidomos gra, të qëndrojnë në tregun e punës.

Këshilli Federal: Propozim indirekt me lehtësira për fëmijët

Kundërpropozimi indirekt i Këshillit Federal mbështet gjithashtu taksimin individual, por pa ndryshuar Kushtetutën, duke e përfshirë vetëm në nivel ligjor. Një element kyç i këtij modeli është rritja e kreditit tatimor për fëmijët nga 6 700 CHF në 12 000 CHF, që do të ndahet mes prindërve. Kjo qasje konsiderohet më e matur dhe më e lehtë për t’u zbatuar nga administrata tatimore.

Nisma e Qendrës: Heqja e dënimit të martesës, jo taksim individual

Partia Qendër, me mbështetjen e SVP-së, propozon një formulë alternative tatimore, e cila ruan deklaratën tatimore të përbashkët për çiftet e martuara, por llogarit dy skenare tatimore – dhe aplikon atë me barrën më të ulët. Kjo qasje synon heqjen e dënimit për martesën pa ndryshuar rrënjësisht sistemin. Megjithatë, Këshilli Federal ka rekomanduar refuzimin e kësaj nisme, duke argumentuar se ajo pengon futjen e taksimit individual dhe nuk sjell zgjidhje afatgjatë.

Këshilli Kombëtar dhe Këshilli i Shteteve janë në fazën e fundit të debatit për reformat. Dhoma e Madhe do të trajtojë çështjen në një seancë të posaçme në maj, ku pritet të shqyrtohet një kompromis i mundshëm që do të mund të zhbllokojë negociatat dhe të çojë në miratimin e reformës, transmeton albinfo.ch.

Sipas vlerësimit të fundit të Administratës Federale të Taksave, bazuar në propozimin e Komisionit për Çështje Ekonomike dhe Tatime (WAK-N), zbatimi i reformës do të sillte:

• Kompensim tatimor për fëmijët prej 12 000 CHF

• Norma të reja tatimore, që do të reduktonin të ardhurat e shtetit me rreth 600 milionë CHF në vit, krahasuar me 800 milionë CHF që parashikonte fillimisht Këshilli Federal

Kjo do të thotë se shumë familje, veçanërisht ato me të ardhura të dyta dhe me fëmijë, mund të përfitojnë nga ulja e barrës tatimore, ndërsa shteti do të humbasë një pjesë të të ardhurave të tij.

Reforma tatimore në Zvicër po afrohet drejt një faze vendimtare. Heqja e “dënimit të martesës” është një objektiv i përbashkët, por rruga drejt realizimit të saj është ende në diskutim. Seanca e majit në Parlament mund të jetë momenti që përcakton nëse Zvicra do të kalojë në një sistem të ri dhe më të drejtë tatimor – apo nëse debati do të vazhdojë edhe më tej, transmeton albinfo.ch

Të Enjten e Madhe, reshjet e dendura të borës që mbuluan kantonin Valais krijuan jo vetëm probleme infrastrukturore, por edhe një ndërprerje të përhapur të rrjetit celular. Me ndërprerjen e energjisë elektrike në disa lugina, antena e telefonisë mobile pushuan së funksionuari brenda vetëm një ore, duke lënë banorët të shkëputur nga komunikimi në një moment kritik, shkruan SRF, transmeton albinfo.ch.

Sipas kompanisë Swisscom, fajtor për këtë ishte autonomia e kufizuar e baterive të antenave, të cilat aktualisht ofrojnë energji vetëm për një orë pas ndërprerjes së rrymës. “Aktualisht, ka plane për të rritur këtë autonomi nga një orë në katër orë”, deklaroi zëdhënësi i mediave të Swisscom, Armin Schädeli, duke shtuar se kompania do të mbulojë vetë kostot e këtij përmirësimi.

Ndërsa një zgjidhje afatgjatë do të ishte përdorimi i gjeneratorëve me naftë, kjo paraqet sfida serioze logjistike. “Nuk mjafton vetëm një gjenerator,” tha Schädeli. “Duhet personel në terren për t’i operuar dhe për të furnizuar rregullisht me karburant, çdo katër deri në gjashtë orë.”

Moti ekstrem dhe rreziqet natyrore si ortekët e borës e bëjnë të domosdoshme një rrjet të qëndrueshëm celular, sidomos për sistemin e alarmimit të popullsisë. Që nga korriku 2024, Zyra Federale për Mbrojtjen Civile ka vendosur një strategji me shumë kanale, përfshirë sirenat, radio-informimet dhe pikat e takimit urgjent në komunitete, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, fokusi kryesor është te aplikacioni Alertswiss dhe sistemi i transmetimit celular, i cili dërgon njoftime me tekst në telefonat mobilë edhe nëse aplikacioni nuk është instaluar. Por ky sistem varet nga funksionimi i rrjetit – dhe ndërprerje si ajo në Valais e bëjnë të pamundur përdorimin e tij.

Sipas autoriteteve, furnizimi me energji në luginat anësore të Valais-it po rikthehet, dhe antenat e rrjetit celular janë aktivizuar sërish. Kjo do të lejojë ripërhapjen e sinjalizimeve përmes të gjitha kanaleve, duke përfshirë edhe transmetimin celular.

Swisscom dhe autoritetet federale kanë nisur diskutimet për forcimin e rrjetit në rast emergjencash, por procesi mbetet i hapur. Ndërkohë, episodet si ai i fundit në Valais theksojnë nevojën urgjente për infrastrukturë më të qëndrueshme dhe fleksibël, sidomos në zonat malore dhe më të izoluara të Zvicrës, transmeton albinfo.ch.

Zvicra po përjeton një mungesë të theksuar të banesave, teksa ndërtohen më pak apartamente për frymë se në çdo periudhë tjetër që nga vitet 1950. Sipas një raporti të publikuar nga SonntagsZeitung, gjatë viteve të fundit janë ndërtuar mesatarisht vetëm 52 apartamente të reja në vit – një nivel historikisht i ulët, përcjell albinfo.ch.

Kjo mungesë është bërë veçanërisht e dukshme në sfondin e një rritjeje të vazhdueshme të popullsisë, e cila në fund të vitit 2024 arriti mbi nëntë milionë banorë, kryesisht për shkak të emigracionit. Statistikat tregojnë se mes viteve 2020 dhe 2024, për çdo 100 banorë shtesë janë ndërtuar vetëm 52 apartamente – një rënie drastike krahasuar me vitet 1980, kur kjo normë ishte mbi 100.

Ekspertët theksojnë se aktiviteti i dobët ndërtimor dhe fluksi i lartë i emigracionit janë faktorët kryesorë që po e rëndojnë tregun e banesave në qytetet zvicerane. Vitin e kaluar u ndërtuan rreth 5.000 apartamente më pak se në vitin 2023, duke shtuar edhe më tej presionin mbi qiratë dhe çmimet e banesave, shkruan 20 Minuten.

Sipas Fredy Hasenmaile, kryeekonomist pranë Raiffeisen, problemi kryesor ka natyrë strukturore dhe lidhet me ndryshimet ligjore të planifikimit hapësinor. Ligji i rishikuar për Planifikimin Hapësinor, që hyri në fuqi në vitin 2014, e bëri më të vështirë ndërtimin në toka të reja. “Para këtij ligji, ishte e lehtë dhe e lirë të zononit tokë të gjelbër dhe të ndërtonit. Tani është koha për të rritur densitetin, jo për të zgjeruar më tej zonat urbane,” shprehet Hasenmaile.

Megjithatë, zbatimi i rregullave të reja kërkon kohë, pasi nevojitet përshtatja e planeve në nivel kantonal dhe komunal – një proces që ende nuk ka përfunduar. Për më tepër, numri i kundërshtimeve ndaj projekteve të reja është gjithnjë në rritje.

Një tjetër sfidë është rritja e qirave. Ekonomisti i pasurive të paluajtshme, Andreas Loepfe, në një prononcim për NZZ am Sonntag, paralajmëron se, nëse qytetarët nuk fillojnë të kursejnë që tani, nuk do të jenë në gjendje të përballojnë qiratë për dhjetë vitet e ardhshme. Ai shton se edhe banesat kooperative, të cilat tradicionalisht ofrojnë alternativa më të përballueshme, po preken nga kjo krizë – veçanërisht në rastet kur apartamentet rinovohen ose shiten, çka shpesh çon në rritje të qirave.

Kombinimi i rregulloreve ndërtimore të rrepta, kostove të larta dhe rritjes së popullsisë po i vë qytetarët përballë një realiteti gjithnjë e më sfidues në sigurimin e një strehimi të përballueshëm në Zvicër, përcjell albinfo.ch.