Kompania Aprioris synon të lehtësojë ngarkesën mbi urgjencat spitalore dhe kabinetet e mjekëve me konceptin e saj inovativ.

Cila është ideja pas Aprioris?

Urgjencat spitalore janë të mbingarkuara, ka mungesë të mjekëve të familjes dhe pritjet në praktikat “walk-in” (hyrje pa takim) janë shumë të gjata. Aprioris synon të ofrojë një pikë kontakti mjekësore për të adresuar këto probleme. Praktikat e quajtura “walk-in” kanë për qëllim të ofrojnë kujdes të thjeshtë dhe të shpejtë për gjendje të zakonshme mjekësore, duke ulur ngarkesën mbi mjekët e familjes dhe shërbimet emergjente.

Rritet numri i rasteve emergjente

Si parashikohet që ky koncept të lehtësojë sistemin shëndetësor? Në Aprioris, zakonisht në vend janë të pranishëm vetëm infermierë të kualifikuar. Ata merren me ekzaminimin dhe trajtimin, ndërsa përgjegjësia mbetet gjithmonë te një mjek specialist. Në rast paqartësish, specialisti konsultohet me telefon, ose ndonjëherë është edhe fizikisht i pranishëm. Edhe disa farmaci ofrojnë ekzaminime mjekësore, por shërbimet e Aprioris shkojnë më tej — përfshijnë marrjen e mostrave të gjakut dhe lëshimin e recetave.

Çfarë thotë Shoqata e Farmacistëve për Aprioris?

“Kjo është një qasje e re që mund të japë impulse pozitive,” thotë Hans Jürg Engel, president i Shoqatës së Farmacistëve të Aargau-t. Ai nuk e sheh konceptin “walk-in” si konkurrencë. “Por, në fund të fundit, ky shërbim nuk mund të zëvendësojë shërbimin e një mjeku të familjes,” shton ai. Është e rëndësishme që bashkëpunimi mes Aprioris dhe mjekëve të familjes të funksionojë mirë, përcjell albinfo.ch.

Edhe disa farmaci ofrojnë konsultime mjekësore në dhoma të veçanta, duke trajtuar probleme si pickimet e rriqrave, sinuziti apo infeksionet urinare.

Cili është qëndrimi i kantonit Aargau për këtë koncept të ri?

Aprioris ka nevojë për miratim kantonal për të vepruar. Departamenti i Shëndetësisë i Aargau-t ka vendosur disa kushte për degën në Baden, për shembull që një mjek të jetë i pranishëm 30% të kohës. Sipas tyre, ky koncept është i ngjashëm me atë të një kabineti të zakonshëm të mjekut të familjes. Qasje të tilla të reja mirëpriten, pasi qëllimi është të kompensohet mungesa e kabineteve të mjekëve të familjes dhe pediatërve.

Çfarë përvoje kanë pasur në kantonin e Cyrihut?

Projekti pilot filloi në vitin 2016. Që atëherë, Aprioris është konsoliduar në kantonin e Cyrihut, ku janë trajtuar rreth 10,000 raste deri më sot. Sipas themeluesit të Aprioris, Köpe, anketat tregojnë një nivel shumë të lartë të kënaqësisë së pacientëve. Ndryshe nga kantoni Aargau, në Cyrih nuk kërkohet që mjeku të jetë fizikisht i pranishëm, por është i detyrueshëm disponueshmëria përmes telefonit.

Ku ndodhen këto praktika?

Aktualisht, Aprioris ka pesë lokacione në kantonin e Cyrihut — katër në qytetin e Cyrihut dhe një në Winterthur. Në fillim të marsit, Aprioris hapi praktikën e parë në Baden AG, në kantonin Aargau, dhe këtë vit planifikohen të hapen të tjera. Kompania ka marrë gjithashtu miratimin në kantonin Thurgau dhe planifikon të hapë një praktikë së shpejti në Amriswil. Zgjerimi i mëtejshëm është planifikuar edhe në kantone të tjera.

Taksat për emigrantët debatohen në parlament dhe zbritjet e sigurimeve shëndetësore do të rriten – këto janë ndër lajmet që karakterizuan këtë javë.

Ideja e ‘taksës së të huajve’ po rishfaqet në parlament

Një propozim i ri i diskutueshëm kërkon që emigrantët e sapoardhur të paguajnë një tarifë për 11 vitet e para të qëndrimit të tyre në Zvicër.

Ai do të hyjë në fuqi sapo popullsia e vendit të arrijë në 9.5 milionë.

Me fjalë të tjera, kushdo që lëviz në Zvicër do të duhet të paguajë 3 për qind të të ardhurave të tij për 11 vjet, duke gjeneruar kështu deri në 1 miliard franga në vit, të cilat do të rishpërndahen midis popullsisë së Zvicrës – për shembull, në formën e një reduktimi të primeve të sigurimit shëndetësor, shkruan The Local.

Zbritja më e ulët vjetore e sigurimit shëndetësor është vendosur të rritet

Ligjvënësit zviceranë kanë vendosur të rrisin zbritjen minimale të skemës së detyrueshme të sigurimit shëndetësor për të kundërshtuar koston e lartë të kujdesit shëndetësor të Zvicrës.

Zbritja më e ulët – 300 franga në vit – ka të ngjarë të shkojë në 400 ose 500 franga në të ardhmen.

Ideja pas kësaj lëvizjeje është që nëse pacientët duhet të shpenzojnë më shumë para nga xhepi para se të jenë në gjendje të paguajnë faturat e tyre nga sigurimet, ata do të kërkojnë ndihmë mjekësore më rrallë për sëmundje të vogla dhe kostot e kujdesit shëndetësor do të frenohen.

Zyrtar i lartë ushtarak amerikan: Zvicra duhet të përgatitet për sulmin rus

Ben Hodges, një gjeneral amerikan në pension, i cili shërbeu si komandant i forcave të NATO-s në Evropë, ka lëshuar këtë paralajmërim për qeverinë zvicerane.

Arsyeja që ushtria e Zvicrës duhet të rrisë aftësitë e saj mbrojtëse është se Shtetet e Bashkuara do të tërheqin trupat e saj – të cilat kanë vepruar si një pengesë kundër pushtimit rus – nga Evropa.

“Ne mund të shohim se si Rusia po prish tregtinë e lirë në Detin e Zi dhe Detin e Veriut – me fjalë të tjera, duke zhvilluar një luftë hibride. Zvicra nuk është imune ndaj kësaj,” tha Hodges, transmeton Albinfo.ch.

MP ndihmon pasardhësit e shtetasve zviceranë të marrin leje për të emigruar në Zvicër

Një grup pasardhësh të emigrantëve zviceranë në Argjentinë janë përpjekur të marrin nënshtetësinë zvicerane, por iniciativa e tyre u refuzua nga Këshilli Federal.

Megjithatë, deputeti Carlo Sommaruga është duke mbrojtur kauzën e tyre në parlament, duke theksuar lidhjet e tyre emocionale me Zvicrën.

Megjithatë, ashtu siç është, grupi nuk ka asnjë bazë ligjore për të qëndruar, megjithëse qeveria tha se ata ende mund të aplikojnë për natyralizim si paraardhës të qytetarëve zviceranë, shkruan The Local.

Më shumë njerëz se kurrë u kapën duke hipur pa biletë

Më shumë se një milion njerëz u regjistruan në regjistrin kombëtar të shmangies së tarifave të transportit publik në Zvicër në fund të vitit 2024 – numri më i lartë që nga krijimi i të dhënave gjashtë vjet më parë.

Regjistri i centralizuar, i krijuar në vitin 2019, e bëri të lehtë identifikimin e shkelësve ‘serial’ – domethënë, njerëzve që udhëtonin pa biletë më shumë se një herë.

Kjo është e rëndësishme jo vetëm për arsye statistikore, por edhe për vendosjen e gjobave përkatëse.

Sipas kompanisë kombëtare hekurudhore, SBB, udhëtimi pa një biletë të vlefshme kushton 90 franga (përveç çmimit të biletës) nëse kjo është shkelja e parë e udhëtarëve – ose të paktën hera e parë që kapet.

Për kundërvajtjen e dytë dhe të tretë shtesat janë përkatësisht 130 dhe 160 franga, transmeton albinfo.ch.

Klasa e mesme në Zvicër përbën një pjesë të konsiderueshme të popullsisë, por si krahasohen të ardhurat e saj me ato të vendeve të tjera evropiane? Sipas të dhënave të fundit të publikuara nga Zyra Federale e Statistikave (FSO), gati 60% e qytetarëve zviceranë i përkasin kësaj kategorie, një përqindje pak më e ulët se mesatarja e eurozonës, e cila arrin në 64%.

Për t’u konsideruar pjesë e klasës së mesme në Zvicër, një individ duhet të ketë të ardhura mujore nga 4,126 deri në 8,842 franga zvicerane. Ndërkohë, për një familje me dy fëmijë, ky interval varion midis 8,666 dhe 18,569 franga në muaj, shkruan The Local.

Të ardhurat vjetore për individët e klasës së mesme luhaten nga 49,513 deri në 106,104 franga, ndërsa për një familje me katër persona variojnë nga 103,992 deri në 222,828 franga. Krahasuar me mesataren evropiane, të ardhurat në Zvicër janë dukshëm më të larta, me një mesatare vjetore prej 85,582 euro (81,735 franga).

Në Bashkimin Evropian, sipas Indeksit të Jetës më të Mirë të OECD, një familje klasifikohet si pjesë e klasës së mesme nëse fiton midis 35,000 dhe 85,000 euro në vit, një prag më i ulët se në Zvicër. Vende si Luksemburgu dhe Norvegjia kanë mesatare më të larta, por këto balancohen nga të ardhurat më të ulëta në ekonomitë më të dobëta të BE-së, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, kostoja e jetesës në Zvicër është ndër më të lartat në Evropë. Ndërsa pagat dhe të ardhurat janë më të larta, edhe shpenzimet për strehim, shëndetësi dhe shërbime të tjera janë më të larta se në shumë vende të BE-së.

Një studim i platformës dixhitale të punësimit Glassdoor vlerëson se qytetarët në Zvicër kanë një standard jetese më të lartë krahasuar me shumë vende të tjera evropiane. Edhe pse kostoja e jetesës është e lartë, të ardhurat e larta dhe taksat më të ulëta e kompensojnë këtë diferencë, shkruan The Local.

Sipas analizës, qytetet zvicerane, bashkë me ato në Danimarkë dhe Gjermani, ofrojnë një fuqi blerëse më të madhe se shumica e vendeve të tjera. Studimi arriti në përfundimin se një punonjës mesatar në qytetet zvicerane mund të përballojë të blejë 60% më shumë mallra dhe shërbime krahasuar me një punonjës në Nju Jork.

Ndërsa klasa e mesme në Zvicër përfiton nga të ardhurat e larta dhe një ekonomi e fortë, duhet marrë parasysh edhe kostoja e jetesës. Megjithatë, duke pasur një normë inflacioni relativisht të ulët, papunësi të vogël dhe stabilitet ekonomik, Zvicra mbetet një nga vendet më të mira për cilësinë e jetës në Evropë, përcjell albinfo.ch.

Nga 1 tetori 2025, qiramarrësit në disa kantone të Zvicrës do të kenë më shumë transparencë mbi qiranë e tyre fillestare. Këshilli Federal ka ndryshuar rregulloren për qiratë dhe qiranë, duke detyruar pronarët të ofrojnë informacione të detajuara mbi normën e interesit të referencës dhe inflacionin e zbatuar mbi qiranë e mëparshme.

Këto ndryshime do të aplikohen vetëm në kantonet ku përdorimi i formularëve të qirasë është i detyrueshëm: Cyrih, Gjenevë, Basel-Stadt, Fribourg, Lucerne dhe Zug, si dhe në disa pjesë të Neuchâtel dhe Vaud, shkruan SRF.

Në këto rajone, formularët zyrtarë duhet të përditësohen përpara hyrjes në fuqi të rregullores së re. Nëse një formular i vjetëruar përdoret pas 1 tetorit 2025, kontrata e qirasë mund të konsiderohet e pavlefshme në lidhje me qiranë fillestare.

Përveç transparencës së shtuar, qiratë e graduara – ato që rriten sipas një marrëveshjeje me faza – gjithashtu do të pësojnë ndryshime. Më parë, kërkohej një formular zyrtar për këto marrëveshje, por tani do të mjaftojë një formë e thjeshtë e shkruar, duke lehtësuar barrën administrative për pronarët, përcjell albinfo.ch.

Fillimisht, Këshilli Federal kishte propozuar një plan me katër pika për të frenuar rritjen e qirave, por tre masa të tjera u refuzuan pas rezistencës gjatë konsultimeve.

Ndër masat që nuk u miratuan janë:

• Ndalimi i kalimit të rritjes së kostove të përgjithshme te qiramarrësit.

• Llogaritje më e saktë e inflacionit në përcaktimin e qirave.

• Më shumë hapësirë për qiramarrësit për të sfiduar qiratë fillestare.

Megjithatë, Këshilli Federal nuk ka hequr dorë plotësisht nga ndryshimet në këtë sektor. Zyra Federale për Strehimin do të rishikojë modelin aktual të llogaritjes së qirave, i cili daton nga vitet 1980 dhe konsiderohet i vjetëruar.

Çështja e qirave mbetet një temë e diskutueshme në politikën zvicerane. Parlamenti, i dominuar nga forcat konservatore, ka paralajmëruar se rregullimi i tepërt mund të pengojë investimet në ndërtimin e banesave. Nga ana tjetër, përpjekjet për të ndryshuar ligjin në favor të pronarëve kanë hasur në rezistencë: dy propozime të tilla u refuzuan në referendum vjeshtën e kaluar.

Të premten, Këshilli Kombëtar dërgoi një tjetër sinjal të qartë duke refuzuar njëzëri një nismë parlamentare që synonte ta bënte më të vështirë sfidimin e qirave fillestare. Megjithatë, diskutimet mbi çmimet e qirave vazhdojnë, me politikanët që duket se po ndjekin një qasje graduale dhe jo radikale në reformat e ligjit të qirasë, përcjell albinfo.ch.

Banorët e 45 komunave të Gjenevës votojnë këtë të diel për të zgjedhur përfaqësuesit e tyre në organet ekzekutive dhe këshilluese. Në qytetin e Gjenevës, beteja elektorale është përqendruar te përplasja mes së majtës, e cila aktualisht dominon Këshillin Administrativ dhe Këshillin Bashkiak, dhe së djathtës, e cila kërkon të rikthehet në pushtet. Deri të shtunën, pjesëmarrja kishte arritur në 30.7%.

Sipas planifikimit, rezultatet paraprake për këshillat administrative do të publikohen që në orën 12:45, por rezultatet e plota të përkohshme priten vetëm në mbrëmje, shkruan RTS.

Në qytetin e Gjenevës, 16 kandidatë janë në garë për pesë vende në degën ekzekutive, përfshirë tre anëtarët aktualë të Këshillit Administrativ: Christina Kitsos (PS), Marie Barbey-Chappuis (Qendra) dhe Alfonso Gomez (të Gjelbërit). Nëse asnjë kandidat nuk arrin shumicën absolute, një raund i dytë do të zhvillohet më 13 prill.

Socialistët dhe të Gjelbrit, të cilët janë aleatë që në raundin e parë, synojnë të ruajnë katër vendet e tyre në ekzekutiv. Ndërkohë, e majta ekstreme është përpjekur të bashkojë forcat për të rimarrë vendin e humbur në vitin 2020.

Nga ana tjetër, e djathta po përpiqet të rikthehet në ekzekutiv për herë të parë që nga viti 2012. Partia Liberale Radikale (PLR) synon të sigurojë një vend në Këshillin Administrativ, por duhet të përballet me konkurrencën e fortë të partive të tjera të djathta. Liberalët e Gjelbër, në aleancë me Qendrën, kërkojnë të sjellin një risi në politikën komunale, ndërsa Lëvizja për Liri dhe Drejtësi Sociale (LJS), e krijuar nga Pierre Maudet, synon të befasojë në këtë garë. UDC dhe MCG po provojnë sërish fatin e tyre në përfaqësimin ekzekutiv të qytetit më të madh të kantonit, përcjell albinfo.ch.

Në garën për Këshillin Bashkiak, përfaqësimi politik varet nga kalimi i pragut prej 7% të votave. Në zgjedhjet e vitit 2020, MCG dhe Ensemble à Gauche e humbën për pak këtë prag, ndërsa UDC dhe Qendra ishin shumë pranë hyrjes në këshill.

Këtë vit, kartat elektorale janë rishpërndarë. LJS, e cila performoi mirë në zgjedhjet kantonale të fundit, kërkon të sigurojë një vend në Këshillin Bashkiak, ndërsa Liberalët e Gjelbër synojnë të forcojnë praninë e tyre në arenën politike, shkruan RTS.

Në total, 2,013 kandidatë të shpërndarë në 183 lista po garojnë për një vend në këshillat komunale, ndërsa 262 kandidatë janë në garë për degët ekzekutive. Procesi elektoral është zhvilluar pa fushata në shtatë bashki rurale, ku zgjedhja e drejtuesve është bërë pa votime.

Rezultatet përfundimtare do të përcaktojnë nëse e majta do të ruajë dominimin e saj në Gjenevë, apo nëse e djathta do të arrijë të rikthejë ndikimin e saj në qeverisjen lokale.

Për herë të parë në Zvicër, është vendosur një sanksion për shkeljen e ndalimit kombëtar të mbulimit të fytyrës. Një grua në kantonin e Cyrihut është ndëshkuar nga policia për thyerjen e rregullit që ndalon mbulesën e fytyrës në hapësirat publike, raportoi gazeta SonntagsBlick.

Ndalimi, i cili u miratua nga elektorati zviceran në mars të vitit 2021, hyri në fuqi në fillim të këtij viti dhe parashikon një gjobë prej 100 frangash zvicerane për shkelësit. Megjithatë, gruaja në fjalë refuzoi të pranonte gjobën, gjë që çoi në referimin e rastit te autoritetet kantonale. Zëdhënësi i policisë së Cyrihut, Michael Walker, konfirmoi se rasti tani është në duart e guvernatorit, i cili do të vendosë për masën përfundimtare, përcjell albinfo.ch.

Përveç rasteve të mbulesës për arsye fetare, ligji i ri federal prek edhe huliganët dhe demonstruesit që mbulojnë fytyrën në protesta apo aktivitete sportive. Në disa kantone, ndalime të tilla kanë qenë në fuqi prej vitesh, por me ligjin e ri ato zbatohen tashmë në të gjithë vendin.

Sipas të dhënave të SonntagsBlick, vetëm në kantonin e Cyrihut gjatë vitit të kaluar ka pasur 98 raportime për shkelje të ndalimit të mbajtjes së maskave. Ky numër pritet të rritet me zbatimin më rigoroz të rregullave në të gjithë vendin.

Me afrimin e Pashkëve, rrugët që çojnë drejt tunelit Gotthard pritet të përballen sërish me radhë të gjata dhe bllokime të trafikut. Në këtë kuadër, Këshilltari Kombëtar i SVP-së dhe sipërmarrësi i transportit, Benjamin Giezendanner, ka propozuar një masë të re për të zbutur problemin, duke kërkuar që rruga Gotthard Pass të mbetet e hapur gjatë gjithë vitit.

Mocioni, i mbështetur nga 60 deputetë të Parlamentit Federal, kërkon që rruga të mos mbyllet gjatë dimrit, siç ka ndodhur deri më tani. Për këtë, do të nevojitej ndërtimi i barrierave kundër ortekëve dhe mbulesave të pjesshme të rrugës, një projekt që, sipas “SonntagsZeitung”, do të kushtonte rreth 300 milionë franga zvicerane.

Kjo nismë vjen pas një rritjeje drastike të orëve të bllokimit të trafikut në tunelin Gotthard. Zyra Federale e Rrugëve (Astra) ka raportuar se, nga 600 orë bllokime trafiku në vitin 2012, ky numër është dyfishuar në nëntë vite dhe ka arritur në mbi 1800 orë në vitin 2022.

Propozimi i Giezendanner ka shkaktuar polemika, veçanërisht mes grupeve ambientaliste dhe mbrojtësve të Alpeve. Silvan Gnos, drejtor politik i organizatës Pro Alps (më parë Iniciativa Alpine), ka shprehur kundërshtimin e tij, duke e konsideruar këtë masë të dëmshme për transportin, klimën dhe politikën kushtetuese. Ai ka kujtuar se Iniciativa për Mbrojtjen e Alpeve, e miratuar nga populli në vitin 1994, ndalon rritjen e kapacitetit të transportit përmes Alpeve, transmeton albinfo.ch.

Ndërsa Zvicra po debaton (edhe një herë) për avionin luftarak amerikan F-35, Donald Trump tashmë po shpall pasardhësin e tij. Çfarë mund të bëjë F-47 që nuk mund ta bëjnë avionët tanë të ardhshëm luftarakë? Blick i krahason të dyja.

Ajo që Viola Amherd (62) mendon për Donald Trump (78) nuk dihet. Megjithatë, presidenti amerikan aktualisht nuk po i jep ndonjë dhuratë lamtumire Sekretares së Mbrojtjes në largim. Krejt e kundërta. Të premten në mbrëmje, Trump e dyfishoi këtë.

Fitorja më e madhe e Amherd – “po” e hollë për blerjen e avionëve të rinj luftarakë në shtator 2020 – tani ka një shije të hidhur. Vendimi i mëvonshëm i Zvicrës për të blerë F-35 nga SHBA-ja tani po rezulton i kundërt politikisht. E majta po bën thirrje për një rishikim për shkak të vendimeve të habitshme gjeopolitike të Trump. Konkretisht: A mund të bëjë Zvicra pa 36 avionë luftarakë amerikanë F-35? Amherd refuzon të dëgjojë për këtë. Edhe në ditët e saj të fundit, ajo mbrojti me forcë avionët luftarakë amerikanë. Departamenti i Mbrojtjes i Amherd (DDPS) theksoi se Këshilli Federal vazhdon të supozojë se SHBA-të do t’u përmbahen detyrimeve ligjore ndaj Zvicrës.

“Askush nuk ka nevojë për një F-35”

Sigurisht, nuk ndihmon politikisht kur ish-CEO i Airbus, Tom Enders, bën thirrje për një largim nga SHBA-ja dhe thotë gjëra të tilla si: “Askush nuk ka nevojë për një F-35”. Në fund të fundit, Zvicra do të paguajë gjashtë miliardë franga zvicerane për të. Ose kur presidenti amerikan po prezanton tashmë modelin pasardhës, i cili është “shumë më i mirë” se modeli i mëparshëm, të cilin Zvicra e pret nga viti 2027, transmeton albinfo.ch.

“Asgjë në tokë nuk i afrohet,” tha Trump me krenari në Zyrën Ovale të premten. Sipas presidentit, avioni i ri luftarak do të quhet F-47. Një dremitje për veten e tij – në fund të fundit, Trump është Presidenti i 47-të i Shteteve të Bashkuara. Ndryshe nga F-35, avioni luftarak nuk do të prodhohet nga kompania e mbrojtjes Lockheed Martin, por nga Boeing. Vlera e kontratës është 20 miliardë dollarë.

F-47 kundër F-35 – krahasimi

Sipas Trump, F-47 synohet të jetë “avioni më i avancuar, më i aftë dhe më vdekjeprurës i të gjitha kohërave”. Një prototip i avionit ka fluturuar fshehurazi për gati pesë vjet. Dhe për arsye të fshehtësisë, shumë për F-47 nuk do të zbulohet në muajt dhe vitet e ardhshme. Pak detaje kanë dalë jashtë. Çfarë mund të bëjë F-47 që nuk mund ta bëjë F-35 – që po merr Zvicra? Blick bën krahasimin:

• Teknologji më e mirë stealth: Ndërsa F-35 është tashmë i vështirë për t’u zbuluar, F-47 do të jetë praktikisht i padukshëm për sensorët e armikut falë materialeve të reja thithëse të radarëve, sipas gjeneralit David Allvin, Shefit të Shtabit të Forcave Ajrore të SHBA-së, shkruan Blick.

• Gama më e madhe: Sipas Allvin, F-47 ka një “gamë shumë më të madhe” se F-35, falë aerodinamikës së përmirësuar dhe motorëve më efikasë.

• Efikasitet më i madh: Kostot operative dhe logjistike të F-35 janë më të larta se ato të F-47. Të paktën, kjo është llogaritja e Forcave Ajrore të SHBA-së. F-47 është më kosto-efektiv për t’u mirëmbajtur dhe për këtë arsye mund të blihet në numër më të madh. “Më pak burime” do të kërkohen për vendosjen e tij, tha gjenerali Allvin. Dhe për shkak se distanca është rritur, avioni luftarak gjithashtu do të duhet të furnizohet me karburant më rrallë.

• Modaliteti luftarak pa pilot: Ndoshta risia më e madhe – megjithëse ende nuk është konfirmuar zyrtarisht – është potenciali i F-47 për fluturim autonom. Sipas një zyrtari anonim që foli për agjencinë AP, një version i ardhshëm i F-47 do të bëhet avioni i parë luftarak pa pilot.

• Inteligjenca Artificiale: Edhe versioni i parë i F-47 ka të ngjarë të jetë i pajisur me inteligjencë artificiale (AI). F-35 nuk mund ta ofrojë këtë.

Vlen gjithashtu të përmendet: Zvicra pritet të marrë 36 avionët e saj luftarakë F-35 midis 2027 dhe 2030. Amerikanët planifikojnë të ngrihen në qiell me F-47 duke filluar nga viti 2029.

Pesë vjet pas pandemisë, praktikat kantonale ndryshojnë në lidhje me ruajtjen e të dhënave të mbledhura gjatë Covid-19. Informacioni i mbledhur gjatë anketave të familjes dhe miqve ruhet në kantonet Vaud dhe Gjenevë, si dhe në Neuchâtel, por në një formë anonime.

Gazeta e përditshme 24 heures ka zbuluar se të dhënat personale të mijëra banorëve të Vaudit, të mbledhura gjatë pandemisë, janë ruajtur.

Të dhënat mjekësore, si dhe informacioni i mbledhur si pjesë e anketave të familjes dhe miqve, mbahen ende nga shërbimi mjekësor kantonal, në mënyrë jo anonime. Sipas një rekomandimi nga FOPH, këto të dhëna gjurmimi duhet të ishin fshirë pas dy vjetësh, transmeton albinfo.ch.

I kontaktuar, mjeku kantonal Karim Boubaker arsyetoi mbajtjen e tyre. “Ligji kërkon që informacionet që përbëjnë kartelat mjekësore të ruhen për më shumë se 10 vjet,” shpjegoi ai.

“Analiza ime është se këto dosje përmbajnë informacion mjekësor dhe për këtë arsye duhet të ruhen. Anonimizimi i tyre ose ndarja e të dhënave mjekësore të lartpërmendura nga të dhënat e gjurmimit do të ishte një ndërmarrje e madhe.”

Të dhënat nuk janë përdorur

Ai sqaroi se këto të dhëna po ruhen, por nuk përdoren për momentin. “Të shikojmë mbrapa se si ne ishim në gjendje ose jo të ndalonim infeksionet duke i vendosur njerëzit në izolim ose karantinë, mund të na japë mësime shumë të dobishme për ngjarje të ardhshme të një shkalle të ngjashme,” shtoi ai.

E kontaktuar me telefon, oficerja kantonale e mbrojtjes së të dhënave të Vaudit, Cécile Kerboas, e mori seriozisht këtë situatë. Është planifikuar një takim me mjekun kantonal për të përcaktuar fatin e këtij informacioni.

“Prandaj ne jemi duke pritur qëndrimin e autoritetit të mbrojtjes së të dhënave dhe do t’i shkatërrojmë ato në tërësi sipas vendimit të tyre,” tha Karim Boubaker.

Vaud nuk është i vetmi kanton që i ruan këto të dhëna

Kantoni Vaud nuk është i vetmi që ruan të dhëna personale. Gjeneva e bën këtë po ashtu, si dhe Neuchâtel, një kanton në të cilin informacioni është anonimizuar.

Sipas shërbimit mjekësor kantonal të Neuchâtelit, është e rëndësishme të mbahen këto të dhëna anonime për kërkimin dhe menaxhimin e pandemive të ardhshme.

“Analiza e kufijve të TTIQ (testimi – gjurmimi – izolimi – karantina), efektiviteti i masave mbrojtëse të përdorura, mënyrat e transmetimit dhe vendndodhjet e përhapjes, duhet të jenë në gjendje të vazhdojnë në bazë të çdo sëmundjeje të re të transmetueshme të frymëmarrjes,” shpjegon shërbimi.

Të dhënat janë fshirë në kantonet e tjera

Fribourg, Valais, Jura dhe kantoni i Bernës kanë fshirë të dhënat e gjurmimit të kontakteve pas dy vitesh, bazuar në direktivën e FOPH.

Interpretimet e kësaj direktive ndryshojnë nga kantoni në kanton, por për Sabrina Burgat, bashkëdrejtoreshë e Institutit të së Drejtës Shëndetësore, këto të dhëna duhet të fshihen.

“Sot nuk ka më asnjë interes për shtetin që të dijë se një person ka qenë në kontakt me një person tjetër. I vetmi interes është ai i kërkimit. Në këtë rast bie në rregulla të tjera dhe duhet dhënë pëlqimi për kërkimin.”