Sipas një sondazhi online të publikuar nga Tamedia, gati gjysma e popullsisë zvicerane do të donte të investonte më shumë në ushtri sesa ka miratuar Parlamenti.

Ndikimi i gjendjes globale në ndjesinë e sigurisë

Studimi tregon se ndjenja e sigurisë së popullit zviceran ka ndryshuar ndjeshëm gjatë tre viteve të fundit, e ndikuar nga lufta në Ukrainë dhe nga humbja e besimit në SHBA si mbrojtës ushtarak i Evropës.

Kërkohet rritje e shpejtë e buxhetit ushtarak

Një shumicë e madhe mbështet një rritje të menjëhershme të financimeve për ushtrinë. 42% e të anketuarve janë për shpenzime më të larta sesa ato që ka parashikuar Parlamenti, ndërsa 34% i konsiderojnë të mjaftueshme planet aktuale, transmeton albinfo.ch.

Plani i qeverisë federale dhe kërkesa për municione

Qeveria federale planifikon të rrisë buxhetin e mbrojtjes në 1% të Prodhimit të Brendshëm Bruto deri në vitin 2032 – aktualisht, kjo do të përfaqësonte rreth 9 miliardë franga. Komisioni për Politikën e Sigurisë i Këshillit Kombëtar ka kërkuar një miliard franga shtesë për blerjen e municioneve – në përputhje me dëshirat e qytetarëve.

Mungesë besimi në SHBA dhe refuzim për F-35

Vetëm 30% e të anketuarve mbështesin blerjen e avionëve amerikanë F-35. Në vitin 2020, votuesit kishin miratuar blerjen e avionëve të rinj luftarakë dhe qeveria zgjodhi modelin F-35 nga kompania amerikane Lockheed Martin. Marrëveshja tashmë është firmosur dhe Zvicra ka transferuar 700 milionë franga në SHBA.

Shërbimi ushtarak i detyrueshëm për gratë nuk gjen mbështetje

Sondazhi trajtoi edhe temën e shërbimit të përgjithshëm ushtarak përfshirë gratë. 54% janë kundër këtij propozimi, ndërsa 42% janë pro. Mbështetja për këtë ide ndikohet ndjeshëm nga gjinia: 50% e burrave janë pro, ndërsa vetëm 33% e grave e mbështesin.

Udhëtarët që planifikojnë të përdorin transportin hekurudhor ndërkombëtar drejt ose nga Zvicra këtë vit duhet të përgatiten për ndërprerje të konsiderueshme. Një sërë anulimesh dhe vonesash do të prekin trafikun ndërkombëtar të trenave që nga kjo pranverë e deri në fund të vitit 2025, shkruan The Local, transmeton albinfo.ch.

Trenat që lidhin Zvicrën me destinacione të njohura në Austri, Gjermani dhe Francë, duke përfshirë edhe linjat e trenave të natës, do të preken më së shumti. Stacionet kryesore si Cyrihu, Bazeli dhe Gjeneva do të jenë qendrat më të prekura nga këto ndërprerje.

Sipas autoriteteve hekurudhore, shkaqet lidhen kryesisht me punimet e mirëmbajtjes dhe ndërtimet në infrastrukturën hekurudhore, të cilat janë të nevojshme për të garantuar siguri dhe efikasitet në trafikun afatgjatë, shkruan The Local.

Pasagjerët këshillohen të kontrollojnë paraprakisht oraret dhe të marrin parasysh ndryshimet e mundshme në itineraret e tyre, veçanërisht ata që udhëtojnë për qëllime turistike apo pune në rajonet fqinjë, transmeton albinfo.ch.

Zvicra po përjeton një transformim të dukshëm në strukturën drejtuese të korporatave të saj: për herë të parë, gati gjysma e posteve të larta menaxheriale në kompanitë më të mëdha të vendit mbahen nga shtetas të huaj, shkruan The Local, transmeton albinfo.ch.

Sipas një raporti të ri, 49 për qind e drejtuesve të korporatave në Zvicër janë jozviceranë, një përqindje që përshkruhet si “e paprecedentë”. Për më tepër, kjo shifër rritet edhe më shumë kur bëhet fjalë për punësimet e reja – 63 për qind e tyre janë shtetas të huaj.

Të huajt janë të pranishëm sidomos në pozitat kyçe të kompanive më të mëdha dhe më të njohura në Zvicër, si Novartis, Roche dhe Nestlé, të cilat veprojnë globalisht dhe kërkojnë talente me përvojë ndërkombëtare, shkruan The Local.

Ky trend reflekton një tendencë gjithnjë e më të theksuar të ndërkombëtarizimit në tregun zviceran të punës, veçanërisht në sektorët e teknologjisë, farmacisë dhe industrisë ushqimore. Ekspertët theksojnë se ky zhvillim është një pasqyrim i natyrës globale të ekonomisë zvicerane dhe nevojës për kompetenca të larta menaxheriale që kalojnë kufijtë kombëtarë, transmeton albinfo.ch.

Vendimi i papritur për vendosjen e tarifave amerikane ka shkaktuar valë pasigurie në mesin e kompanive zvicerane, sidomos në sektorin e inxhinierisë mekanike, elektrike dhe metalike. Shoqata e industrisë Swissmem reagoi menjëherë, duke hapur një linjë telefonike të përkohshme për të ndihmuar bizneset me pyetje mbi çështjet doganore.

Linja është përballur me mbi 100 thirrje në vetëm pak ditë, sipas Jean-Philippe Kohl, shefit të politikave ekonomike në Swissmem. “Për herë të fundit kemi parë një valë të tillë shqetësimi gjatë shpërthimit të pandemisë së koronavirusit,” deklaroi ai nga selia e organizatës në Cyrih West, transmeton albinfo.ch.

Shumë nga pyetjet kanë qenë tepër specifike. Një kompani zvicerane, për shembull, kërkoi sqarime për një dërgesë të mbërritur në SHBA më 7 prill – vetëm dy ditë para hyrjes në fuqi të tarifës 31 për qind. Aplikimi i normës së saktë tarifore varet nga koha e saktë kur mallrat hynë në sistemin amerikan të doganës. Sipas Kohl, nëse ato ndodheshin në zonën tranzitore më 7 prill, aplikohet tarifa e mëparshme prej 10 për qind – një ndryshim i rëndësishëm për faturat përfundimtare.

Megjithëse tarifa 31 për qind u pezullua brenda ditës dhe tani është pezulluar për 90 ditë, kompanitë mbeten të paqarta për të ardhmen. “Nëse një kompani amerikane porosit një makinë sot, dorëzimi mund të ndodhë pas disa muajsh – dhe askush nuk e di se çfarë do të ndodhë me tarifat deri atëherë,” shpjegon Kohl.

Ai shton se, ndryshe nga situata me COVID-19, këtë herë nuk ishte një pandemi, por një vendim politik që goditi industrinë. “Është si të qëllosh veten në të dyja këmbët. Ne duhet të punojmë për mirëqenie dhe zhvillim, jo për të vështirësuar tregtinë,” theksoi ai me zhgënjim, shkruan SRF.

Pasiguria, sipas Swissmem, pritet të vazhdojë në muajt e ardhshëm, me shumë kompani që përballen me sfida dokumentacioni, planifikimi dhe logjistike – në një kohë kur stabiliteti do të ishte çelësi për zhvillim, transmeton albinfo.ch.

Vetëm tre vjet pasi hyri në fuqi, kantoni i Gjenevës do të ndryshojë sërish kalendarin shkollor. Këshilltarja Shtetërore për Arsimin Publik, Anne Hiltpold, njoftoi të premten se një version i ri i orarit shkollor do të hyjë në fuqi në fillim të vitit akademik 2026.

Vendimi vjen pas kritikave të shumta ndaj kalendarit aktual, i cili u zbatua që prej vitit shkollor 2022 dhe riktheu nxënësit në shkollë që në mesin e gushtit, nën temperatura përvëluese, siç ndodhi në vitin 2023, transmeton albinfo.ch.

Për të adresuar pakënaqësitë, autoritetet organizuan një sondazh të gjerë me rreth 47,000 pjesëmarrës, përfshirë nxënës, prindër, mësues dhe partnerë të tjerë të Departamentit të Arsimit Publik (DIP). Nga pesë opsionet e ofruara, u zgjodh ai që gëzoi mbështetjen më të madhe.

Sipas kalendarit të ri, pushimet verore do të zgjasin disa ditë më shumë, pasi viti shkollor do të rifillojë të enjten e tretë të gushtit, dhe jo të hënën siç ishte praktika e deritanishme. Në anën tjetër, pushimet e Pashkëve do të shkurtohen në rreth dhjetë ditë, duke filluar në prag të së Premtes së Madhe, në vend të dy javëve aktuale.

Gjithashtu, nxënësit do të përfitojnë një pushim më të gjatë gjatë Geneva Fast. Megjithatë, numri i përgjithshëm i ditëve të pushimit mbetet i pandryshuar, shkruan RTS.

Zyrtarët kantonalë shprehen optimistë se ky kalendar i ri do të sjellë stabilitet dhe do të shmangë diskutimet e përsëritura që kanë shoqëruar çdo ndryshim të orarit shkollor në vitet e fundit. Megjithatë, hyrja në fuqi e tij mbetet e kushtëzuar me mungesën e “vështirësive për partnerët tanë”, theksoi DIP në njoftimin për shtyp, transmeton albinfo.ch.

Qytetarët e 24 prej 45 komunave të kantonit të Gjenevës do t’u drejtohen kutive të votimit këtë të dielë për raundin e dytë të zgjedhjeve për ekzekutivin komunal. Në garë janë ende 99 kandidatë, mes tyre 31 gra, për pozitat udhëheqëse në komunat ku nuk u arrit shumicë absolute më 23 mars, shkruan RTS.

Në kryeqytetin e kantonit, gara është e nxehtë: e majta e bashkuar përfaqësohet nga katër kandidatët kryesorë – Christina Kitsos dhe Joëlle Bertossa nga Partia Socialiste, si dhe Alfonso Gomez dhe Marjorie de Chastonay nga Të Gjelbërit. Ata kryesuan në raundin e parë, por asnjëri nuk arriti shumicën absolute, transmeton albinfo.ch.

E djathta, megjithëse mori shumicën në këshillin bashkiak, hyn në raundin e dytë e fragmentuar dhe pa një aleancë të qartë. Marie Barbey-Chappuis (Qendra), Natacha Buffet-Desfayes (PLR), Vincent Schaller (UDC) dhe kandidatë të pavarur do të garojnë të ndarë për vendet në Këshillin Administrativ.

Edhe në komunat e tjera, pritet betejë e ngushtë. Në Vernier, tre kandidatët në largim nga PS, Të Gjelbërit dhe FDP kanë bashkuar forcat për të sfiduar Thierry Cerutti nga MCG. Në Lancy dhe Onex, PLR kërkon të rimarrë kontrollin me mbështetjen e UDC dhe MCG, ndërsa në Meyrin, gara zhvillohet mes kandidatëve të PS-Green, Qendrës dhe të djathtës ekstreme, shkruan RTS.

Tre komuna – Carouge, Bellevue dhe Soral – do të mbajnë zgjedhjet në heshtje këtë të dielë. Ndërkohë, 18 bashki i kishin zgjedhur drejtuesit e tyre që në raundin e parë, shtatë prej tyre pa garë.

Rezultatet e para priten rreth orës 12:45, ndërsa mandati i ri legjislativ në nivel komunal do të nisë më 1 qershor, transmeton albinfo.ch.

Mijëra njerëz – 6,000 sipas organizatorëve – demonstruan në disa qytete të Zvicrës në mbështetje të Grevës Klimatike. Ata kritikuan qeverinë zvicerane për faktin se dëshiron të modernizojë Traktatin e Kartës së Energjisë, por pa u tërhequr prej tij.

Ky traktat është kritikuar prej kohësh nga organizatat mjedisore. “Modeli është i qartë: Traktati i Kartës së Energjisë lejon kompanitë të padisin shtetet që miratojnë dispozita mjedisore ose objektiva klimatike”, ankohet Philippe Schrämli nga dega e Bernës e Climate Strike, cituar në një njoftim për shtyp.

Traktati i Kartës së Energjisë, një marrëveshje ndërkombëtare detyruese, u krijua për të mbrojtur investimet në projektet e gazit, naftës dhe qymyrit. Ai tani duhet t’i përshtatet sfidave të reja mjedisore, ndryshimeve klimatike dhe qëndrueshmërisë, praktikës aktuale të traktateve të mbrojtjes së investimeve dhe kontekstit gjeopolitik në zhvillim, shkruan albinfo.ch.

Ndërsa shumë shtete aktualisht po vendosin të tërhiqen nga traktati, Zvicra planifikon të mbetet palë. Protestuesit kërkuan ndryshim sistemik dhe jo ndryshim klimatik, duke kërkuar veprim politik të menjëhershëm.

Në Bernë, qindra njerëz u mblodhën në Bundesplatz për të kërkuar tërheqjen e menjëhershme të Zvicrës nga traktati. Pas fjalimeve fillestare, rreth 2,000 njerëz, sipas vëzhgimeve të agjencisë së lajmeve Keystone-ATS, morën pjesë në një procesion nëpër qytet.

Në Cyrih, sipas organizatorëve, 2,500 pjesëmarrës kërkuan me zë të lartë respektimin e objektivave klimatike për kufizimin e ngrohjes globale në +1.5 gradë. Por deri në vitin 2025, temperaturat pritet të jenë rritur me 1.55 gradë, paralajmëron Climate Strike nga Cyrihu.

Në Lucern, rreth njëqind çiklistë demonstruan për një politikë transporti shoqërisht të përgjegjshme dhe miqësore me mjedisin. “Kriza klimatike po shtypet, harrohet dhe po mënjanohet nga politikanët”, deklaroi një folës nga Greva e Klimës në Zvicrën Qendrore.

Protestuesit kërkuan më shumë shtigje biçikletash, lidhje të mira hekurudhore dhe të autobusëve, vendkalime të sigurta për këmbësorë, zona të përshtatshme për banim dhe një gatishmëri për të “lëvizur shpejt shumë gjëra”. Më pas ata u drejtuan me biçikleta për në Vögeligärtli për demonstratën përmbyllëse.

Demonstrata të tjera u zhvilluan në Aarau, sipas Climate Strike. Në Neuchâtel dhe Solothurn, grupet rajonale organizuan demonstrata të ndryshme dhe një natë filmi.

Një nismë federale që kërkon të sigurojë përparësinë e ligjit kombëtar zviceran mbi të drejtën ndërkombëtare nuk arriti të merrte mbështetjen e nevojshme.

Komisioni nismëtar njoftoi se nisma e sovranitetit (për mbrojtjen efektive të të drejtave kushtetuese) nuk kishte mbledhur mjaftueshëm nënshkrime.

Lëvizja qytetare Miqtë e Kushtetutës, lëvizja anti-vax Mass-Voll dhe Aufrecht Schweiz janë prapa tekstit, së bashku me Partinë e Piratëve dhe anëtarët e parlamentit nga Partia Popullore Zvicerane.

Sipas nismëtarëve, teksti synon të mbrojë demokracinë, e cila është “gërryer masivisht vitet e fundit”, shkruan swissinfo, transmeton albinfo.ch.

Objektivat e tyre janë Bashkimi Evropian dhe mbi të gjitha Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH), “të cilat po e mbajnë Zvicrën në mbytje”.

Komiteti nisi nismën në tetor të 2023-ës dhe kishte 18 muaj për të mbledhur 100,000 nënshkrime.

Banorët në një kanton zviceran janë vënë në shënjestër të faturave të rreme tatimore që i urdhërojnë ata të paguajnë detyrimet e prapambetura dhe gjobat. Dhe nuk është i vetmi mashtrim që njerëzit në Zvicër duhet të dinë.

Policia kantonale në Vaud ka dhënë alarmin për një mashtrim që aktualisht synon tatimpaguesit.

Shumë njerëz kanë raportuar se kanë marrë fatura të rreme të dërguara me postë, që përmbajnë një kod QR për një llogari mashtruese.

Në letrat, gjoja nga organet tatimore kantonale, thuhet se marrësi nuk ka paguar taksat e vitit 2024 dhe kërkon një transferim të menjëhershëm prej 5000 frangash, përveç interesit dhe tarifave administrative, për një total prej 5430 frangash.

Policia thotë se ndërsa letra mund të duket (të paktën për disa viktima), e vërtetë, nuk është.

Një dhuratë e sigurt është se nëse skanoni kodin QR, do të shihni se numri dhe adresa IBAN nuk është ai i kantonit, por i një entiteti të paidentifikuar.

Një tjetër e dhënë: numri i tatimpaguesit i përmendur në letër është i pasaktë.

Policia thotë se çdo banor i Vaud-it që ka marrë këtë letër duhet ta shpërfillë atë.

Jo i vetmi mashtrim i lidhur me taksat në qarkullim

Kjo është përpjekja e fundit, por aspak e vetme për të zhvatur para nën pretekstin e taksave.

Disa përpjekje të mëparshme, siç u sinjalizuan nga Qendra Kombëtare e Sigurisë Kibernetike (NCSC) në 2024 dhe më 27 janar 2025, përfshinin e-mail në emër të Administratës Federale të Taksave.

Marrësit u informuan se ata kanë paguar më shumë taksat e vitit të kaluar dhe duhet të japin informacionin e llogarisë së tyre bankare për rimbursim të plotë, shkruan thelocal, përcjell albinfo.ch.

Por NCSC u bën thirrje atyre që të mos e bëjnë këtë.

“Ju lutemi injoroni këto e-mail, mos u përgjigjeni atyre, mos klikoni në lidhje, mos skanoni kodin QR dhe mos futni asnjë të dhënë personale në faqen e phishing,” kërkoi NCSC.

Nëse keni dyshime për legjitimitetin e ndonjë letre të lidhur me taksat, kontaktoni zyrën tuaj lokale të taksave për të kontrolluar.

Mashtrime të tjera janë të shumta edhe në Zvicër

Local publikon rregullisht artikuj rreth përpjekjeve të ndryshme të phishing.

Njëri, nga shkurti i vitit 2025, i paralajmëroi lexuesit që të mos binin në oferta të dyshimta për qira, duke përfshirë hile të tilla si listat e rreme të pronave dhe pronarët joekzistues.

Disa skema madje kanë synuar në mënyrë specifike banorët e huaj.

Në një kohë, gjithnjë e më shumë shtetas të huaj merrnin email me dërguesit swissimmigration@consultant ose eu_immigration@consultant — të gjithë duke pretenduar se ishin një autoritet zviceran i imigracionit.

“Në shumicën e rasteve ofrohet një punë fiktive në industrinë e hotelerisë, ku dërguesit kërkojnë një pagesë prej 300 deri në 1000 euro për një leje në Zvicër dhe për sigurimin shëndetësor dhe aksidental”, tha Sekretariati Shtetëror për Migrim (SEM).

E dhëna e parë që ky email nuk erdhi nga SEM, i cili është një autoritet i qeverisë zvicerane, ishte se po kërkonte pagesë në euro. Nëse mashtruesit do të ishin më të zgjuar, ata do të kërkonin franga.

Dhe shumë rezidentë të huaj morën gjithashtu një email që u thoshte atyre se të drejtat e tyre të qëndrimit në Zvicër ishin revokuar, dhe për këtë arsye “leja juaj e qëndrimit nuk është më e vlefshme”.

Dhe më pas, kishte edhe emaile drejtuar të huajve, që gjoja vinin nga SEM, ose autoritetet kufitare zvicerane, apo edhe nga Zyra Federale e Policisë (Fedpol).

Ata kërcënuan se do t’i revokonin lejen e qëndrimit të marrësit ose do t’i dëbonin fare nga vendi nëse nuk paguanin një shumë të caktuar parash në një llogari anonime.