Konklava nën ‘kërcënimin’ e teknologjisë: Vatikani blindon zgjedhjen e Papës së ri

Pas ndarjes nga jeta të Papa Françeskut më 21 prill, autoritetet në Vatikan kanë nisur përgatitjet për konklavën që do të përcaktojë pasardhësin e tij. Ceremonia e zgjedhjes do të nisë të mërkurën, 16 ditë pas vdekjes së Papës, në përputhje me rregullat tradicionale të Kishës Katolike.

135 kardinalë nga e gjithë bota do të mblidhen në Kapelën Sistine për të votuar për Papën e ri. Për të garantuar fshehtësinë e procesit, Vatikani ka rritur masat e sigurisë, duke marrë parasysh zhvillimet e fundit teknologjike, përcjell albinfo.ch.

Masa kundër rrjedhjes së informacionit

Në zgjedhjet papnore të vitit 2013, autoritetet ndërtuan një dysheme të rremë me pajisje bllokuese të sinjaleve nën Kapelën Sistine. Gjithashtu, u instalua një kafaz Faradei për të penguar sinjalet elektromagnetike, dhe u përdorën pajisje speciale për zbulimin e mikrofonëve të fshehur.

Këto masa pritet të përmirësohen këtë vit, në përputhje me rreziqet që vijnë nga teknologjitë e reja, si dronët dhe pajisjet e padukshme të përgjimit.

Kontrolle të rrepta dhe betime sekreti

Rregulloret e vitit 1996, të vendosura nga Papa Gjon Pali II, ndalojnë përdorimin e çdo pajisjeje elektronike brenda konklavës. Camerlengo, që udhëheq procesin deri në zgjedhjen e papës së ri, është përgjegjës për kontrolle të hollësishme teknike për të shmangur çdo ndërhyrje të jashtme.

Të gjithë pjesëmarrësit, përfshirë stafin dhe kardinalët, duhet të bëjnë një betim sekret për të mos zbuluar asgjë nga diskutimet dhe votimet, qoftë gjatë apo pas konklavës. Çdo shkelje e këtyre betimeve ndëshkohet me përjashtim nga Selia e Shenjtë.

Shkelje të izoluara në të kaluarën

Pavarësisht masave, rrjedhje të informacionit kanë ndodhur edhe më parë. Në vitin 2005, një kardinal gjerman zbuloi rezultatet e votimit përpara shpalljes zyrtare. Edhe Papa Françesku vetë, në një libër të botuar së fundmi, zbuloi informacione konfidenciale nga konklava e vitit 2005.

Pavarësisht rreziqeve teknologjike dhe precedentëve të mëparshëm, Vatikani mbetet i vendosur për të ruajtur integritetin dhe fshehtësinë e procesit të zgjedhjes së Papës së ri.

Ekspertët e BE-së paralajmërojnë për mutacione të rrezikshme të virusit të shpendëve

Gripi i shpendëve H5N1 po përhapet gjithnjë e më shumë në Evropë, dhe tani nuk janë vetëm shpendët që preken. Varianti vdekjeprurës i virusit ka infektuar edhe gjitarë – në SHBA janë regjistruar raste te lopët, sidomos tek lopët qumështore, ku virusi është zbuluar edhe në qumështin e tyre. Kjo rrit frikën se mund të shfaqet në produktet ushqimore në supermarkete dhe mund të shkaktojë një pandemi të re.

Sipas Agjencisë Evropiane për Sigurinë Ushqimore (EFSA), derrat janë në rrezik të lartë. “Gripi i shpendëve është një rast i veçantë, sepse gjithnjë e më shumë po përhapet nga shpendët tek gjitarët,” tha eksperti i EFSA-së, Bernhard Url. Nëse infektimi kalon te derrat, ata mund të shërbejnë si ndërmjetës për përhapjen e virusit tek njerëzit. Popullata e madhe e derrave në Evropë mund të shndërrohet në një “laborator të rrezikshëm për mutacione virale”, transmeton albinfo.ch.

Zvicra: ende pa raste te kafshët ose njerëzit
Në Zvicër, sipas Zyrës Federale për Sigurinë Ushqimore dhe Veterinare (FSVO), që nga mesi i shkurtit nuk është raportuar asnjë rast i gripit të shpendëve te kafshët. Gjithashtu, Zyra Federale për Shëndetin Publik (FOPH) konfirmon se deri më tani nuk ka pasur raste të infektimit me H5N1 tek njerëzit në Zvicër.

Zëdhënësi i FOPH, Simon Ming, thekson se rreziku për popullatën e gjerë është shumë i ulët, por infektimi nuk mund të përjashtohet plotësisht. Simptomat e infeksionit janë të ngjashme me gripin e zakonshëm. Aktualisht, nuk ekziston ndonjë vaksinë për njerëzit kundër këtij virusi.

Paralajmërim për publikun: mos prekni kafshët e sëmura apo të ngordhura


Autoritetet këshillojnë që të shmanget kontakti me kafshë të sëmura ose të ngordhura. Personat që punojnë apo merren rregullisht me shpendë duhet të marrin masa mbrojtëse. Që nga fundi i marsit, urdhri i posaçëm për mbrojtjen ndaj gripit të shpendëve në Zvicër ka skaduar. Tani përgjegjësia për monitorimin bie mbi mbajtësit e kafshëve. Nëse shfaqen simptoma si vështirësi në frymëmarrje, mungesë oreksi apo rënie e prodhimit të vezëve, duhet kontaktuar menjëherë veterineri.

Greqia përballet me mungesë të madhe punëtorësh në sektorin e turizmit: mbi 80 mijë vende pune të lira

Ndërsa sezoni turistik në Greqi ka hyrë në kulmin e tij, vendi përballet me një krizë të thellë të fuqisë punëtore në industrinë e turizmit, një nga sektorët më të rëndësishëm ekonomikë të vendit. Më shumë se 80.000 pozita mbeten të pambuluara në hotele dhe restorante në të gjithë territorin grek.

Në qytetet kryesore dhe destinacionet më të frekuentuara si Athina, Selaniku, Kreta dhe Rodos, punëdhënësit kanë vështirësi të mëdha për të gjetur staf të kualifikuar. Tabelat me njoftime për vende të lira pune janë bërë të zakonshme jashtë restoranteve dhe hoteleve, me kërkesa për kuzhinierë, kamarierë dhe personel ndihmës, transmeton albinfo.ch.

Sipas pronarëve të bizneseve në këtë sektor, pavarësisht rritjes së turistëve, interesimi i vendasve për të punuar në turizëm është ulët. Ata fajësojnë oraret e gjata, mungesën e kontratave të rregullta dhe kushtet e jetesës në zonat turistike si disa nga arsyet kryesore.

Federata e Punonjësve në Turizëm thekson mungesën e paprecedentë të stafit të trajnuar dhe me përvojë. Edhe pse disa biznese ofrojnë paga konkurruese dhe kushte më të mira pune, mungesa e stafit mbetet sfidë e vazhdueshme.

Kjo krizë e fuqisë punëtore nuk është e kufizuar vetëm në turizëm. Edhe sektorët e ndërtimit dhe bujqësisë janë ndikuar rëndë, në një kohë kur vendi vazhdon të përballet me pasoja afatgjata të emigrimit masiv gjatë krizës ekonomike – më shumë se gjysmë milioni qytetarë, kryesisht të rinj dhe profesionistë, kanë lënë vendin.

Në përpjekje për të zbutur situatën, qeveria e Kryeministrit Kyriakos Mitsotakis ka ndërmarrë nisma për të sjellë punëtorë nga vende të treta, përmes marrëveshjeve bilaterale me shtete si Egjipti, Vietnami, Bangladeshi, Gjeorgjia, India dhe Moldavia.

Sipas parashikimeve të Ministrisë Greke të Turizmit, deri në vitin 2028 pritet që Greqinë ta vizitojnë deri në 40 milionë turistë në vit – një numër gati katërfish më i lartë se popullsia aktuale e vendit. Kjo e bën adresimin e krizës së punës një emergjencë kombëtare për ekonominë greke, ku turizmi përbën rreth 25% të Prodhimit të Brendshëm Bruto.

Kampi i paligjshëm në Lozanë ndez tensionet: Udhëtarët nuk lëvizin, autoritetet kërcënojnë me dëbim

Një kamp i ri i paligjshëm, me rreth njëzet karavanë udhëtarësh, është vendosur në Lozanë që nga e premtja, ka mësuar RTS. Katërmbëdhjetë karavanë kanë zënë parkimin e Bourdonnette që nga e shtuna në mbrëmje, ndërsa shtatë të tjerë tentuan të hynin me forcë të hënën.

Komuna ka paraqitur menjëherë kallëzim penal në Prokurorinë Publike. Një urdhër për evakuim u dha për të dielën në mesditë, por nuk u zbatua. Sipas një njoftimi për shtyp të qytetit, procedura për dëbim është ende në vazhdim.

Sipas një anëtari të komunitetit, autoritetet kishin premtuar se do të arrinin një marrëveshje të hënën. Por policia nuk erdhi në mëngjes, duke u tërhequr përfundimisht nga bisedimet, raportoi ai.

Të dielën pasdite, një grup i dytë me shtatë karavanë nga i njëjti vend u vendos në rrugën Chavannes, në një truall privat pranë Boulodrome. Në orën 12:30 të së hënës, ata u larguan nga kjo zonë me synimin për t’iu bashkuar grupit të parë në parkimin Bourdonnette P+R, por u ndaluan nga policia.

Udhëtarët deklaruan se kanë dy mundësi: të paguajnë gjoba ose të largohen e të përballen me një urdhër dëbimi. Ata e konsiderojnë prezencën e tyre në atë vend si mbrojtje të të drejtës për strehim.

Qindra banorë kundërshtojnë helikopterët ushtarakë mbi qiellin e Avully-t

Banorët e Avully-t shprehin shqetësim për shkak të prishjes së qetësisë nga helikopterët ushtarakë. Konfederata Zvicerane synon të përdorë më shumë terrenet stërvitore dhe aerodromet civile për qëllime ushtarake, përfshirë edhe vendndodhjen Epeisses në Avully, në kantonin e Gjenevës. Banorët frikësohen se helikopterët e ushtrisë do të dominojnë më shpesh qiejt mbi fshatin e tyre.

Në një kontekst gjeopolitik të paqëndrueshëm, ushtria dëshiron të shpërndajë burimet dhe të përditësojë listën e vendeve për uljen e helikopterëve. Kjo nënkupton një ndryshim statusi për terrenin stërvitor të Epeisses, që do të klasifikohej si heliport i përdorur rregullisht. Kjo ka shkaktuar shqetësim te banorët, të cilët janë tashmë të lodhur nga zhurma e aeroplanëve të Aeroportit të Gjenevës, transmeton albinfo.ch.

“Pasi të merret vendimi dhe të miratohet plani, nuk ka më kthim prapa,” tha Sylvain Fuser, këshilltar komunal në Avully, duke theksuar se vendimi do të jetë i vlefshëm për të paktën dhjetë vjet. Më shumë se 400 banorë kanë nënshkruar peticione kundër këtij plani të ushtrisë.

Shqetësimi i kryetarit të komunës
Disa lagje banimi preken drejtpërdrejt nga ndotja akustike. Kryetari i Avully-t, Vincent Mottet, thekson një kontradiktë: nga njëra anë, qytetarëve u kërkohet të jenë më të kujdesshëm ndaj mjedisit – me kufizime shpejtësie në 30 km/h, më pak zhurmë, më pak ndriçim – ndërsa nga ana tjetër “na detyrojnë të pranojmë lëvizjen e helikopterëve dhe zhurmën shtesë”, ankohet ai.

Komuna kërkon më shumë dialog nga ana e ushtrisë. I kontaktuar për çështjen, Departamenti Federal për Mbrojtjen, Mbrojtjen Civile dhe Sportin (DDPS) deklaroi se midis viteve 2018 dhe 2023 janë regjistruar mesatarisht 100 fluturime në vit. Sipas tyre, situata nuk do të ndryshojë dhe do të vendoset një kufi maksimal përdorimi.

Konsultim me publikun
Ndotja akustike do të matet, dhe publiku, si edhe autoritetet, do të kenë mundësinë të shprehin mendimet e tyre përmes një procedure të re konsultimi dhe pjesëmarrjeje. Kantonet dhe komunat kishin afat deri në fund të prillit për të paraqitur qëndrimet e tyre, të cilat do t’i dërgohen Këshillit Federal për miratim.

WhatsApp tejkalon 3 miliardë përdorues

Aplikacioni i mesazheve WhatsApp i kompanisë Meta aktualisht ka mbi 3 miliardë përdorues, bëri të ditur shefi i kompanisë Mark Zuckerberg gjatë një video-konference mbi rezultatet e tremujorit të parë të kompanisë.

Pasi arriti 2 miliardë përdorues aktiv mujor në vitin 2020, aplikacioni tani është ndër të paktët e zgjedhur, përveç Facebook-ut, po ashtu e kompanisë Meta, që tejkalon 3 miliardë përdorues.

Për shkak të bazës së madhe të përdoruesve, WhatsApp është një biznes i madh i kompanisë Meta, veçanërisht tani që kompania ka vendosur një pjesë të madhe të aksioneve në qasjen e saj të inteligjencës artificiale.

Aplikacioni, sipas kompanisë, është një nga kanalet e saj më të mëdha të shpërndarjes për shërbimet e inteligjencës artificiale.

OBSH: 1 në 4 të rinj të moshës 15-19 vjeç konsumojnë alkool

Organizata Botërore e Shëndetit (OBSH) ka nxjerrë në dritë një alarm lidhur me konsumimin e alkoolit nga të rinjtë në Evropë, duke theksuar se 1 në 4 adoleshentë të moshës 15–19 vjeç konsumojnë alkool, përfshirë edhe Shqipërinë.

Evropa është identifikuar si rajoni me nivelin më të lartë të konsumit të alkoolit për frymë në botë. Ekspertët shprehin shqetësim për faktin se adoleshentët që kanë qasje në alkool në mjedisin e shtëpisë janë më të prirur të fillojnë konsumimin në një moshë të hershme.

Konsumimi i alkoolit gjatë adoleshencës ka pasoja serioze, duke përfshirë dëme në shëndetin mendor, performancë të ulët shkollore, si dhe rreziqe afatgjata për shëndetin, përfshirë mundësinë e zhvillimit të sëmundjeve kronike si ato të zemrës, mëlçisë dhe kancerëve të shumtë në moshë të rritur.

Studimet e fundit tregojnë se 1 në 4 vdekje tek të rinjtë nga 19 deri në 24 vjeç në Rajonin Evropian të OBSH-së janë të lidhura me konsumimin e alkoolit, duke përfshirë aksidente, mbytje dhe vetëvrasje.

Në këtë kontekst, ekspertët e shëndetit publik theksojnë nevojën për ndërgjegjësim dhe veprime të menjëhershme për të parandaluar këtë fenomen.

Edukimi pa dhunë pritet të përfshihet së shpejti në Kodin Civil në Zvicër

Prindërit duhet të edukojnë fëmijët e tyre pa përdorur dhunë, ka vendosur Këshilli Kombëtar zviceran.

Dhoma e Poshtme miratoi të hënën një projektligj me 134 vota pro dhe 56 kundër, që fut në mënyrë eksplicite parimin e edukimit pa dhunë në Kodin Civil. Vetëm partia SVP (Partia Popullore Zvicerane) u shpreh kundër.

Megjithëse ndëshkimi trupor tashmë ndalohet nga ligji penal, qëllimi i këtyre standardeve të reja është kryesisht parandalues dhe simbolik. “Liria edukative e prindërve nuk vihet në dyshim; nuk bëhet fjalë për imponimin e një modeli ‘rritjeje të butë’ apo ndalimin e çdo ndëshkimi,” deklaroi deputeti Philippe Nantermod (PLR/VS) në emër të komisionit, transmeton albinfo.ch.

Refuzimi nga SVP

E vetme në kundërshtimin e saj, pjesa më e madhe e SVP-së tentoi ta rrëzonte projektin. “Dhuna fizike duhet të ndalohet, por çdo familje duhet të ketë të drejtën të edukojë fëmijët sipas bindjeve të veta,” tha Manfred Bühler (SVP/BE).

Ministri i Drejtësisë, Beat Jans, theksoi se një pakicë fëmijësh ende përjeton dhunë në procesin edukativ. Sipas të dhënave të disponueshme, rastet janë rritur sërish vitin e kaluar. Ai shpreson që standardi i ri të ketë efekt parandalues.

Dhuna psikologjike

Projektligji vjen si përgjigje ndaj një kërkese të Parlamentit. Aktualisht, ligji penal mbron fëmijët, ndërsa ligji civil është forcuar së fundmi për të zgjeruar të drejtën dhe detyrimin për raportim në rastet kur dyshohet rrezik për mirëqenien e fëmijës.

Projektligji i qeverisë i bën thirrje specifike prindërve që të rrisin fëmijët “pa përdorimin e dhunës, përfshirë ndëshkimin trupor apo trajtime të tjera poshtëruese.” Përfshirja e këtij parimi në ligj krijon një kuadër për prindërit, por edhe për zyrat këshilluese dhe shërbimet sociale.

Gjatë konsultimeve, pati kërkesa për të përfshirë në mënyrë të shprehur forma të ndryshme të dhunës, veçanërisht dhunën psikologjike. Megjithatë, Këshilli Federal vendosi të mos e përfshijë këtë në mënyrë eksplicite, duke sqaruar se ndalimi i dhunës psikologjike është i përfshirë në ndalimin e përgjithshëm të dhunës dhe trajtohet në shpjegimet e projektligjit.

Rritja e ndërgjegjësimit

Projekti gjithashtu synon të forcojë masat parandaluese. Këshilli Federal e konsideron të domosdoshme që këto standarde të shoqërohen me fushata kombëtare të ndërgjegjësimit dhe informimit.

Përvoja nga vendet e tjera tregon se masat e ndërgjegjësimit janë kyçe për të kufizuar dhunën ndaj fëmijëve. Një studim tregoi gjithashtu se dhuna fizike në edukim është më pak e përhapur në vendet ku ndalohet shprehimisht me ligj.

Shërbimet e mbështetjes dhe këshillimit për prindërit dhe fëmijët duhet të zgjerohen. Ato tashmë ekzistojnë, por forma dhe aksesueshmëria e tyre ndryshon nga një kanton në tjetrin. Kantonet duhet të sigurojnë që këto shërbime të jenë të mjaftueshme në rastet e vështirësive edukative.

Refuzohet ankesa e Kosovës

Gjykata e Arbitrazhit Sportiv (CAS) ka rrëzuar ankesën e Federatës së Futbollit të Kosovës kundër Federatës Rumune të Futbollit dhe UEFA-s.

Vendimin e publikoi gjykata me seli në Lozanë të Zvicrës të hënën.

FFK-ja ishte ankuar lidhur me ndeshjen e 15 nëntorit të vitit të kaluar ndaj Rumanisë. FFK-ja, sipas vendimit, kërkoi nga UEFA të mbajë Federatën e Futbollit të Rumanisë përgjegjëse për ndërprerjen e ndeshjes, si dhe të anulojë gjobën prej 6,000 eurosh, transmeton albinfo.ch.

Por, edhe CAS-i, po ashtu si UEFA, ka vlerësuar se loja u ndërpre sepse futbollistët e Kosovës lanë njëanshëm fushën e lojës.

“Paneli shqyrtoi provat dhe arriti në përfundimin se lojtarët e Kosovës morën vendim të njëanshëm për të lënë fushën, në mungesë të një udhëzimi të vlefshëm nga gjyqtari, dhe ishin përgjegjës për ndërprerjen e ndeshjes. Paneli pranoi se vendimi i lojtarëve të Kosovës u mor për shkak të disa brohoritjeve; ndërsa ato ishin të papranueshme dhe subjektonin sanksione të tjera nga UEFA, ato nuk mund të justifikonin braktisjen e fushës nga ekipi kombëtar. I takonte gjyqtarit të vendoste për hapat që duhej të ndërmerrte,” shkruhet në vendimin e publikuar të hënën.

Pra, përgjegjës për ndërprerjen e ndeshjes, po ashtu si UEFA, mbetet ekipi i Kosovës.

“Paneli vuri në dukje se lojtarët e Kosovës refuzuan qartë të ndiqnin udhëzimet e gjyqtarit për t’u kthyer në fushë dhe për të vazhduar ndeshjen. Paneli vendosi se FFK-ja dhe federata rumune ishin përgjegjëse për mospërfundimin e ndeshjes. Ankesa e FFK-së hidhet poshtë dhe vendimi i kontestuar mbështetet.”

Studimi i ri për ndalimin e përdorimit të cigareve elektronike

Një studim i ri, i kryer në Jama, ka ofruar shpresë për ata që dëshirojnë të lënë përdorimin e cigareve elektronike, një shprehi që ka marrë përhapje të shpejtë në mesin e të rinjve. Studimi shqyrton përdorimin e vareniklinës, një ilaç që ka treguar efekte pozitive në ndihmën ndaj individëve për të ndërprerë varësinë nga nikotina, e cila është ende e pranishme në cigaret elektronike, përkundër mitit se ato janë më pak të dëmshme se cigaret tradicionale.

Studimi i kryer ka përfshirë individë të moshës 16 deri 25 vjeç, një grup i cili shpesh është i ekspozuar ndaj këtyre produkteve, por që nuk ka përdorur cigare tradicionale. Kjo gjeneratë ka përjetuar rritjen më të madhe të përdorimit të cigareve elektronike, dhe shumë prej tyre kanë dëshirë të largohen nga kjo shprehi.

Ekipi kërkimor, i udhëhequr nga Eden Evins në Masaçusets, ka identifikuar se një pjesë e madhe e të rinjve që përdorin cigare elektronike dëshirojnë t’i lënë ato. “Gjysma e të rinjve që përdorin cigare elektronike duan ta zvogëlojnë ose ta lënë përdorimin e tyre. Kjo është një grup shumë i madh që ende nuk është pajisur me mjete të përshtatshme,” shpjegon Evins.

Vareniklina është ilaçi që është përdorur në këtë studim dhe ka për qëllim të ndërhyjë në aktivitetin e nikotinës në tru, duke eliminur kënaqësinë që ndodhet pas konsumimit të saj. Ky ilaç ka pasur sukses në ndihmën për të lënë cigaret tradicionale, dhe tani është testuar edhe për cigaret elektronike.

Rezultatet e studimit kanë treguar se vareniklina ka rritur ndjeshëm mundësinë që përdoruesit të lënë cigaret elektronike për një periudhë më të gjatë – më shumë se 4 javë. Pjesëmarrësit që përdorën vareniklinën kishin një sukses prej 51% në lënien e cigareve elektronike, në krahasim me vetëm 14% për ata që morën placebo.

Përkundër efikasitetit të vareniklinës, ilaçi ka disa efekte anësore, të cilat janë të ngjashme me ato që janë vërejtur në studimet e mëparshme, si përzierje, pagjumësi dhe shqetësime të tjera me gjumin. Megjithatë, këto efekte nuk kanë qenë të ndjeshme dhe janë vlerësuar si të përballueshme nga pjesëmarrësit.

Ky studim është një hap i rëndësishëm për të kuptuar se si mund të ndihmohet brezi i ri që ka rënë në varësinë nga cigaret elektronike. Dëshira për t’i lënë ato është e madhe, dhe vareniklina mund të ofrojë një mundësi për të ndihmuar në arritjen e këtij qëllimi. Megjithatë, studiuesit nënvizojnë se nevojiten më shumë kërkime për të vlerësuar në mënyrë të plotë sigurinë dhe efektivitetin e vareniklinës për përdoruesit e cigareve elektronike.

 

 

 

 

Shqipëria, destinacioni ideal për pushime të përballueshme, sipas “Huffington Post”

Sipas një artikulli të botuar në “Huffington Post”, Shqipëria po shndërrohet në një nga destinacionet më tërheqëse për turistët ndërkombëtarë, falë plazheve të saj të bukura, çmimeve të ulëta dhe mikpritjes shqiptare. Vendi është i njohur për të ofruar një përvojë të pasur kulturore dhe natyrore, ndërsa mbetet një mundësi e shkëlqyer për ata që kërkojnë të udhëtojnë pa shpenzuar shumë.

Me plazhe me ujëra të kristalta, qytete historike dhe një kuzhinë të pasur, Shqipëria është quajtur “vendi më i lirë në Evropë”. Çmimet e akomodimit janë shumë të përballueshme, duke filluar nga 10 euro për natë. Ushqimi gjithashtu ofrohet me çmime të ulëta, me një vakt të plotë që kushton rreth 5 euro dhe birra për vetëm 1 euro, transmeton albinfo.ch.

Plazhet, malet dhe qytetet historike, si Gjirokastra dhe Butrinti, janë disa nga atraksionet kryesore. Mikpritja e shqiptarëve dhe siguria e lartë po bëhen gjithashtu faktorë të rëndësishëm në zgjedhjen e këtij vendi për pushime.

Shqipëria, e cila është gjithnjë e më popullore për udhëtarët me buxhet të kufizuar, ofron mundësi të shkëlqyera për të shijuar udhëtimin pa rrezikuar shpenzime të larta.

 

 

Si ndodhi që shqiptarët të vendosin zgjedhjet në tri komuna të Gjenevës?

Mobilizimi i madh elektoral i komunitetit shqiptar në Vernier, Meyrin dhe Onex (Kantoni i Gjenevës) ka nxitur një debat të fortë publik dhe politik në Zvicër. Ndërsa disa e shohin këtë fenomen si një dëshmi të integrimit demokratik dhe qytetar, të tjerë kanë ngritur shqetësime mbi instrumentalizimin politik dhe manipulimet e mundshme të procesit zgjedhor.

Të kujtojmë: Në Meyrin, pjesëmarrja e shqiptarëve ka bërë një kërcim të papritur nga 14% në vitin 2020 në 41% në vitin 2025, duke tejkaluar edhe pjesëmarrjen e votuesve zviceranë. Në Vernier, pjesëmarrja ka shkuar nga 27% në 34%. Kjo rritje e papritur ka sjellë akuza dhe dyshime serioze për manipulime dhe parregullsi zgjedhore.

Disa kandidatë të panjohur më parë kanë tejkaluar në mënyrë të pazakontë figura të njohura politike vendore. Në fund të majit pritet vendimi i gjykatës për të sqaruar këto dyshime. Deri atëherë, situata mbetet alarmante dhe ngre pyetje thelbësore: A jemi përballë një shenje pozitive të integrimit demokratik, apo kemi të bëjmë me një fenomen të rrezikshëm instrumentalizimi dhe manipulimi?

Sean Müller, profesor në Universitetin e Lozanës dhe ekspert për demokracinë direkte dhe federalizmin, e vlerëson pozitivisht këtë mobilizim duke deklaruar: “Çdo strategji që inkurajon qytetarët të ushtrojnë të drejtën e tyre të votës është e mirëseardhur, pasi një pjesëmarrje e lartë forcon legjitimitetin dhe stabilitetin politik”.

Ai sqaron se komunitetet emigrante, duke parë një përfaqësim më të mirë politik, ndihen më të integruara dhe të njohura në shoqërinë zvicerane. Müller paralajmëron megjithatë ndaj një përqendrimi të tepruar në përkatësinë etnike ose kulturore, duke rrezikuar kështu fleksibilitetin dhe dinamizmin natyral të debatit politik.


Dorina Xhixho, ish-anëtare e Komitetit Drejtues të Partisë Socialiste të Gjenevës, ka ngritur shqetësime serioze dhe ka konfirmuar dorëheqjen e saj në lidhje me këtë çështje. Xhixho, duke folur për albinfo.ch dënon heshtjen dhe mungesën e reagimit nga strukturat drejtuese të PS-së përballë akuzave ndaj shqiptarëve për “votë komunitare”.

Sipas saj, “mungesa e një reagimi të qartë nga PS-ja ka nxitur stigmatizimin dhe delegjitimimin e shqiptarëve”. Ajo thekson gjithashtu se mentaliteti dominues brenda PS-së nuk ka mundësuar asnjëherë një përfaqësim të vërtetë të minoriteteve, veçanërisht të komunitetit shqiptar.

Xhixho kritikon ashpër hendekun mes retorikës së PS-së mbi barazinë dhe integrimin dhe realitetit të brendshëm të partisë, ku diskriminimi dhe racizmi struktural mbeten pengesa madhore. Ajo jep shembuj konkretë si zgjedhjet për Këshillin e Shtetit (Parlamentin) të Kantonit të Gjenevës në vitin 2017, ku kandidati Thierry Apothéloz u akuzua padrejtësisht për “mobilizim masiv” të shqiptarëve përmes anëtarësimeve në seksionin Vernier, ku ai ishte këshilltar administrativ.

Një situatë e ngjashme ndodhi edhe gjatë zgjedhjeve të vitit 2024 për Këshillin Administrativ të Bashkisë së Gjenevës, ku rreth 25 anëtarësime, kryesisht emigrantë dhe mes tyre 5 deri në 6 shqiptarë, u pezulluan padrejtësisht për të parandaluar një “votë komunitare” të supozuar. PS-ja jo vetëm që nuk reagoi, por edhe e nxiti këtë narrativë negative në media.

Xhixho përshkruan gjithashtu presionet dhe intimidimet që ajo ka përjetuar personalisht pasi ngriti këto çështje brenda partisë, duke përfshirë pasoja në jetën e saj private dhe profesionale. Një hetim i brendshëm më vonë tregoi se pezullimi i anëtarësimeve ishte i pabazuar. Sipas saj, ky është një shembull i qartë i hipokrizisë politike dhe standardeve të dyfishta.

Në letrën e saj publike të dorëheqjes, Xhixho shpreh zhgënjimin e saj të thellë ndaj PS-së, e cila tradicionalisht përfiton një mbështetje të gjerë nga komunitetet emigrante, por nuk reagoi fuqishëm ndaj këtyre diskriminimeve të brendshme, duke kontribuar kështu në një klimë të përgjithshme mosbesimi ndaj pjesëmarrjes politike të shqiptarëve.

Sandro Cattacin, profesor në Universitetin e Gjenevës, nënvizon rëndësinë e këtij mobilizimi elektoral si një hap pozitiv drejt integrimit demokratik. Ai shpjegon se zgjedhja e kandidatëve në bazë të prejardhjeve të përbashkëta është një praktikë e zakonshme dhe normale në demokraci, duke bërë krahasim me votën në favor të grave. Megjithatë, ai paralajmëron se rreziku i instrumentalizimit bëhet real kur përkatësia komunitare bëhet kriteri kryesor në zgjedhje.

Cattacin thekson përgjegjësinë e autoriteteve lokale dhe partive politike për të marrë masa të qarta për të shmangur diskriminimin dhe instrumentalizimin negativ. Ai propozon edukimin kundër racizmit në shkolla, formimin e vazhdueshëm të stafit të administratës publike mbi respektimin e diversitetit kulturor dhe politika të qarta për rekrutim që pasqyrojnë diversitetin real të popullsisë lokale, shkruan albinfo.ch. Sipas tij, këto masa do të forconin integrimin, kohezionin social dhe besimin e komuniteteve të ndryshme ndaj institucioneve publike.

Leonard Ferati, deputet socialist në Gjenevë, duke folur për albinfo.ch, e përforcon këtë perspektivë pozitive duke e konsideruar këtë mobilizim si shenjë të maturisë politike të komunitetit shqiptar. Ai refuzon fuqishëm çdo stigmatizim dhe kriminalizim të shqiptarëve, duke gjykuar se akuzat e pabaza për manipulime janë më shumë shprehje e një frike politike sesa realitet i bazuar. Ferati shton se komuniteti shqiptar thjesht po ushtron të drejtën demokratike dhe është plotësisht në gjendje të zgjedhë përfaqësuesit e vet bazuar në kompetencat dhe programet politike të tyre.

Në përfundim, ky mobilizim elektoral duhet parë si shenjë pozitive e rëndësishme e integrimit demokratik, ndërsa problemet lidhur me instrumentalizimin dhe stigmatizimin kërkojnë një qasje të kujdesshme dhe gjithëpërfshirëse nga partitë politike dhe shoqëria zvicerane, për të ruajtur kështu kohezionin social dhe për të forcuar demokracinë lokale.

Austria planifikon ngrirjen e përfitimeve familjare për shkak të masave shtrënguese

Shtesat familjare në Austri mund të mos rriten më me inflacionin duke filluar nga viti 2026, pasi qeveria kërkon të frenojë shpenzimet publike me një paketë të re legjislative të diskutueshme.

Qeveria e Austrisë po planifikon të ngrijë rritjet e lidhura me inflacionin në shtesat familjare nga viti 2026 në 2027, si pjesë e një pakete shtrënguese gjithëpërfshirëse për të frenuar deficitin në rritje.

Masa do të pezullonte një politikë kyçe të prezantuar në vitin 2023 që ndihmoi përfitimet të mbanin ritmin me rritjen e çmimeve.

E prezantuar në vitin 2023 nga koalicioni i atëhershëm ÖVP-Të Gjelbërit si kundërpeshë ndaj fundit të progresionit të ftohtë, kjo masë ndihmoi në mbrojtjen e familjeve nga efektet e rritjes së çmimeve. Këtë vit, për shembull, shtesa u rrit me 4.6 për qind.

Ndërsa projektligji zyrtar nuk emërton drejtpërdrejt përfitimet familjare, dokumentet shoqëruese konfirmojnë se “valorizimi i përfitimeve të caktuara familjare do të pezullohet” në 2026 dhe 2027, sipas Der Standard.

Buxheti i Austrisë nën presion

Austria po përballet me një deficit buxhetor prej rreth 4.5 për qind të PBB-së këtë vit, shumë mbi udhëzimin prej 3 për qind të BE-së. Si përgjigje, koalicioni i kuq-rozë-bruz ka premtuar një sërë reformash për uljen e kostove përpara fjalimit të buxhetit të Marterbauer më 13 maj, transmeton albinfo.at.

Paketa e re legjislative mbulon një gamë të gjerë masash, duke përfshirë rritjen e taksave për fondacionet dhe llotaritë online, ndryshimet në taksat e transferimit të pasurive të paluajtshme dhe kthimin e pjesshëm të lehtësimit të progresionit të ftohtë.

Një nga aspektet më të diskutueshme është pezullimi i të ashtuquajturës “e treta e tretë” e kompensimit të progresionit të ftohtë, i cili më parë kërkonte një vendim të veçantë politik për t’u zbatuar. Heqja e këtij mekanizmi është në fakt një rritje e taksave, e cila mund të ndikojë tek fituesit me të ardhura mesatare.

Ministria e Financave vlerëson se rritja e planifikuar e taksave dhe mbyllja e boshllëqeve do të sjellë 76 milionë euro këtë vit dhe 696 milionë euro në vitin 2026.

Ndryshimet e përfitimit familjar ndezin debat

Ngrirja e rregullimeve të inflacionit për përfitimet familjare pritet t’i kursejë qeverisë rreth 150 milionë euro në vitin 2026 dhe 300 milionë euro në vit nga viti 2027 e në vazhdim. Por ndjeshmëria politike e lëvizjes është e konsiderueshme, veçanërisht për ÖVP, e cila e ka pozicionuar veten prej kohësh si një “parti familjare”.

Shuma e ndihmës familjare varet nga mosha e fëmijës dhe nga numri i fëmijëve në familje. Për shembull, një familje merr 148 euro në muaj për një fëmijë tre vjeç dhe 171,80 euro nga mosha dhjetë. Familjet me shumë fëmijë marrin tarifa shtesë.

Ndryshimi i propozuar tashmë ka tërhequr kritika. Deputeti i Gjelbër Jakob Schwarz kritikoi masën, duke thënë se SPÖ tani po miraton propozimet e paraqitura gjatë bisedimeve të koalicionit nga ÖVP dhe FPÖ. “Kjo është vërtet e hidhur për ata që janë goditur më shumë nga rritja e çmimeve në vitet e fundit,” tha ai për Der Standard.

Christoph Badelt, kreu i Këshillit Fiskal të Austrisë, gjithashtu ka shprehur skepticizëm rreth indeksimit në të kaluarën, duke paralajmëruar se rregullimet automatike rrisin shpenzimet edhe kur të ardhurat mbeten prapa.

Ndryshime të tjera kryesore tatimore

Paketa e re fiskale e qeverisë përfshin disa masa të kufizuara kompensuese, të tilla si trefishimi i të ashtuquajturës “euro për udhëtarët” nga 2 në 6 euro për kilometër, duke kompensuar pjesërisht humbjen e bonusit klimatik të Austrisë.

Masat e tjera përfshijnë:

  • Kthimi i bonusit të punonjësve pa taksa deri në 1000€;
  • Taksa më e lartë për donacionet për fondacionet private nga 2.5 në 3.5 për qind nga viti 2026;
  • Një rritje në pragun e të ardhurave për kontabilitetin e thjeshtuar të biznesit të vogël, duke u rritur nga 220,000 € në 320,000 € këtë vit dhe 420,000 € në 2026.
  • Paketa legjislative është tani në shqyrtim parlamentar, me një votim përfundimtar që pritet në javët në vijim.

Ky kanton zviceran do të ndalojë telefonat në shkolla

Fëmijët e shkollave fillore në kantonin zviceran të Nidwaldën nuk do të lejohen të përdorin telefona celularë dhe pajisje të tjera elektronike, përveç për qëllime mësimore ose emergjente, nga viti i ardhshëm shkollor.

Rregulloret do të hyjnë në fuqi më 1 gusht 2025, njoftuan të hënën autoritetet arsimore. Arsyeja është se fëmijët dhe të rinjtë po përdorin gjithnjë e më shumë pajisje elektronike në shkolla.

Kjo sjellje çon në shpërqendrime në klasë dhe sfida të reja në ndërveprimet sociale të studentëve. Prandaj, sipas deklaratës, është i nevojshëm një “sy vigjilent”.

Departamenti i Arsimit i Nidwaldës dhe shkollat komunale kanë rënë dakord që udhëzimet gjithëpërfshirëse, uniforme dhe detyruese për përdorimin e pajisjeve elektronike janë të nevojshme.

Rregullat e reja përcaktojnë që telefonat celularë, tabletët, laptopët apo pajisje të tjera nuk lejohen në ambientet e shkollës gjatë orës së mësimit ose gjatë pushimit. Ato mund të përdoren vetëm nëse nevojiten për mësim ose në raste urgjente.

Parashikohen edhe sanksione: në rast të shkeljes së udhëzimeve, mësuesi mund të konfiskojë pajisjen deri në fund të orës së mësimit. Në rast të përsëritjes së kundërvajtjes, janë të mundshme edhe masa disiplinore.

Kantonet e tjera nuk pajtohen

Departamenti i arsimit i Nidwalden nuk i mohon përfitimet e smartfonëve, tabletëve apo laptopëve, por thotë se fëmijët dhe të rinjtë duhet të mësojnë t’i përdorin ato me përgjegjësi.

Ai pret që mësuesit të planifikojnë përdorimin e pajisjeve digjitale në mësimet e tyre në një mënyrë të përshtatshme për moshën. Në veçanti, duhet të trajtohen tema të tilla si përdorimi i sigurt i internetit, mbrojtja e të dhënave, ngacmimi kibernetik dhe përgjegjësia personale.

Rregulloret kantonale për përdorimin e smartfonëve në shkolla ishin gjithashtu një problem në kantonet e tjera në Zvicrën qendrore. Megjithatë, këshilli kantonal i Schwyz vendosi në shkurt kundër rregullores, duke argumentuar se shkollat ​​e kishin çështjen nën kontroll.

Këshilli i Lucernit përdori gjithashtu argumente të ngjashme për të kundërshtuar një ndalim të përgjithshëm të smartfonëve. Ai vendosi që secila shkollë ka nevojat e veta, të cilat rregulloret kantonale nuk mund t’i mbulojnë.

Qeveria kantonale e Zug gjithashtu refuzon të ndërmarrë veprime. Në përgjigje të një mocioni nga këshilli kantonal, ai deklaroi se kuadri ligjor ekzistues dhe rregulloret disiplinore janë të mjaftueshme për të ndaluar telefonat inteligjentë gjatë orëve.

Ku janë rritur më shumë çmimet e pronave në Zvicër?

Çmimet e shtëpive dhe apartamenteve për një familje në Zvicër janë rritur shumë në 10 vitet e fundit me një kanton që ka parë një rritje masive prej 80 për qind.

Të gjitha llojet e pronave do të bëhen më të shtrenjta në vitin 2025, sipas një studimi të ri nga konsulentët e pasurive të paluajtshme Wüest Partner.

Për shtëpitë e një familjeje, për shembull, do t’ju duhet të paguani gati 4 për qind më shumë – 3.8 për qind për të qenë të saktë – mesatarisht se në 2024.

Krahasuar me 10 vjet më parë, shtëpitë tani kushtojnë mbi 40 për qind më shumë.

Çmimet e apartamenteve kanë ardhur gjithashtu në rritje, duke u rritur me 3.6 për qind – që është pak më e lartë se në vitin 2015, kur rritja vjetore ishte 2.9 për qind.

Kjo do të thotë që sot do të duhet të paguash 33 për qind më shumë për të blerë një banesë sot sesa një dekadë më parë.

Këto janë mesataret kombëtare, por situata është edhe më e rëndë (përsa i përket çmimit) në disa kantone, transmeton albinfo.ch.

Ku janë rritur më shumë çmimet e pronave në Zvicër?

Evolucioni i çmimeve varet nëse po kërkoni të blini një shtëpi për një familje apo një apartament.

Për sa i përket banesave, rritjet më të mëdha gjatë 10 viteve të fundit janë regjistruar në kantonet qendrore të Zvicrës si Uri (rritje me 80 për qind) dhe Nidwalden (77 për qind).

Për apartamentet, Zug përjetoi rritjen më të konsiderueshme të çmimeve – ato tani kushtojnë 70 për qind më shumë se në 2015.

Më pas është kantoni i Cyrihut, ku çmimet u rritën me 50 për qind më shumë.

Për të dy llojet e pronave, çmimet në këto vende janë më të larta se rritja mesatare kombëtare prej 43 për qind për shtëpitë dhe 33 për qind për apartamentet në 18 kantone.

Që na çon në pyetjen tjetër: në cilat rajone mund të prisni rritje më të ulëta?

Si për shtëpitë e një familjeje ashtu edhe për apartamentet, Ticino është më pak i shtrenjtë, çmimet e pronave janë rritur atje me ‘vetëm’ 15 dhe 5 për qind, respektivisht.

Më pas është Gjeneva, e cila mund të jetë e papritur, sepse kostoja e pronave atje është zakonisht ndër më të lartat në vend.

Megjithatë, ato janë rritur me më pak se në shumicën e kantoneve – përkatësisht 25 dhe 18 për qind.

Valais është i radhës në listë, me një rritje përkatësisht 35 për qind dhe 25 për qind.

Larguar nga konteksti i studimit, edhe këto rritje ‘të ulëta’ janë domethënëse, duke pasur parasysh se nivelet e pagave si në Ticino ashtu edhe në Valais janë më të ulëta se në Gjenevë, Cyrih ose Bazel, shkruan thelocal.

Pse ka një pabarazi të tillë çmimesh midis kantoneve?

Në thelb, dy faktorë përcaktojnë ato çmime, sipas studimit të Wüest Partner.

Njëra është disponueshmëria e vendeve të punës – sa më shumë mundësi punësimi të ketë, aq më të shtrenjta do të jenë pasuritë e paluajtshme – një fenomen i ngjashëm me qiratë.

Së dyti, një rol të madh luan edhe oferta kundrejt kërkesës.

Në vendet me pak projekte të ndërtimit të banesave, ku kërkesa për banesa nuk mund të plotësohet – çmimet do të jenë përkatësisht të larta.

Edhe këtu, ngjashmëritë mund të nxirren me situatën në tregun e qirave – mungesa e banesave rrit qiratë.

Norma e inflacionit zviceran zbret në zero

Inflacioni zviceran u ngadalësua në nivelin më të dobët në më shumë se katër vjet (0% në prill) pasi franga e fortë ul kostot e mallrave të importuara.

Rritja vjetore e çmimeve të konsumit ishte zero në prill, tha të hënën zyra e statistikave të Zvicrës. Kjo është më e ulët nga 0.3% në mars dhe më e dobët se sa ishte parashikuar nga të gjithë, përveç një analisti në një sondazh të Bloomberg me ekonomistët.

Inflacioni u ul nga hotelet dhe akomodimet për pushime, ndërsa veshjet dhe perimet ishin një nxitës, sipas agjencisë qeveritare.

Matësi bazë – i cili përjashton produktet e freskëta dhe sezonale si dhe energjinë – gjithashtu u ngadalësua më shumë se sa pritej, duke rënë në 0.6%.

Ngadalësimi ishte për shkak të mallrave të importuara – veçanërisht energjisë dhe karburanteve – që zvarritën matësin poshtë, sipas Arthur Jurus, një ekonomist në Oddo BHF. I vetmi burim kryesor i rritjes strukturore të çmimeve të konsumit ishin qiratë e banesave, shtoi ai, pa të cilat leximi do të kishte qenë negativ, transmeton albinfo.ch.

Prilli e pa frangën të vlerësohej kundrejt të gjithë homologëve të mëdhenj, pasi tarifat dhe politikat fiskale të Presidentit të Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, i shtynë investitorët në parajsa si monedha zvicerane. Vendi ka një histori të inflacionit të dobët dhe Banka Kombëtare e Zvicrës (SNB) pret që ai të jetë mesatarisht vetëm 0.4% këtë vit.

Presidenti i SNB, Martin Schlegel ka paralajmëruar se mund të bjerë nën zero në disa muaj.

Më pak aktivitet ekonomik mund të rëndojë gjithashtu çmimet pasi prodhimi zviceran të premten tregoi rënien më të madhe në katër vjet për shkak të goditjes së dyfishtë të tarifave dhe frangut të fortë. Qeveria hoqi më parë parashikimin e saj të rritjes për këtë vit.

Me çmimet e ulëta të energjisë dhe franga që rëndojnë inflacionin, ka më shumë gjasa që leximi i muajit të ardhshëm të jetë negativ, tha Maxime Botteron, një ekonomist në UBS.

“Në këtë sfond, ne presim që SNB të ulë normën e saj të politikës në 0% në mbledhjen e qershorit,” shtoi ai.

Vendimi për koston e huamarrjes

Çmimet më të dobëta të konsumit kanë detyruar tashmë bankën qendrore të ulë standardin e saj me 150 pikë bazë në pesë hapa të njëpasnjëshëm në vetëm 0.25%, me disa ekonomistë që tani thonë se një kthim në normat e interesit nën zero është i mundur.

Vendimi tjetër i normës – më 19 qershor – mund të jetë shumë shpejt për një lëvizje të tillë pasi SNB do të ketë vetëm një lexim shtesë të inflacionit deri atëherë dhe pushimi aktual i Trump në luftën tregtare nuk do të përfundojë përpara fillimit të korrikut.

Gjithsesi, tregjet po vlerësojnë plotësisht çmimet me një ulje prej 25 pikësh bazë në atë takim, duke e çuar normën e politikës në 0%. Rritja e çmimeve është gjithashtu nën parashikimin më të fundit të bankës qendrore, duke forcuar më tej rastin për uljen e kostove të huamarrjes.

Schlegel mund të përballet me pyetje për këtë kur të flasë në një konferencë të Cyrihut të martën.

Me 2.2% në prill, inflacioni në zonën e euros që rrethon vendin po rritet ndjeshëm më shpejt se në Zvicër. Bazuar në masën e harmonizuar të Bashkimit Evropian, çmimet zvicerane panë një rritje prej 0.3% në këtë periudhë.

Bazuar në leximin e dobët, kryeekonomisti i Bankës J Safra Sarasin, Karsten Junius, pret madje një diskutim rreth një shkurtimi të madh gjysmë pike përpara takimit të zyrtarëve muajin e ardhshëm. Megjithatë, ai e sheh të pamundur pasi origjina e vlerësimit të frangut është “qartësisht politike” dhe si e tillë mund të lëkundet përsëri shumë shpejt.

“SNB nuk duhet të ketë panik për inflacionin 0%,” tha ai. “Ne kemi qenë atje më parë dhe do të dalim edhe nga atje.”

Pak para pushimeve: Disa trena të distancave të gjata nuk ndalojnë më në aeroportin e Cyrihut

Kushdo që planifikon të marrë trenin për në aeroportin e Cyrihut në të ardhmen, duhet të kontrollojë paraprakisht orarin: nga 12 maji, një shirit do të mbyllet dhe disa trena të distancave të gjata nuk do të ndalojnë më atje për momentin.

Aeroporti i Cyrihut është gjithashtu shumë i lehtë për t’u arritur me transport publik: disa linja tramvaji dhe autobusi, si dhe trena rajonalë dhe të distancave të gjata ndalojnë aty çdo minutë.

Megjithatë, SBB kohët e fundit njoftoi se kufizimet priten midis 12 majit dhe 6 korrikut për shkak të punës ndërtimore, raporton 20minuten. Kjo do të ndikojë, ndër të tjera, lidhjet nga Zvicra Lindore/Bazeli dhe Gjermania. Trenat e mëposhtëm nuk do të ndalojnë më në aeroport për shkak të mbylljes së një trase, përcjell albinfo.ch.

Këto linja janë prekur:

  • IC5 nga St. Gallen/Rorschach nëpërmjet Cyrihut HB drejt Lozanës – ky tren devijohet nga Winterthur dhe Cyrih HB.

  • ICE nga Mynihu drejt Cyrihut HB – ky tren gjithashtu do të devijohet nga Winterthur dhe Cyrih HB.

  • IR36 nga Bazeli në Cyrih – treni përfundon në Cyrih Oerlikon. Ndalesa e Aeroportit të Cyrihut është lënë jashtë edhe në drejtim të Bazelit.

Orari i SBB është rregulluar
Pavarësisht nga mbyllja e pistës, Aeroporti i Cyrihut mbetet lehtësisht i qasshëm: orari online është rregulluar dhe lidhje të shumta alternative janë të disponueshme në internet. Sipas SBB, pasagjerët do të informohen për ndryshimet edhe përmes njoftimeve publike.

Kosovë: Investitorët e huaj përballë burokracisë dhe mungesës së punëtorëve të kualifikuar

Që nga viti 2020, kompania Simtex, me bazë në Zvicër, punëson dhjetëra punëtorë në Kosovë. Por, edhe pas rreth 17 milionë eurosh investime, pronarët e Simtex shprehin pakënaqësi me pengesat në biznesbërje në Kosovë.

Menaxheri i kompanisë, Reshad Cej, thotë se institucionet shtetërore në Kosovë nuk kanë ofruar ndonjë ndihmë apo lehtësim për kompaninë. Ai madje thotë se çdo kërkesë apo procedurë has në vonesa të gjata nga institucionet.

“Po ua jap vetëm një shembull: kur kemi aplikuar për lejen e tensionit të lartë të energjisë elektrike, kemi pritur nëntë muaj për ta marrë. Kjo është një sfidë jashtëzakonisht e madhe dhe humbje për kompaninë”, thekson ai për Radion Evropa e Lirë.

Aktualisht, me 150 punëtorë, kjo kompani eksporton prodhimet e saj të tekstilit në vendet e Bashkimit Evropian.

Problemet, sipas Cejit, janë shtuar edhe më shumë pas liberalizimit të vizave, në janar të vitit 2024, për shkak të mungesës së fuqisë punëtore dhe ekspertëve të tekstilit.

“Jemi të varur nga inxhinierë të huaj. Aktualisht, kemi 25 inxhinierë të tekstilit nga Turqia”, shprehet ai.

Ai ankohet se punëtorët, që i merr kompania dhe i trajnon për tri deri në gjashtë muaj, në fund e lënë kompaninë për t’u emigruar jashtë vendit.

Cej’i nuk është i vetmi që përballet me probleme të tilla. Ish-ministri i Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë, Ismet Mulaj, thotë se procedurat burokratike vazhdojnë të mbeten pengesë për investitorët edhe 17 vjet pas shpalljes së pavarësisë.

Për të zgjidhur këtë problem dhe për të tërhequr më shumë investime të huaja, Mulaj propozon krijimin e një zyre të veçantë që do të përshpejtonte të gjitha shërbimet për bizneset e huaja.

Një zyrë e tillë, sipas tij, do ta zvogëlonte burokracinë dhe do përmirësonte imazhin e Kosovës si vend i sigurt dhe fitimprurës për investime.

“Kërkesat e investitorëve të huaj kalojnë nëpër procedura të shumta administrative, të cilat mund të zgjasin mbi dy vjet. Investitorët seriozë nuk kanë kohë të presin kaq gjatë. Për shembull, për të tërhequr një investitor të huaj në fushën e energjisë së ripërtëritshme, duhet të kalohen 28 procedura, dhe vetëm afati kohor minimal është dy vjet”, thotë Mulaj për Radion Evropa e Lirë.

Investimet e huaja në rritje, të përqendruara në patundshmëri

Pavarësisht këtyre sfidave, investimet e huaja në Kosovë janë shtuar në vitet e fundit. Sipas Agjencisë për Investime dhe Përkrahjen e Ndërmarrjeve në Kosovë (KIESA), këto investime arritën në mbi 856 milionë euro vitin e kaluar, nga 840 milionë euro sa ishin në vitin paraprak.

Nga të gjithë sektorët, më së shumti investime të huaja janë bërë në sektorin e patundëshmërisë, sipas të dhënave të KIESA-s.

Fokusi në patundshmëri nuk është gjë pozitive, sipas Mulajt. Ai beson se më e dobishme do të kishte qenë nëse investimet do të bëheshin në sektorë që krijojnë vende të reja pune apo nxisin zhvillim ekonomik.

“Investitorët nga diaspora kryesisht po investojnë në blerjen e banesave, shtëpive dhe tokave”, thotë ai, transmeton albinfo.ch.

Me të pajtohet Kushtrim Ahmeti, nga Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë në Kosovë, i cili beson se investimet në patundshmëri nga diaspora ndodhin kryesisht për shkak të mungesës politikave lehtësuese për biznesbërje ose mosinformimit të investitorëve mbi sektorët potencialë për investim.

Sipas Ahmetit, pasiguria e furnizimit me energji elektrike, situata e paqëndrueshme politike, trazirat e herëpashershme në veriun e Kosovës, procedurat burokratike dhe sundimi i paqartë i ligjit e bëjnë vendin më pak tërheqës për investime në prodhim apo aktivitete që do të kishin ndikim të drejtpërdrejtë në rritjen ekonomike.

“Përmirësimi i mjedisit për investimet e huaja mund të ndihmojë në uljen e shkallës së papunësisë, rritjen e prodhimit dhe eksporteve, si dhe reduktimin e numrit të punëtorëve të pakualifikuar në tregun e punës”, shprehet Ahmeti.

Shumica e investimeve të huaja në Kosovë vijnë nga shtetet ku është e përqendruar diaspora kosovare. Në vitin 2024, nga Gjermania janë investuar rreth 200 milionë euro, ndërsa nga Zvicra rreth 190 milionë euro.

Sipas Ministrisë së Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë, në Kosovë janë 13.388 biznese të regjistruara më pronarë të huaj. Prej tyre, 7.245 janë aktive.

Vetëm në tre muajt e parë të këtij viti janë regjistruar 167 biznese të reja, që sipas Ministrisë, tregon një trend pozitiv dhe interes të vazhdueshëm nga investitorët e huaj për sektorë të ndryshëm.

Si sektorë të mirë për investime të huaja në Kosovë, eksperët e ekonomisë theksojnë ato të energjisë së ripërtëritshme, teknologjisë së informacionit dhe komunikimit (TIK), agrokulturën dhe turizmin./REL

Zgjedhjet e 11 majit në Shqipëri: Sa janë regjistruar nga diaspora

Numri i zgjedhësve nga jashtë është 245 935 në total, e kësisoj po aq janë dërguar zarfe, ndërsa janë marrë nga zgjedhësit 221 653 zarfe, dhe kanë mbërritur në Komisionin Qendror të Zgjedhjeve të Shqipërisë 144 783 zarfe.

Por si paraqitet situata e kthimit të zarfeve zgjedhore nga shtetet e botës nga ku kanë migruar emigrantët shqiptarë?

Referuar të dhënave të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, nga 91 216 zgjedhës të miratuar në Itali, deri në orët e mesditës së 5 majit kanë mbërritur 63 220 zarfe, ose 69,3 %.

Në Gjermani janë 25 491 zgjedhës të miratuar, dhe kanë mbërritur në KQZ 18 193 zarfe zgjedhore.

Në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, nga 20 646 zgjedhës të miratuar, kanë mbërritur 14 427 zarfe zgjedhore në KQZ.

Por një diferencë e madhe shihet në shifrat e zarfeve zgjedhore të Greqisë: nga numri i zgjedhësve të miratuar, i cili është 68 380 në total, janë mbërritur vetëm 23 640 zarfe deri më tani.

Ndërkohë, referuar njoftimeve të fundit, për të gjithë emigrantët shqiptarë që jetojnë në Greqi, por jo në ishuj, prej kësaj të hëne e deri të premten, më 9 maj, pikat e shërbimit postar të DHL do të funksionojnë me orar të zgjatur.

Sipas njoftimit, për emigrantët shqiptarë që jetojnë në ishujt e Greqisë, për shkak të pamundësisë së kompanisë për të transportuar me avionë në kohë dërgesën përtej 24 orëve të ardhshme, data përfundimtare për t’i kthyer zarfet në pikat e shërbimit postar të DHL, SPEEDEX ose Courier Center është dita e martë, 6 maj, në mënyrë që të sigurohet kthimi i tyre drejt Shqipërisë brenda afatit.

SWISS anulon fluturimet për Tel Aviv pas sulmit me raketa në aeroportin Ben Gurion

Pasi një raketë u ul pranë aeroportit Ben Gurion të Izraelit, Swiss International Airlines (SWISS) anuloi fluturimet midis Cyrihut dhe Tel Avivit deri në fund të së martës, më 6 maj.

Zëdhënësja e SWISS-it, Meike Fuhlrott, konfirmoi anulimin e një fluturimi të dielën me kërkesë të agjencisë së lajmeve Keystone-SDA, transmeton albinfo.ch.

Fluturimi SWISS për në Tel Aviv fillimisht ishte planifikuar të nisej nga Cyrihu në orën 11:50 dhe të ulej në Tel Aviv në orën 17:00 me kohën lokale (16:00 pasdite me kohën e Zvicrës).

Sipas shërbimit izraelit të shpëtimit, tetë persona u plagosën nga sulmi me raketa. Përgjegjësinë për sulmin e ka marrë milicia Houthi jemenase. Pas sulmit, ministri i Mbrojtjes i Izraelit, Israel Katz, kërcënoi një kundërsulm që do të ishte shumë herë më i ashpër: “Kushdo që na sulmon, ne do të kundërpërgjigjemi shtatë herë.”

Që kur ushtria izraelite rifilloi sulmet e saj në Rripin e Gazës më 18 mars, milicia Houthi ka gjuajtur rregullisht predha drejt Izraelit në solidaritet me Hamasin.

Fuqia punëtore emigrante e Austrisë: Kush gjen punë shpejt dhe kush jo?

Nga punëtorët e BE-së te refugjatët, popullsia migrante e Austrisë ka rezultate të përziera kur bëhet fjalë për gjetjen e një pune. Një raport i ri tregon se sa kohë duhet për të gjetur punë dhe pse shumë nuk e bëjnë kurrë.

Austria ka parë një fluks të vazhdueshëm emigrantësh gjatë 15 viteve të fundit – por jo të gjithë e gjejnë bazën e tyre në fuqinë punëtore me të njëjtin ritëm.

Një studim i ri nga Synthesis Research dhe Fondi Austriak i Integrimit (ÖIF) ofron një vështrim më të afërt se kush integrohet me sukses në tregun e punës, kush largohet përsëri nga vendi dhe cilët grupe përballen me pengesat më të mëdha.

Kush ka më shumë gjasa të gjejë punë shpejt?

Siç raportohet nga Die Presse, qytetarët e BE-së dhe migrantët e rregullt nga vendet jo anëtare të BE-së (duke përjashtuar refugjatët) janë deri tani më të suksesshëm kur bëhet fjalë për hyrjen në fuqinë punëtore austriake.

Rreth tre të katërtat e emigrantëve të BE-së gjejnë punë brenda vitit të parë. Pas pesë deri në shtatë vjet, 80 për qind janë të punësuar, përcjell albinfo.at.

Shtetasit e vendeve të treta gjithashtu integrohen relativisht mirë, me 74 për qind që sigurojnë punësim brenda vitit të parë të mbërritjes. Shumë prej këtyre migrantëve vijnë në Austri posaçërisht për të punuar, kështu që nuk është çudi që hyrja e tyre në tregun e punës është e shpejtë.

Refugjatët përballen me një rrugë më të vështirë

Për refugjatët, rruga është më e ngadaltë – dhe shpesh shumë më e pjerrët.

Një arsye është se azilkërkuesit zakonisht nuk mund të punojnë derisa të kenë një vendim pozitiv për azilin, gjë që mund të zgjasë me muaj apo edhe vite.

Megjithatë, përparimi ndodh me kalimin e kohës, veçanërisht për meshkujt. Midis refugjatëve meshkuj që mbërritën gjatë fluksit të refugjatëve të vitit 2015, 78 për qind punonin tetë vjet më vonë. Megjithatë, për gratë, tabloja është krejtësisht e ndryshme: vetëm 34 për qind e refugjateve femra nga i njëjti grup u punësuan pas tetë vjetësh.

Refugjatëve u duhet gjithashtu shumë më shumë kohë për të arritur nivelet mesatare të të ardhurave austriake. Studiuesit vlerësojnë se u duhen nga shtatë deri në dymbëdhjetë vjet që punëtorët refugjatë të fitojnë dy të tretat e të ardhurave mesatare kombëtare.

Kush qëndron dhe kush largohet?

Rreth 2.2 milionë njerëz kanë emigruar në Austri që nga viti 2009 – një mesatare prej 100,000 deri në 200,000 në vit. Shumica vijnë nga brenda BE-së, veçanërisht nga Gjermania.

Është interesante se qytetarët e BE-së priren të largohen përsëri mjaft shpejt. Rreth një e katërta e emigrantëve të BE-së janë zhdukur pas një viti dhe gjysma pas tre deri në katër vjet. Vetëm rreth një e treta qëndrojnë përgjithmonë, gjë që studiuesit ia atribuojnë natyrës rrjedhëse të tregut të punës në BE.

Në të kundërt, shtetasit e vendeve të treta kanë më shumë gjasa të vendosen për një kohë të gjatë. Mbi gjysma e emigrantëve jashtë BE-së qëndrojnë përgjithmonë dhe dy të tretat mbeten në vend pas pesë vjetësh.

Situata për refugjatët është më e përzier. Nga ata që mbërritën në vitin 2015, rreth 60 për qind janë ende sot në Austri. Megjithatë, azilkërkuesit e rinj kanë më pak gjasa të qëndrojnë. Nga ata që hynë në procesin e azilit në vitin 2022, gati 70 për qind ishin larguar tashmë deri në vitin 2023. Refugjatët nga Afganistani dhe Siria, megjithatë, kanë shumë më tepër gjasa të qëndrojnë në Austri pas një viti.

Vendndodhja ka rëndësi

Vendi ku refugjatët vendosen në Austri gjithashtu luan një rol të madh në shanset e tyre për të gjetur punë.

Ata që mbërritën në Austrinë perëndimore ose qendrore – rajone me papunësi përgjithësisht më të ulët – kishin norma shumë më të larta punësimi. Refugjatët që qëndruan në këto zona kishin një normë punësimi prej mbi 80 për qind deri në vitin 2023. Në të kundërt, ata që u shpërngulën në Austrinë lindore, veçanërisht në Vjenë, kishin norma më të ulëta prej rreth 59 deri në 62 për qind.

Eksperti i migracionit Rainer Münz theksoi për Die Presse se komunitetet ekzistuese të migrantëve në qytete si Vjena veprojnë si faktorë tërheqës. Këto komunitete mund të jenë të dobishme për rrjetëzimin e vendeve të punës nëse janë të vendosura mirë, por në rastet kur varësia nga mirëqenia sociale është e lartë, ato mund të pengojnë integrimin në tregun e punës dhe mësimin e ngadaltë të gjuhës.

Sot, rreth 72 për qind e të gjithë refugjatëve të njohur dhe personave që kanë të drejtë për mbrojtje shtesë në Austri jetojnë në Vjenë. Rreth gjysma e të gjithë përfituesve të mbështetjes minimale të të ardhurave në qytet janë refugjatë ose persona të mbrojtur—me shumë prej tyre fëmijë.

Një sfidë e veçantë: punësimi i grave

Pjesëmarrja e grave në tregun e punës mbetet një hendek i madh. Për shkak se emigrantët priren të jenë më të rinj dhe të kenë më shumë gjasa të kenë fëmijë të vegjël, qasja në kujdesin ndaj fëmijëve është thelbësore për gratë që të mësojnë gjermanisht dhe të hyjnë në fuqinë punëtore.

Megjithatë, vendet e kujdesit për fëmijët në Austri shpesh kanë prioritet për prindërit që janë tashmë të punësuar – duke e bërë më të vështirë për gratë emigrante hyrjen në tregun e punës në radhë të parë. Münz e theksoi këtë si një sfidë të madhe politike: pa adresuar aksesin në kujdesin ndaj fëmijëve, Austria rrezikon të mënjanojë një pjesë të konsiderueshme të popullsisë së saj emigrante.

Shqipëria, ideale për pushime

Gjithnjë e më shumë turistë nga e gjithë bota po vizitojnë “vendin më të lirë në Evropë” për plazhet e tij parajsore dhe çmimet që konsiderohen mjaft të përballueshme, sipas një artikulli të botuar në të përditshmen spanjolle “Huffington Post”.

Plazhe parajsore, ushqim dhe akomodim me çmime të përballueshme, Shqipëria “vendi më i lirë në Evropë”, shihet si një destinacion shumë tërheqës për pushime, veçanërisht duke pasur parasysh se nuk është i mbipopulluar.

Revista “Postal” rekomandon vizitën në Shqipëri – pasi vendi ofron plazhe me ujëra të kristalta, qytete historike, male gjigante dhe një kulturë të pasur dhe mikpritëse, shkruan ATSH, transmeton albinfo.ch.

Ky vend ballkanik është një zgjedhje gjithnjë e më popullore për ata që kërkojnë të udhëtojnë me një buxhet të kufizuar.

Gjithashtu, nuk është e vështirë të gjesh akomodim për vetëm 10 euro nata, që përfaqëson një çmim të mirë krahasuar me çmimet në vendet e tjera evropiane.

Një vakt i plotë, duke përfshirë një pjatë të parë, pjatën kryesore dhe një pije, mund të kushtojë rreth 5 euro ndërsa një birrë kushton rreth 1 euro.

Kuzhina ballkanike, e frymëzuar nga pjata mesdhetare dhe tradita ballkanike, ofron produkte lokale si djathëra, vaj ulliri dhe mishra, si dhe ëmbëlsira, si bakllavaja.

Revista spanjolle “Postal” vlerëson mikpritjen e shqiptarëve, si dhe sigurinë e vendit, “me shkallë të ulët krimi”.

Të udhëtosh nëpër Evropë është gjithmonë një përvojë pasuruese. Mes peizazheve marramendëse, qyteteve historike, kuzhinës së mirë dhe kulturave të larmishme, Evropa ofron një mori opsionesh për të gjitha shijet dhe buxhetet.

Megjithatë, me rritjen e çmimeve në shumë destinacione të njohura, ka një interes në rritje për vendet ku është ende e mundur të shijosh pushime pa shpenzuar shumë.

Në këtë artikull, do të flasim për vendin më të lirë në Evropë për të udhëtuar.

Shqipëria: “vendi më i lirë në Evropë”

Shqipëria e ka vendosur veten si një nga destinacionet më ekonomike në Evropë.

Me plazhe kristalore, fshatra historikë, male dhe një kulturë të pasur dhe mikpritëse, ky vend ballkanik është një zgjedhje gjithnjë e më popullore për ata që duan të udhëtojnë pa shtrënguar buxhetin e tyre.

Akomodim shumë i përballueshëm

Një nga atraksionet kryesore të Shqipërisë është kostoja e ulët e akomodimit.

Shumë turistë zgjedhin të marrin me qira apartamente nga individë privatë, gjë që lejon fleksibilitet dhe kursime më të mëdha.

Është e mundur të gjesh akomodim për vetëm 10 euro nata, që përfaqëson një mundësi të mirë krahasuar me çmimet që ofrohen në vendet e tjera evropiane.

Kuzhina shqiptare me çmime të përballueshme

Sipas blogut “De Férias”, kuzhina shqiptare është një kombinim i shijshëm i ndikimeve mesdhetare dhe ballkanike.

Ushqimi është i larmishëm, i pasur me shije dhe çuditërisht i përballueshëm. Një vakt i plotë, me pjatë të parë, pjatë kryesore dhe pije, mund të kushtojë rreth 5 euro. Një birrë vendase kushton rreth 1 euro.

Përveç restoranteve me çmime të përballueshme, tregjet lokale ofrojnë prodhime të freskëta, të tilla si djathëra, vaj ulliri dhe mishra, duke u lejuar vizitorëve të shijojnë kuzhinën shqiptare.

Ëmbëlsirat tradicionale, siç është bakllavaja e famshme, shiten me çmime shumë lira.

Një popull që di të mirëpresë

Një tjetër pikë e fortë e Shqipërisë është mikpritja e njerëzve të saj. Edhe pse jo të gjithë flasin anglisht, shqiptarët njihen për mirësjelljen dhe gatishmërinë e tyre për të ndihmuar.

Natyra dhe kultura

Diversiteti i peizazhit është mbresëlënës. Nga plazhet e Rivierës Shqiptare deri te Alpet Shqiptare, gjithmonë ka diçka për të eksploruar.

Qytete të tilla si Gjirokastra, një Vend i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s, dhe Parku Kombëtar i Butrintit zbulojnë trashëgiminë historike dhe kulturore të vendit.

Të udhëtosh brenda “vendit më të lirë në Evropë”, sipas “Forever Young”, është ekonomike.

Transporti publik është i përballueshëm dhe marrja me qira e makinave është një mundësi e mirë për ata që duan të eksplorojnë Shqipërinë me më shumë liri dhe rehati.

Të hash jashtë është më lirë

Sipas të dhënave më të fundit të “Eurostat”, të hash jashtë në Shqipëri është rreth 40% më lirë se në vende si Spanja, Franca apo Italia.

Ky ndryshim u lejon turistëve të zgjasin pushimet e tyre ose të shijojnë më shumë përvoja gastronomike pa shpenzuar shumë para.

Në renditjen evropiane të restoranteve më ekonomike, Shqipëria spikat me kosto 37,4 pikë nën mesataren e Bashkimit Evropian.

Në shumë raste, është e mundur të hash një vakt të plotë me kosto më të lirë se në destinacionet tradicionale turistike.

Akomodim autentik dhe i përballueshëm

Për të përfituar sa më shumë nga udhëtimi juaj, rekomandohet të kërkoni akomodim tek individë të veçantë. Përveçse është më ekonomik, ky lloj qëndrimi ofron një përvojë më autentike, një njohje me vendasit dhe zakonet e tyre.

Shqipëria konsiderohet një vend i sigurt me nivele të ulëta krimi

Turistët mund të shëtisin nëpër qytete ditë e natë me besim, duke shijuar një atmosferë të qetë dhe mikpritëse.

Një pasuri kulturore për t’u zbuluar

Me ndikime të forta greke, romake dhe osmane, historia e Shqipërisë është shumë e pranishme në arkitekturën e saj.

Xhamitë, kishat dhe kështjellat bashkëjetojnë krah për krah, duke ilustruar diversitetin kulturor dhe fetar që shënon identitetin e vendit.

Nëse jeni duke kërkuar një destinacion evropian me peizazhe natyrore, kulturë të pasur, ushqim të mirë dhe, mbi të gjitha, çmime të përballueshme, Shqipëria mund të jetë zgjedhja perfekte për pushimet tuaja të ardhshme.