Sulmet e ujqërve ndaj kafshëve të fermave në Zvicër po bien këtë vit. Ticino është i vetmi kanton që po i kundërvihet këtij trendi. Kjo u raportua të enjten në një deklaratë nga Pro Natura, WWF Zvicër, Grupi Zviceran i Ujqve dhe BirdLife Zvicër.

Në fund të tetorit të këtij viti, që është fundi i periudhës së kullotave alpine, u vranë 832 kafshë, 37 më pak se në të njëjtën periudhë të një viti më parë. Nga ana tjetër, numri i tufave u rrit pak, nga 38 në vitin 2024 nga Fondacioni Kora në 42 në vitin 2025.

Në Ticino, numri i incidenteve u rrit nga 115 në 195, por kjo përfshin edhe raste në të cilat “ndërhyrja e ujkut mund të përjashtohet”, gjë që e bën këtë shifër të pakrahasueshme me atë të kantoneve të tjera. Faktorë të tjerë ndikues janë rritja e grabitqarëve në territor dhe një përqindje e lartë (50%) e bagëtive të pambrojtura në “vende që konsiderohen të mbrojtura”, thuhet në deklaratë. Megjithatë, numri i sulmeve është dukshëm më i ulët në krahasim me numrin në vitin 2022 (260). Në tokën retike, nga ana tjetër, numri i vrasjeve ra nga 195 në 189.

Katër shoqatat mjedisore i lidhin këto shifra me efektivitetin e masave të mbrojtjes së tufës. “Shifrat”, shkruajnë ata, “tregojnë se duke përforcuar mbrojtjen e tufës dhe duke rregulluar popullatën e ujqërve në përputhje me ligjin, bashkëjetesa e qëndrueshme midis grabitqarëve dhe blegtorëve është e mundur”. Bëhet gjithashtu një thirrje për të rivlerësuar rolin efektiv të rregullimit parandalues ​​të kafshëve në kontekstin e stabilizimit të numrit të sulmeve, transmeton albinfo.ch.

Sipas presidentit të Federatës Zvicerane të Bujqësisë së Deleve (FSAO), Lukas Berger, kur u pyet për këtë temë nga agjencia e lajmeve Keystone-ATS, për shkak të metodave të ndryshme të zbulimit “këto shifra duhet të trajtohen me shumë kujdes”. Këtë verë, kanë ndodhur humbje të shumta kafshësh për të cilat supozohet se kanë qenë të përfshirë ujqër, por pa qenë në gjendje ta provojnë këtë, ata nuk janë përfshirë në statistika.

Shumë nga fermerët e përfshirë thuhet se janë të rraskapitur psikologjikisht, për shkak të numrit të lartë të bagëtive të humbura, dhe fizikisht të rraskapitur, për shkak të masave të kërkuara mbrojtëse që duhen zbatuar. Sipas FSAO-së, ujku nuk duhet të ketë vend në Zvicër, por meqenëse është vendosur atje gjithsesi, ajo pajtohet me argumentin e shoqatave mjedisore se një kombinim i mbrojtjes së tufës dhe eliminimit të qenve është i nevojshëm.

Faza e tretë e rregullimit të ujqërve është aktualisht në proces, në të cilën është e mundur të vriten ekzemplarët që ende nuk kanë gjuajtur bagëti. Berger pyet veten, megjithatë, nëse “kjo është e mjaftueshme” apo nëse nevojiten masa edhe më drastike. Për shembull, dega Graubünden e Partisë Popullore Zvicerane të krahut të djathtë po bën thirrje që periudha e gjuetisë së ujqërve të zgjatet dhe që gjuetarët të jenë më të përfshirë.

Trendi afatgjatë i vendeve të lira të punës për punonjësit e bankave po vazhdon: numri i njoftimeve për punë në dhjetë institucionet më të mëdha financiare zvicerane ra përsëri në tetor.

Vetëm pak më pak se 528 vende pune shpallen aktualisht në faqet e internetit të bankave. Kjo është 5.5% më pak se në shtator, sipas një vlerësimi nga portali i punës Indeed, i cili analizon rregullisht njoftimet për punë në faqet e internetit të bankave për agjencinë e lajmeve AWP. Merren parasysh vetëm vendet e punës me një vend pune në Zvicër.

Praktikat, stazhet dhe pozicionet e tjera të trajnimit llogariten gjithashtu veçmas. Nëse merren parasysh edhe këto, numri i njoftimeve për punë ra edhe më ndjeshëm në tetor, megjithëse kjo ka të ngjarë të lidhet me fazat tipike të rekrutimit për praktikat, transmeton albinfo.ch.

Një krahasim disi më afatgjatë tregon se tregu i punës në sektorin bankar ka ndryshuar ndjeshëm. Sipas një ankete nga Indeed, numri i njoftimeve për punë ishte pothuajse 14% më i lartë një vit më parë dhe rreth 70% më i lartë dy vjet më parë.

E ndarë sipas bankave, UBS në veçanti reklamoi disa herë më shumë vende pune dy vjet më parë: kishte mbi 300 njoftime pune në faqen e saj të internetit dhe atë të Credit Suisse në tetor 2023. Sot ka ende rreth 90.

Por Zürcher Kantonalbank dhe PostFinance gjithashtu kishin rreth dy herë më shumë vende të lira pune dy vjet më parë sesa sot. Dhe madje edhe në Raiffeisen, grupi bankar me numrin më të madh të vendeve të lira të punës për momentin, kërkuesit e punës gjetën rreth një të tretën më shumë oferta pune në vjeshtën e vitit 2023 sesa tani.

Gjetja e një apartamenti me qira në Zvicër është tepër konkurruese, edhe nëse nuk po kërkoni në metropolet më të mëdha të Cyrihut dhe Gjenevës.

Qiradhënësit shpesh marrin qindra aplikime për secilën ofertë apartamenti.

Një mënyrë për të ecur përpara është të siguroheni që i keni dokumentet tuaja në rregull herët – në shumë raste edhe para se ta shihni apartamentin në fjalë.

Ndërsa kjo ndonjëherë do të çojë në disa shtypje të panevojshme, do të siguroheni që dokumentacioni juaj i plotësuar të jetë në krye të grumbullit të qiradhënësit kur duhet të merret vendimi i madh.

Nëse nuk i dorëzoni dokumentet personalisht, vendosini të gjitha së bashku në një skedar PDF kur ta dërgoni për ta bërë më të lehtë për qiradhënësin ta lexojë.

Këtu janë disa nga dokumentet e rëndësishme që do t’ju duhen për të gjetur një apartament në Zvicër.

Ekzistojnë dy kategori të gjera dokumentesh që ju nevojiten për t’u zhvendosur në një apartament në Zvicër: nevoja për të pasur dhe e mira për të pasur, megjithëse gjërat janë kaq konkurruese këto ditë sa shumë nga e mira për të pasur po bëhen pak më thelbësore.

Kërkesat për të pasur përfshijnë identifikimin, formularin e aplikimit dhe lejen e qëndrimit (nëse nuk keni pasaportë zvicerane).

Gjërat që është mirë t’i kesh janë një letër motivimi, një deklaratë lirimi nga borxhet, informacion mbi punësimin, referenca nga punëdhënësit dhe nga pronarët e mëparshëm dhe informacione shtesë në lidhje me natyrën e punësimit tuaj, d.m.th. një kontratë që tregon kohëzgjatjen e punësimit tuaj.

Të gjitha dokumentet duhet të ofrohen në gjuhën e kantonit në të cilin aplikoni. Shpesh nuk do të jetë problem të aplikoni në anglisht, veçanërisht në qytetet më të mëdha, megjithatë një aplikim në gjuhën lokale do të shihet gjithmonë pozitivisht.

Së fundmi, ndërsa më poshtë është një udhëzues për dokumentet e kërkuara dhe të kërkuara zakonisht në Zvicër, ai ndryshon nga vendi në vend.

Ndonjëherë do t’ju duhet të regjistroheni në një kompani të caktuar pronash, për shembull, ose të jepni detaje të tjera specifike në lidhje me akomodimin, d.m.th. akomodimin e studentëve.

Megjithatë, pronarët e qirave janë të kufizuar të bëjnë pyetje të caktuara, duke përfshirë ato që lidhen me shëndetin. Më shumë informacion mbi këtë është i disponueshëm më poshtë.

Qiraja në Zvicër: Pyetjet që qiradhënësi juaj mund dhe nuk mund t’ju bëjë

Identifikimi

Kjo është relativisht e qartë, pasi as qiradhënësi më i besueshëm nuk ka gjasa t’ju lejojë të hyni pa prova se kush jeni.

Për të huajt, ka të ngjarë të kërkohet një pasaportë, megjithëse karta juaj e identitetit zviceran do të jetë gjithashtu e mjaftueshme.

Formulari i aplikimit

Formulari i aplikimit është pjesa qendrore e kërkesës suaj, prandaj sigurohuni që ta përfshini atë.

Ai do t’ju udhëzojë gjatë procesit, duke ju treguar se cilat informacione duhet të jepni dhe në përgjithësi atë që qiradhënësi e konsideron të nevojshme.

Në përgjithësi, formularët e aplikimit do të jenë të disponueshëm në internet, ose të paktën do të jenë të disponueshëm në momentin e shikimit të apartamentit.

Nëse mundeni, plotësojeni atë në internet dhe dorëzojeni atë në momentin e shikimit – kjo do t’ju vendosë përpara konkurrencës.

Statusi i punësimit

Në përgjithësi, aplikimi juaj do të kërkojë profesionin tuaj dhe punëdhënësin tuaj.

Ata gjithashtu do të kërkojnë një vlerësim të pagës dhe ndonjëherë provë të pagës, ose të paktën një shifër të përafërt të asaj që fitoni.

Agjencitë e pasurive të paluajtshme kanë tendencë të ndjekin rregullin e lirshëm që qiraja juaj nuk duhet të jetë më shumë se një e treta e pagës suaj, prandaj mbajeni mend këtë kur aplikoni.

Leja e qëndrimit

Siç e përshkruam këtu, pronarët nuk mund t’ju pyesin për kombësinë tuaj ose karakteristika të tjera të mundshme të lidhura, siç janë feja ose raca, por atyre u lejohet të kërkojnë prova të statusit tuaj të rezidencës.

Në mënyrë specifike, një pronar lejohet të pyesë nëse jeni zviceran apo jo dhe të japë detaje për shtetësinë ose detajet e rezidencës suaj, d.m.th. se çfarë lloj lejeje keni për të jetuar në Zvicër, shkruan thelocal.

Përsëri, ndërsa kjo mund të duket si një pyetje personale dhe mund të rezultojë në diskriminim, pronarët do të duan të dinë se ju keni të drejtë të jetoni në Zvicër dhe për këtë arsye ka të ngjarë të qëndroni për një afat të gjatë (afërsisht), transmeton albinfo.ch.

Deklarata e lirisë nga borxhi

Ka dy deklarata këtu – një certifikatë e përgjithshme që thotë se nuk jeni në borxh (nga organizata si CRIF, ZEK, IKO ose Bisnode) dhe një që thekson se nuk jeni në borxh ndaj pronarit tuaj të mëparshëm.

Në përgjithësi, asnjëra prej këtyre nuk kërkohet në Zvicër, megjithëse do ta bëni jetën tuaj më të vështirë nëse nuk i ofroni ato.

Në Gjermani dhe Austri, pronarët shpesh do të kërkojnë një Mietschuldenfreiheitsbescheinigung (shqiptohet meat-shool-den-fry-height-bee-shine-ee-goong).

Përkthyer fjalë për fjalë si certifikatë lirie nga borxhi i qirasë, Mietschuldenfreiheitsbescheinigung është një dokument që konfirmon se nuk keni borxhe qiraje për pronat tuaja të mëparshme.

Mbani mend se në Zvicër pronari i mëparshëm nuk është i detyruar të ofrojë këtë certifikatë – dhe një qiramarrës gjithashtu nuk është i detyruar ta tregojë atë.

Megjithatë, si me çdo gjë në këtë listë, një certifikatë e tillë ka të ngjarë të ndihmojë në bindjen e një qiradhënësi se një qiramarrës është i besueshëm.

Një qiradhënës që shqyrton dy aplikime identike ka të ngjarë të vendosë në favor të qiramarrësit që ka dhënë një Mietschuldenfreiheitsbescheinigung në vend të qiramarrësit që nuk e ka dhënë.

Nëse qiradhënësi juaj nuk do t’ju japë një – ose kërkon një shumë të madhe parash për ta marrë atë – mund t’ia jepni këtë informacion qiradhënësit tuaj të mundshëm.

Në përgjithësi nuk duhet t’ju ngarkohet më shumë se 20 franga për një deklaratë të tillë.

Letër motivimi

Një letër motivimi zakonisht nuk do të jetë një kërkesë, megjithatë është ndoshta shansi më i mirë që keni për të shpjeguar pak për veten tuaj, pse doni të jetoni në rajon (dhe në apartamentin specifik) dhe cilat janë qëllimet tuaja afatgjata.

Në përgjithësi nuk do të keni mundësi ta takoni qiradhënësin personalisht (përveç nëse është një qira private), kështu që letra motivuese është shansi juaj më i mirë për të dhënë një tregues se kush jeni në të vërtetë.

Kur shkruani një letër motivimi, sigurohuni që të mos përsërisni thjesht informacionin në formularin e aplikimit – përdoreni atë për të treguar një histori rreth vetes dhe pse jeni të magjepsur nga apartamenti (mbani mend se qiradhënësit do të jenë në gjendje të nuhasin një letër motivimi të përgjithshme shumë larg).

Ashtu si CV-të, letrat motivuese në Zvicër përgjithësisht përfshijnë foto.

Letra rekomandimi

Letra rekomandimi nga ish-qiradhënësi juaj ose nga punëdhënësi juaj janë padyshim në kategorinë “mirë për t’u pasur” dhe mund të mos shikohen fare, megjithatë një qiradhënës mund të ndikohet nga mendimi pozitiv i një ish-qiradhënësi.

Dita e Gjithë Shenjtorëve, e festuar më 1 nëntor, është një nga ato festa publike që festohet në disa kantone (dhe komuna) zvicerane, por jo në të tjera.

Cila është historia pas Ditës së Gjithë Shenjtorëve?

Gjatë shekujve të parë, ndërsa numri i shenjtorëve u rrit në të gjithë botën e krishterë, vendi luftoi për të nderuar çdo martir të krishterë – të njohur dhe të panjohur – me festën e tyre.

Nga shekulli i katërt e tutje, shumë të krishterë filluan të festonin Ditën gjithëpërfshirëse të Gjithë Shenjtorëve, e cila më pas mbahej të dielën e parë pas Pentekostit të çdo viti.

Kjo datë ndryshoi në shekullin e tetë kur Papa Gregori III i kushtoi një faltore të gjithë shenjtorëve të krishterë dhe Roma vendosi të shënonte Ditën e Gjithë Shenjtorëve më 1 nëntor. Ky veprim u pasua nga Gregori IV disa dekada më vonë, në vitin 835, i cili deklaroi se Kisha Perëndimore duhet ta shënonte rastin në të njëjtën ditë në të ardhmen.

Dita e Gjithë Shenjtorëve, e cila përkujton të gjithë shenjtorët dhe martirët e krishterë, është një festë publike në të gjitha kantonet përveç 11: Aargau, Basel-Country, Basel-City, Bernë, Gjenevë, Graubünden, Neuchâtel, Schaffhausen, Thurgau, Vaud dhe Cyrih.

Në mendjet e shumë njerëzve, “vendi i mundësive” – ​​vendi ku njerëzit kanë shumë shanse për të pasur sukses, për të arritur qëllimet e tyre dhe për të përmirësuar jetën e tyre – shoqërohet me Shtetet e Bashkuara. Por një studim i ri tregon se në të vërtetë është Zvicra.

Këto ditë, “Ëndrra Amerikane” – domethënë dëshira për të pasur sukses pavarësisht vështirësive personale – nuk është e arritshme për çdo banor të SHBA-së, por është brenda mundësive të popullsisë së Zvicrës.

Të paktën, ky është përfundimi i një studimi të ri të kryer nga Universiteti i Lucernës.

Ai zbuloi se në SHBA, të ardhurat e një personi dhe një shans për sukses profesional përcaktohen nga niveli i arritjeve arsimore – domethënë, kërkohet një diplomë e avancuar universitare.

Në Zvicër, nga ana tjetër, niveli i arsimit ka një ndikim dukshëm më të vogël në prosperitetin financiar, raportoi studimi.

Hulumtuesit zbuluan se edhe pa një diplomë universitare, njerëzit mund të jenë financiarisht të suksesshëm këtu, “gjë që e bën Zvicrën një vend dukshëm më të mirë për të rinjtë sesa SHBA-të”, shkruan thelocal, transmeton albinfo.ch.

Për më tepër, “fëmijët nga familjet me arsim të pafavorizuar në Zvicër ende kanë shanse të mira për të fituar një pagë të lartë. Në vende të tjera, korrelacioni midis arsimit dhe të ardhurave është dukshëm më i fortë.”

Zvicra shkëlqen në trajnimin profesional

Një nga autoret e studimit, Nicole Meier, e cila është Drejtoreshë e Arsimit në Shoqatën e Punëdhënësve Zviceranë, ia atribuon superioritetin e Zvicrës në këtë çështje sistemit arsimor të vendit – domethënë, forcës së trajnimit të saj profesional, i cili përbëhet nga praktikat dhe, në disa raste, edhe trajnime të mëtejshme profesionale.

“Trajnimi profesional mundëson lëvizshmërinë sociale edhe pa një diplomë universitare,” theksoi Meier.

“Në Zvicër, mund të fitosh të ardhura të larta me një praktikë, por në SHBA, është mjaft ndryshe,” shtoi ajo. “Atje, një arsim i mirë dhe një pagë e mirë janë të mundshme vetëm nëse prindërit mund të financojnë një arsim të mirë.”

Ja se si funksionon në Zvicër

Arsimi i detyrueshëm përfundon në moshën 16 vjeç, kur studentët kanë një zgjedhje midis shkuarjes në një universitet ose zgjedhjes së një arsimi dhe trajnimi profesional trevjeçar (VET).

Më shumë se dy të tretat zgjedhin një rrugë VET, një program me dy drejtime që përfshin dy ditë në një shkollë profesionale dhe tre ditë trajnim në vendin e punës në sektorin e tyre të zgjedhur.

Ai përfshin një sërë fushash si biznesi dhe tregtia, administrata, shitja me pakicë, turizmi, ndërtimi, teknologjia e informacionit, artet, shërbimet e mirëqenies, si dhe zanate të ndryshme – në total, 230 profesione.

Në fund të tre viteve, gjatë të cilave praktikantët paguhen me paga, ata marrin një diplomë VET – Certifikatën Federale të Aftësisë (EFZ në gjermanisht, CFC në frëngjisht ose AFC në italisht) – e cila u jep të drejtën të punojnë në fushën e tyre të zgjedhur.

Ata që duan të vazhdojnë arsimin e tyre në shkolla të larta, siç janë Universitetet e Shkencave të Aplikuara, mund ta bëjnë këtë, pasi të ndjekin kurse shtesë dhe të kalojnë provimet.

Në përgjithësi, VET gëzon mbështetje shumë të fortë nga punëdhënësit zviceranë, të cilët e vlerësojnë atë si një kontribues të madh në vitalitetin dhe forcën e vazhdueshme të ekonomisë zvicerane.

Avantazhe bindëse

Si përfundim, Meier citon këto arsye pse sistemi arsimor i Zvicrës ofron më shumë mundësi për rritje dhe sukses sesa në SHBA:

– Sistemi i trajnimit profesional hap rrugë të drejtpërdrejta drejt profesioneve të paguara mirë.
– Tregu zviceran i punës shpërblen aftësitë profesionale, jo vetëm diplomat akademike.
– Integrimi i hershëm në tregun e punës nxit zhvillimin e të ardhurave.

Hulumtime të tjera tregojnë gjithashtu se njerëzit në Zvicër kanë “më shumë mundësi për lëvizshmëri arsimore lart” sesa mesatarisht në vendet e tjera që i përkasin Organizatës së Bashkëpunimit Ekonomik dhe Zhvillimit (OECD).

Shumë kompani menaxhimi të pasurive në Zvicër i aplikojnë qiramarrësve tarifa për përfundim të parakohshëm të kontratës, edhe pse kjo praktikë është e paligjshme sipas ligjit zviceran. Këto tarifa shpesh përfshihen në kontrata, duke i detyruar qiramarrësit të kërkojnë rimbursimin përmes Komisionit të Pajtimit për qira dhe marrëdhënie pronari-qiramarrës.

Një rast i fundit tregon se një dëgjuese e një emisioni radiofonik pati 150 franga të zbritura nga depozita e saj për këtë arsye. Vetëm pas ndërhyrjes së Komisionit të Pajtimit, shuma iu kthye. Sipas ASLOCA-s, kjo është një praktikë e përhapur dhe klauzolat e tilla janë të pavlefshme.

Ligji zviceran parashikon se qiramarrësi ka të drejtë të largohet më herët nga banesa, duke paraqitur një kandidat të përshtatshëm që pronari nuk mund ta refuzojë. Çdo tarifë e imponuar në këto kushte konsiderohet e pavlefshme dhe mund të kërkohet rimbursim.

Përveç tarifave për përfundim të parakohshëm, kompanitë mund të kërkojnë edhe tarifa të tjera të pajustifikuara për nënqira apo ndryshime në kontratë. Qiramarrësit që hasin këto praktika mund t’i drejtohen Komisionit të Pajtimit për të mbrojtur të drejtat e tyre.

Sezoni i ri i skive është shumë afër: Në fundjavë, vendpushimet e para të skive në Zvicër duan të hapin pistat dhe shpatet e tyre – pak nga pak, edhe vendpushimet e mbetura të skive do të fillojnë sezonin dimëror. Ne ju rendisim se ku mund të bëni tashmë hapjet e para të sezonit të ri nga e shtuna.

Këto vendpushime skish planifikojnë të hapen të shtunën:

4 Lugina

Hapja e planifikuar e vendpushimit më të madh të skive në Zvicër është më 1.1.2026. Siç sugjeron edhe emri, kjo zonë skish shtrihet në katër lugina. Nga Verbier mund të udhëtoni me makinë nëpërmjet Siviez dhe Veysonnaz deri në Thyon. Janë të mundshme devijime për në Nendaz, La Tzoumaz dhe Bruson.

Zona e skive ofron gjithsej 68 teleferikë ose teleferikë. Portali i testimit Skiresort.ch jep 16 çmime për 4 Lugina. Në nëntor, vendpushimi i skive është i hapur gjatë fundjavave, përpara se të hapet nga data 29. Nëntori do të jetë i hapur çdo ditë. Para se të vizitoni faqen e internetit, nëse zona e skive është vërtet e hapur.

Schilthorn – Mürren/Lauterbrunnen

Zona e skive në Bernese Oberland gjithashtu planifikon të hapet të shtunën e ardhshme për sezonin e sporteve dimërore 25/26. Ndodhet në rajonin Jungfrau dhe u ofron mysafirëve 17 ashensorë. Është resorti më i lartë i skive në Bernese Oberland dhe keni një pamje të mrekullueshme të Eiger, Mönch dhe Jungfrau.

“Resorti i skive i bën zemrat e skiatorëve të rrahin më shpejt me shpate të pjerrëta, zbritje të gjata dhe kasolle komode. Një rrjet ashensorë modernë i sjell entuziastët e sporteve dimërore në Schilthorn për të bërë ski dhe snowboard,” shkruan Skiresort.ch.

Këto resorte skish do të hapen në dy javët e ardhshme

Akullnaja 3000 – Les Diablerets

Në të vetmen zonë skijimi akullnajore në Bernese Oberland, sezoni fillon më 8 nëntor, siç është planifikuar. Zona e skive është pjesë e Skiwelt Gstaad, si dhe e Alpes Vaudoises, transmeton albinfo.ch.

Parsenn – Davos Klosters

Në qendrën e skive Parsenn, fillimi i planifikuar i sezonit është më 14. Zona e skive Parsenn është më e madhja nga pesë qendrat e skive në rajon dhe është e arritshme si nga Davos ashtu edhe nga Klosters.

Këto qendra skish janë tashmë të hapura:

Zona e skive Zermatt/Breuil-Cervinia/Valtournenche – Matterhorn është tashmë e hapur. Në 27 nga 322 kilometra pista mund të skijoni tashmë, transmeton 20minuten. Nëntë nga gjithsej 51 pista janë të hapura.

Në zonën e skive Titlis – Engelberg, 6.5 nga 70 kilometra pista janë të arritshme. Gjashtë nga 17 teleferikë ose teleferikë janë të hapur.

Në Saas-Fee mund të përshkoni 13.8 nga 100 kilometra pista. Nga gjithsej 23 teleferikë/trena, shtatë janë të hapur deri më tani.