Gjithnjë e më shumë të rinj po marrin pension invaliditeti – kryesisht për shkak të sëmundjeve mendore. Tani, bordi i Konferencës së Zyrave të Sigurimit për Invaliditet (IV) po propozon masa drastike: një kufi moshe dhe mundësinë për pensione të përkohshme.

Shifrat janë alarmante: 7,399 persona të moshës 18 deri në 24 vjeç marrin pension invaliditeti për shkak të problemeve mendore  që përbën dy të tretat e të gjithë përfituesve në këtë grupmoshë. Statistikat e publikuara këtë javë janë shqetësuese edhe për vetë sigurimin për invaliditet (IV). Thomas Pfiffner, nënkryetar i Konferencës së Zyrave IV (IVSK), propozon masa drastike për emisionin “Rundschau”:

“Ne do ta mbështesnim fuqimisht këtë,” thotë Pfiffner

Sipas tij, personat nën 30 vjeç nuk do të marrin më pension invaliditeti. Në vend të tij, do të ofrohej një kompensim tjetër  më i ulët,  me kushte të caktuara, si pjesëmarrja në programe integrimi me prag të ulët dhe trajtim mjekësor. “Nga perspektiva e sigurimit për invaliditet, kjo do të ishte një ndryshim i madh: do të mbanim dosjen hapur dhe do të vazhdonim të ndjekim personin përmes menaxhimit aktiv të rastit,” shton ai.

Pension IV për tre vjet, jo për gjithë jetën

IVSK dëshiron gjithashtu të rishikojë të drejtën për pension në përgjithësi. Aktualisht, sapo dikush merr një pension, është pothuajse e pamundur të kthehet në punë. Sipas Pfiffner, kjo është “mangësia kryesore” e sistemit. Ai propozon që në të ardhmen të mundësohet dhënia e pensioneve të përkohshme. Aktualisht, kjo nuk është e mundur dhe heqja e një pensioni IV është shumë e vështirë: “Kërkohet përmirësim i gjendjes shëndetësore  dhe kjo është e vështirë për t’u provuar nëse i siguruari nuk e dëshiron atë.”

Pfiffner shpreson gjithashtu për një ndryshim në qëndrimin e të siguruarve: “Nëse ke një pension të përhershëm, e përshtat jetën tënde me atë. Por nëse e di që pensioni do të zgjasë vetëm tre vjet, është një situatë krejtësisht tjetër.”

Konferenca e Zyrave IV ka propozuar këto masa për Këshillin Federal për rishikimin e ardhshëm të sistemit IV. Këshilli pritet t’i diskutojë për herë të parë përpara pushimeve verore.

Presidentja e Zvicrës, Karin Keller-Sutter, ka theksuar se Zvicra mbështet përpjekjet e Kosovës për integrim ndërkombëtar, por ka bërë të qartë se anëtarësimi në Këshillin e Evropës është çështje që vendoset nga vetë shtetet anëtare.

Deklarata u bë në një konferencë për media të mbajtur pas takimit me Presidenten e Kosovës, Vjosa Osmani, e cila po zhvillon vizitën e parë shtetërore të një presidenti të Kosovës në Zvicër. E pyetur konkretisht për mbështetjen e Zvicrës ndaj anëtarësimit të Kosovës në KiE, Keller-Sutter u shpreh: “Kjo është gjithmonë çështje e brendshme dhe vendim i shteteve anëtare. Këto janë vendime sovrane.”

Megjithatë, presidentja zvicerane nënvizoi se Zvicra ka qenë një mbështetëse e qëndrueshme e Kosovës ndër vite. “Ne gjithmonë kemi mbështetur Kosovën, organizatat multilaterale dhe përgatitjet për anëtarësim në to, përmes bashkëpunimit në demokraci, paqe, sundim të ligjit dhe zhvillim ekonomik të qëndrueshëm,” tha ajo.

Keller-Sutter përmendi gjithashtu se ish-presidenti Alain Berset, si zviceran, luan një rol në përfaqësimin e interesave në kuadër të organizatave ndërkombëtare, por theksoi se ky rol nuk përbën vendimmarrje për Zvicrën si shtet.

Në përmbyllje, ajo shprehu mbështetjen e Zvicrës për aspiratat e vendeve të Ballkanit Perëndimor për anëtarësim në Bashkimin Evropian, duke e cilësuar këtë si një proces që ndihmon stabilitetin e rajonit.

Të drejtat e fëmijëve nuk konsiderohen ende një përparësi në Zvicër, paralajmëron Rrjeti Zviceran për të Drejtat e Fëmijëve në një letër të hapur drejtuar Këshillit Federal. Aleanca, e cila përfshin më shumë se 60 organizata joqeveritare, i bën thirrje qeverisë zvicerane të zhvillojë një strategji gjithëpërfshirëse për zbatimin e rekomandimeve të Komitetit të OKB-së për të Drejtat e Fëmijëve, shkruan RTS, transmeton albinfo.ch.

Në një deklaratë të publikuar të mërkurën, rrjeti shprehet i zhgënjyer nga përgjigja e autoriteteve ndaj raportit të Komitetit të OKB-së, i cili në vitin 2021 i dha Zvicrës 137 rekomandime për përmirësimin e situatës së fëmijëve në vend. “Megjithëse ka ende boshllëqe të shumta në zbatimin e të drejtave të fëmijëve, raporti i Këshillit Federal i datës 14 mars 2025 përmend vetëm tetë masa shtesë për të forcuar këto të drejta,” thuhet në letrën e hapur.

“Është për të ardhur keq që Këshilli Federal nuk po i kushton vëmendje të mjaftueshme anëtarëve më të pambrojtur të shoqërisë: fëmijëve dhe të rinjve,” thekson më tej dokumenti, transmeton albinfo.ch.

Rrjeti vë në dukje se situata e fëmijëve refugjatë në sistemin e azilit është veçanërisht shqetësuese, por edhe në fusha të tjera si mbrojtja nga dhuna, shumë nga rekomandimet e OKB-së mbeten ende të pazbatuara.

Aleanca për Fëmijët i bën thirrje Këshillit Federal të caktojë burime të mjaftueshme financiare dhe njerëzore dhe të ndërmarrë hapa konkretë për të garantuar të drejtat e fëmijëve. Ajo kërkon gjithashtu një strategji të qëndrueshme dhe koherente që siguron zbatimin e plotë të rekomandimeve ndërkombëtare.

Rrjeti Zviceran për të Drejtat e Fëmijëve përfshin organizata të njohura si Pro Juventute, Mbrojtja e Fëmijëve Zvicerane dhe Lëvizja e Skautëve Zviceranë, transmeton albinfo.ch.

Zvicra dhe Bashkimi Evropian kanë përmbyllur zyrtarisht negociatat për një marrëveshje të re ndërmjet tyre, pas një procesi të gjatë bisedimesh. Negociatorët Patric Franzen nga Zvicra dhe Richard Szostak nga BE kanë nënshkruar me iniciale tekstet e marrëveshjeve në Bernë, duke shënuar një hap të rëndësishëm drejt rregullimit të ri të marrëdhënieve dypalëshe, shkruan swissinfo.ch., transmeton albinfo.ch.

Qeveria zvicerane konfirmoi të mërkurën këtë zhvillim, duke sqaruar se inicializimi është një procedurë përmes së cilës negociatorët udhëheqës e miratojnë përmbajtjen e dokumenteve duke vendosur inicialet e tyre në secilën faqe. Kjo nënkupton se dokumentet reflektojnë përfundimet e negociatave.

Këshilli Federal, organi ekzekutiv i Zvicrës, pritet të marrë një vendim për miratimin e marrëveshjeve dhe nisjen e konsultimeve publike përpara verës. Tekstet e plota do të publikohen pas këtij vendimi, ndërsa nënshkrimi zyrtar i marrëveshjeve pritet të ndodhë në tremujorin e parë të vitit 2026, transmeton albinfo.ch.

Më 28 shtator 2025, qytetarët zviceranë do të votojnë për dy çështje të rëndësishme në referendumin federal: ligjin e ri për identitetin elektronik (e-ID) dhe për vendosjen e një takse mbi shtëpitë e dyta. Të dy temat kanë ngjallur debat të gjerë në opinionin publik dhe politikën zvicerane, shkruan RTS, transmeton albinfo.ch.

Pas dështimit të iniciativës së parë në vitin 2021, autoritetet federale kanë sjellë një version të ri të ligjit për identitetin elektronik. Sipas këtij ligji, Konfederata do të jetë përgjegjëse për lëshimin e e-ID-së  një dokument elektronik falas dhe opsional, që synon të thjeshtojë qasjen në shërbimet publike dhe private në internet. Përdoruesit do të mund të aplikojnë për dokumente zyrtare, të vërtetojnë moshën ose të përdorin e-ID-në për qëllime të tjera administrative.

Megjithatë, jo të gjithë janë të bindur. Tre grupe të ndryshme  përfshirë Miqtë e Kushtetutës, shoqatën “Referendumi i e-ID 2.0” dhe lëvizjen Mass-Voll  kanë mbledhur mbi 50,000 nënshkrime për të sfiduar ligjin në referendum. Kundërshtarët theksojnë se, pavarësisht menaxhimit shtetëror, teknologjia mbështetet ende në infrastrukturën e kompanive private, duke rritur shqetësimet për mbikëqyrje dhe sigurinë e të dhënave personale, transmeton albinfo.ch.

Tema e dytë në rend dite lidhet me sistemin e taksimit të strehimit. Parlamenti ka vendosur të shfuqizojë taksën aktuale mbi qiranë teorike për banesat kryesore dhe të dyta  një sistem që taksonte të ardhura të supozuara nga prona, edhe nëse ajo nuk jepej me qira. Në vend të saj, do të zbatohen zbritje vetëm të pjesshme për interesat hipotekore dhe kostot e mirëmbajtjes.

Për të kompensuar humbjet, ligji i ri u jep kantoneve të drejtën të vendosin një taksë të re mbi shtëpitë e dyta që përdoren për qëllime personale. Kjo ka shkaktuar kundërshtime nga kantonet turistike, të cilat frikësohen se do të humbasin të ardhura të rëndësishme.

Siç kërkohet për çdo ndryshim kushtetues, për ligjin do të nevojitet shumica e votës popullore dhe e kantoneve.

Zhvillimi i votimit të 28 shtatorit pritet të jetë vendimtar për drejtimin që do të marrë Zvicra në fushën e dixhitalizimit dhe të drejtës së pronës, duke reflektuar tensionin mes inovacionit teknologjik dhe mbrojtjes së të drejtave themelore, si dhe mes interesave federale dhe atyre kantonale, transmeton albinfo.ch.

Këshilli Federal ka shprehur mbështetje për një rregullore më fleksibile mbi orarin e punës për punonjësit që punojnë nga shtëpia, por ka kërkuar që kjo të vlejë vetëm për ata që kanë mundësinë të përcaktojnë vetë një pjesë të konsiderueshme të orarit të tyre të punës. Këto komente janë bërë në përgjigje të një propozimi të Komitetit Ekonomik dhe Tatimor të Këshillit Kombëtar, shkruan SRF, transmeton albinfo.ch.

Propozimi parasheh një zgjatje të kohës maksimale ditore të punës nga 14 në 17 orë, si dhe një reduktim të periudhës minimale të pushimit nga 11 në 9 orë. Po ashtu, do të lejohet puna e së dielës pa leje deri në gjashtë të dielave në vit për jo më shumë se pesë orë secila. Një tjetër element i rëndësishëm i propozimit është edhe e drejta për të qenë i padisponueshëm,  një masë që synon të mbrojë kohën personale të punonjësve.

Këshilli Federal vlerëson se rregullorja sjell qartësi dhe fleksibilitet, pa neglizhuar mbrojtjen e shëndetit, por paralajmëron se ajo duhet të zbatohet me kujdes. Ndërsa Komisioni synon që dispozitat të vlejnë për të gjithë punonjësit mbi moshën 18 vjeç, qeveria zvicerane propozon që ato të kufizohen vetëm për ata që kanë autonomi në menaxhimin e orarit të tyre, transmeton albinfo.ch.

“Sipas Këshillit Federal, vetëm ata që mund të vendosin vetë se kur të punojnë mund të përfitojnë realisht nga ky fleksibilitet, duke arritur një balancë më të mirë midis punës, jetës familjare dhe kohës së lirë,” thuhet në deklaratë.

Megjithatë, qeveria ka propozuar që e drejta për të qenë i padisponueshëm t’u garantohet të gjithë punonjësve, pavarësisht vendndodhjes së punës.

Një pakicë në Komitetin e Çështjeve Ekonomike kundërshtoi propozimin, duke shprehur shqetësimin se ndryshimet mund të çojnë në përkeqësim të kushteve të punës dhe në rrezik për shëndetin e punëtorëve. Ata paralajmëruan se pasojat afatgjata mund të përkthehen në kosto më të larta për ekonominë.

Propozimi fillestar u paraqit nga Thierry Burkart (FDP/AG), aktualisht anëtar i Këshillit të Shteteve, para pandemisë së COVID-19. Ai synon të përshtasë ligjin me realitetet e reja të tregut të punës në epokën digjitale dhe pas pandemike, transmeton albinfo.ch.

SBB (Hekurudhat Federale Zvicerane) po përgatitet për një zgjerim të rëndësishëm të ofertës së saj të shërbimeve hekurudhore, me hyrjen në fuqi të orarit të ri në dhjetor 2025. Veçanërisht në Zvicrën veriperëndimore, ky ndryshim përfaqëson zgjerimin më të madh të shërbimit në 20 vitet e fundit, njoftoi kompania të mërkurën, shkruan 20minuten, transmeton albinfo.ch.

Lidhje të reja ndërkombëtare

• Italia: Dy trena shtesë do të qarkullojnë çdo ditë në secilin drejtim midis Cyrihut dhe Milanos. Lidhja ekzistuese me Bolonjën do të zgjatet deri në Firence, ndërsa treni sezonal i verës për në Gjenova do të shkojë deri në La Spezia. Në dimër, ky tren do të përfundojë si më parë në Milano.
• Gjermania: Për herë të parë, do të ketë një lidhje direkte ICE midis Brig dhe Gjermanisë. Gjithashtu, numri i lidhjeve ditore midis Churit dhe Gjermanisë do të dyfishohet nga dy në katër.
• Franca: Linja direkte sezonale Lozanë-Marsejë do të zgjerohet në vitin 2026. Nga prilli deri në tetor, udhëtarët do të mund të udhëtojnë nga Lozana drejt bregdetit francez të Mesdheut çdo javë nga e enjtja deri të hënën. Po ashtu, Lioni do të ketë më shumë lidhje me Zvicrën perëndimore.

Përmirësime në shërbimet vendore

• Graubünden-Cyrih: IC3 do të ofrojë shërbim gjysmëoror gjatë ditëve të javës nga ora 6 e mëngjesit deri në 8 të mbrëmjes. Kjo u vjen në ndihmë udhëtarëve të përditshëm dhe atyre të kohës së lirë. Po ashtu, lidhjet direkte ndërmjet Aeroportit të Gjenevës, Bernës, Cyrihut dhe Churit do të rriten nga katër në pesë çdo dy orë.
• Bazel-Biel: Pas përmirësimeve në infrastrukturë, S-Bahn do të qarkullojë çdo 15 minuta midis Liestal dhe Basel SBB. Trenat e distancave të gjata do të udhëtojnë çdo 30 minuta midis Bazel SBB dhe Biel. Ndërkohë, linja IC51 do të ofrojë lidhje direkte nga Bazeli drejt Arc lémanique në Lozanë.
• Ticino: Lidhjet shtesë të Eurocity dhe zgjatja e një treni nga Lugano në Chiasso do të mundësojnë një shërbim të përhershëm çdo orë ndërmjet Zvicrës gjermanishtfolëse dhe Chiasso-s. Kjo përmirëson ndjeshëm lidhjen për rajonin e Mendrisiottos me pjesën tjetër të vendit.

Sipas SBB-së, këto masa synojnë të rrisin efikasitetin dhe të përmbushin nevojat e udhëtarëve në një mënyrë më të orientuar drejt të ardhmes. Ndryshimet pritet të hyjnë në fuqi me orarin e dimrit në dhjetor 2025, transmeton albinfo.ch.

Këshilli Federal ka nisur fazën e dytë të zbatimit të Iniciativës së Infermierisë, e cila u miratua nga qytetarët zviceranë në nëntor të vitit 2021. Pas hyrjes në fuqi të Aktit të Ndihmës për Trajnimin e Infermierisë më 1 korrik 2024, fokusi tani zhvendoset te përmirësimi i kushteve të punës dhe zhvillimi profesional i infermierëve në Zvicër, shkruan 20minuten, transmeton albinfo.ch.

Në këtë fazë të re, Këshilli Federal ka hartuar një projektligj të ri federal që synon ta bëjë profesionin e infermierisë më tërheqës dhe të parandalojë largimin e parakohshëm të profesionistëve nga kjo fushë. Ndër masat kryesore parashikohet caktimi i orareve të ndërrimeve të paktën katër javë përpara, me mundësi për rregullime të shkurtra që do të kompensohen përmes kohës së lirë ose kompensimit financiar, varësisht nga situata.

Po ashtu, projektligji parashikon uljen e kohës maksimale javore të punës në 45 orë dhe vendosjen e një norme standarde mes 40 dhe 42 orësh në javë. Orët shtesë do të kompensohen zakonisht me kohë të lirë, por nëse kjo nuk mundësohet, do të aplikohet një shtesë page prej së paku 25 për qind. Puna në të dielat dhe festat zyrtare do të shpërblehet me kohë të lirë dhe një pagesë shtesë prej së paku 50 për qind.

Këshilli Federal po ashtu dëshiron të nxisë dialogun ndërmjet partnerëve socialë për përmirësimin e mëtejshëm të kushteve të punës dhe nënshkrimin e marrëveshjeve kolektive. Këto marrëveshje do të mund të devijojnë nga kërkesat e ligjit të ri, për sa kohë respektohen dispozitat detyruese të ligjeve federale dhe kantonale në fuqi, transmeton albinfo.ch.

Në fushën e zhvillimit profesional, synohet forcimi i rolit të infermierëve të kualifikuar në mënyrë të avancuar. Përmes ndryshimeve në Aktin e Profesioneve Shëndetësore, do të përkufizohet roli dhe kërkesat për profesionin e Infermierisë së Praktikës së Avancuar (APN), duke u dhënë këtyre specialistëve një rol më të rëndësishëm në kujdesin parësor.

Vendimi përfundimtar për dy projektligjet do t’i takojë Parlamentit në hapat e ardhshëm të procesit legjislativ, transmeton albinfo.ch.