Si votoi diaspora e Zvicrës? 

Votimi për të Gjelbrit në zgjedhjet federale të vitit 2023 ka rënë gjithashtu në mesin e diasporës zvicerane, kryesisht në favor të PS-së.

Nga ana tjetër, rritja e fortë e SVP-së në votat e elektoratit zviceran nuk mund të vërehet jashtë vendit. Për më tepër, asnjë zviceran jashtë vendit nuk u zgjodh në Këshillin Kombëtar.

Vala e gjelbër që karakterizoi zgjedhjet parlamentare të 2019-ës i përket së shkuarës. Në nivel kombëtar, partive të gjelbra duhej të pranonin një shuplakë të vërtetë. Me 9.4% të votave, të Gjelbrit ranë prapa me 3.8 pikë përqindje dhe humbën pesë vende në Këshillin Kombëtar. Vetëm partia tjetër e gjelbër, Partia Liberale e Gjelbër, rrëshqiti edhe më shumë për sa i përket mandateve (-6 mandate dhe një rënie në përqindjen e votuesve me 0.6 pikë në 7.2%).

Zgjedhjet 2023:

Zviceranët që jetojnë jashtë vendit gjithashtu votuan masivisht më pak për të Gjelbrit këtë vit: në të dymbëdhjetë kantonet që ofrojnë statistika të veçanta për votimin e diasporës, Partia e Gjelbër humbi 5.4 pikë përqindje të pjesës së saj të votave dhe ra nga partia më e fortë në 2019 (me 23.8 % e votave) në vendin e tretë këtë vit (me 18.4%), transmeton albinfo.ch.

Megjithëse ‘Zvicra e Pestë’ tradicionalisht voton më miqësore me klimën se pjesa tjetër e Zvicrës, të Gjelbrit po shënojnë një rënie të votave. Sipas Martina Mousson, shkencëtare politike në institutin gfs.bernExternal link, kjo ka të bëjë me situatën aktuale, ashtu si në Zvicër.

Kjo ishte thelbësisht e ndryshme në këto zgjedhje nga sa ishte katër vjet më parë.

Megjithëse çështja e klimës është ende një nga shqetësimet kryesore, padyshim që nuk ishte një çështje e rëndësishme për zgjedhjet. Ajo u la në hije nga çështje të tjera,” tha Mousson. Ajo përmend çështje globale si lufta në Ukrainë, situata ekonomike, ekonomia dhe inflacioni. “Nuk është vetëm Zvicra ajo që preket nga kjo”, thotë politologu.

Një rritje modeste për SVP

Megjithatë, ndryshe nga brenda vendit, nuk mund të thuhet se SVP-ja triumfoi në kutinë e votimit në anën e zviceranëve jashtë vendit.

Partia konservatore e djathtë është forca politike më e madhe në vend dhe gjithashtu ka fituar më së shumti këtë vit (9 mandate dhe 28.6% të votave, një rritje prej 3 pikë përqindjeje).

SVP mbetet forca e dytë politike më e fortë midis zviceranëve jashtë vendit, megjithëse me një përqindje dukshëm më të ulët të votave sesa në nivel kombëtar.

Brenda vendit, pyetja ishte nëse SVP mund të thyente shenjën prej 30%. “Gjithmonë afrohet, por nuk ia ka dalë kurrë. Është e qartë se ka një tavan për SVP brenda dhe jashtë vendit”, thotë Mousson. Vetëm e ardhmja do të tregojë se sa fort është vendosur kjo.

Por zviceranët jashtë vendit njihen më mirë si një publik votues liberal për të majtën. “Kjo nuk është asgjë e re, është një traditë. Prandaj nuk jam i befasuar që rritja e votave të SVP nuk ka qenë më e madhe,” tha Mousson.

Mbështetje e gjerë për PS-në në diasporë

Në nivel kombëtar, Partia Socialiste arriti fitimin e dytë më të madh pas SVP-së (1.2 pikë ndaj 18% të votave). Ajo fitoi më shumë jashtë vendit (2.8 pikë, nga 17.6% në 20.4% të peshës së votuesve).

Ndryshimi më i rëndësishëm në sjelljen votuese të zviceranëve jashtë vendit në 2023 duket të jetë një transferim i votave që shkuan për të Gjelbrit në 2019 në PS.

​

---