Si u shkaktuan problemet kompjuterike në mbarë botën?

Problemet kompjuterike aktualisht po pengojnë trafikun ajror, ndër të tjera, në shumë vende të botës.

Çfarë u ndikua?

Problemet ishin më të dukshme në trafikun ajror. Aeroporti i Berlinit duhej të pezullonte funksionimin që në fillim të sezonit të festave. Linja ajrore Eurowings anuloi të gjitha fluturimet e brendshme si dhe ato për dhe nga Britania e Madhe me orar nisjeje deri në orën 15:00. Në SHBA, FAA ndaloi përkohësisht fluturimet nga linjat ajrore si United, American dhe Delta. Në Gjermaninë veriore, disa klinika anuluan operacionet e planifikuara. Në Britaninë e Madhe u paralizua një sistem për prenotimin e termineve te mjeku në shërbimin shëndetësor NHS. Stacioni televiziv britanik Sky News dhe Bursa e Londrës gjithashtu luftuan me probleme.

Çfarë i shkaktoi ndërprerjet?

Problemet u shkaktuan nga një përditësim i gabuar për kompjuterët Windows nga ofruesi i shërbimit të sigurisë IT Crowdstrike, i cili u shpërnda te klientët e tij brenda natës. Disa orë pas fillimit të ndërprerjeve, CEO i Crowdstrike, George Kurtz, njoftoi se gabimi ishte zbuluar dhe rregulluar. Megjithatë, në mënyrë që gjithçka të funksiononte përsëri, sistemet e klientëve duhej të përditësoheshin fillimisht.

Ishte një sulm kibernetik?

Jo, shefi i Crowdstrike Kurtz thekson shprehimisht se shkaku nuk ishte as një sulm kibernetik dhe as një incident sigurie. Në të kaluarën, ka pasur raste në të cilat një dobësi në kompjuterët me sisteme të vjetra Windows është shfrytëzuar nga të ashtuquajturit Trojans që u përhapën në mbarë botën. Një sulm i tillë duke përdorur malware WannaCry, për shembull, paralizoi disa qindra mijëra kompjuterë në maj 2017 dhe, ndër të tjera, prishi ekranet në stacionet e trenit në Gjermani.

“Nga ajo që dimë deri më tani, kompjuterët në linjat ajrore dhe kompani të tjera thjesht pushuan së funksionuari. Nuk u zbuluan të dhëna”, sqaroi ai.

Çfarë bën në të vërtetë Crowdstrike?

Ndër të tjera, kompania amerikane luan një rol qendror në mbrojtjen kundër kërcënimeve të IT dhe siguron faqet e internetit. Shërbimi në fjalë, i quajtur Falcon Sensor, është krijuar për të parandaluar sulmet duke monitoruar aktivitetet në kompjuterë si një lloj sistemi i paralajmërimit të hershëm. “Është disi ironike që një sistem që supozohet të mbrojë kompjuterët dhe t’i mbajë ata të funksionojnë, po i prish ato,” komentoi eksperti i sigurisë IT Mikko Hypponen nga kompania WithSecure.

Si mund të ndodhë diçka e tillë?

Normalisht, përditësime të tilla testohen tërësisht përpara se të shpërndahen gjerësisht. Crowdstrike tani do të duhet të shpjegojë pse një gabim dukshëm serioz në softuer u anashkalua. Në të kaluarën, ka pasur raste në të cilat faqet e internetit të ofruesve të ndryshëm ishin të paarritshme për shkak të problemeve me një ofrues shërbimi softuerësh. Por ndërprerja e së premtes ishte më serioze.

Pse gabimi i një kompanie ka një ndikim kaq dramatik?

Vitet e fundit, përqendrimi në biznesin e softuerit është rritur, pjesërisht përmes blerjeve. Korporatat e mëdha me shumë klientë mund të operojnë në mënyrë shumë më efikase – dhe të rrisin presionin e çmimeve ndaj rivalëve më të vegjël. Nëse ata gjithashtu zhvillojnë teknologji inovative si Crowdstrike, disa lojtarë befas bëhen të gjithëpranishëm.

A nuk është edhe kjo e rrezikshme, siç tregojnë problemet tani?

Patjetër – dhe kishte gjithashtu zëra paralajmërues të përsëritur. Për shembull, studiuesi i Oksfordit, Brian Klaas, paralajmëroi në librin e tij “Fluke” se këto sisteme, të cilat u optimizuan deri në detajet e fundit dhe të lidhura në mbarë botën me shpenzime të mëdha, përbënin një rrezik potencialisht katastrofik. Dhe hakimi i ofruesit të shërbimit të softuerit SolarWinds ishte tashmë një sinjal alarmi: në vitin 2019, sulmuesit përdorën programet e specialistit të mirëmbajtjes për të fituar akses në sistemet e klientëve të tij të shumtë, përfshirë autoritetet amerikane./Blick

---