Si funksionon tregu zviceran i energjisë elektrike?

Në zemër të Evropës, edhe Zvicra po vuan nga kriza energjetike, por një karakteristikë dalluese e tregut të saj është se ajo është vetëm pjesërisht e liberalizuar

Kriza energjetike po bën që çmimet e energjisë elektrike të rriten në gjithë Evropën, duke përfshirë edhe Zvicrën. Por, ndikimi në vend është shumë i pabarabartë për shkak të karakteristikave specifike të tregut të tij.

Rritja e mprehtë e çmimeve të energjisë elektrike i ka dhënë një goditje të rëndë tregut evropian, i cili është liberalizuar plotësisht që nga viti 2007. Shtetet po detyrohen të zhyten thellë në arkat e tyre për të mbështetur familjet dhe bizneset. Zërat që vënë në dyshim urtësinë e hapjes së plotë të tregut ndaj konkurrencës, ose të paktën mënyrën se si u zbatua, po bëhen gjithnjë e më të zhurmshëm, përcjell Albinfo.ch.

Që nga vitet 1990 furnizuesit e energjisë elektrike dhe operatorët e rrjetit janë privatizuar gradualisht. Por në 90% të rasteve, aksionerët kryesorë janë ende autoritetet publike. Në vitin 2009 tregu zviceran u liberalizua pjesërisht: kompanitë, konsumi i të cilave kalon 100,000 kWh në vit, mund të zgjedhin lirisht furnizuesin e tyre. Megjithatë, ata përfaqësojnë vetëm 0.8% të të gjithë përdoruesve të rrjetit, transmeton Albinfo.ch.

Familjet dhe kompanitë më të vogla janë të ashtuquajtur “konsumatorë të robëruar”, të detyruar të konsumojnë energji elektrike nga furnizuesi i tyre vendas. Kjo do të thotë se çmimet mund të ndryshojnë shumë nga një komunë në tjetrën: në vitin 2022, banorët e qytetit të Bazelit paguanin 28 centë për kWh, ndërsa popullsia e komunës së Simplon në Valais paguan vetëm 11 centë.

Cilët janë aktorët kryesorë të energjisë elektrike në Zvicër?

Në Zvicër ka rreth 630 operatorë të rrjetit të shpërndarjes, 70% e të cilëve nuk prodhojnë energji elektrike. Shpesh këto janë bashki, të cilat duhet të garantojnë furnizim në një zonë të përcaktuar qartë. Një pjesë e vogël e kompanive janë zgjeruar në nivel kombëtar dhe madje ndërkombëtar. Qeveria zvicerane ka identifikuar tre furnizues të rëndësishëm sistematik të energjisë elektrike, dështimi i të cilëve mund të ndikojë në furnizimin e të gjithë vendit: Axpo, Alpiq dhe BKW.

Swissgrid është gjithashtu një aktor kryesor në tregun zviceran, pasi menaxhon të gjithë sistemin e transmetimit të tensionit të lartë dhe siguron shkëmbimin e energjisë elektrike me vendet evropiane. Kompania është në pronësi të kompanive të mëdha zvicerane të energjisë.

 

---