Rritet numri i kopshteve dygjuhëshe në Zvicër

Në kopshtin e fëmijëve në shkollën Vignettaz në Freiburg, nëntë fëmijë ulen në një rreth dhe këndojnë një këngë përshëndetëse – fillimisht në gjermanisht, pastaj në frëngjisht. Grupi është pjesë e një testi pilot të klasave dygjuhëshe të kopshteve. Disa lëndë mësohen në frëngjisht, të tjera në gjermanisht.

Jo të gjithë fëmijët e kuptojnë menjëherë atë që thotë mësuesi: “Ne përpiqemi ta përcjellim përmbajtjen me shumë gjeste dhe fotografi. Kjo do të thotë që fëmijët mund t’i kujtojnë shpejt fjalët, “thotë mësuesja e kopshtit Kelly Sheehan, e cila u rrit vetë dygjuhëshe.

Frëngjisht flitet në tre nga katër familje në Freiburg. Kjo është arsyeja pse fëmijët që flasin frëngjisht përfitojnë veçanërisht nga kopshtet dygjuhëshe: “Përparimi i fëmijëve në gjermanisht është i madh. Dhe frika nga gjuha gjermane po zvogëlohet tek fëmijët që flasin frëngjisht”, thotë drejtoresha e shkollës Brigitte Wüthrich.

Kopshti dygjuhësh në shkollën Vignettaz në Freiburg është po aq i popullarizuar. Prindërit thanë se ishte mirë të kishim të dyja kulturat në një klasë.

Megjithatë, dy klasat me 18 fëmijë secila nuk janë të mjaftueshme për të përmbushur kërkesat. “Duhej të hidhnim short për të parë se kush mund të merrte pjesë në një klasë dygjuhëshe”, thotë Wüthrich.

Një problem mbetet: pas kopshtit dygjuhësh, shkolla dygjuhëshe mbaron. Për shembull, djali i Markus Guess duhet të ndjekë një klasë thjesht gjermanishtfolëse në shkollën fillore pas kopshtit gjermano-francez. “Nuk e kuptojmë pse arsimi dygjuhësh përfundon pas çerdhes”, tha përfaqësuesi i këshillit të prindërve.

Nuk është e lehtë të prezantohet arsimi dygjuhësh kudo tani, thotë këshilltarja përgjegjëse shtetërore Sylvie Bonvin-Sansonnens. “Iniciativa duhet të vijë nga vetë shkollat; nevojiten mësues të motivuar.” Megjithatë, një grup pune është krijuar për të krijuar kushte kornizë për shkollat dygjuhëshe.

Freiburgu ka mbetur prapa kur bëhet fjalë për shkollat dhe kopshtet dygjuhëshe. Në qytetin e Bernës, për shembull, ka “Classes bilingues”, pra kopshte dygjuhëshe, që nga viti 2019. Ndonjëherë fëmijët flasin gjermanisht, ndonjëherë frëngjisht – varësisht se si u përshtatet ose cilat fjalë u vijnë më parë në mendje. Në Biel ka kopshte dygjuhëshe që nga viti 2010. Tani ka rreth 20 klasa dygjuhëshe nga kopshti deri në shkollën e mesme në qytetin dygjuhësh.

Në kantonin e Valais ka klasa dygjuhëshe që nga viti 1993 në Sitten, Martigny, Monthey dhe Sierre. “Kërkesa është rritur vitet e fundit,” thotë Departamenti i Arsimit në Valais. Ka shumë kurse trajnimi të mëtejshme për mësuesit për të promovuar mësimdhënien dygjuhëshe./SRF