Pse papunësia në Zvicër po rritet më shumë se në vende të tjera të Evropës

Numri i njerëzve në Zvicër që janë të papunë është rritur për të dytin vit radhazi. Kjo është në kontrast me situatën në Bashkimin Evropian, ku normat e papunësisë kanë mbetur të qëndrueshme. Cilat janë arsyet pas kësaj?

Zvicra shpesh portretizohet si një ishull me punësim të plotë në zemër të Evropës. Ndërsa shkalla e papunësisë është ende relativisht më e ulët se në shumicën e vendeve fqinje, hendeku nuk është më aq i madh sa ishte dikur.

Midis tremujorit të tretë të vitit 2024 dhe tremujorit të tretë të vitit 2025, shkalla e papunësisë, siç përcaktohet nga Organizata Ndërkombëtare e Punës (ILO), u rrit nga 4.7% në 5.1% (+0.4 pikë përqindjeje) në Zvicër, shkruan swissinfo.ch, transmeton albinfo.ch.

Rritja ishte pak më pak e theksuar në Gjermani (+0.3), Francë (+0.3) dhe Austri (+0.2). Në Itali, papunësia mbeti konstante në 5.6%. Mesatarja për 27 shtetet anëtare të BE-së ka mbetur gjithashtu e qëndrueshme (në 5.7%).

“Zvicra është shumë e varur nga eksportet e saj, kështu që situata ekonomike globale mund të ketë një ndikim më të madh sesa në vendet e BE-së, ekonomitë e të cilave janë më pak të varura nga tregtia me pjesën tjetër të botës”, thotë Giovanni Ferro-Luzzi, profesor i ekonomisë në Universitetin e Gjenevës dhe Shkollën e Administrimit të Biznesit në Gjenevë.

Duke qenë kaq e varur nga eksportet, industria zvicerane është prekur veçanërisht nga pasiguria që rrethon tarifat shtesë doganore prej 39% dhe më pas 15%, të vendosura në vitin 2025 nga Shtetet e Bashkuara, partneri i dytë më i madh tregtar i Zvicrës pas Bashkimit Evropian.

“Kompanitë po duhet të reagojnë shpejt duke ulur fuqinë punëtore ose duke ngrirë punësimet. Meqenëse Zvicra ka një treg pune të hapur dhe të lëvizshëm, efektet reflektohen shpejt në shkallën e papunësisë siç llogaritet nga ILO”, thotë Stefan Heini, kreu i komunikimit në Shoqatën e Punëdhënësve Zviceranë.

Franga e fortë dhe bashkimi i Credit Suisse dhe UBS

Industria e eksportit po penalizohet gjithashtu nga mbiçmimi i frangës zvicerane, e cila kërkohet si një strehë e sigurt në kohë pasigurie ekonomike dhe gjeopolitike – si sot. Në fund të janarit, franga zvicerane arriti nivelin e saj më të lartë kundrejt dollarit amerikan (0.76 cent për dollar) që nga viti 2015.

“Forca e frangës zvicerane po ushtron shumë presion mbi industrinë metalike dhe mekanike, si dhe mbi prodhimin e orëve”, thotë Daniel Kopp, sekretar qendror i Federatës së Sindikatave Zvicerane. Në këta sektorë, përdorimi i papunësisë së pjesshme – në të cilën orët më të shkurtra të punës plotësohen nga përfitimet shtetërore – ka ndihmuar në kufizimin e pasojave sociale. Në industrinë e prodhimit të orëve, vetëm 835 vende pune u humbën vitin e kaluar, megjithëse sektori pa një rënie të eksporteve për të dytin vit radhazi.

Nga ana tjetër, industritë farmaceutike dhe të shkencave të jetës janë goditur rëndë nga shkurtimet e vendeve të punës. Në vitin 2025, ky sektor kishte shkallën më të lartë të shkurtimeve të vendeve të punës (gati 30% të totalit), sipas Labour Market Barometer të publikuar në fund të janarit nga agjencia e punësimit von Rundstedt Zvicër.

“Arsyeja është kryesisht ciklike, megjithëse trazirat strukturore afatgjata nuk mund të përjashtohen nëse administrata amerikane vazhdon të rrisë presionin mbi këtë sektor në vitet në vijim”, thotë Ferro-Luzzi. Zhvendosja e industrisë farmaceutike në Shtetet e Bashkuara është një nga prioritetet e administratës së Donald Trump.

Papunësia është rritur gjithashtu në sektorin e shërbimeve financiare, kryesisht si rezultat i bashkimit Credit Suisse-UBS (i cili tashmë ka kushtuar më shumë se 36,000 vende pune në të gjithë botën në tre vitet e fundit, sipas një analize nga televizioni publik zviceran SRF).

Kjo përkeqësohet nga njoftimet e ristrukturimit nga bankat dhe kompanitë e tjera të sigurimeve. Parashikuesit në Sekretariatin Shtetëror për Çështjet Ekonomike (SECO) presin që shkalla e papunësisë të vazhdojë të rritet në vitin 2026, megjithëse me një ritëm të moderuar.

Papunësia afatgjatë në rritje

Në vitin 2023, ndërsa Zvicra doli nga kriza ekonomike e gjeneruar nga pandemia Covid-19, perspektivat e punësimit ishin jashtëzakonisht të mira. Vendi regjistroi rreth 70,000 të papunë afatgjatë sipas përkufizimit të ILO-s, krahasuar me gati 110,000 dy vjet më parë.

---