Mashtrime dhe telefonata, kush i shet të dhënat tuaja në internet (dhe kush përpiqet t’i fshijë ato)

Ndërmjetësit e të dhënave mbledhin informacione personale që blihen nga kompani të ndryshme - Shërbime të shumta online premtojnë t'i heqin ato: a funksionojnë vërtet?

Thirrjet telefonike nga numra të panjohur, mesazhet reklamuese me tekst… pothuajse të gjithë i kanë marrë të paktën një herë dhe pyetja është gjithmonë e njëjtë: si e morën numrin tim? Dhe shpesh përgjigjja është: e kemi blerë.

Siç shpjegon Elisa Nannini, një eksperte në sigurinë kibernetike, për RSI, kur bëjmë një blerje online, për shembull, regjistrohemi në një program besnikërie ose në një aplikacion, informacioni ynë personal – siç është emri, adresa, numri i telefonit – mund të mos qëndrojë aty. Dhe nuk po flasim për sulme hakerash ose rrjedhje të dhënash, por për ato kushte përdorimi që pothuajse askush nuk i lexon, ku në disa raste tregohet se të dhënat e futura mund të transmetohen te palët e treta.
Informacion i mbledhur nga kudo

Këto “palë të treta” mund të jenë “ndërmjetës të dhënash”, ose kompani që merren me mbledhjen e informacionit personal nga burimet e listuara më parë, por edhe nga regjistrat publikë, nga mediat sociale… Shkurt, ata hetojnë internetin dhe me këto të dhëna krijojnë profile të detajuara të njerëzve. Informacion që më pas blihet dhe përdoret nga kompanitë për arsye marketingu, për analizën e riskut, vlerësimet komerciale dhe, në fakt, edhe për reklama të synuara (dhe këtu kthehemi te mesazhet dhe telefonatat e famshme), transmeton albinfo.ch.

Kjo situatë është terren pjellor për shërbimet e heqjes së të dhënave. “Në praktikë, ata kërkojnë se ku publikohen të dhënat në internet dhe dërgojnë kërkesa për fshirje në këto faqe që i ekspozojnë ato (ndërmjetësit e të dhënave), duke përfituar nga rregulloret e mbrojtjes së të dhënave, siç është GDPR,” thotë Nannini.

“Ata gjithashtu kujdesen për monitorimin nëse këto të dhëna duhet të rishfaqen në të ardhmen. Por ata nuk mund të fshijnë informacionin që tashmë ka qarkulluar, për shembull, në rrjetin e errët. Atje ku të dhënat shpesh kopjohen dhe rishpërndahen në mënyrë anonime. Pra, nuk ka anulim të plotë të vërtetë.”

Pra, këto shërbime nuk janë të nevojshme? “Një person mund t’i përdorë ato, për shembull, për lehtësi; për të zvogëluar rrezikun e spam-it, mashtrimeve ose vjedhjes së identitetit,” përgjigjet eksperti i sigurisë kibernetike.

Shërbimet nuk janë falas dhe paketat fillojnë nga disa franga në muaj deri në 20 franga. “Për ata që nuk kanë kohë ose në çdo rast nuk dinë si ta bëjnë, kostoja mund të justifikohet nga praktikaliteti dhe monitorimi i vazhdueshëm i këtyre shërbimeve”. Në fakt, ata kontrollojnë nëse të dhënat rishfaqen në internet.

Është e mundur ta bëni vetë.

Megjithatë, ka mënyra për ta bërë vetë, duke plotësuar formularët e kërkesës për heqjen e të dhënave në faqet e ndërmjetësve të të dhënave. Por këto janë shumë, qindra nëse jo mijëra. Dhe nuk është e menjëhershme të dish nëse ata i kanë të dhënat tona apo jo. Megjithatë, ekziston një mënyrë më e thjeshtë: “Për shembull, kur marrim një telefonatë, ndoshta nga një numër që nuk e dimë ose nga dikush që dëshiron të na shesë diçka, duhet ta pyesim bashkëbiseduesin se ku është marrë numri ynë i celularit”, shpjegon Nannini. Nëse na jepet emri i një ndërmjetësi të dhënash, thjesht shkojmë në faqen e tij të internetit dhe plotësojmë formularin e kërkesës për heqjen e të dhënave të tij. Përveç kësaj, mund të gjenden mjete falas për ndjekjen në internet për të ditur nëse, për shembull, email-i ose fjalëkalimi ynë është përfshirë në një rrjedhje të dhënash.

Parandalimi para së gjithash.

Ka edhe mënyra për ta parandaluar këtë të ndodhë. Rregulli numër një, shpjegon Nannini, është të ndani sa më pak të dhëna të jetë e mundur dhe të fshini aplikacionet ose abonimet në faqet që nuk nevojiten më. Leximi i politikave të faqeve dhe aplikacioneve është gjithashtu i rëndësishëm. Pra, ato udhëzime dhe kushte përdorimi në të cilat shkruhet edhe se si përdoren të dhënat. Në disa raste, mund të zgjidhni të mos lejoni dërgimin e të dhënave tuaja te palët e treta. Dhe kur nuk mundeni, duhet të pyesni veten nëse ai aplikacion ose shërbim është vërtet kaq i rëndësishëm për ne.

Gjithashtu nuk duhet të harrojmë rëndësinë e fjalëkalimeve, të cilat mbrojnë nga sulmet e jashtme. Prandaj, ato nuk duhet të jenë të lehta për t’u hamendësuar ose shumë të shkurtra dhe do të duhet të vendosni një të ndryshme për secilën llogari dhe të aktivizoni vërtetimin me dy faktorë, gjë që e bën aksesin e paautorizuar në një llogari më të vështirë edhe nëse zbulohet fjalëkalimi.

---