Kapen 4,000 persona që tejkalojnë lejen e qëndrimit në 4 muajt e parë

Një nga qëllimet e deklaruara të sistemit të ri të BE-së për kontrollet biometrike të pasaportave, EES, është të kapë njerëzit që 'tejkalojnë' afatin 90-ditor, dhe 4,000 prej tyre janë kapur në muajt e parë të zbatimit të tij, sipas një zyrtari të BE-së

Që nga lançimi i sistemit të ri dixhital të kufijve të BE-së, Sistemi i Hyrjeve/Daljeve të BE-së (EES), më 12 tetor 2024, janë regjistruar rreth 17 milionë udhëtarë dhe 30 milionë kalime kufitare, tha të hënën një zyrtar i lartë i Komisionit Evropian, shkruan The Local, transmeton albinfo.ch.

Duke folur në komitetin e punëve të brendshme të Parlamentit Evropian, Henrik Nielsen, Drejtor për Shengenin, kufijtë dhe vizat në Komision, tha se gjatë kësaj periudhe vendet e Shengenit regjistruan gjithashtu rreth 16,000 refuzime hyrjeje.

Nga këto, “pak më shumë se 4,000” ishin për shkak të tejkalimeve të afateve të qëndrimit, duke iu referuar njerëzve që shkelin rregullin që u lejon vizitorëve të qëndrojnë në zonën Shengen për 90 ditë në çdo periudhë 180-ditore.

Refuzime të tjera lidheshin me mashtrimin e identitetit, njerëzit që përpiqeshin të hynin ose të dilnin disa herë duke përdorur pasaporta të ndryshme dhe përdorimin e dokumenteve të falsifikuara. Një viktimë e trafikimit u identifikua gjithashtu nga sistemi, shtoi zyrtari.

Komisioni parlamentar po vlerësonte zbatimin fillestar të EES.

EES është futur gradualisht që nga 12 tetori 2025 dhe pritet të hyjë në funksionim të plotë nga 10 prilli.

Aktualisht, shtetet anëtare duhet të regjistrojnë të paktën 35 përqind të të gjitha kalimeve kufitare. Deri më 10 mars, tha Nielsen, vendet do të duhet të regjistrojnë të paktën 50 përqind dhe të arrijnë 100 përqind deri në prill.

Në prill do të përfundojë edhe vulosja e pasaportave dhe një mjet online do të bëhet i disponueshëm për udhëtarët për të kontrolluar se sa ditë nga leja 90/180 kanë përdorur.

Probleme në fillim

Tre vende, të paemërtuara gjatë takimit, aktualisht nuk po e përmbushin objektivin prej 35 përqind për shkak të “problemeve teknike në nivel kombëtar”, shtoi Nielsen.

Probleme të tjera lidheshin me “regjistrimin e të dhënave biometrike [të vizitorëve]” për shkak të “pajisjeve të instaluara në pikat e kalimit kufitar në shtetet anëtare… që nuk janë gjithmonë në përputhje me standardet ose që funksionojnë siç duhet”.

Një çështje e tretë që Komisioni po “e mban nën vëzhgim” janë kohët e gjata të pritjes në disa vende, veçanërisht gjatë periudhave të pikut të udhëtimit. Nielsen tha se një pjesë e përgjigjes mund të jetë rritja e numrit të kioskave të vetëshërbimit dhe portave të automatizuara, një investim kombëtar i cili “mbetet i pranueshëm sipas fondeve të BE-së”.

Më herët në shkurt, linjat ajrore dhe organizatat e aeroporteve kërkuan një rishikim të afatit kohor të zbatimit të EES përpara verës, kur trafiku turistik do të arrijë kulmin. Por Nielsen tha se në këtë fazë Komisioni “nuk ka plane për të propozuar ndonjë ndryshim ose zgjatje të fleksibilitetit” të lejuar për shtetet anëtare.

Pas prillit, vendet e Shengenit kanë një periudhë tranzicioni prej tre muajsh gjatë së cilës ato mund të vendosin të mos marrin biometrikën e pasagjerëve për të lehtësuar trafikun, tha ai.

“Në disa rrethana, këto përjashtime… mund të zgjaten edhe deri në shtator, kështu që ne mendojmë se… me këto përjashtime të mundshme, shtetet anëtare duhet të jenë në gjendje të përballojnë edhe pikun e udhëtimit që mund të ndodhë gjatë verës”, shtoi ai.

Sistemi EES përdoret në kufijtë e jashtëm në zonën e hapur Shengen të Evropës, e cila është krijuar nga vendet e BE-së (përveç Qipros dhe Irlandës), si dhe Islanda, Lihtenshtajni, Norvegjia dhe Zvicra. Prandaj, nuk ndikon në udhëtimet brenda Bllokut, por vetëm në kufijtë e jashtëm të Shengenit, siç janë udhëtimet midis Francës dhe Mbretërisë së Bashkuar, ose SHBA-së dhe Gjermanisë.

Ata që udhëtojnë me pasaporta të BE-së nuk preken nga ndryshimi, por Sistemi EES kërkon që shtetasit e vendeve të treta që hyjnë të regjistrojnë të dhëna personale dhe të japin informacion biometrik në kalimin e parë kufitar. Të dhënat mbahen në formë dixhitale në një bazë të dhënash në të gjithë BE-në që gjurmon çdo herë që vizitorët hyjnë dhe dalin nga territori i Shengenit.

Qytetarët jo-BE/Shengen që jetojnë në një vend të BE-së ose zonës Shengen nuk duhet të regjistrohen, por në vend të kësaj të tregojnë pasaportën dhe lejen e qëndrimit.

Tillmann Keber, Drejtor Ekzekutiv i Agjencisë së BE-së përgjegjëse për sistemin e IT-së (eu-LISA), tha në takim se “në përgjithësi, hyrja në funksionim [e EES] ishte shumë e qetë dhe e suksesshme në nivel qendror” dhe “sistemi tani është në një gjendje normale, teknikisht, operative dhe plotësisht i stabilizuar”.

Rregulli 90-ditor

Edhe pse EES ka edhe funksione sigurie, një pjesë e arsyes për futjen e tij është gjurmimi më i mirë i ‘rregullit 90-ditor’ – i cili u lejon qytetarëve jo-BE nga vende të caktuara (duke përfshirë Mbretërinë e Bashkuar, SHBA-në, Kanadanë, Australinë dhe Zelandën e Re) të kalojnë deri në 90 ditë në çdo 180 në BE pa pasur nevojë për vizë.

Më parë, 90 ditët gjurmoheshin me vulosje të çrregullt dhe jo konsistente të pasaportave, por EES llogarit automatikisht kohëzgjatjen e qëndrimit bazuar në datat e hyrjes dhe daljes, kështu që personat që tejkalojnë afatin e qëndrimit shënohen menjëherë herën tjetër që përpiqen të kalojnë një kufi të jashtëm të BE-së.

Dënimet për tejkalimin e afatit të qëndrimit përfshijnë një gjobë dhe ndalimin e hyrjes në BE.

Në fillim të shkurtit, shoferët nga Ballkani Perëndimor bllokuan pikat kufitare të Shengenit duke u ankuar se një zbatim më i rreptë i rregullit 90/180 do ta bënte të pamundur punën e rregullt në BE.

Organizatat e transportit dhe logjistikës në Mbretërinë e Bashkuar i kërkuan gjithashtu Komisionit të pezullonte penalitetet e lidhura me 90/180 ditët, duke paralajmëruar se kjo mund t’i linte operatorët pa shoferë dhe të prishte zinxhirët e furnizimit.

Nielsen tha se kjo “nuk është një çështje e lehtë… sepse deri më tani… shtetet anëtare janë shumë të rrepta në thënien se nuk duan të ndryshojnë rregullin bazë të 90 për 180 ditëve”.

 

 

---