FMN: Shqipëria, një nga ekonomitë me rritjen më të shpejtë në Europë

Shqipëria vazhdon të regjistrojë një nga ritmet më të larta të rritjes ekonomike në Europë, duke u mbështetur tek turizmi, inflacioni i ulët, borxhi publik në rënie dhe rezervat e forta valutore, sipas Fondit Monetar Ndërkombëtar (FMN), pas përfundimit të Konsultimit të Nenit IV për vitin 2025.

Bordi Ekzekutiv i FMN-së parashikon që ekonomia shqiptare do të vazhdojë të rritet me ritme të qëndrueshme, duke arritur 3,5% në 2025 dhe 3,6% në 2026, kryesisht falë konsumit privat dhe mbështetjes së sektorit të turizmit. FMN nënvizon se ekonomia tashmë ka kaluar nivelin e saj para pandemisë, falë një kombinimi të politikave fiskale dhe monetare të mençura.

Inflacioni pritet të rritet gradualisht, nga 2,2% në 2025 drejt objektivit prej 3% në gjysmën e dytë të vitit 2026, për shkak të tregut të ngushtë të punës dhe rritjes së pagave.

Deficiti i llogarisë korrente parashikohet të jetë 2,8% e PBB-së në 2025 dhe të rritet gradualisht deri në rreth 3,5% të PBB-së në afatin e mesëm, si rezultat i rritjes së importeve të nxitura nga të ardhurat më të larta dhe investimet kapitale publike.

FMN vlerëson se disiplina fiskale ka ndihmuar në uljen e borxhit publik, i cili pritet të zbresë nën 50% të PBB-së, ndërsa rezervat e forta valutore kanë përmirësuar pozicionin e jashtëm të vendit. Në këtë kuadër, qeveria po ecën përpara me reforma të guximshme për të arritur anëtarësimin në Bashkimin Evropian deri në vitin 2030.

Megjithatë, FMN paralajmëron se rreziqet ndaj ekonomisë janë kryesisht të jashtme. Faktorë si tensionet gjeopolitike, masat tregtare, luhatjet e çmimeve të mallrave dhe paqëndrueshmëria e tregjeve financiare globale mund të ndikojnë tek partnerët kryesorë të Shqipërisë. Nga brenda, ulja e popullsisë në moshë pune mund të krijojë mungesa në tregun e punës dhe presione inflacioniste.

Për të ruajtur stabilitetin ekonomik dhe për të mbyllur boshllëqet drejt BE-së, FMN thekson rëndësinë e reformave të brendshme. Prioritet mbetet ruajtja e rezervave fiskale përmes administrimit më të mirë tatimor, modernizimit të taksës së pronës dhe rritjes së transparencës dhe efikasitetit të shpenzimeve publike.

FMN paralajmëron gjithashtu për rreziqet e politikave fiskale nëse presionet mbi shpenzimet nuk menaxhohen, veçanërisht pas vitit 2030 për shkak të ndryshimeve demografike dhe shpenzimeve për mbrojtjen dhe klimën. Rekomandohen reforma për rritjen e të ardhurave, përmirësimin e shpenzimeve dhe transparencën fiskale.

Në lidhje me nismën e “Paqes Fiskale”, FMN vëren se ajo mund të dëmtojë përparimin e mëparshëm në administrimin dhe përputhshmërinë tatimore.

Sa i përket politikës monetare, FMN e konsideron qëndrimin aktual të Bankës së Shqipërisë të përshtatshëm, por rekomandon gatishmëri për të reaguar shpejt ndaj zhvillimeve të tregut, veçanërisht nëse efektet dytësore nga rritja e pagave janë më të forta se sa pritej. Shtimi i fleksibilitetit të kursit të këmbimit dhe mbështetja për normat e interesit rekomandohen për ruajtjen e stabilitetit të çmimeve.

Në sektorin financiar, FMN sugjeron monitorim të kujdesshëm të kreditimit në pasuri të paluajtshme, ekspozimeve valutore dhe borxhit sovran, si dhe forcimin e rregulloreve dhe mbikëqyrjes bankare.

Në planin afatmesëm, arritja e konvergjencës së të ardhurave me BE-në kërkon reforma strukturore në produktivitet, kapitalin njerëzor, tregun e punës, qeverisjen dhe luftën kundër korrupsionit.

Konsultimi i ardhshëm sipas Nenit IV do të zhvillohet brenda ciklit standard 12-mujor.