Banka më e madhe e Zvicrës, UBS, ka emëruar Daniele Magazzeni si drejtues të inteligjencës artificiale (IA).

Ai do të marrë pozicionin e ri më 1 janar 2026, me seli në Londër.

Më parë në JP Morgan si drejtues i analizave për rajonin e Evropës, Lindjes së Mesme dhe Afrikës (EMEA), Magazzeni ishte profesor i asociuar i IA-së në King’s College, sipas një deklarate, transmeton albinfo.ch.

Ai do të jetë përgjegjës për çuarjen përpara të strategjisë së bankës për IA-në, nxitjen e inovacionit dhe miratimin e teknologjive të reja.

Magazzeni do t’i raportojë Mike Dargan, drejtorit të operacioneve dhe teknologjisë së grupit, i cili e citon IA-në si një “prioritet kryesor për UBS”.

Ndotja nga triazoli në Liqenin e Gjenevës nuk përbën rrezik për shëndetin, sipas përfundimit të një studimi të ri të publikuar këtë të premte me kërkesë të kantoneve të Vaud, Gjenevës dhe Valais.

Uji i pijshëm nga Liqeni i Gjenevës mund të konsumohet pa masë. Do të duheshin më shumë se 900 litra në ditë që triazoli 1, 2, 4 që përmban të bëhej i rrezikshëm për shëndetin, shkruan RTS. Ky është përfundimi i një raporti të porositur nga Qendra Zvicerane për Toksikologji të Aplikuar Njerëzore (SCAHT) pas zbulimit të fundit të këtij metaboliti në ujin e pijshëm të pirë nga 90% e popullsisë së Gjenevës dhe shumë banorë të Vaud, transmeton albinfo.ch.

Ky studim, i cili është pritur për disa javë, arrin në përfundimin se të gjitha kategoritë e popullsisë – përfshirë foshnjat, fëmijët dhe gratë shtatzëna – mund të vazhdojnë të konsumojnë ujë çezme nga Liqeni i Gjenevës.

“Qëllimi ishte gjithashtu të merreshin në konsideratë njerëzit vulnerabël dhe fëmijët, pesha e trupit e të cilëve është më e ulët. Këto analiza tregojnë se nuk ka rrezik në konsumimin e këtij uji”, gëzohet Christine Genolet-Leubin, drejtuese e shërbimit mjedisor të Valais, në mikrofon në orën 12:45.

Shtatë herë mbi pragun ligjor

Ishte futja e testeve të reja nga kantoni i Vaud në fillim të vitit 2025 që bëri të mundur zbulimin e pranisë së kësaj substance në fund të shtatorit, mesatarisht shtatë herë mbi pragun ligjor. Hulumtimet kanë vërtetuar se triazoli 1,2,4 vjen kryesisht nga uzina Syngenta në vendin kimik të Monthey, ku është përdorur për shumë vite.

Kompania tani thirret të marrë masa për të minimizuar shkarkimet e saj në Ronë.

“Zgjidhja radikale në afat të shkurtër është djegia e këtyre ujërave të procesit, por kjo përfaqëson kosto të larta për industrinë, ndërsa pret të gjejë një zgjidhje më të qëndrueshme”, thotë Christine Genolet-Leubin.

Edhe nëse shkarkimet ndalen menjëherë, do të duheshin më shumë se dhjetë vjet që Liqeni i Gjenevës të pastrojë plotësisht këtë ndotje.

Një sfidë teknike dhe financiare për shpërndarësit

Pavarësisht mungesës së rrezikut për shëndetin, shpërndarësit e ujit të pijshëm duhet të respektojnë pragun ligjor prej 0.1 mikrogramësh për litër. Një kufizim që mund të jetë shumë i kushtueshëm për shpërndarësit e ujit.

“Jemi në vijën e parimit ndotësi paguan. Tani është e nevojshme të qasemi në dosje, të vlerësojmë kostot e mundshme për shpërndarësit dhe të përcaktojmë se kush do të duhet të marrë përsipër faturën”, thotë Pierre-Antoine Hildbrand, këshilltar i qytetit në Lozanë.

A do të jetë e nevojshme të rindërtohen instalimet e rënda për të eliminuar këtë ndotje? Kush do të paguajë? Shumë pyetje janë ende të hapura.

Në Lozanë, një koalicion qytetarësh që përfaqëson të gjitha partitë politike nisi fushatën e tij për të mbështetur iniciativën popullore për zgjerimin e të drejtave politike për të huajt, e cila do të hidhet në votim në kantonin e Vaud më 30 nëntor. Ai mbështet një demokraci të hapur.

Qëllimi i iniciativës është të zgjerojë të drejtën e votës dhe të kandidimit në zgjedhje në nivel kantonal për të gjithë shtetasit e huaj që kanë qenë banorë në kantonin e Vaud për të paktën tre vjet dhe në Zvicër për të paktën dhjetë vjet.

Më 28 shtator të vitit të kaluar, banorët e Vaud dërguan një sinjal negativ për të njëjtën çështje të të drejtave të votimit për të huajt. Ata votuan kundër shkurtimit të periudhës së pritjes për të huajt që jetojnë në kanton për të qenë në gjendje të votojnë dhe të zgjidhen në nivel komunal, duke hedhur poshtë një reduktim nga dhjetë në pesë vjet për kërkesën e qëndrimit në Zvicër.

Kjo nuk e dekurajoi lëvizjen “Ag!ssons”, e cila kishte mbledhur më shumë se 15,000 nënshkrime (nga 12,000 të kërkuara) deri në vitin 2023 për të qenë në gjendje ta vinte në votim iniciativën e saj popullore “Për të drejta politike për ata që jetojnë këtu”. Së bashku me lëvizje të ndryshme, OJQ dhe parti në kantonin e Vaud-it, duke përfshirë Vert’libéraux, POP, Ensemble à Gauche, PS dhe Vert-e-s, ata bënë thirrje për “mbështetje për një demokraci më gjithëpërfshirëse dhe përfaqësuese”.

“Përjashtimi politik i dhjetëra mijëra banorëve nuk është më i qëndrueshëm. Demokracia e Vaud-it duhet të bëhet aq e larmishme dhe gjithëpërfshirëse sa shoqëria që aspiron të përfaqësojë”, tha Steven Tamburini, organizator i platformës së veprimit qytetar Ag!ssons dhe bashkëzëdhënës i fushatës, i cituar në një njoftim për shtyp, transmeton albinfo.ch.

Rreth 90,000 banorë të prekur

Aktualisht, më shumë se një e treta e banorëve nuk kanë kombësi zvicerane dhe për këtë arsye nuk kanë të drejtë të nënshkruajnë, të votojnë dhe të kandidojnë në zgjedhje në kanton, vuri në dukje komiteti i nismës. Në Lozanë, shifra është edhe më e lartë: 40% e popullsisë, ose pothuajse gjysma e popullsisë, janë të përjashtuar, thekson ai.

“Këta njerëz jetojnë, punojnë, rrisin fëmijët e tyre, paguajnë taksat këtu dhe janë të përfshirë në jetën lokale, por nuk mund të marrin pjesë në një votim, të nënshkruajnë një iniciativë ose referendum kantonal, ose të zgjidhen”, thekson ai. “Nisma popullore nuk e vë në dyshim natyralizimin, por e plotëson atë.”

Partitë e krahut të majtë theksojnë se kjo reformë është pjesë e një lëvizjeje që është tashmë e vendosur mirë diku tjetër. “Kantone të tilla si Neuchâtel dhe Jura, dhe më shumë se 60 vende në pesë kontinente, e kanë bërë tashmë këtë në një mënyrë që është si legjitime ashtu edhe demokratike”, theksoi Samson Yemane, një politikan lokal i Lozanës nga partia Socialdemokrate.

Këshilli i Madh po rekomandon që iniciativa të refuzohet. Këshilli i Shtetit i Vaud-it është gjithashtu kundër kësaj. Duhet theksuar se të huajt kanë pasur të drejtën e votës në nivel komunal në kanton që nga viti 2003.

Këshilli Federal dëshiron të krijojë bazën ligjore për futjen e një modaliteti të ri alarmi emergjence, përveç Alertswiss. Ai nisi një konsultim të mërkurën për të qenë në gjendje të informojë më mirë popullsinë, nëpërmjet kanaleve moderne.

Një rrëshqitje dheu ndodh në luginën tuaj, një përmbytje në komunën tuaj? Në të ardhmen, telefoni juaj mund t’ju lajmërojë nëpërmjet SMS-ve. Sidoqoftë, kjo është risia kryesore e strategjisë së re të alarmit të kërkuar nga Këshilli Federal: dërgimi i mesazheve të shkurtra në të gjithë telefonat celularë të vendosur në një zonë të përcaktuar, vetëm në rast të një situate emergjente, shkruan RTS, transmeton albinfo.ch.

Ky sistem përdoret tashmë në vendet fqinje të Zvicrës. Do të ishte plotësues i njoftimeve të aplikacionit celular Alertswiss, të cilin Këshilli Federal gjithashtu dëshiron ta përmirësojë për ta bërë përmbajtjen e tij të arritshme edhe jashtë rrjetit.

Rritje e kontributit kantonal

Analkajshëm, sistemi i radios së emergjencës, i cili transmeton në valë ultra të shkurtra, do të çmontohej. Këshilli Federal konsideron se kushton shumë në krahasim me dobinë e tij. Skenari që do të mbeteshim të bllokuar në strehimore për ditë të tëra me një radio emergjence si mjetin e vetëm të informacionit konsiderohet shumë i pamundur.

Një rrëshqitje dheu ndodh në luginën tuaj, një përmbytje në komunën tuaj? Në të ardhmen, telefoni juaj mund t’ju njoftojë me SMS. Sidoqoftë, kjo është risia kryesore e strategjisë së re të alarmit të kërkuar nga Këshilli Federal: dërgimi i mesazheve të shkurtra në të gjithë telefonat celularë të vendosur në një zonë të përcaktuar, vetëm në rast të një situate emergjente.

Ky sistem përdoret tashmë në vendet fqinje të Zvicrës. Do të ishte plotësues i njoftimeve të aplikacionit celular Alertswiss, të cilin Këshilli Federal gjithashtu dëshiron ta përmirësojë për ta bërë përmbajtjen e tij të arritshme edhe jashtë rrjetit.

Rritje e kontributit kantonal

Analkajshëm, sistemi i radios së emergjencës, i cili transmeton në valë ultra të shkurtra, do të çmontohej. Këshilli Federal konsideron se kushton shumë në krahasim me dobinë e tij. Skenari që do të mbeteshim të bllokuar në strehimore për ditë të tëra me një radio emergjence si mjetin e vetëm të informacionit konsiderohet shumë i pamundur.

Alarmi nga sirenat mbetet i rëndësishëm, por do të varet nga kantonet që të kenë përgjegjësinë për të. Prandaj, ata do të duhet t’i financojnë ato.

Moti i keq i kohëve të fundit në Valais, Ticino ose Grisons ka vënë në tension sistemet zvicerane të paralajmërimit. Disa rajone ishin të izoluara dhe pa rrjet për disa orë. A mbështetet Këshilli Federal në strategjinë e duhur për t’u përballur më mirë me këto situata? Partitë politike, palët e interesuara dhe kantonet kanë kohë deri në fillim të shkurtit për të dhënë mendimin e tyre.