Tashmë ka pasur tetë femicide në Zvicër në tetë javët e para të vitit, raportojnë organizatat feministe. Kjo është pothuajse aq sa në gjysmën e vitit të kaluar. Organizatat po i bëjnë thirrje qeverisë federale të sigurojë më shumë burime financiare për të forcuar parandalimin.

Në Zvicër, një grua vritet nga një burrë çdo dy deri në tre javë. Sipas organizatave feministe, ka pasur 19 femicide në vend në vitin 2024. Që nga fillimi i vitit 2025, tetë gra janë vrarë tashmë nga burrat. Gjithashtu, ka edhe tentativa për femicide, si ajo e 21 janarit në Lozanë, kur një burrë i armatosur me thikë dhe pistoletë sulmoi partneren e tij në rrugë herët në mëngjes.

Jo të gjitha këto akte dhune figurojnë në statistikat zyrtare. Këtë vit, femicidi i parë i dyshuar ndodhi më 14 janar në Vouvry VS. Megjithatë, autoritetet e Valais nuk e përshkruajnë atë si të tillë. Ata flasin për një vdekje tragjike, jo për një vrasje.

“Ne e kuptojmë se policia dhe prokurori publik nuk mund të nxitojnë shumë larg, sepse nga pikëpamja ligjore prezumimi i pafajësisë duhet të zbatohet gjithmonë,” shpjegon Mirjam Grob, anëtare e Rrjetit kundër Femicideve, për Shërbimin Zviceran të Radios dhe Televizionit (RTS). Sigurisht që ka terma që janë më pak të ndjeshëm nga pikëpamja juridike, si p.sh. “femicid potencial”.

Kolektivet feministe besojnë se është thelbësore të raportohen më mirë për tragjedi të tilla në mënyrë që këto akte të mos mbeten të padukshme. Autoritetet kantonale të Valais, nga ana tjetër, thonë se i kushtojnë më shumë rëndësi respektit për familjen e viktimës dhe autorin për shkak të prezumimit të pafajësisë.

“Është e rëndësishme të mbrohen interesat si të autorëve ashtu edhe të viktimave dhe nuk kemi nevojë të zbulojmë më shumë informacion sesa duhet,” thotë Béatrice Pilloud, Prokurorja e Përgjithshme e Kantonit të Valais. “Ne kemi një kod penal me të cilin jemi të detyruar. Kjo është edhe arsyeja kryesore pse ne nuk përdorim termin femicid. Sepse ai nuk ekziston në kodin penal.”

Përveç raportimit për dhunën e meshkujve, organizatat feministe besojnë gjithashtu se nevojiten më shumë burime financiare për të forcuar parandalimin. Disa strehimore që ofrojnë mbrojtje për viktimat e dhunës janë të mbipopulluara.

Për shembull, qendra e pritjes Malley Prairie në Lozanë. Ka rreth 20 dhoma për viktimat e dhunës në familje dhe fëmijët e tyre. Drejtori i saj, Philippe Bigler, ka vënë re një kërkesë në rritje. “Konferenca e drejtorëve socialë kantonal rekomandon një përqindje të banimit prej 75 përqind. Ne arrijmë 97 përqind çdo vit,” shpjegon ai./SRF

Popullsia e Vaud u rrit me 9,400 njerëz në 2024 – ose 1,1% – për të arritur në 855,700 banorë në fund të dhjetorit. Popullsia e huaj, 34% e banorëve, u rrit më shumë se popullsia zvicerane, me një rritje prej 2,3% (6,400 persona), krahasuar me 0,5% (3,000 njerëz).

“Në terma relativë, norma e këtij viti është afër atyre të regjistruara midis 2020 dhe 2022,” tha Statistique Vaud në një deklaratë për shtyp të martën. Rritja e popullsisë e regjistruar në vitin 2023 (+1,9%) ishte më e lartë se ajo e vitit 2024 për shkak të përfshirjes së ukrainasve që përfitonin nga statusi i mbrojtjes S brenda popullsisë së përhershme.

Rritja e popullsisë Vaud ka të bëjë me të gjitha rrethet, por është në distriktin e Lozanës Perëndimore që ka qenë më e theksuar (+3,8%). Gjatë pesë viteve të fundit (2020-2024), është edhe ky qark që ka shënuar rritjen më të fortë (+2,2% në vit), përpara rretheve Broye-Vully (+1,8%) dhe Aigle (+1,7%). Rritja më e vogël është regjistruar në rrethin Jura-Nord vaudois (+0,8%).

Ndërsa popullsia e Vaud-it u rrit në vitin 2024, ajo gjithashtu u plak gjatë së njëjtës periudhë. Krahasuar me vitin 2023, numri i të moshuarve u rrit me 1.9%, krahasuar me 0.7% për ata nën 20 vjeç, shton Statistique Vaud. Në total, në fund të dhjetorit 2024, kantoni Vaud kishte 22% të të rinjve nën 20 vjeç, 62% të atyre të moshës 20 deri në 64 vjeç dhe 17% të të moshuarve të moshës 65 vjeç e lart.

Së fundi, në mesin e 34% të banorëve të përhershëm me shtetësi të huaj, dy të tretat vijnë nga një vend i Bashkimit Evropian ose EFTA. Komuniteti francez (61,100 persona ose 21% e popullsisë së huaj) është më i madhi, përpara komunitetit portugez (18%), italian (10%), spanjoll (6%), kosovar (4%) dhe ukrainas (2%)./RTS

Apartamentet me qira janë të shtrenjta në qytetet zvicerane dhe megjithatë janë mjaft të pakta. Biel BE dhe St. Gallen kanë qenë përjashtime për disa kohë, megjithëse zonat e Seeland kohët e fundit kanë qenë më të lira se ato në Zvicrën lindore.

Kjo ka ndryshuar përsëri: Sipas shifrave të fundit nga analistë të pasurive të paluajtshme në Wüest & Partner, St. Gallen ka qiratë më të ulëta ndër dhjetë qytetet më të mëdha zvicerane, siç raporton “NZZ am Sonntag”.

Një apartament me 4 dhoma me 100 metra katrorë kushton mesatarisht vetëm 1650 franga neto në St. Gallen. Kjo është më pak se gjysma e asaj që tarifohet në Cyrih, i cili është vetëm 45 minuta larg. Nuk ka gjithashtu mungesë strehimi: në St. Gallen nuk ka asnjë radhë për shikimin e apartamenteve. Për krahasim: në Cyrih, 14,000 aplikime u pranuan për 193 apartamente në ndërtimin urban të banesave Tramdepot.

Kjo tingëllon inkurajuese nga këndvështrimi i St. Gallenit, por është një shprehje e problemeve të mëdha strukturore.

Robert Weinert i Wüest Partner e sheh “zhvillimin ekonomik nën mesataren” e qytetit si arsyen kryesore për qiratë e ulëta në “NZZ am Sonntag”. St. Gallen krijon pak vende të reja pune dhe pak investohet në ndërtesat ekzistuese – si në aspektin e rinovimeve ashtu edhe në ndërtesat e reja. Dhe distanca e udhëtarëve në qendrën ekonomike të Cyrihut është e madhe.

St. Gallen është një qendër e famshme trajnimi biznesi. Por vetë qyteti vështirë se po gjeneron ndonjë impuls të ri ekonomik. Në katër vitet e fundit, vetëm një e treta e shumë vendeve të reja të punës u krijuan në St. Gallen sesa në Cyrih. Kjo do të thotë se ka mungesë të perspektivës. Rezultati: Ndërsa praktikisht të gjitha aglomeracionet e mëdha po përjetojnë rritje të konsiderueshme të popullsisë, popullsia rezidente e St. Gallenit është në stanjacion.

Walter Locher, president i shoqatës së pronarëve të shtëpive (HEV) të kantonit të St. Gallen, u ankua në “NZZ am Sonntag” për ritmin e ngadaltë të ndërtimit dhe identifikoi një fajtor: “burokracinë e planifikimit”. Procedurat për lejet e ndërtimit janë të gjata. Kësaj i shtohen niveli i lartë i taksave dhe mungesa e sigurisë së planifikimit.

Qytete të tjera në zonën më të gjerë rreth Cyrihut, si Schaffhausen, Frauenfeld TG, Wil SG ose Buchs SG, po përpiqen gjithnjë e më shumë të japin një shembull: ndërtesa të reja dhe lidhje të mira me qytetin në Limmat. Pavarësisht qirave të përballueshme dhe çmimeve tërheqëse për pronësinë e shtëpive, fluksi nga Cyrihu mbetet i menaxhueshëm.

Zviceranët thjesht nuk janë një komb që udhëton./Blick

Në Unterentfelden AG pati një përplasje mes një kamioni dhe një treni rajonal. Një shofer ka mbetur i plagosur rëndë. Linja hekurudhore u ndërpre.

“Kabina e kamionit ishte e shkatërruar në tokë,” shpjegoi një zëdhënës i medias për policinë kantonale të Aargaut. Shoferi i kamionit u bllokua. “Përgjigjet e para ndihmuan për ta liruar”. Ai u dërgua në spital me lëndime mesatare. Fatmirësisht në tren nuk ka pasur të lënduar”. Shkaku i aksidentit është ende i paqartë.

Shërbimet e urgjencës duhej të rrethonin një zonë të madhe. Puna e shpëtimit zgjati më shumë, gjë që rezultoi në ndërprerje të konsiderueshme në trafikun hekurudhor dhe rrugor./Blick

Më shumë se 10,000 njerëz vdesin në Zvicër çdo vit nga substancat që shkaktojnë varësi. Këtë e tregon Panorama e re e Varësisë 2025. Kostot ekonomike arrijnë në të paktën 7.9 miliardë franga zvicerane në vit.

Edhe pse konsumi i përditshëm i alkoolit është në rënie, pirja e tepërt po bëhet gjithnjë e më popullore, veçanërisht në mesin e grave. Që nga viti 2007, përqindja e grave që dehen të paktën një herë në muaj është rritur nga gjashtë në njëmbëdhjetë për qind dhe tek burrat nga 16 në 19 për qind. Ndër të rinjtë e moshës 15 deri në 24 vjeç, 31 për qind e pinë veten të dehur të paktën një herë në muaj. Në krahasim ndërkombëtar, Zvicra është në rangun e mesëm kur bëhet fjalë për konsumimin e alkoolit. Në vitin 2023, shitja e alkoolit për frymë do të jetë tetë litra alkool i pastër për çdo person të moshës 15 vjeç e lart.

Rreth një e treta e 15-vjeçarëve kanë konsumuar të paktën një produkt duhan ose nikotinë në muajin e fundit. Cigaret elektronike janë veçanërisht të njohura: shtatë për qind e djemve dhe tetë për qind e vajzave i kanë përdorur ato për të paktën dhjetë ditë në muajin e fundit. Konsumi është rritur veçanërisht tek vajzat që nga viti 2018. Në vitin 2023, 29 për qind e popullsisë zvicerane të moshës 15 vjeç e lart konsumonte produkte nikotinike herë pas here, pothuajse 16 për qind çdo ditë.

Në vitin 2022, katër përqind e 15-64-vjeçarëve thanë se kishin konsumuar kanabis muajin e fundit. Midis 15-24-vjeçarëve, përqindja është deri në 8.7 përqind. Krahasuar me Gjermaninë dhe Austrinë, konsumi është po aq i lartë, por më i ulët se në Francë dhe Itali.

Rreth një për qind e popullsisë zvicerane konsumoi kokainë në vitin 2022, duke e bërë atë substancën e dytë të paligjshme më të konsumuar në vend. Kjo është më pak se në vendet fqinje, por analizat e ujërave të zeza tregojnë se qytetet zvicerane janë ndër qytetet evropiane me konsumin më të lartë të kokainës për frymë. Shkalla e pastërtisë po rritet ndërsa çmimet po bien – një shenjë e konkurrencës së ashpër në tregun e kokainës. Kërkesa për terapi me kokainë është në rritje, ndërkohë që kraku është droga kryesore që konsumohet në qendrat e pranimit.

Konsumi i heroinës mbeti i qëndrueshëm ose në rënie të lehtë, por ka shumë pak të dhëna për ekstazën, metamfetaminën dhe substancat e reja psikoaktive për të bërë ndonjë deklaratë në lidhje me zhvillimin e tyre. Shqetësues është konsumimi i ketaminës, e cila shpesh përzihet me barna të tjera. Raporti gjithashtu nuk thotë asgjë për konsumin e opioideve sintetike si fentanili; përmenden vetëm një pjesë e vogël e konfiskimeve në lidhje me porositë online./20minuten