Rregulloret dhe proceset e prodhimit të ujit mineral nga Grupi Nestlé janë duke u hetuar në Belgjikë. Të martën, fabrika e Valvert, një markë e Nestlé Waters, u kontrollua në qytetin Étalle.

Lajmi, i raportuar nga disa media belge, u konfirmua të mërkurën nga zyra e prokurorit publik për agjencinë e lajmeve AFP. Hetimet janë të ngjashme me ato të nisura në Francë. Nestlé Waters — që zotëron markat si Vittel, Contrex dhe Perrier — është subjekt i padive në Francë për mbushjen e ujit me procese të paligjshme të filtrimit, përcjell albinfo.ch.

Nga ana e saj, Nestlé Waters Benelux ka deklaruar se po bashkëpunon plotësisht me autoritetet. “Të gjitha ujërat tona janë plotësisht të sigurta për konsum dhe përbërja e tyre minerale i korrespondon informacionit të dhënë në etiketa,” shpjegoi kompania.

Mbulimi i internetit në Zvicër ndryshon nga një operator mobil në tjetrin.

Operatori më i madh, Swisscom, sipas platformës Comparis, mbulon 99.9 për qind të popullsisë së Zvicrës me rrjetin e tij.

Në krahasim me Salt dhe Sunrise UPC, Swisscom gjithashtu ka mbulimin më të lartë të rrjetit 5G.

Megjithatë, qeveria dëshiron të mbështesë edhe më tej zgjerimin e rrjetit, duke përfshirë edhe zonat rurale.

“Këshilli Federal synon të krijojë një program nxitës për përhapjen e rrjetit broadband, duke luftuar kështu hendekun dixhital midis zonave urbane dhe rurale.”

“I gjithë territori i Zvicrës duhet të ketë akses në internet me shpejtësi të lartë,” shtoi Këshilli Federal, përcjell albinfo.ch.

Qëllimi është që i gjithë vendi të përfitojë nga një shpejtësi shkarkimi prej të paktën 1 Gbit/sekondë.

Një buxhet i konsiderueshëm

Për të arritur këtë objektiv, qeveria ka planifikuar një buxhet prej 730 milionë frangash, që do të financohet nga qeveria federale dhe kantonet gjatë një periudhe prej shtatë vitesh, veçanërisht në zonat ku zgjerimi i rrjeteve me shpejtësi të lartë nuk është i leverdishëm ekonomikisht, pra në rajonet me popullsi të rrallë.

Kjo mbështetje financiare do të përdoret për të zgjeruar rrjetet me fibra optike ose infrastrukturën pa tel — sidomos në ato zona ku shpenzimet për shtrirjen e fibrave optike janë shumë të larta.

Konsultimi mbi këtë propozim do të zgjasë deri më 23 qershor 2025.

Cilat zona të Zvicrës kanë mbulimin më të mirë dhe më të dobët të internetit?

Sipas një studimi të Open Signal, rajoni i Cyrihut dhe ai i Liqenit të Gjenevës (që përfshin kantonet Gjenevë dhe Vaud) kanë mbulimin më të mirë në vend.

Pas tyre, në rend zbritës, vijnë Zvicra Qendrore, Zvicra Lindore dhe rajoni i Mitteland.

Rajoni me mbulimin më të dobët është Tiçino.

Një masë e madhe pluhuri nga shkretëtira e Saharasë pritet të mbulojë Zvicrën të premten. Erërat e forta nga jugu po e sjellin pluhurin, pasi ai tashmë ka kaluar mbi Spanjë dhe Francë. Ekspertët thonë se ky do të jetë episodi më i fortë i vitit deri tani, përcjell albinfo.ch.

Sipas Meteonews, pluhuri po udhëton falë një rryme të fuqishme që është krijuar mes presionit të lartë në Evropën Lindore dhe një depresioni në Atlantik. Të enjten në mbrëmje pritet të ndihen përqendrimet e para të pluhurit, por kulmi i tij do të jetë të premten në mbrëmje.

Qielli do të bëhet i verdhë dhe mund të bjerë “shiu i gjakut”

Këto fenomene ndodhin disa herë në vit. Ajri bëhet i turbullt dhe merr ngjyrë të verdhë ose të kafenjtë. Kur bie shi, krijohet ajo që quhet “shiu i gjakut”, pasi pika të kuqërremta apo kafe bien mbi makina, trotuare dhe borë. Ky pluhur, i përbërë kryesisht nga kuarci, nuk është shumë i rrezikshëm për shëndetin, ndryshe nga grimcat e ndotjes së trafikut.

Pluhuri ka edhe anë pozitive

Pluhuri i Saharasë nuk është vetëm problem. Ai përmban substanca natyrale si kuarc, argjilë dhe lëndë organike që ndihmojnë në fertilizimin e tokës. Madje, një pjesë e këtij pluhuri mbërrin çdo vit deri në pyjet e Amazonës dhe ndihmon bimësinë atje.

Gjithashtu, retë e pluhurit veprojnë si një filtër që pengon ngrohjen e deteve dhe frenon formimin e uraganeve.

Sekretariati Shtetëror për Migracionin (SEM) po ndryshon politikën e azilit për burrat nga Afganistani. Burrat e pamartuar, të cilëve u është refuzuar kërkesa për azil, tani mund të dëbohen drejt Afganistanit në rrethana të caktuara.

Në disa raste, kthimi në Afganistan konsiderohet i arsyeshëm, njoftoi SEM të enjten. Ky institucion po e bazon këtë ndryshim të politikës së dëbimit në analiza të situatës aktuale. Sipas këtyre analizave, situata e sigurisë është përmirësuar ndjeshëm krahasuar me kohën kur talibanët radikalë islamikë morën pushtetin. Po ashtu, është evidentuar edhe një përmirësim i lehtë i situatës socio-ekonomike, përcjell albinfo.ch.

Sekretariati Shtetëror për Migracionin vazhdon të konsiderojë se dëbimi në një shtet të sunduar nga talibanët radikalë, në përgjithësi, është i paarsyeshëm. Megjithatë, dëbimi është i mundur për burrat që nuk konsiderohen të ndjeshëm (nuk i përkasin grupeve të rrezikuara) nëse ekzistojnë “rrethana të favorshme”.

Sipas SEM-it, kjo nënkupton që një azilkërkues i refuzuar, që jeton në Zvicër pa familje, është i shëndetshëm dhe i moshës madhore, mund të kthehet. Për më tepër, ai duhet të ketë një rrjet të qëndrueshëm marrëdhëniesh në Afganistan, mbi të cilin mund të mbështetet për t’u reintegruar socialisht dhe profesionalisht.

Gratë, familjet, të miturit dhe personat me probleme shëndetësore nuk preken nga kthimet, sqaron më tej SEM. Nëse atyre nuk u jepet azil ose nëse asnjë shtet tjetër i Dublinit nuk është përgjegjës për procedurën e tyre të azilit, Zvicra, në përgjithësi, i pranon ata përkohësisht.

Zvicra mund të trajtojë vetëm 25 deri në 50 persona të lënduar rëndë. Tani Këshilli i Shteteve po bën thirrje për kujdes më të fuqizuar shëndetësor.

Ky është problemi:

Po sikur treni i mallrave që doli nga shinat në tunelin Gotthard në gusht të vitit 2023 të ishte një tren pasagjerësh? Dhjetëra, ndoshta qindra, njerëz të plagosur rëndë do të duhej të shpëtoheshin, transportoheshin dhe trajtoheshin.

Zvicra ka 12 spitale me qendra traumatike, secila me dy dhoma urgjence që funksionojnë gjatë gjithë kohës. Kjo do të thotë se vetëm 24 persona të lënduar rëndë mund të trajtohen njëkohësisht në të gjithë vendin. Kjo do të ishte kufiri për momentin.

Spitalet mund të vendosin më shumë mjekë dhe infermierë, duke liruar dhomat e operacionit. Ndoshta deri në 50 persona të lënduar rëndë mund të trajtohen njëkohësisht në të gjithë Zvicrën, përcjell albinfo.ch.

Çfarë thonë ekspertët:

Mungesa e kapaciteteve dhe burimeve është një sekret i hapur mes mjekëve të urgjencës. Mathias Zürcher, një mjek i lartë në Qendrën Zvicerane për Mjekësinë e Shpëtimit, Urgjencës dhe Fatkeqësive në Bazel, thotë se edhe sot ka vështirësi të përsëritura në transportimin e të sëmurëve apo të lënduarve në spitalet përkatëse.

“Në një incident që përfshin 25 deri në 50 persona të plagosur rëndë, ne shumë shpejt arrijmë kufijtë e kapacitetit tonë,” thekson ai.

Kirurgu Tenzim Lamdark ka drejtuar Shërbimin e Koordinuar Mjekësor (KSD) për dy vjet. Ai pohon se sistemi i kujdesit shëndetësor nuk është krijuar për situata të jashtëzakonshme. Shërbimet e përkohshme, si trajnimi në mjekësinë e fatkeqësive, ushtrimet dhe reagimi, nuk financohen, shkruan SRF.

Qeveria federale duhet të bëhet rezistente ndaj krizave: Qeveria federale duhet të ngarkohet të punojë me kantonet për ta bërë sistemin e kujdesit shëndetësor më të fortë dhe më elastik në rast krizash, fatkeqësish dhe lufte. Duhet të sqarohen parakushtet dhe financimi për këtë. Mocioni u iniciua nga Franziska Roth, një anëtare e Këshillit të Shteteve të PS-së të Solothurnit dhe iu dorëzua si një mocion Komitetit të Politikës së Sigurisë të Këshillit të Shteteve. Këshilli i Shteteve miratoi mocionin në seancë plenare. Këshilli Kombëtar do ta shqyrtojë mocionin më pas.

Përgjigja e Këshillit Federal: Refuzon mocionin, por ndanë shqetësimin. Ai tregon për punën e Shërbimit të Koordinuar Mjekësor në kuadër të Zyrës Federale për Mbrojtjen Civile (KSD). Kirurgu Tenzin Lamdark ka drejtuar KSD-në si komisioner i saj për gati dy vjet. Në një raport aktualisht në konsultim, ai analizon ofrimin e kujdesit shëndetësor në situata krize. Lamdark ka përcaktuar shtatë fusha veprimi, duke përfshirë personelin, logjistikën dhe transportin strategjik të pacientëve. KSD do të riorganizohet në Rrjetin Kombëtar Katamed (Mjekësia e Fatkeqësive). Një plan kombëtar veprimi është të sigurojë përmirësime në kujdesin mjekësor në rast të një incidenti madhor gjatë pesë viteve.

Mendoni në mënyrë gjithëpërfshirëse për politikën e sigurisë: Zvicra krenohet me një nga sistemet më të shtrenjta dhe më të mira të kujdesit shëndetësor – por ajo nuk mund të ofrojë ndihmën e parë, ose mund ta ofrojë atë vetëm në një masë të kufizuar. Duke pasur parasysh kërcënimet e tensionuara të sigurisë – lufta në Evropë, terrorizmi – dhe fatkeqësitë mjedisore dhe natyrore, ky është një rrezik sigurie, thotë Mathias Zürcher i Qendrës Zvicerane për Shpëtim, Emergjencë dhe Mjekësi ndaj Fatkeqësive. Kujdesi urgjent për popullatën dhe personelin ushtarak duhet të planifikohet në mënyrë strategjike dhe të bëhet pjesë e politikës së sigurisë së Zvicrës, thotë Zürcher.

Nëse jetoni jashtë vendit, a keni të drejtë të kërkoni trajtim nga një mjek apo spital në Zvicër?

Zvicra ka një kujdes shëndetësor të shkëlqyer, i cili krahasohet në mënyrë të favorshme me shumicën e sistemeve shëndetësore në vendet e tjera.

Në disa raste, dihet gjithashtu se ofron trajtime të fundit që nuk janë të disponueshme në vende të tjera, siç ishte rasti me CEO-n e ndjerë të Apple, Steve Jobs, i cili udhëtoi në Zvicër në vitin 2009 për një trajtim të specializuar të kancerit, përcjell albinfo.ch.

Por a është kujdesi mjekësor zviceran i aksesueshëm edhe për të huajt e ‘rregullt’ që nuk kanë pasurinë e Jobs? Me fjalë të tjera, a mund të sillni, për shembull, anëtarët e familjes suaj nga jashtë në Zvicër për kujdes mjekësor?

Përgjigja për këtë pyetje nuk është një “po” ose “jo” pa mëdyshje.

Kjo për shkak se duhet të plotësohet një sërë kushtesh përpara se një i huaj të mund të kërkojë kujdes shëndetësor në Zvicër. Dhe shumë prej tyre varen nga pasaporta e personit.

BE dhe EFTA

Nëse ju (ose anëtarët e familjes që dëshironi të sillni në Zvicër) jetoni në Bashkimin Evropian ose në Norvegji, Islandë dhe Lihtenshtajn (EFFA), do të jetë më e thjeshtë të përfitoni nga shërbimet shëndetësore këtu.

Për tre muajt e parë, qytetarët e BE/EFTA nuk kanë nevojë për leje qëndrimi zvicerane dhe janë të lirë të vijnë këtu dhe të konsultohen me çdo profesionist mjekësor.

Megjithatë, nëse planifikoni ta bëni këtë, sigurohuni që mund të paguani për këtë shërbim.

Karta juaj e Sigurimit Shëndetësor Evropian (EHIC) do t’ju mbulojë, pa pagesë, për urgjencat mjekësore – ashtu si do të ishte një turist zviceran brenda Bashkimit Evropian / EFTA. Kjo vlen edhe për shtetasit jo të BE-së, të cilët janë rezidentë në vendet e BE-së dhe janë të regjistruar në sistemin lokal të kujdesit shëndetësor, shkruan thelocal.

(Megjithatë kini parasysh se Zvicra ka rregulla shumë specifike për atë që përbën një urgjencë të vërtetë mjekësore).

EHIC do t’ju mbulojë gjithashtu nëse keni nevojë të kërkoni trajtim në Zvicër për kushte mjekësore që kërkojnë vëmendje të menjëhershme, por që nuk janë kërcënuese për jetën – për shembull, nëse keni një sëmundje që kërkon një recetë për ilaçe që nuk mund të shtyhen derisa të ktheheni në vendin tuaj.

Nëse, megjithatë, po kërkoni një konsultë ose një trajtim mjekësor që nuk i përket këtyre dy kategorive, do t’ju duhet të gjeni para në njërën nga dy mënyrat: ose paguani nga xhepi juaj ose përpiquni të autorizoni këtë shpenzim nga skema e sigurimit shëndetësor të vendit tuaj (përsëri, nëse nuk është një situatë urgjente ose kujdesi urgjent).

Kjo sepse, ndryshe nga gjetkë në Evropë, Zvicra ka një sistem privat të kujdesit shëndetësor.

Marrja e autorizimit paraprak është veçanërisht e nevojshme nëse përfshihet të paktën një qëndrim në spital për një natë, ose nëse kërkohet përdorimi i pajisjeve ose pajisjeve mjekësore shumë të specializuara dhe të kushtueshme.

Sipas skenarit të parë, ju duhet t’i siguroni mjekut ose spitalit zviceran prova të verifikueshme që trajtimi juaj do të paguhet nga sigurimi i vendit tuaj. Por (ndoshta më shumë gjasa), do t’ju duhet të lini një depozitë dhe numrin e kartës suaj të kreditit përpara se të fillojë trajtimi.

Qytetarët jo-BE/EFTA

Nëse jeni shtetas i një vendi të tretë, procesi i marrjes së lejes për t’u trajtuar në Zvicër është më i komplikuar, por jo i pamundur.

Nëse do të qëndroni në vend për më pak se tre muaj, gjithçka që duhet të bëni është të bëni marrëveshje me mjekun ose spitalin në lidhje me pagesën.

Por për qëndrim mbi 90 ditë, do t’ju duhet të plotësoni formularin e vizës Shengen ‘C’, të cilin do t’ju duhet ta dorëzoni në një ambasadë ose konsullatë zvicerane në vendin tuaj të banimit për miratim.

Përveç pyetjeve tipike në lidhje me rezidencën dhe statusin e punësimit të aplikantit, personi duhet të paraqesë gjithashtu dokumente të tilla si:

• Vërtetim nga një mjek ose spital i njohur zyrtarisht në vendin e origjinës që konfirmon nevojën për trajtim mjekësor në Zvicër dhe kohëzgjatjen e tij
• Vërtetim nga mjeku se trajtimi do të kryhet në një institucion shëndetësor në Zvicër, duke dhënë emrin dhe adresën e tij.
• Vërtetim i një takimi në spitalin e caktuar
• Vërtetim i paradhënies
• Dëshmi e akomodimit. Nëse pacienti do të qëndrojë në spital gjatë gjithë qëndrimit, ata duhet të japin një konfirmim për këtë. Nëse jo, duhet të sigurohet një kontratë qiraje ose një rezervim hoteli/Airbnb
• Përveç kësaj, ju duhet të jepni prova se keni burime të mjaftueshme financiare për të mbuluar koston e trajtimit dhe shpenzimet e jetesës gjatë qëndrimit në Zvicër.

Por mund të ketë edhe më shumë dokumente që duhet të siguroni

Disa kantone mund të kenë rregulla shtesë për pacientët mjekësorë nga vendet e treta.

Për shembull, Cyrihu kërkon, përveç dokumenteve të lartpërmendura, një justifikim se përse trajtimi mjekësor duhet të bëhet në mënyrë specifike në atë qytet ose kanton.

Këshilli i Shteteve po debaton dy propozime që synojnë mbrojtjen e të rinjve në Zvicër nga efektet e dëmshme të mediave sociale. Në mënyrë të veçantë, deputetët po shqyrtojnë nëse ndalimi i aksesit në TikTok, Instagram dhe platforma të tjera të mediave sociale për fëmijët e moshës shkollore mund të jetë i dobishëm.​

Në këtë kuadër, qeveria do të ngarkohet të studiojë mundësitë e kufizimit, madje pjesërisht ose plotësisht, të aksesit në platformat e mediave sociale për të rinjtë deri në moshën 16 vjeç.​

Deputetja e Partisë së Gjelbër, Céline Vara, një nga iniciatoret e masës, theksoi rëndësinë e marrjes së masave në këtë drejtim, transmeton albinfo.ch. “Ne i mbrojmë fëmijët nga cigaret dhe alkooli, pse jo nga mediat sociale? Kemi vite që flasim për shëndetin mendor të të rinjve. Është mirë që legjislatura më në fund po merr masa,” shtoi ajo.​

Në një lëvizje të ngjashme, deputetja e Gjelbër, Maya Graf, po kërkon ndalimin e telefonave inteligjentë në klasa. Ajo citoi prova shkencore që mbështesin propozimin e saj. “Në vitet e fundit, kërkimet kanë treguar se telefonat inteligjentë jo vetëm që pengojnë zhvillimin e fëmijëve dhe adoleshentëve, por gjithashtu dëmtojnë shëndetin e tyre mendor, ndërkohë që kufizojnë rëndë aftësinë e tyre për t’u përqendruar dhe mësuar,” tha ajo.​

Graf vazhdoi të citonte një studim që tregonte se që nga prezantimi i telefonave celularë, “shkalla e depresionit, çrregullimeve të ankthit dhe mendimeve për vetëvrasje tek të rinjtë është rritur ndjeshëm”.​

Vara dhe Graf nuk janë të vetme në kërkesat e tyre: një studim i fundit nga grupi mediatik Tamedia tregoi se 78 për qind e të anketuarve zviceranë do të dëshironin të ndiqnin këtë rrugë.​

Bazuar në debatet parlamentare, Këshilli Federal do të ngarkohet të shqyrtojë provat dhe të vendosë nëse ndalimi – qoftë i plotë apo i kufizuar – duhet të vendoset në përdorimin e mediave sociale, megjithëse nuk është e qartë se si do të zbatohej saktësisht.​

Sa i përket moslejimit të përdorimit të telefonave në klasa, kjo do të varet nga kantonet individuale dhe jo nga qeveria federale.