Ndihmë mjekësore e shpejtë tani edhe në Aargau

Kompania Aprioris synon të lehtësojë ngarkesën mbi urgjencat spitalore dhe kabinetet e mjekëve me konceptin e saj inovativ.

Cila është ideja pas Aprioris?

Urgjencat spitalore janë të mbingarkuara, ka mungesë të mjekëve të familjes dhe pritjet në praktikat “walk-in” (hyrje pa takim) janë shumë të gjata. Aprioris synon të ofrojë një pikë kontakti mjekësore për të adresuar këto probleme. Praktikat e quajtura “walk-in” kanë për qëllim të ofrojnë kujdes të thjeshtë dhe të shpejtë për gjendje të zakonshme mjekësore, duke ulur ngarkesën mbi mjekët e familjes dhe shërbimet emergjente.

Rritet numri i rasteve emergjente

Si parashikohet që ky koncept të lehtësojë sistemin shëndetësor? Në Aprioris, zakonisht në vend janë të pranishëm vetëm infermierë të kualifikuar. Ata merren me ekzaminimin dhe trajtimin, ndërsa përgjegjësia mbetet gjithmonë te një mjek specialist. Në rast paqartësish, specialisti konsultohet me telefon, ose ndonjëherë është edhe fizikisht i pranishëm. Edhe disa farmaci ofrojnë ekzaminime mjekësore, por shërbimet e Aprioris shkojnë më tej — përfshijnë marrjen e mostrave të gjakut dhe lëshimin e recetave.

Çfarë thotë Shoqata e Farmacistëve për Aprioris?

“Kjo është një qasje e re që mund të japë impulse pozitive,” thotë Hans Jürg Engel, president i Shoqatës së Farmacistëve të Aargau-t. Ai nuk e sheh konceptin “walk-in” si konkurrencë. “Por, në fund të fundit, ky shërbim nuk mund të zëvendësojë shërbimin e një mjeku të familjes,” shton ai. Është e rëndësishme që bashkëpunimi mes Aprioris dhe mjekëve të familjes të funksionojë mirë, përcjell albinfo.ch.

Edhe disa farmaci ofrojnë konsultime mjekësore në dhoma të veçanta, duke trajtuar probleme si pickimet e rriqrave, sinuziti apo infeksionet urinare.

Cili është qëndrimi i kantonit Aargau për këtë koncept të ri?

Aprioris ka nevojë për miratim kantonal për të vepruar. Departamenti i Shëndetësisë i Aargau-t ka vendosur disa kushte për degën në Baden, për shembull që një mjek të jetë i pranishëm 30% të kohës. Sipas tyre, ky koncept është i ngjashëm me atë të një kabineti të zakonshëm të mjekut të familjes. Qasje të tilla të reja mirëpriten, pasi qëllimi është të kompensohet mungesa e kabineteve të mjekëve të familjes dhe pediatërve.

Çfarë përvoje kanë pasur në kantonin e Cyrihut?

Projekti pilot filloi në vitin 2016. Që atëherë, Aprioris është konsoliduar në kantonin e Cyrihut, ku janë trajtuar rreth 10,000 raste deri më sot. Sipas themeluesit të Aprioris, Köpe, anketat tregojnë një nivel shumë të lartë të kënaqësisë së pacientëve. Ndryshe nga kantoni Aargau, në Cyrih nuk kërkohet që mjeku të jetë fizikisht i pranishëm, por është i detyrueshëm disponueshmëria përmes telefonit.

Ku ndodhen këto praktika?

Aktualisht, Aprioris ka pesë lokacione në kantonin e Cyrihut — katër në qytetin e Cyrihut dhe një në Winterthur. Në fillim të marsit, Aprioris hapi praktikën e parë në Baden AG, në kantonin Aargau, dhe këtë vit planifikohen të hapen të tjera. Kompania ka marrë gjithashtu miratimin në kantonin Thurgau dhe planifikon të hapë një praktikë së shpejti në Amriswil. Zgjerimi i mëtejshëm është planifikuar edhe në kantone të tjera.

 

 

Shtrenjtimi i energjisë elektrike në Kosovë: Paralajmërohet edhe rritje e çmimit të qumështit

Shoqata e Industrisë së Qumështit të Kosovës i ka bërë thirrje Qeverisë së Kosovës që të ndërhyjë dhe të ndalohet shtrenjtimi i energjisë elektrike.

Kjo pasi shoqata thotë se shtrenjtimi do ta dëmtojë rëndë sektorin e prodhimit të qumështit.

Nga prilli pritet të ketë shtrenjtim të rrymës për 15 për qind.

“Me gjithë sakrificat e bëra deri tani për të ruajtur një paqe sociale për konsumatorët në Kosovë, nëse çmimi i energjisë rritet, do të detyrohemi të veprojmë. Shpresojmë në mirëkuptimin e klientëve tanë,” thuhet në reagimin e Shoqatës.

“Industria e qumështit në Kosovë ka qenë ndër sektorët më të goditur nga rritja e kostove të prodhimit dhe kërkon nga institucionet që të parandalojnë ndikimin e mëtejshëm të shtrenjtimit të energjisë në zinxhirin e furnizimit me produkte bazike ushqimore,” shtohet tutje nga kjo shoqatë, transmeton albinfo.ch.

Zvicër: Pesë ngjarjet që e karakterizuan këtë javë

Taksat për emigrantët debatohen në parlament dhe zbritjet e sigurimeve shëndetësore do të rriten – këto janë ndër lajmet që karakterizuan këtë javë.

Ideja e ‘taksës së të huajve’ po rishfaqet në parlament

Një propozim i ri i diskutueshëm kërkon që emigrantët e sapoardhur të paguajnë një tarifë për 11 vitet e para të qëndrimit të tyre në Zvicër.

Ai do të hyjë në fuqi sapo popullsia e vendit të arrijë në 9.5 milionë.

Me fjalë të tjera, kushdo që lëviz në Zvicër do të duhet të paguajë 3 për qind të të ardhurave të tij për 11 vjet, duke gjeneruar kështu deri në 1 miliard franga në vit, të cilat do të rishpërndahen midis popullsisë së Zvicrës – për shembull, në formën e një reduktimi të primeve të sigurimit shëndetësor, shkruan The Local.

Zbritja më e ulët vjetore e sigurimit shëndetësor është vendosur të rritet

Ligjvënësit zviceranë kanë vendosur të rrisin zbritjen minimale të skemës së detyrueshme të sigurimit shëndetësor për të kundërshtuar koston e lartë të kujdesit shëndetësor të Zvicrës.

Zbritja më e ulët – 300 franga në vit – ka të ngjarë të shkojë në 400 ose 500 franga në të ardhmen.

Ideja pas kësaj lëvizjeje është që nëse pacientët duhet të shpenzojnë më shumë para nga xhepi para se të jenë në gjendje të paguajnë faturat e tyre nga sigurimet, ata do të kërkojnë ndihmë mjekësore më rrallë për sëmundje të vogla dhe kostot e kujdesit shëndetësor do të frenohen.

Zyrtar i lartë ushtarak amerikan: Zvicra duhet të përgatitet për sulmin rus

Ben Hodges, një gjeneral amerikan në pension, i cili shërbeu si komandant i forcave të NATO-s në Evropë, ka lëshuar këtë paralajmërim për qeverinë zvicerane.

Arsyeja që ushtria e Zvicrës duhet të rrisë aftësitë e saj mbrojtëse është se Shtetet e Bashkuara do të tërheqin trupat e saj – të cilat kanë vepruar si një pengesë kundër pushtimit rus – nga Evropa.

“Ne mund të shohim se si Rusia po prish tregtinë e lirë në Detin e Zi dhe Detin e Veriut – me fjalë të tjera, duke zhvilluar një luftë hibride. Zvicra nuk është imune ndaj kësaj,” tha Hodges, transmeton Albinfo.ch.

MP ndihmon pasardhësit e shtetasve zviceranë të marrin leje për të emigruar në Zvicër

Një grup pasardhësh të emigrantëve zviceranë në Argjentinë janë përpjekur të marrin nënshtetësinë zvicerane, por iniciativa e tyre u refuzua nga Këshilli Federal.

Megjithatë, deputeti Carlo Sommaruga është duke mbrojtur kauzën e tyre në parlament, duke theksuar lidhjet e tyre emocionale me Zvicrën.

Megjithatë, ashtu siç është, grupi nuk ka asnjë bazë ligjore për të qëndruar, megjithëse qeveria tha se ata ende mund të aplikojnë për natyralizim si paraardhës të qytetarëve zviceranë, shkruan The Local.

Më shumë njerëz se kurrë u kapën duke hipur pa biletë

Më shumë se një milion njerëz u regjistruan në regjistrin kombëtar të shmangies së tarifave të transportit publik në Zvicër në fund të vitit 2024 – numri më i lartë që nga krijimi i të dhënave gjashtë vjet më parë.

Regjistri i centralizuar, i krijuar në vitin 2019, e bëri të lehtë identifikimin e shkelësve ‘serial’ – domethënë, njerëzve që udhëtonin pa biletë më shumë se një herë.

Kjo është e rëndësishme jo vetëm për arsye statistikore, por edhe për vendosjen e gjobave përkatëse.

Sipas kompanisë kombëtare hekurudhore, SBB, udhëtimi pa një biletë të vlefshme kushton 90 franga (përveç çmimit të biletës) nëse kjo është shkelja e parë e udhëtarëve – ose të paktën hera e parë që kapet.

Për kundërvajtjen e dytë dhe të tretë shtesat janë përkatësisht 130 dhe 160 franga, transmeton albinfo.ch.

Paris: Qytetarët do të vendosin për mbylljen e qindra rrugëve për qarkullim të veturave

Parisienët kanë nisur një konsultim publik të rëndësishëm që do të vendosë nëse qindra rrugë në kryeqytetin francez do të mbyllen për makinat. Nëse vota do të jetë pozitive, 500 rrugë do të konvertohen në zona pedonale dhe do të gjelbërohen, duke humbur 10,000 vende parkimi.

Qendrat e votimit për referendumin u hapën në orën 9:00 të mëngjesit dhe parisienët, përfshirë 16 dhe 17-vjeçarët për herë të parë, mund të votojnë deri në orën 19:00. Rreth 1.4 milionë qytetarë janë të thirrur të shprehin mendimin e tyre në këtë proces që ka të bëjë me të ardhmen e transportit dhe mbrojtjen e mjedisit në Paris, shkruan SRF.

Ende nuk është vendosur saktësisht se cilat rrugë do të mbyllen, por aktualisht 220 nga mbi 6,000 rrugë të Parisit janë tashmë zona pa makina, veçanërisht ato afër shkollave. Ndërkohë, qyteti ka kufizuar shpejtësinë në shumë zona në 30 km/h dhe disa pjesë të qendrës së Parisit janë mbyllur për trafikun.

Për shumë vite, trafiku i makinave në Paris ka rënë dhe ecja është bërë mjeti më i zakonshëm i transportit. Ky referendum është hera e tretë që parisienët votojnë për çështje të transportit. Pak më shumë se një vit më parë, shumica e votuesve mbështetën rritjen e tarifave të parkimit për automjetet e rënda, ndërsa dy vjet më parë, qytetarët vendosën të ndalojnë dhënien me qira të e-skuterëve.

Kryetarja e Parisit, Anne Hidalgo, e cila është një mbështetëse e fuqishme e projektit, ka shprehur dëshirën për ta bërë qytetin më të gjelbër dhe më të shëndetshëm, duke e bërë transportin më të qëndrueshëm dhe duke përmirësuar cilësinë e jetesës për banorët, transmeton albinfo.ch.

Sa fiton klasa e mesme në Zvicër dhe krahasimi me Evropën?

Klasa e mesme në Zvicër përbën një pjesë të konsiderueshme të popullsisë, por si krahasohen të ardhurat e saj me ato të vendeve të tjera evropiane? Sipas të dhënave të fundit të publikuara nga Zyra Federale e Statistikave (FSO), gati 60% e qytetarëve zviceranë i përkasin kësaj kategorie, një përqindje pak më e ulët se mesatarja e eurozonës, e cila arrin në 64%.

Për t’u konsideruar pjesë e klasës së mesme në Zvicër, një individ duhet të ketë të ardhura mujore nga 4,126 deri në 8,842 franga zvicerane. Ndërkohë, për një familje me dy fëmijë, ky interval varion midis 8,666 dhe 18,569 franga në muaj, shkruan The Local.

Të ardhurat vjetore për individët e klasës së mesme luhaten nga 49,513 deri në 106,104 franga, ndërsa për një familje me katër persona variojnë nga 103,992 deri në 222,828 franga. Krahasuar me mesataren evropiane, të ardhurat në Zvicër janë dukshëm më të larta, me një mesatare vjetore prej 85,582 euro (81,735 franga).

Në Bashkimin Evropian, sipas Indeksit të Jetës më të Mirë të OECD, një familje klasifikohet si pjesë e klasës së mesme nëse fiton midis 35,000 dhe 85,000 euro në vit, një prag më i ulët se në Zvicër. Vende si Luksemburgu dhe Norvegjia kanë mesatare më të larta, por këto balancohen nga të ardhurat më të ulëta në ekonomitë më të dobëta të BE-së, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, kostoja e jetesës në Zvicër është ndër më të lartat në Evropë. Ndërsa pagat dhe të ardhurat janë më të larta, edhe shpenzimet për strehim, shëndetësi dhe shërbime të tjera janë më të larta se në shumë vende të BE-së.

Një studim i platformës dixhitale të punësimit Glassdoor vlerëson se qytetarët në Zvicër kanë një standard jetese më të lartë krahasuar me shumë vende të tjera evropiane. Edhe pse kostoja e jetesës është e lartë, të ardhurat e larta dhe taksat më të ulëta e kompensojnë këtë diferencë, shkruan The Local.

Sipas analizës, qytetet zvicerane, bashkë me ato në Danimarkë dhe Gjermani, ofrojnë një fuqi blerëse më të madhe se shumica e vendeve të tjera. Studimi arriti në përfundimin se një punonjës mesatar në qytetet zvicerane mund të përballojë të blejë 60% më shumë mallra dhe shërbime krahasuar me një punonjës në Nju Jork.

Ndërsa klasa e mesme në Zvicër përfiton nga të ardhurat e larta dhe një ekonomi e fortë, duhet marrë parasysh edhe kostoja e jetesës. Megjithatë, duke pasur një normë inflacioni relativisht të ulët, papunësi të vogël dhe stabilitet ekonomik, Zvicra mbetet një nga vendet më të mira për cilësinë e jetës në Evropë, përcjell albinfo.ch.

Oda Ekonomike e Kosovës kërkon pezullimin e vendimit të ZRrE-së për tregun e hapur të energjisë

Oda Ekonomike e Kosovës i është drejtuar Avokatit të Popullit me kërkesë që, në emër të interesit publik dhe bazuar në kompetencat e tij ligjore e kushtetuese, të iniciojë këtë çështje në Gjykatën Kushtetuese për pezullimin e vendimit të ZRrE-së për një periudhë kohore prej të paktën një viti.

“Kjo kërkesë vjen me qëllim mbrojtjen e bizneseve nga rritja e mundshme e çmimit të energjisë elektrike, e cila do të ketë një ndikim të drejtpërdrejtë në rritjen e kostos së prodhimit apo shërbimit. Një rritje e tillë do të ndikonte negativisht në konkurrueshmërinë e bizneseve në tregun e brendshëm dhe atë të jashtëm, duke ulur gjithashtu standardin jetësor të qytetarëve”, thuhet në njoftim, transmeton albinfo.ch.

Me kërkesë të Zyrës së Rregullatorit për Energji në Kosovë (ZRrE), të gjitha kompanitë me mbi 50 punëtorë ose me qarkullim mbi 10 milionë euro, do të dalin në tregun e hapur të energjisë nga 1 qershori.

Si pjesë e Ligjit për energjinë elektrike, kjo masë nënkupton që bizneset duhet ta zgjedhin vetë furnizuesin e tyre me energji elektrike.

Sipas ZRrE-së, konsumatorët që dalin në tregun e liberalizuar të energjisë mund të furnizohen nga çdo kompani vendore që posedon licencë ose nga kompani të huaja.

Operatori për Furnizim me Energji – KESCO është furnizuesi kryesor i licencuar për energji elektrike në Kosovë.

Çmimin e produkteve të tij e përcakton ZRrE-ja.

Sipas ZRrE-së, në Kosovë janë të licencuara edhe 18 kompani të tjera, shkruan albinfo.ch.

Gjykata turke urdhëron burgosjen e rivalit kryesor të Erdoganit, në pritje të gjykimit për korrupsion

Një gjykatë turke ka urdhëruar të dielën burgosjen e kryebashkiakut të Stambollit, Ekrem Imamoglu, në pritje të gjykimit për akuzat për korrupsion. Arrestimi i tij është përshkruar si një lëvizje e motivuar politikisht për të penguar një nga rivalët kryesorë të presidentit Recep Tayyip Erdogan në skenën politike turke.

Imamoglu u arrestua pas një bastisjeje në rezidencën e tij më herët gjatë javës, duke shkaktuar protestat më të mëdha në Turqi që nga lëvizja e Gezi Parkut në vitin 2013. Demonstratat e dhjetëra mijëra qytetarëve në Stamboll dhe qytete të tjera janë përshkruar si një shprehje zemërimi ndaj qeverisë dhe shqetësimeve për demokracinë dhe sundimin e ligjit në vend, shkruan AP.

Arrestimi i tij erdhi në një moment kyç për Partinë Popullore Republikane (CHP), e cila sapo kishte nisur procesin e zgjedhjeve paraprake për të konfirmuar Imamoglun si kandidat për president në zgjedhjet e vitit 2028. Pavarësisht arrestimit, CHP ka vazhduar fushatën duke ngritur “kuti solidariteti” në të gjithë vendin për të lejuar qytetarët të shprehin mbështetjen e tyre.

Zyrtarët e qeverisë kanë mohuar akuzat se arrestimi i Imamoglusë është politikisht i motivuar, duke insistuar se gjykatat turke veprojnë në mënyrë të pavarur. Megjithatë, kritikët brenda dhe jashtë Turqisë e shohin këtë si një përpjekje për të eliminuar një figurë kyçe të opozitës nga skena politike, transmeton albinfo.ch.

“Sinqerisht, ne jemi të turpëruar për sistemin tonë ligjor,” tha kryebashkiaku i Ankarasë, Mansur Yavas, një tjetër figurë e rëndësishme e CHP-së. Ai shtoi se detajet e akuzave kundër Imamoglusë ishin publikuar nga ekspertë televizivë përpara se avokatët e tij të kishin akses në dosjet e çështjes, duke ngritur shqetësime mbi transparencën e procesit.

Përveç akuzave për korrupsion, Imamoglu po përballet me një dënim të mëparshëm për fyerje ndaj anëtarëve të Këshillit të Lartë Zgjedhor të Turqisë në vitin 2022, të cilin ai e ka apeluar. Gjithashtu, gjatë javës së kaluar, një universitet anuloi diplomën e tij me pretendimin për parregullsi në transferimin e tij nga një universitet privat në Qipron Veriore rreth 30 vjet më parë, duke e bërë atë të papërshtatshëm për të kandiduar për president sipas ligjit aktual turk. Imamoglu ka deklaruar se do ta kundërshtojë këtë vendim, shkruan AP.

Ekrem Imamoglu u bë një figurë qendrore e opozitës në vitin 2019, kur fitoi zgjedhjet për kryebashkiak të Stambollit, duke i dhënë një goditje të madhe Partisë për Drejtësi dhe Zhvillim (AKP) të Erdoganit, e cila kishte kontrolluar qytetin për 25 vjet. AKP kërkoi anulimin e zgjedhjeve me pretendimin për parregullsi, por Imamoglu fitoi sërish në raundin e përsëritur.

Në zgjedhjet e fundit lokale të vitit 2024, CHP forcoi pozitat e saj, duke bërë fitime të konsiderueshme ndaj partisë qeverisëse, duke e vendosur Imamoglun në qendër të një opozite në rritje.

Arrestimi i tij ka tensionuar më tej skenën politike në Turqi dhe ka nxitur reagime nga partnerët ndërkombëtarë të Ankarasë. Organizatat ndërkombëtare për të drejtat e njeriut dhe liderët evropianë kanë shprehur shqetësim për këtë zhvillim, duke e cilësuar atë si një përpjekje për të shtypur opozitën dhe për të kufizuar proceset demokratike në vend.

Në kushtet e një peizazhi politik gjithnjë e më të polarizuar, analistët thonë se arrestimi i Imamoglusë mund të ketë pasoja të mëdha për të ardhmen e Turqisë dhe për zgjedhjet e ardhshme presidenciale, transmeton albinfo.ch.

Në Ulqin u protestua kundër tenderit për qiradhënien e plazheve

Qindra banorë dhe përfaqësues lokalë në Ulqin protestuan më 22 mars kundër dhënies me qira të plazheve nga kompania arabe Eagle Hills, duke theksuar se “Ulqini nuk është në shitje”. Protestuesit argumentuan se tenderi favorizonte investitorët e huaj dhe dëmtonte qiramarrësit vendas.

Megjithëse kryeministri i Malit të Zi, Millojko Spajiq, njoftoi se Eagle Hills është tërhequr dhe plazhet do t’u dorëzohen qiramarrësve lokalë, shqetësimet mbeten për një mega-projekt prej 30 miliardë eurosh në Plazhin e Madh, që përfshin ndërtimin e një aeroporti dhe një marine. Opozita ka ngritur dyshime mbi procesin e tenderimit, ndërsa qytetarët po kërkojnë anulimin e tij përmes një peticioni.

Plazhi i Madh, një nga zonat më të pacënuara natyrore të bregdetit malazez, mbetet në qendër të debatit mes zhvillimit ekonomik dhe ruajtjes së identitetit lokal, transmeton albinfo.ch.

Transparenca për qiratë, rregulla të reja nga tetori

Nga 1 tetori 2025, qiramarrësit në disa kantone të Zvicrës do të kenë më shumë transparencë mbi qiranë e tyre fillestare. Këshilli Federal ka ndryshuar rregulloren për qiratë dhe qiranë, duke detyruar pronarët të ofrojnë informacione të detajuara mbi normën e interesit të referencës dhe inflacionin e zbatuar mbi qiranë e mëparshme.

Këto ndryshime do të aplikohen vetëm në kantonet ku përdorimi i formularëve të qirasë është i detyrueshëm: Cyrih, Gjenevë, Basel-Stadt, Fribourg, Lucerne dhe Zug, si dhe në disa pjesë të Neuchâtel dhe Vaud, shkruan SRF.

Në këto rajone, formularët zyrtarë duhet të përditësohen përpara hyrjes në fuqi të rregullores së re. Nëse një formular i vjetëruar përdoret pas 1 tetorit 2025, kontrata e qirasë mund të konsiderohet e pavlefshme në lidhje me qiranë fillestare.

Përveç transparencës së shtuar, qiratë e graduara – ato që rriten sipas një marrëveshjeje me faza – gjithashtu do të pësojnë ndryshime. Më parë, kërkohej një formular zyrtar për këto marrëveshje, por tani do të mjaftojë një formë e thjeshtë e shkruar, duke lehtësuar barrën administrative për pronarët, përcjell albinfo.ch.

Fillimisht, Këshilli Federal kishte propozuar një plan me katër pika për të frenuar rritjen e qirave, por tre masa të tjera u refuzuan pas rezistencës gjatë konsultimeve.

Ndër masat që nuk u miratuan janë:

  • Ndalimi i kalimit të rritjes së kostove të përgjithshme te qiramarrësit.

  • Llogaritje më e saktë e inflacionit në përcaktimin e qirave.

  • Më shumë hapësirë për qiramarrësit për të sfiduar qiratë fillestare.

Megjithatë, Këshilli Federal nuk ka hequr dorë plotësisht nga ndryshimet në këtë sektor. Zyra Federale për Strehimin do të rishikojë modelin aktual të llogaritjes së qirave, i cili daton nga vitet 1980 dhe konsiderohet i vjetëruar.

Çështja e qirave mbetet një temë e diskutueshme në politikën zvicerane. Parlamenti, i dominuar nga forcat konservatore, ka paralajmëruar se rregullimi i tepërt mund të pengojë investimet në ndërtimin e banesave. Nga ana tjetër, përpjekjet për të ndryshuar ligjin në favor të pronarëve kanë hasur në rezistencë: dy propozime të tilla u refuzuan në referendum vjeshtën e kaluar.

Të premten, Këshilli Kombëtar dërgoi një tjetër sinjal të qartë duke refuzuar njëzëri një nismë parlamentare që synonte ta bënte më të vështirë sfidimin e qirave fillestare. Megjithatë, diskutimet mbi çmimet e qirave vazhdojnë, me politikanët që duket se po ndjekin një qasje graduale dhe jo radikale në reformat e ligjit të qirasë, përcjell albinfo.ch.

Komunat e Gjenevës zgjedhin udhëheqësit e tyre

Banorët e 45 komunave të Gjenevës votojnë këtë të diel për të zgjedhur përfaqësuesit e tyre në organet ekzekutive dhe këshilluese. Në qytetin e Gjenevës, beteja elektorale është përqendruar te përplasja mes së majtës, e cila aktualisht dominon Këshillin Administrativ dhe Këshillin Bashkiak, dhe së djathtës, e cila kërkon të rikthehet në pushtet. Deri të shtunën, pjesëmarrja kishte arritur në 30.7%.

Sipas planifikimit, rezultatet paraprake për këshillat administrative do të publikohen që në orën 12:45, por rezultatet e plota të përkohshme priten vetëm në mbrëmje, shkruan RTS.

Në qytetin e Gjenevës, 16 kandidatë janë në garë për pesë vende në degën ekzekutive, përfshirë tre anëtarët aktualë të Këshillit Administrativ: Christina Kitsos (PS), Marie Barbey-Chappuis (Qendra) dhe Alfonso Gomez (të Gjelbërit). Nëse asnjë kandidat nuk arrin shumicën absolute, një raund i dytë do të zhvillohet më 13 prill.

Socialistët dhe të Gjelbrit, të cilët janë aleatë që në raundin e parë, synojnë të ruajnë katër vendet e tyre në ekzekutiv. Ndërkohë, e majta ekstreme është përpjekur të bashkojë forcat për të rimarrë vendin e humbur në vitin 2020.

Nga ana tjetër, e djathta po përpiqet të rikthehet në ekzekutiv për herë të parë që nga viti 2012. Partia Liberale Radikale (PLR) synon të sigurojë një vend në Këshillin Administrativ, por duhet të përballet me konkurrencën e fortë të partive të tjera të djathta. Liberalët e Gjelbër, në aleancë me Qendrën, kërkojnë të sjellin një risi në politikën komunale, ndërsa Lëvizja për Liri dhe Drejtësi Sociale (LJS), e krijuar nga Pierre Maudet, synon të befasojë në këtë garë. UDC dhe MCG po provojnë sërish fatin e tyre në përfaqësimin ekzekutiv të qytetit më të madh të kantonit, përcjell albinfo.ch.

Në garën për Këshillin Bashkiak, përfaqësimi politik varet nga kalimi i pragut prej 7% të votave. Në zgjedhjet e vitit 2020, MCG dhe Ensemble à Gauche e humbën për pak këtë prag, ndërsa UDC dhe Qendra ishin shumë pranë hyrjes në këshill.

Këtë vit, kartat elektorale janë rishpërndarë. LJS, e cila performoi mirë në zgjedhjet kantonale të fundit, kërkon të sigurojë një vend në Këshillin Bashkiak, ndërsa Liberalët e Gjelbër synojnë të forcojnë praninë e tyre në arenën politike, shkruan RTS.

Në total, 2,013 kandidatë të shpërndarë në 183 lista po garojnë për një vend në këshillat komunale, ndërsa 262 kandidatë janë në garë për degët ekzekutive. Procesi elektoral është zhvilluar pa fushata në shtatë bashki rurale, ku zgjedhja e drejtuesve është bërë pa votime.

Rezultatet përfundimtare do të përcaktojnë nëse e majta do të ruajë dominimin e saj në Gjenevë, apo nëse e djathta do të arrijë të rikthejë ndikimin e saj në qeverisjen lokale.

100 franga gjobë, jepet dënimi i parë për mbulimin e fytyrës në Zvicër

Për herë të parë në Zvicër, është vendosur një sanksion për shkeljen e ndalimit kombëtar të mbulimit të fytyrës. Një grua në kantonin e Cyrihut është ndëshkuar nga policia për thyerjen e rregullit që ndalon mbulesën e fytyrës në hapësirat publike, raportoi gazeta SonntagsBlick.

Ndalimi, i cili u miratua nga elektorati zviceran në mars të vitit 2021, hyri në fuqi në fillim të këtij viti dhe parashikon një gjobë prej 100 frangash zvicerane për shkelësit. Megjithatë, gruaja në fjalë refuzoi të pranonte gjobën, gjë që çoi në referimin e rastit te autoritetet kantonale. Zëdhënësi i policisë së Cyrihut, Michael Walker, konfirmoi se rasti tani është në duart e guvernatorit, i cili do të vendosë për masën përfundimtare, përcjell albinfo.ch.

Përveç rasteve të mbulesës për arsye fetare, ligji i ri federal prek edhe huliganët dhe demonstruesit që mbulojnë fytyrën në protesta apo aktivitete sportive. Në disa kantone, ndalime të tilla kanë qenë në fuqi prej vitesh, por me ligjin e ri ato zbatohen tashmë në të gjithë vendin.

Sipas të dhënave të SonntagsBlick, vetëm në kantonin e Cyrihut gjatë vitit të kaluar ka pasur 98 raportime për shkelje të ndalimit të mbajtjes së maskave. Ky numër pritet të rritet me zbatimin më rigoroz të rregullave në të gjithë vendin.

Trafiku në Gotthard: 60 Këshilltarë Kombëtarë kërkojnë hapjen e rrugës alpine gjatë gjithë vitit

Me afrimin e Pashkëve, rrugët që çojnë drejt tunelit Gotthard pritet të përballen sërish me radhë të gjata dhe bllokime të trafikut. Në këtë kuadër, Këshilltari Kombëtar i SVP-së dhe sipërmarrësi i transportit, Benjamin Giezendanner, ka propozuar një masë të re për të zbutur problemin, duke kërkuar që rruga Gotthard Pass të mbetet e hapur gjatë gjithë vitit.

Mocioni, i mbështetur nga 60 deputetë të Parlamentit Federal, kërkon që rruga të mos mbyllet gjatë dimrit, siç ka ndodhur deri më tani. Për këtë, do të nevojitej ndërtimi i barrierave kundër ortekëve dhe mbulesave të pjesshme të rrugës, një projekt që, sipas “SonntagsZeitung”, do të kushtonte rreth 300 milionë franga zvicerane.

Kjo nismë vjen pas një rritjeje drastike të orëve të bllokimit të trafikut në tunelin Gotthard. Zyra Federale e Rrugëve (Astra) ka raportuar se, nga 600 orë bllokime trafiku në vitin 2012, ky numër është dyfishuar në nëntë vite dhe ka arritur në mbi 1800 orë në vitin 2022.

Propozimi i Giezendanner ka shkaktuar polemika, veçanërisht mes grupeve ambientaliste dhe mbrojtësve të Alpeve. Silvan Gnos, drejtor politik i organizatës Pro Alps (më parë Iniciativa Alpine), ka shprehur kundërshtimin e tij, duke e konsideruar këtë masë të dëmshme për transportin, klimën dhe politikën kushtetuese. Ai ka kujtuar se Iniciativa për Mbrojtjen e Alpeve, e miratuar nga populli në vitin 1994, ndalon rritjen e kapacitetit të transportit përmes Alpeve, transmeton albinfo.ch.

Zvicra paguan 6 miliardë franga për modelin tjetër: Çfarë mund të bëjë avioni i ri super luftarak i Trumpit më mirë se F-35?

Ndërsa Zvicra po debaton (edhe një herë) për avionin luftarak amerikan F-35, Donald Trump tashmë po shpall pasardhësin e tij. Çfarë mund të bëjë F-47 që nuk mund ta bëjnë avionët tanë të ardhshëm luftarakë? Blick i krahason të dyja.

Ajo që Viola Amherd (62) mendon për Donald Trump (78) nuk dihet. Megjithatë, presidenti amerikan aktualisht nuk po i jep ndonjë dhuratë lamtumire Sekretares së Mbrojtjes në largim. Krejt e kundërta. Të premten në mbrëmje, Trump e dyfishoi këtë.

Fitorja më e madhe e Amherd – “po” e hollë për blerjen e avionëve të rinj luftarakë në shtator 2020 – tani ka një shije të hidhur. Vendimi i mëvonshëm i Zvicrës për të blerë F-35 nga SHBA-ja tani po rezulton i kundërt politikisht. E majta po bën thirrje për një rishikim për shkak të vendimeve të habitshme gjeopolitike të Trump. Konkretisht: A mund të bëjë Zvicra pa 36 avionë luftarakë amerikanë F-35? Amherd refuzon të dëgjojë për këtë. Edhe në ditët e saj të fundit, ajo mbrojti me forcë avionët luftarakë amerikanë. Departamenti i Mbrojtjes i Amherd (DDPS) theksoi se Këshilli Federal vazhdon të supozojë se SHBA-të do t’u përmbahen detyrimeve ligjore ndaj Zvicrës.

“Askush nuk ka nevojë për një F-35”

Sigurisht, nuk ndihmon politikisht kur ish-CEO i Airbus, Tom Enders, bën thirrje për një largim nga SHBA-ja dhe thotë gjëra të tilla si: “Askush nuk ka nevojë për një F-35”. Në fund të fundit, Zvicra do të paguajë gjashtë miliardë franga zvicerane për të. Ose kur presidenti amerikan po prezanton tashmë modelin pasardhës, i cili është “shumë më i mirë” se modeli i mëparshëm, të cilin Zvicra e pret nga viti 2027, transmeton albinfo.ch.

“Asgjë në tokë nuk i afrohet,” tha Trump me krenari në Zyrën Ovale të premten. Sipas presidentit, avioni i ri luftarak do të quhet F-47. Një dremitje për veten e tij – në fund të fundit, Trump është Presidenti i 47-të i Shteteve të Bashkuara. Ndryshe nga F-35, avioni luftarak nuk do të prodhohet nga kompania e mbrojtjes Lockheed Martin, por nga Boeing. Vlera e kontratës është 20 miliardë dollarë.

F-47 kundër F-35 – krahasimi

Sipas Trump, F-47 synohet të jetë “avioni më i avancuar, më i aftë dhe më vdekjeprurës i të gjitha kohërave”. Një prototip i avionit ka fluturuar fshehurazi për gati pesë vjet. Dhe për arsye të fshehtësisë, shumë për F-47 nuk do të zbulohet në muajt dhe vitet e ardhshme. Pak detaje kanë dalë jashtë. Çfarë mund të bëjë F-47 që nuk mund ta bëjë F-35 – që po merr Zvicra? Blick bën krahasimin:

  • Teknologji më e mirë stealth: Ndërsa F-35 është tashmë i vështirë për t’u zbuluar, F-47 do të jetë praktikisht i padukshëm për sensorët e armikut falë materialeve të reja thithëse të radarëve, sipas gjeneralit David Allvin, Shefit të Shtabit të Forcave Ajrore të SHBA-së, shkruan Blick.

  • Gama më e madhe: Sipas Allvin, F-47 ka një “gamë shumë më të madhe” se F-35, falë aerodinamikës së përmirësuar dhe motorëve më efikasë.

  • Efikasitet më i madh: Kostot operative dhe logjistike të F-35 janë më të larta se ato të F-47. Të paktën, kjo është llogaritja e Forcave Ajrore të SHBA-së. F-47 është më kosto-efektiv për t’u mirëmbajtur dhe për këtë arsye mund të blihet në numër më të madh. “Më pak burime” do të kërkohen për vendosjen e tij, tha gjenerali Allvin. Dhe për shkak se distanca është rritur, avioni luftarak gjithashtu do të duhet të furnizohet me karburant më rrallë.

  • Modaliteti luftarak pa pilot: Ndoshta risia më e madhe – megjithëse ende nuk është konfirmuar zyrtarisht – është potenciali i F-47 për fluturim autonom. Sipas një zyrtari anonim që foli për agjencinë AP, një version i ardhshëm i F-47 do të bëhet avioni i parë luftarak pa pilot.

  • Inteligjenca Artificiale: Edhe versioni i parë i F-47 ka të ngjarë të jetë i pajisur me inteligjencë artificiale (AI). F-35 nuk mund ta ofrojë këtë.

Vlen gjithashtu të përmendet: Zvicra pritet të marrë 36 avionët e saj luftarakë F-35 midis 2027 dhe 2030. Amerikanët planifikojnë të ngrihen në qiell me F-47 duke filluar nga viti 2029.

Disa kantone kanë ruajtur të dhënat e gjurmimit të Covid-19, pavarësisht rekomandimeve të FOPH

Pesë vjet pas pandemisë, praktikat kantonale ndryshojnë në lidhje me ruajtjen e të dhënave të mbledhura gjatë Covid-19. Informacioni i mbledhur gjatë anketave të familjes dhe miqve ruhet në kantonet Vaud dhe Gjenevë, si dhe në Neuchâtel, por në një formë anonime.

Gazeta e përditshme 24 heures ka zbuluar se të dhënat personale të mijëra banorëve të Vaudit, të mbledhura gjatë pandemisë, janë ruajtur.

Të dhënat mjekësore, si dhe informacioni i mbledhur si pjesë e anketave të familjes dhe miqve, mbahen ende nga shërbimi mjekësor kantonal, në mënyrë jo anonime. Sipas një rekomandimi nga FOPH, këto të dhëna gjurmimi duhet të ishin fshirë pas dy vjetësh, transmeton albinfo.ch.

I kontaktuar, mjeku kantonal Karim Boubaker arsyetoi mbajtjen e tyre. “Ligji kërkon që informacionet që përbëjnë kartelat mjekësore të ruhen për më shumë se 10 vjet,” shpjegoi ai.

“Analiza ime është se këto dosje përmbajnë informacion mjekësor dhe për këtë arsye duhet të ruhen. Anonimizimi i tyre ose ndarja e të dhënave mjekësore të lartpërmendura nga të dhënat e gjurmimit do të ishte një ndërmarrje e madhe.”

Të dhënat nuk janë përdorur

Ai sqaroi se këto të dhëna po ruhen, por nuk përdoren për momentin. “Të shikojmë mbrapa se si ne ishim në gjendje ose jo të ndalonim infeksionet duke i vendosur njerëzit në izolim ose karantinë, mund të na japë mësime shumë të dobishme për ngjarje të ardhshme të një shkalle të ngjashme,” shtoi ai.

E kontaktuar me telefon, oficerja kantonale e mbrojtjes së të dhënave të Vaudit, Cécile Kerboas, e mori seriozisht këtë situatë. Është planifikuar një takim me mjekun kantonal për të përcaktuar fatin e këtij informacioni.

“Prandaj ne jemi duke pritur qëndrimin e autoritetit të mbrojtjes së të dhënave dhe do t’i shkatërrojmë ato në tërësi sipas vendimit të tyre,” tha Karim Boubaker.

Vaud nuk është i vetmi kanton që i ruan këto të dhëna

Kantoni Vaud nuk është i vetmi që ruan të dhëna personale. Gjeneva e bën këtë po ashtu, si dhe Neuchâtel, një kanton në të cilin informacioni është anonimizuar.

Sipas shërbimit mjekësor kantonal të Neuchâtelit, është e rëndësishme të mbahen këto të dhëna anonime për kërkimin dhe menaxhimin e pandemive të ardhshme.

“Analiza e kufijve të TTIQ (testimi – gjurmimi – izolimi – karantina), efektiviteti i masave mbrojtëse të përdorura, mënyrat e transmetimit dhe vendndodhjet e përhapjes, duhet të jenë në gjendje të vazhdojnë në bazë të çdo sëmundjeje të re të transmetueshme të frymëmarrjes,” shpjegon shërbimi.

Të dhënat janë fshirë në kantonet e tjera

Fribourg, Valais, Jura dhe kantoni i Bernës kanë fshirë të dhënat e gjurmimit të kontakteve pas dy vitesh, bazuar në direktivën e FOPH.

Interpretimet e kësaj direktive ndryshojnë nga kantoni në kanton, por për Sabrina Burgat, bashkëdrejtoreshë e Institutit të së Drejtës Shëndetësore, këto të dhëna duhet të fshihen.

“Sot nuk ka më asnjë interes për shtetin që të dijë se një person ka qenë në kontakt me një person tjetër. I vetmi interes është ai i kërkimit. Në këtë rast bie në rregulla të tjera dhe duhet dhënë pëlqimi për kërkimin.”

Ish-ambasadori holandez: Serbia nuk zbaton marrëveshjet, Kosova nuk duhet të lëshojë pe

Ish-ambasadori holandez në Kosovë, Robert Bosch, ka deklaruar se nuk ka arsye për kompromis për Asociacionin e komunave me shumicë serbe.

Sipas tij, është e çuditshme që t’i kërkohet Kosovës të bëjë hapa, ndërkohë që Serbia nuk zbaton marrëveshjet.

“Nuk ka arsye për kompromis për Asociacionin. Së pari, Serbia duhet të dorëzojë diçka konkrete, ose të ketë një marrëveshje të detyrueshme, ku të përcaktohet qartë ‘nëse bëni këtë, ne do të bëjmë atë’. Por aktualisht është çështja e tillë që duhet të bëni diçka së pari dhe të shpresoni që pala tjetër mund të bëjë gjithashtu diçka, gjë që është e çuditshme,” ka thënë ai për KP.

Ai ka thënë se përmirësimi i marrëdhënieve me Serbinë do të jetë sfidë për cilindo që do ta drejtojë ekzekutivin.

“Sfida kryesore për një qeveri të re, cilado qoftë ajo – që ende nuk e dimë – sigurisht është përmirësimi i marrëdhënieve me Serbinë. Ky është problemi kryesor, të paktën në sytë e ndërkombëtarëve. Me qeverinë e re në Shtetet e Bashkuara, kjo është edhe më e rëndësishme, sepse duket se qeveria e re në SHBA do të jetë më miqësore ndaj Serbisë. Qeveria e re në SHBA nuk duket e interesuar për demokracinë, por më shumë për liderët autoritarë, të cilët mund të bëjnë çfarë të duan dhe të injorojnë vullnetin e popullit, ashtu siç po ndodh në Serbi në një mënyrë ekstreme, ku, siç e dinë të gjithë, po ndodhin protesta dhe, sigurisht, qeverisë nuk i intereson. Atyre ndoshta u intereson, por nuk reagojnë në mënyrë pozitive. Ky është një problem edhe për Kosovën, sepse nëse ata preferojnë regjime si ai i Vuçiqit në Serbi, kjo do të jetë negative për Kosovën,” ka deklaruar ai, transmeton albinfo.ch.

Bosch ka folur edhe për masat e Bashkimit Evropian ndaj Kosovës, për të cilat thotë se duhet hequr menjëherë.

“Masat evropiane ndaj Kosovës duhet të hiqen menjëherë, sepse ato nuk është dashur të vendoseshin që në fillim. Nuk ka asnjë arsye për to. Arsyeja e pretenduar është moszbatimi i Asociacionit të komunave me shumicë serbe, por Serbia nuk ka zbatuar asgjë. Pse duhet që ju të ndëshkoheni për këtë? Dhe ata dëshirojnë që ju ta bëni hapin e parë. Dhe, sigurisht, Serbia nuk do të japë asgjë në këmbim. Prandaj, Serbia duhet të bëjë disa hapa të parë, pastaj ndoshta mund të bëni ju,” thotë ai.

Derisa përmend situatën në Serbi, ku presidenti serb Aleksandar Vuçiq po përballet me protesta masive, Bosch thotë se ai mund të përpiqet të krijojë probleme diku tjetër në mënyrë që të shpërqendrojë vëmendjen nga ngjarjet në Beograd.

“Prandaj, vigjilenca është shumë e rëndësishme, por edhe KFOR-i duket se është mjaft vigjilent,” thotë ish-diplomati holandez në një intervistë nga Haga.

Gjenerali amerikan i dërgon letër ngushëllimi Thaçit, e quan padrejtësi largimin e tij nga familja

Gjeneral-lejtnanti amerikan në pension, Claude M. Kicklighter, ka dërguar letër ngushëllimi për vdekjen e Haxhi Thaçit, babait të ish-presidentit të Kosovës, Hashim Thaçi.

Përmes letrës, Kicklighter ka shprehur dhimbjen për humbjen e babait të tij, duke theksuar padrejtësinë e largimit të tij nga familja për shkak të procesit gjyqësor në Hagë.

“Vazhdojmë të lutemi për lirimin tuaj, në mënyrë që të bashkoheni me familjen tuaj, sidomos tani. Në vendin tim thuhet se drejtësia e vonuar është padrejtësi, dhe rasti juaj ka qenë padrejtësi që nga fillimi. Është shumë e dhimbshme që gjatë viteve të fundit të jetës së babait tuaj, ju nuk ishit pranë tij,” ka shkruar ai, transmeton albinfo.ch.

Ndër të tjera, ai ka njoftuar se kishte planifikuar ta vizitonte Thaçin në Hagë së bashku me ambasadorin dhe kongresmenin Tony Hall dhe ish-ambasadorin Ahmet Shala, por për arsye shëndetësore i ishte dashur ta anulonte udhëtimin.

Ndryshe, Kicklighter ka shprehur shpresën që kjo situatë të marrë fund së shpejti dhe që Thaçi të mund të bashkohet me familjen dhe popullin e Kosovës.

Nga nesër në SRF, seriali shqiptarozviceran “Te Berberi”

Seriali “Te berberi”, në qendër të rrëfimit të tij ka një temë rreth shqiptarëve në Zvicër, të shikuar në sensin komik. Ai është xhiruar dhe është shfaqur si premierë vitin e kaluar ndërsa tani, duke filluar nga nesër (e dielë, ora 18.15) “Te berberi…” fillon të emetohet edhe në televizionin SRF, që është transmetuesi publik i Zvicrës, shkruan albinfo.ch.

Me këtë rast, media të ndryshme zvicerane kanë bërë prezantimin e serialit. Mes tyre janë edhe media si SRF,  “Klein report”, “Primenews.ch” etj. që kanë dhënë informacione të gjera rreth serialit ose kanë intervistuar producentin dhe njërinn¨der aktorët kryesorë, Florim Brajshorin.

“Çfarë kanë të përbashkët njerëzit nga Ballkani dhe qytetarët zviceranë? Askund nuk mund të mësosh më shumë për lagjen sesa nga një parukier. Kur Dauti kurioz, i luajtur nga Florim Brajshori, investon të gjitha kursimet e tij për të hapur një parukeri, atëherë aksioni është rend i ditës në sallonin e ri”, shkruan Klein Report”.

Në serialin e parë humoristik zvicerano-shqiptar “Te Berberi – Rritet sërish”, i riu kokëfortë, por i dashur stilon kokat e klientëve.

Ish-en e tij, të luajtur nga Monika Varga, Dauti e punëson si drejtoreshë menaxhuese. Duke bërë këtë, Dauti shpreson të krijojë një lidhje me të dhe djalin e tij Xonin (Jonathan Baranowski) për të ribashkuar familjen, siç shkruan Radio dhe Televizioni Zviceran (SRF) për historinë e serialit humoristik, transmeton albinfo.ch. Ai do të shfaqet për herë të parë në SRF 1 të dielën në orën 18:15.

Për të parandaluar që zhvillimet të mbarojnë kaq shpejt, “kujdeset” shoku kaotik i Dautit, Rocki, i luajtur nga komiku i njohur Vedat Bajrami.

Në tetë episodet e serialit ka paraqitje të spikatura të ftuarish: mbreti i mundjes Christian Stucki, muzikanti Marc Sway, futbollisti Edon Zhegrova, muzikantët Esteriore Brothers, reperi Lyrical Son si dhe boksieri Arnold “The Cobra” Gjergjaj.

Regjinë e ka bërë Jyri Pasanen. Skenari është realizuar nga autori kryesor Arne Kohlweyer dhe autorët Garrick Lauterbach,  Urs Humbel si dhe autorja Julie Cahannes.

“Te Berberi – Rritet sërish” u xhirua në Bazel dhe rrethinë vjeshtën e kaluar. Seriali humoristik është prodhuar nga produksioni me seli në Bazel, “Shoki Filmproduction” nën drejtimin e Florim Brajshorit.

New Mexico: Tre të vdekur dhe 14 të plagosur, pas sulmeve me armë zjarri

Tre persona kanë vdekur dhe 14 të tjerë janë plagosur si pasojë e të shtënave masive me armë zjarri në Las Cruces, New Mexico.

Sipas njoftimit nga policia, të shtënat ndodhën mbrëmë rreth orës 22:00 në Young Park, ndërsa ndër të vrarët ishin dy 19-vjeçarë dhe një djalë 16-vjeçar, transmeton albinfo.ch.

Autoritetet kanë bërë të ditur se nuk janë identifikuar ende të gjithë të plagosurit, por thanë se të plagosurit ishin të moshës 16-36 vjeç, raporton The Guardian.

Deri më tani, asnjë arrestim nuk është bërë, por policia po ndjek shumë pista, thanë zyrtarët.

“Oficerët arritën dhe mësuan për viktima të shumta me armë zjarri. Shumica u transportuan në spitalet lokale. Disa u dërguan në Qendrën Mjekësore Universitare të El Pasos,” tha policia.

Policia kantonale e Bernës paralajmëron rritje të thirrjeve nga reklamues të rremë

Në kantonin e Bernës, thirrjet mashtruese kanë qenë në rritje gjatë dy javëve të fundit. Tre persona u mashtruan duke i dorëzuar shuma të mëdha parash një autori të panjohur. Policia kantonale e Bernës tani po lëshon paralajmërime dhe po ofron këshilla se çfarë duhet bërë.

Policia kantonale e Bernës ka marrë 20 raporte për thirrje shokuese që nga 7 marsi, njoftuan të shtunën. Raportet e mashtrimit prekën të gjithë rajonin gjermanishtfolës të kantonit,transmeton albinfo.ch.

Në tri rastet e suksesshme të mashtrimit, viktimat janë njoftuar me telefon se një familjar ka shkaktuar aksident. Në çdo rast, dikush po qante në sfond. Mashtruesit shpjeguan se për lirimin e të akuzuarit kërkohej lirimi me kusht, shkruan Blick.

Në të gjitha rastet, autorëve të panjohur u është dorëzuar një sasi e madhe parash. Policia kantonale e Bernës ka nisur një hetim, por autorët ende nuk janë identifikuar.

“Në këto thirrje shoku, mashtruesit ushtrojnë presion psikologjik mbi viktimat dhe tentojnë të fitojnë besimin e tyre”, shkruan policia. Autorët tregojnë histori tronditëse për shqetësimin e supozuar të një të dashuri. Policia këshillon që të mos i dorëzoni kurrë para të gatshme ose bizhuteri të huajve dhe të kontaktoni menjëherë me të afërmit.

Popullsia e ujqërve në Zvicër po rritet, konfliktet mbeten

Numri i ujqërve në Zvicër do të vazhdojë të rritet këtë vit. Vetëm gjuajtja nuk do ta zgjidhë problemin, thotë biologu Heinrich Haller.

Një natë e ftohtë në akull në Ofenpass në Graubünden, temperatura dyshifrore minus, dritë e plotë e hënës në zonën e hapur – dhe diku atje, dy ujqër.

I kamufluar mirë dhe i mbështjellë ngrohtësisht në një thes të trashë gjumi, biologu i kafshëve të egra Heinrich Haller mbajti roje për netë të tëra në janar 2023 për të vëzhguar çiftin e ri.

Rasti luan rolin vendimtar

Çdo hije, çdo çarje në pyllin aty pranë mund të lajmëronte ardhjen e tyre. Ditë më parë, Haller kishte parë gjurmë. Papritur, diçka më në fund u përplas nëpër errësirë, duke bërë që adrenalina e tij të rritej. Por doli të ishte vetëm një dhelpër e zakonshme, përcjell SRF.

Shansi luan një rol vendimtar për të parë një ujk në zonën tonë, thotë Haller, ish-drejtor i Parkut Kombëtar Zviceran dhe autor i librit të ri “Ujku – Një kalim kufitar midis natyrës dhe kulturës”. Ujku aktualisht është padyshim kafsha e egër vendase më e njohur, por gjithashtu mbetet më e diskutueshmja.

Tema e ujqërve vazhdon të polarizojë dhe përçajë shoqërinë. Disa janë të lumtur për praninë e tyre, të tjerët janë të mërzitur. Sipas statusit aktual të fondacionit “Kora”, i cili është përgjegjës për monitorimin e ujqërve në këtë vend, aktualisht janë 25 tufa zvicerane dhe njëmbëdhjetë tufa ndërkufitare, transmeton albinfo.ch.

Haller nuk e fsheh magjepsjen e tij me ujkun, i cili u kthye vetë në Zvicër për herë të parë 30 vjet më parë. Në të njëjtën kohë, ai është edhe pragmatist dhe thotë se grabitqarët famëkeq ose kafshët e dukshme duhet të qëllohen qëllimisht pa hezitim. Megjithatë, ai beson se mbrojtja efikase e bagëtive mbetet parësore. Këndet e prera këtu nuk duhet të bëhen në vendet e gabuara.

221 ujqër në Zvicër

Me librin e tij, ai synon të vendosë debatin aktual për menaxhimin e ujqërve në një kontekst më të gjerë. Ndër të tjera, ai shpjegon pse heqja e pakove të tëra në fund të fundit nuk është shumë efektive. Megjithatë, fokusi është shpesh më shumë në pyetjen se sa ujqër janë në të vërtetë të pranueshëm nga shoqëria.

Sipas hartës së përgjithshme të publikuar këtë javë, 221 individë u regjistruan në Zvicër vitin e kaluar – duke përjashtuar rreth 100 ujqër të vrarë së fundmi. Midis fillimit të qershorit 2024 dhe fundit të janarit 2025, shtatë ujqër individualë u vranë dhe 92 ujqër u qëlluan në mënyrë proaktive nga tufa. Shumica e ujqërve të rregulluar ishin të vegjël. Në dy tufa u vranë të dy prindërit. Në një pako tjetër, prindi i dytë u qëllua në një vend fqinj.

Rreth 60 këlyshë të vrarë

Në total, vitin e kaluar kishte të paktën 139 këlyshë, 19 më shumë se një vit më parë. “Në muajt e fundit, rreth 60 këlyshë u vranë gjatë rregullimit proaktiv të tufës, që korrespondon me pothuajse gjysmën e të gjithë këlyshëve”, thotë eksperti i ujqërve Sven Buchmann nga Kora, i cili tani ka publikuar statistikat e reja. Megjithatë, ai shton se shumë këlyshë vdesin edhe për shkak të aksidenteve në trafik, sëmundjeve apo konkurrencës mes tyre.

Të mbrojtur nga strofkat e tyre prej dheu të ndërtuara vetë, shumë këlyshë ujku lindin përsëri në fund të prillit dhe fillim të majit, me sytë dhe veshët e tyre të mbyllur. Pas rreth dy javësh, ata fillojnë të shohin dhe dëgjojnë dhe mësojnë të eksplorojnë mjedisin e tyre gjithnjë e më shumë. Zakonisht ka katër deri në gjashtë këlyshë për pako.

Pasi Haller kaloi edhe një herë ditë dhe netë duke ndjekur grabitqarin e madh të diskutueshëm në verën e vitit 2023, duke bredhur nëpër shkretëtirë me veshje kamuflazhi, ai në fund u shpërblye më shumë për këmbënguljen dhe durimin e tij të madh.

Herët një mëngjes, ai së pari gjeti jashtëqitje të freskëta ujku në një luginë anësore të Davos, dhe një ditë më vonë, ai zbuloi këlyshë të rinj ujku. “Unë u elektrizova,” thotë ai. Sepse ishte lindja e parë e ujkut – në më shumë se 200 vjet – në rajonin e tij të lindjes.

Nga një distancë e sigurt dhe i fshehur në letargji, biologu i kafshëve të egra në Graubünden ishte në gjendje të vëzhgonte me qetësi aktivitetet e turbullta të të rinjve. Pesë këlyshë dy muajsh luanin aty krejtësisht të shkujdesur. Ata luftuan, ndoqën njëri-tjetrin, kërkuan kontakt fizik, për t’u rebeluar sërish pak më vonë. Ishte absolutisht magjepsëse.

Territoret boshe ripopullohen shpejt

“Menaxhimi i ujkut nuk është një detyrë e lehtë, pasi është një proces shumë dinamik”, thotë Buchmann nga Kora. Meshkujt e rinj largohen nga grupet e tyre familjare dhe kërkojnë territore të reja për të krijuar tufat e tyre. Ndonjëherë ata udhëtojnë qindra kilometra larg për ta bërë këtë.

Disa kritikë të ujqërve pëlqejnë të shprehin pakënaqësinë e tyre me thënien “Vetëm një ujk i ngordhur është një ujk i mirë”. “Por çdo gjuajtje ujku duhet të konsiderohet me kujdes dhe të justifikohet,” thotë Haller. Për shembull, mund të ndryshojë strukturën sociale të një pakoje. Për më tepër, një territor i varfëruar mund të ripopullohet shpejt. Shumë ujqër jetojnë në vendet tona fqinje, si Franca dhe Italia, të cilët vazhdimisht migrojnë në Zvicër.

Nga energjia elektrike deri tek pagat: Si do të ndryshonin jetën e përditshme në Zvicër marrëveshjet e reja me Evropën

Në dhjetor të 2024-së, Këshilli Federal dhe Komisioni Evropian ranë dakord për kornizën për marrëdhëniet e ardhshme midis Zvicrës dhe Bashkimit Evropian. Pasi të dihen detajet e marrëveshjeve, populli do ta ketë fjalën e fundit deri në vitin 2028.

Për të kuptuar se çfarë do të ndryshonin në të vërtetë këto marrëveshje në përditshmërinë e qytetarëve dhe bizneseve zvicerane, janë nxjerrë një sërë raportesh.

Energjia elektrike

Zvicra midis varësisë së dimrit dhe tepricës verore

Aktualisht, Zvicra importon “deri në 30%” të energjisë elektrike që i nevojitet, “kryesisht në dimër” dhe “nga Franca”, tha Morgane Trieu-Cuot për La Matinale nga dhoma e tregtisë Alpiq në Lozanë, ku ajo është përgjegjëse.

Në verë është e kundërta. Zvicra prodhon më shumë energji elektrike sesa konsumon. Prandaj, Evropa mund të “ketë një interes në përdorimin e kësaj energjie elektrike”, shpjegon zyrtarja, transmeton albinfo.ch.

Bashkimi Evropian i ka bërë presion Zvicrës prej vitesh për të stabilizuar këto marrëdhënie tregtare të ndërsjella në një tekst ligjor. Dështimi për të arritur një marrëveshje mund të “vërë në rrezik këto rregulla”, frikësohet Morgane Trieu-Cuot. Sipas saj, “Zvicra mund ta gjejë veten një vend jo prioritar për këto importe dhe eksporte”, shkruan RTS.

Rreziku do të ishte, pra, ndërprerjet dimërore, të cilat aktualisht shmangen falë importit të energjisë elektrike evropiane.

Kërkesa për një treg të liberalizuar

Për të nënshkruar marrëveshjen që kërkon, BE-ja kërkon që Zvicra të liberalizojë tregun e saj të energjisë elektrike. Kjo do të nënkuptonte që, siç ndodh tashmë në Evropë, individët dhe bizneset e vogla zvicerane nuk do të mbylleshin më në treg, por do të ishin në gjendje të zgjidhnin të blinin energjinë e tyre nga çdo furnizues energjie në kontinent.

Ky revolucion i vogël nuk duhet të trembë konsumatorët e vegjël, sipas Anna Creti, një profesore në Universitetin e Parisit Dauphine dhe specialiste e tregut të energjisë elektrike. “Ne nuk jemi kurrë të ekspozuar ndaj konkurrencës së ashpër, sepse Evropa dhe çdo shtet kanë detyrimin të mbrojnë konsumatorët”, siguron ajo në lajmet e orës 12:30. Dhe kjo është e vërtetë edhe nëse ekziston reklama. Është e “rregulluar”, vazhdon ajo. “Ne jemi në një mjedis konkurrimi të mbikëqyrur”, këmbëngul ajo.

Frika nga rritja e çmimeve

Në Zvicër, liberalizimi i tregut të energjisë elektrike mbetet shumë i diskutueshëm.

Christian Dandrès, president i Unionit të Shërbimeve Publike (SSP) dhe një Këshilltar Kombëtar Socialist në Gjenevë, shpjegon kundërshtimin e tij me “paqëndrueshmërinë shumë të lartë” të çmimeve të energjisë elektrike. Mesatarisht, individët evropianë paguajnë më shumë për energjinë e tyre sesa individët zviceranë, pavarësisht diferencës në fuqinë blerëse.

Sipas Christian Dandrès, është e nevojshme “të mbrohen njerëzit nga këto rritje masive”, dhe kjo mund të arrihet përmes “rregullimit” të sistemit.

Nga ana e tij, Michael Frank, drejtor i Shoqatës së Kompanive Zvicerane të Energjisë Elektrike, beson se një marrëveshje me Evropën do të kishte “përparësi të mëdha” për sektorin. “Zvicra do të fitonte në aspektin e qëndrueshmërisë dhe sigurisë për sa i përket furnizimit,” argumenton ai, duke vënë në dukje se operacionet dhe sistemi i rrjetit do të ishin “më pak të kushtueshëm” nëse Zvicra do të integrohej drejtpërdrejt në sistemin evropian.

Sa i përket çmimeve, ai tregon se liberalizimi i tregut do t’i lejojë konsumatorët të bëjnë zgjedhjet e tyre, ndërsa monopoli aktual i vendos ata “nën kujdestari”. Ata do të jenë në gjendje “ose të zgjedhin të qëndrojnë me shërbimin bazë ose të zgjedhin ofruesin e tyre të ardhshëm”.

Por Christian Dandrès beson se ky aspekt mbikëqyrës është në fakt “një mburojë mbrojtëse” kundër “aspekteve spekulative” të tregut të energjisë elektrike. Në çdo rast, “rreziqet nuk janë të papërfillshme”, këmbëngul ai.

Duhet theksuar se populli me siguri do të ketë opsionin për të votuar po për përditësimin e marrëveshjeve ekzistuese me Evropën, pa votuar po për një marrëveshje të re për energjinë elektrike. E kundërta, megjithatë, do të jetë e pamundur.

Taksat

Ndonëse nuk është anëtare e Bashkimit Evropian, Zvicra aktualisht paguan më shumë se një miliard franga gjatë dhjetë viteve për vendet më të varfra të Bashkimit, gjë që ka krijuar shprehjen “miliardë kohezion”.

Zyrtarisht, është një çështje solidariteti: si partnere e Evropës, Zvicra dëshiron të ndihmojë në uljen e pabarazive brenda Bashkimit. Por jozyrtarisht, kontributi financiar i Zvicrës përbën edhe biletën e saj të hyrjes në tregun europian, shkruan RTS.

Aktualisht, Zvicra paguan 130 milionë franga në vit. Nesër do të paguajë 350 milionë nëse populli votojë po për marrëveshjet e reja me BE-në.

Paratë e paguara direkt në vendet e BE-së

Paratë zvicerane nuk përfundojnë në Bruksel, në buxhetin e BE-së, siç kritikon shpesh SVP. Bashkimi do ta kishte preferuar, por këto para u paguhen drejtpërdrejt vendeve në nevojë. Përdoret për të financuar projekte specifike.

Letonia, për shembull, do të marrë rreth 12 milionë franga për të asgjësuar mbetjet e naftës nga ndërtimi i një dige hidroelektrike në vitet 1960 në Aizkraukle, 100 km nga kryeqyteti Riga. Aty janë të ndotura rreth 5000 metra kub burime natyrore; puna e financuar nga Zvicra ka për qëllim ruajtjen e ujit të pijshëm.

Ambasadori zviceran në vendet baltike, Martin Michelet, e justifikon ndarjen e kësaj shume për Letoninë, edhe pse Zvicra ka shumë tokë për të korrigjuar, me varësinë e “prosperitetit të Zvicrës” nga “ai i vendeve fqinje”. Kjo pagesë, sipas tij, projekton edhe “imazhin e një Zvicre të përkushtuar, të bashkuar që nxjerr në pah ekspertizën e saj”.

Pagat

Rreziku i nënofertimit

Me Evropën, mbrojtja e pagave lidhet kryesisht me punëtorët e postuar, pra punëtorët e huaj që ushtrojnë aktivitet profesional në Zvicër për një periudhë të shkurtër (maksimumi 90 ditë në vit dhe për kompani). Ajo përfaqëson 0.3% të vendeve të punës në vend.

Meqenëse pagat zvicerane janë më të larta, ekziston rreziku i dumpingut të pagave (ose uljes së pagave) dhe konkurrencës së pandershme.

Dymbëdhjetë euro në orë

Për të luftuar abuzimin, punëtorët e postuar janë të rregulluar rreptësisht. Kompanitë që dëshirojnë ta përdorin atë i nënshtrohen disa rregullave dhe duhet të njoftojnë autoritetet që i monitorojnë rregullisht.

Inspektorati i punës i dorëzon punëtorët e dërguar që ai monitoron në një pyetësor prej rreth njëzet pyetjesh. Qëllimi është të përcaktohet nëse shpërblimi korrespondon me kushtet minimale në Zvicër. Prandaj, pyetjet kanë të bëjnë me shumën e pagës jashtë vendit dhe në Zvicër, numrin e orëve të punës çdo javë, ekzistencën ose jo të aktiviteteve të shtunave dhe madje edhe mbulimin e shpenzimeve të transportit, akomodimit dhe ushqimit.

Kështu, duke ndjekur inspektoratin e punës në Vaud në dy kantiere, RTS ishte në gjendje të vëzhgonte se abuzimet janë të zakonshme, me paga për orë prej 12 euro ose paga mujore prej mezi 1,000 euro, shumë më poshtë nga kontratat kolektive. Në një kantier ndërtimi, montuesit portugez të kuzhinës gjithashtu nuk u lejuan të punonin. Ata nuk kishin marrë autorizimin e nevojshëm nga autoritetet për shkak të mungesës së dokumenteve të nevojshme.

Pas kontrolleve në terren, fillon pjesa administrative e hetimit, ku Komisioni i Përbashkët Profesional (i përbërë nga përfaqësues të punëdhënësve, punonjësve deri edhe autoriteteve) heton kompanitë për të cilat inspektorati i punës ka dyshime. Në rast abuzimi, ajo mund të vendosë të rregullojë pagat, ose edhe të gjobisë punëdhënësin, ose ta ndalojë atë të punojë në Zvicër.

Relaksimi i rregullave

Marrëveshja e re midis Zvicrës dhe Bashkimit Evropian përfshin disa ndryshime për punëtorët e postuar, për të cilat Evropa ka qenë e pakompromis. Sot, kompanitë e huaja që dëshirojnë të dërgojnë punëtorë në Zvicër duhet të kërkojnë autorizim të paktën tetë ditë para fillimit të punës, duke lejuar kantonet të organizojnë kontrolle. Nesër kjo periudhë do të binte në vetëm katër ditë.

Në lajmet e orës 12:30, Sophie Robin-Olivier, profesoreshë e së drejtës evropiane në Universitetin Panthéon-Sorbonne në Paris, shpjegon se për Unionin, “çdo gjë që merr formën e autorizimit është një pengesë shumë e vështirë”. “Kjo është ajo që duket më e kundërta me logjikën e tregut të lirë dhe tregtisë.”

Inspektorët e intervistuar në La Matinale presin që kontrollet – tashmë jo shumë bindëse – do të kenë sukses për të ndëshkuar edhe më pak abuzime.

Në Forum, Nicolas Rufener, sekretari i përgjithshëm i federatës së tregtisë së ndërtimit të Gjenevës, është më pak pesimist. Ai beson se marrëveshja e re nuk do ta ndryshojë jashtëzakonisht situatën, por se “kantonet që nuk kryejnë shumë apo asnjë kontroll, si Gjeneva, Valais dhe Vaud”, do të hyjnë në bord dhe do të kuptojnë se “shumë kompani që mbërrijnë nuk respektojnë” rregullat, por se “ata pastaj kthehen në rrugën e duhur”.

Ai e konsideron sistemin e ardhshëm “mjaftueshëm efektiv për të luftuar kundërvajtjet të cilat megjithatë përfaqësojnë një pjesë të vogël të të gjithë aktivitetit të ndërtimit”.

Ministri zviceran, i shqetësuar për më shumë kontrolle në zonën Shengen

Në një takim me Komisionerin e BE-së për Punët e Brendshme, Magnus Brunner, Beat Jans shprehu shqetësimin për rritjen e kontrolleve të kufijve të brendshëm që po kryhen në zonën Shengen.

Në një takim në Cyrih, Jans dhe Brunner diskutuan funksionimin e Zonës Shengen – e cila u zgjerua për të përfshirë Rumaninë dhe Bullgarinë më 1 janar 2025 – sipas një njoftimi për shtyp nga Ministria Zvicerane e Drejtësisë të shtunën, transmeton albinfo.ch.

Kontrollet e brendshme në kufijtë në zonën Shengen duhet të kryhen brenda kornizës së kërkesave ligjore dhe duhet të koordinohen midis shteteve të interesuara, tha Jans për Brunner. Nga ana e tij, Komisioneri i BE-së theksoi rëndësinë e mbrojtjes efektive në kufijtë e jashtëm të Shengenit, gjë që kërkon gjithashtu bashkëpunim, nënvizoi ai, shkruan swissinfo.

Brunner pranoi gjithashtu pozicionin e Zvicrës si një shtet Shengen dhe tha se vendi luan “një rol të rëndësishëm për BE-në në menaxhimin efektiv të migracionit. Ky menaxhim është i nevojshëm në mënyrë që të mos perceptohet si një sfidë, por si një mundësi”, tha ai, sipas njoftimit për shtyp të Ministrisë së Drejtësisë.

Pakti i migracionit dhe azilit

Jans theksoi gjithashtu rëndësinë e paktit të BE-së për migracionin dhe azilin – për të cilin qeveria zvicerane paraqiti qëndrimin e saj në Parlament të premten. Pakti është një moment historik dhe një mundësi për ta bërë menaxhimin e migracionit në të gjithë Evropën më efikas dhe të qëndrueshëm, sipas Jans.

Jans dhe Brunner diskutuan më tej situatën e sigurisë në Siri dhe mbrojtjen e refugjatëve nga Ukraina. Për këto çështje, është në interesin e Zvicrës që të koordinohet me BE-në, pasi kjo mund të parandalojë migrimin dytësor brenda Shengenit, shkroi Ministria e Drejtësisë.

Brunner ka qenë Komisioner i BE-së për Çështjet e Brendshme dhe Migracionin që nga 1 dhjetori 2024.

Si ministër i drejtësisë, Jans merr pjesë rregullisht në takimet e ministrave të drejtësisë dhe të punëve të brendshme të vendeve anëtare të Shengenit.