Nga gushti, refugjatët do të trajnohen si asistentë mjekësorë në strehimin kolektiv në Ringgenberg. Pas një projekti pilot të suksesshëm në Jura-në Bernese, një projekt i ngjashëm po fillon tani në rajonin e Oberlandit të Bernës.

Qëllimi i kantonit është të promovojë integrimin profesional të refugjatëve në sektorin e shëndetësisë dhe njëkohësisht të luftojë mungesën e punonjësve të kualifikuar, siç njoftuan Kanton i Bernës dhe Asyl Berner Oberland të enjten, transmeton albinfo.ch.

Kërkuesit e azilit mund të fitojnë një diplomë të njohur kombëtarisht për asistente mjekësore në një strukturë që ngjan me një internat. Varësisht nga niveli i tyre i gjuhës, trajnimet do të zgjasin nga njëmbëdhjetë deri në njëzet muaj. Kanton i Bernës bashkëpunon me institucione mjekësore lokale dhe qendrën e formimit profesional në Interlaken. Në total janë në dispozicion 60 vende për kursin.

Strehimi kolektiv në Ringgenberg do të akomodojë kryesisht pjesëmarrësit në kurs dhe familjet e tyre. Banorët aktualë të qendrës janë informuar për ndryshimin e mundshëm të përdorimit të objektit.

Sipas kantonit, ata tani janë në kërkim të apartamenteve në zonën përreth. Ata mbështeten nga Asyl Berner Oberland dhe vullnetarët, sipas deklaratës.

Në Bellelay, në Jura-në Bernese, 87 persona morën pjesë në një projekt pilot për trajnim si asistent mjekësor. Kanton i Bernës bëri një përfundim pozitiv në mes të prillit dhe njoftoi atëherë se një tjetër qendër do të hapet në Oberlandin e Bernës. Programi ka si synim kryesor refugjatët e njohur dhe ata që kanë marrë pranimin e përkohshëm.

Furnizuesi i ujit dhe energjisë WWZ, që ka selinë në Zug, do të ulë çmimet e gazit duke filluar nga 1 qershori. Tarifat do të jenë 1.2 cent më të lira për kilovat­orë për të gjitha grupet e konsumatorëve, njoftoi kompania të enjten, transmeton albinfo.ch.

Ky vendim justifikohet me situatën e stabilizuar të furnizimit me gaz dhe rënien e çmimeve të blerjes dhe të furnizimit në tregun ndërkombëtar.

Për një kohë të gjatë tregu i gazit ka qenë i pasigurt, por WWZ bën blerje të strukturuara gazi për disa vjet, duke ndihmuar në amortizimin e luhatjeve të çmimeve.

Mungesa e dëborës në Zvicër këtë dimër ka qenë e theksuar, sipas një raporti nga MétéoSuisse në bashkëpunim me Institutin Federal Zviceran për Kërkime mbi Pyjet, Dëborën dhe Peizazhin (WSL). Edhe pse disa reshje të dendura u shënuan në ditët e fundit, ato nuk e ndryshojnë situatën – veçanërisht në lartësitë nën 1,500 metra, ku dëbora është bërë një dukuri gjithnjë e më e rrallë, transmeton albinfo.ch.

Dëbora në rënie në të gjitha lartësitë
Muajt shkurt dhe mars ishin veçanërisht të thatë. Në vendpushimin Château-d’Œx në kantonin e Vaudit, në një lartësi prej 970 metrash, nuk është shënuar dëborë e vazhdueshme që nga fillimi i shkurtit – rreth një muaj e gjysmë më herët se mesatarja e 30 viteve të fundit.

Në zonat me lartësi mesatare (1,500–2,200 m), niveli i dëborës është përgjysmuar krahasuar me normat sezonale. Në Montana (VS), në mes të marsit nuk kishte asnjë centimetër dëborë, kur zakonisht shënohen rreth 40 cm. Edhe në lartësi më të mëdha (2,200–3,000 m), mungon rreth një e treta e sasisë së zakonshme.

Shkaktarët kryesorë: temperatura dhe mungesa e reshjeve
Profesorja e klimatologjisë Martine Rebetez nga Universiteti i Neuchâtel thekson dy faktorë kryesorë për këtë fenomen: ngrohja globale dhe sasia e pakët e reshjeve. Ajo shpjegon se jo vetëm që dëbora vonon të bjerë në fillim të dimrit për shkak të temperaturave më të larta, por ajo gjithashtu shkrihet më shpejt në pranverë. “Shkurtimi i sezonit të dëborës po ndodh me një ritëm prej rreth dhjetë ditësh për çdo dhjetë vjet,” thekson Rebetez.

Ndikimi në turizëm dhe mjedis
Ky ndryshim klimatik paraqet sfida të mëdha për turizmin dimëror në Zvicër, sidomos për vendpushimet në lartësi të ulëta dhe të mesme. Me më pak dëborë dhe stinë më të shkurtër, sektori duhet të përshtatet dhe të kërkojë alternativa për të ruajtur qëndrueshmërinë ekonomike dhe mjedisore.

Humori mes punonjësve në Zvicër është gjithnjë e më i zymtë, sipas një sondazhi të kryer nga firma konsulente Gallup.

Vetëm 45% e punëtorëve të anketuar thanë se ishin të kënaqur dhe të sigurt në punën e tyre në vitin 2024.

Shifra paraqet një rënie të ndjeshme të humorit krahasuar me një vit më parë, kur kënaqësia në punë ishte 54%. Para pandemisë, pothuajse 70% e punonjësve në Zvicër thanë se ishin të lumtur në vendin e tyre të punës, shkruan swissinfo, përcjell albinfo.ch.

Rreth 227,000 punonjës në 149 vende, përfshirë Zvicrën, morën pjesë në sondazhin, i kryer midis prillit dhe dhjetorit 2024.

Shkalla e lartë e pakënaqësisë në mesin e punonjësve e rendit Zvicrën në vendin e 22-të në Evropë (vitin e kaluar ishte e 11-ta). Në pjesën tjetër të Evropës, disponimi ra në 15 vende. Por në 17 vende të tjera punonjësit tani duken më të kënaqur dhe më të sigurt se vitin e kaluar, shkruan Gallup.

Duke parë përtej kufijve të Zvicrës, është e qartë se fqinjët e saj nuk po shkojnë shumë më mirë. Ndër vendet fqinje, shifrat për Gjermaninë dhe Austrinë janë praktikisht identike me ato të Zvicrës.

Finlanda (81%), Islanda dhe Danimarka (të dyja 77%), Suedia dhe Holanda (të dyja 69%) dominojnë në renditjen e vendeve me punonjësit më të kënaqur, si në sondazhin e kryer vitin e kaluar.

“Rënia e kënaqësisë në Zvicër mund t’i atribuohet faktorëve të ndryshëm,” citoi në një deklaratë Marco Nink, një ekzekutiv i Gallup. “Të dhënat nga qeveria federale tregojnë një rritje të qartë të kostos së jetesës, një rënie të besimit tek institucionet si dhe shqetësim për zhvillimin ekonomik. Këto elemente kanë një ndikim në gjendjen shpirtërore.”

Përveç elementeve të sapopërmendura, ka një pakënaqësi në rritje ndaj politikës dhe ekonomisë zvicerane. “Nga ana tjetër, standardi i jetesës në Zvicër mbetet i lartë dhe ndjenjat e zemërimit, vetmisë dhe trishtimit duken mjaft të ndrydhura,” shtoi Nink.

Një prirje më tej në rënie nga anketa e mëparshme është lidhja emocionale me punëdhënësin. Vetëm 8% (9% një vit më parë) e punonjësve ndiheshin të lidhur me eprorin e tyre të drejtpërdrejtë. Ky vlerësim i ulët për shefat e vendos Zvicrën në vendin e fundit në Evropë. Situata është e ngjashme edhe në krahasim të drejtpërdrejtë me vendet fqinje.

Shumica e punonjësve në Konfederatë (83%) janë vetëm pak të përkushtuar dhe nuk bëjnë më shumë se minimumi. Për më tepër, “9% e të anketuarve madje kanë dhënë dorëheqjen brenda vetes”.

Kjo “dorëheqje e brendshme” ka ndikim jo vetëm në performancën dhe konkurrencën e kompanive individuale, por edhe në ekonominë në tërësi. “Në fakt, pak ose aspak angazhim emocional gjeneron kosto në Zvicër për sa i përket humbjeve të produktivitetit prej rreth 89.9 miliardë CHF në vit,” vlerëson Gallup. “Kjo korrespondon me rreth 12% të performancës ekonomike”.

Në të njëjtën kohë, gatishmëria e zviceranëve për të kërkuar një punë tjetër mbetet mjaft e ulët: vetëm 22% (+1 pikë përqindje) e punonjësve zviceranë janë në kërkim të një pune të re. Por për sa i përket nivelit të presionit në vendin e punës, Zvicra është e pozicionuar mirë: 30% e punonjësve thonë se janë të stresuar, një përqindje më e ulët se në Evropë në tërësi (38%), thotë studimi.

Një numër në rritje i pasaportave të falsifikuara janë në qarkullim në Zvicër, që do të thotë se mbajtësit mund të kenë marrë leje qëndrimi zvicerane bazuar në këto dokumente të falsifikuara.

Një hetim i kryer nga transmetuesi publik SRF, tregon se “mijëra” të huaj jetojnë në Zvicër ilegalisht, me pasaporta evropiane të falsifikuara.

Rrjetet kriminale, disa të identifikuara si me bazë në Turqi, falsifikojnë dhe shesin pasaporta të BE-së, të cilat, sipas kushteve të marrëveshjes së imigracionit që Zvicra ka me Bashkimin Evropian, u lejojnë mbajtësve të tyre të jetojnë dhe të punojnë në Zvicër, përcjell albinfo.ch.

Numri i saktë i këtyre rasteve është vështirë të përcaktohet, por sipas Policisë Federale (Fedpol) 3735 dokumente të falsifikuara janë gjetur dhe konfiskuar në Zvicër 2024.

Kjo është një rritje prej 8 për qind krahasuar me vitin 2023.

Shumë të tjera në qarkullim

Por ky numër ka të ngjarë të jetë vetëm maja e ajsbergut, sepse shumica e këtyre dokumenteve nuk zbulohen.

Një arsye është se meqenëse Zvicra është pjesë e zonës Shengen, kontrollet e pasaportave në kufijtë zviceranë janë sporadike dhe të rastësishme, duke lejuar të huajt që mbajnë dokumente të falsifikuara të futen në vend pa u vënë re.

Megjithatë, “supozojmë se 10 për qind e lejeve të qëndrimit [zvicerane] janë marrë me mashtrim”, tha për SRF Alexander Ott, një zëdhënës i autoritetit të imigracionit të Bernës.

Ai ka dalë në këtë përfundim bazuar në numrin e arrestimeve nga policia dhe numrin e falsifikimit të sekuestruar.

Ky vlerësim është real, sipas Simon Baechler, kreut të Departamentit të Hetimit Kriminal të Neuchâtel, ekipi i të cilit po heton gjithashtu rrjetet e falsifikuesve.

“Sa më shumë kërkojmë, aq më shumë [pasaporta false] gjejmë,” tha ai.

Çfarë po bëjnë autoritetet për të frenuar fluksin e mbajtësve të pasaportave false në Zvicër?

Për shkak se teknikat e falsifikimit po përmirësohen, duke e bërë më të vështirë zbulimin e pasaportave ose kartave të identitetit të falsifikuara me sy të lirë, fokusi është në trajnimin e rojeve kufitare si dhe punonjësve të bashkisë – personat që kanë më shumë gjasa të vijnë në kontakt me këto falsifikime – se si t’i dallojnë ato.

Ata “duhet të mësojnë ende” për veçoritë e sigurisë në pasaportat reale, të cilat mungojnë nga falsifikimet, vuri në dukje Ott.

Ky është veçanërisht rasti në komunitetet e vogla, të cilat nuk kanë infrastrukturë të qyteteve më të mëdha që të lejojnë të dallohen falsifikimet.

“Pa teknologji të përshtatshme dhe/ose personel të kualifikuar, ata luftojnë për të zbuluar falsifikimet, duke lejuar individët e papërshtatshëm të kenë akses në pasaporta,” vuri në dukje ai.

Kjo është edhe më e rëndësishme sepse “falsifikimet po bëhen gjithnjë e më të mira”, tha Marcel Schafroth, një ekspert dokumentesh në Zyrën Federale për Doganat dhe Sigurinë Kufitare.

“Falsifikuesit janë bërë veçanërisht të aftë në këto dokumente,” shtoi ai.

Pas arritjes së një pike të ulët në fund të vitit 2024, tregu zviceran i punës tregoi shenjat e para të një rikuperimi të lehtë në tremujorin e parë.

Mundësitë për fillestarët e karrierës janë veçanërisht të favorshme, tregon një studim nga Adecco.

Në tremujorin e parë, 2% më shumë shpallje pune u ngarkuan në bordet zvicerane të punës sesa në tremujorin e mëparshëm, sipas Indeksit të Tregut Zviceran të Punës, të publikuar të enjten nga Adecco Group dhe Universiteti i Cyrihut. Megjithatë, 9% më pak vende pune u shpallën në krahasim me tremujorin e parë të 2024, përcjell albinfo.ch.

Ndërsa numri i përgjithshëm i vendeve të lira të punës ka ardhur në rënie që nga mesi i vitit 2023, përqindja e posteve të hapura që nuk kërkojnë përvojë profesionale ose trajnime të mëtejshme po rritet.

Sipas studimit, profesionistët e rinj janë gjithnjë e më të kërkuar, veçanërisht që nga pandemia e koronavirusit në vitin 2020. Ndërsa këto pozicione përbënin 21% të të gjitha vendeve të lira në 2019, kjo shifër u rrit në 28.8% në tremujorin e parë të 2025.

Ka një rritje të rekrutimit, veçanërisht për profesionet e kujdesit shëndetësor, si mjekët dhe infermierët, si dhe në shkencat e natyrës, për shembull inxhinierë dhe bioshkencëtarë (+7,9 pikë përqindje).

Gjithashtu, janë shpallur më shumë vende pune për personel zyre dhe administrativ (+3,9 pikë përqindje). Në vitin 2024/25, vetëm sektori i shërbimeve dhe i shitjeve përbënte pjesën më të madhe të pozicioneve të nivelit fillestar (40.9%).

Mungesa e fuqisë punëtore të kualifikuar
Studimi e sheh arsyen e rritjes së kërkesës në mungesën e punëtorëve të kualifikuar pas pandemisë së koronavirusit dhe ndryshimeve demografike. Në këtë kontekst, veçanërisht kompanitë e mesme dhe të mëdha po rekrutojnë gjithnjë e më shumë profesionistë të rinj.

Ato janë të përgatitura të pranojnë produktivitet më të ulët fillestar në mënyrë që të plotësojnë pozicionet e lira, vazhdon studimi.

Në të njëjtën kohë, kërkesat janë rritur. Është shtuar përqindja e vendeve të punës me kualifikime të larta arsimore. Sipas të dhënave, më shumë kompani kërkojnë një kualifikim në nivelin e mesëm II, p.sh. shkollë praktike ose të mesme, ose një arsim terciar (universitet ose universitet i shkencave të aplikuara).

Në përgjithësi, situata në tregun e punës mbetet e tensionuar për shkak të situatës globale ekonomike dhe të sigurisë. Megjithatë, parashikimet supozojnë rritje të moderuar të PBB-së dhe vendeve të punës.