Zvicra do të vendosë në fund të nëntorit për tre tema kryesore në një referendum popullor, njoftoi Këshilli Federal të martën. Qytetarët do të vendosin nëse do të futet një shërbim qytetar për të gjithë, nëse do të vendoset taksë mbi trashëgiminë për të financuar luftën kundër ndryshimeve klimatike dhe nëse do të pranohen më shumë kontribute indirekte për mbështetjen e botuesve të mediave.

Iniciativa “Për një Zvicër të angazhuar” (shërbimi qytetar) që Parlamenti dhe Këshilli Federal rekomandojnë të refuzohet, kërkon që të gjithë të rinjtë zviceranë, burra dhe gra, të angazhohen në shërbim për komunitetin dhe mjedisin. Ky angazhim mund të bëhet në ushtri, shërbim civil, mbrojtje civile ose ndonjë shërbim tjetër vullnetar. Parashikohet gjithashtu kompensim financiar, transmeton albinfo.ch.

Iniciativa popullore e Rinisë Socialiste “Për një politikë sociale klimatike, financuar drejtësisht përmes taksave” (Iniciativa për të Ardhmen) kërkon, ndër të tjera, një taksë 50 për qind mbi trashëgimitë dhe dhuratat për shuma mbi 50 milionë franga. Kjo taksë do të përdoret për financimin e masave klimatike.

Ligji nuk pati shanse në parlament, pasi ka frikë të gjerë se taksa e lartë do të vështirësojë ose pamundësojë trashëgiminë në bizneset familjare. Kundërshtarët paralajmëruan gjithashtu për humbje të të ardhurave nga taksat mbi të ardhurat dhe pasurinë, pasi taksa e re mund të largojë më të pasurit.

Referendum për ndihmën e medias

Nëse mblidhen 50 mijë nënshkrimet e nevojshme për referendumin deri më 10 korrik, votuesit do të kenë mundësi të votojnë më 30 nëntor mbi mbështetjen indirekte për median, e cila është rritur nga Parlamenti. Një komitet jopartiak i drejtuar nga “Team Liberté” ka nisur një referendum kundër këtij ndryshimi të propozuar në Ligjin për Shërbimet Postare në fund të prillit.

Afro një në pesë banorë zviceran është mbi 65 vjeç, një shifër që vazhdon të rritet. Në disa rajone, përqindja e të moshuarve është shumë më e lartë, me pasoja për politikat publike në të ardhmen.

Me pamjen e saj përballë liqenit të Neuchâtelit, Mauborget (VD) ka gjithë magjinë e një komune në mes të lartësive. Pavarësisht aseteve të saj, fshati ka vështirësi në rinovimin e popullsisë. Sot, është komuna frankofone me përqindjen më të lartë të të moshuarve: afro një në tre banorë është mbi 65 vjeç, dy herë më shumë se mesatarja kantonale prej 16 për qind.

Zgjedhjet dhe e ardhmja e Mauborget-it formohen padyshim nga kjo realitet. Një popullsi më e vjetër kërkon zhvillime të veçanta urbane dhe sociale. Sipas një studimi të Konfederatës Zvicerane, kjo gjeneron kosto shtesë për shtetin dhe kontribuon në borxhin komunal, transmeton albinfo.ch.

Shkolla e kërcënuar

Corbeyrier, në skajin lindor të liqenit të Gjenevës, po përjeton një situatë të ngjashme me Mauborget-in. Atje, hoteli është kthyer tashmë në një shtëpi pleqsh, e cila është plot. Megjithatë, shkolla kërcënohet nga mbyllja për shkak të mungesës së nxënësve. “Do të dëshironim shumë familje të reja me fëmijë, kjo është e sigurt, por nuk ka shumë hapësirë,” shpjegon Monique Tschumi, kryetare e fshatit.

Dallime ekstreme në Valais dhe Jura

Këto sfida përballohen edhe në disa fshatra në Valais. Saint-Martin (VS) ka mbi 30 për qind të banorëve që janë në moshë pensioni.

Ashtu si në Corbeyrier, edhe shkolla e Saint-Martin ishte në rrezik. Autoritetet morën iniciativën. Ata hapën një çerdhe dhe një program pas-shkollor. Komuna financon sigurimin shëndetësor për fëmijët deri në moshën 18 vjeç dhe shitet toka komunale.

Të gjitha këto përpjekje tregojnë se plakja shihet si një sfidë. Për këshilltarin komunal Gaëtan Rossier, situata është e qartë: “Të moshuarit janë të shkëlqyer, por për një komunë është e rëndësishme të tërheqë familje, që nuk janë domosdoshmërisht nga këtu, për të jetuar në male.” Saint-Martin duket se po e ndryshon gradualisht këtë trend natyror.

Në rajonin e Jurës, disa komuna si Bonfol dhe Fahy kanë gjithashtu një popullsi të moshuar mbi 30 për qind. Problemi i plakjes së popullsisë duket më i përhapur në këtë kanton, i cili ka nivelin e tretë më të lartë të pensionistëve në Zvicër, pas Ticinos dhe Basel-Landschaft. Mbi një në pesë persona kanë kaluar moshën simbolike të 65 vjetëve.

Neuchâtel dhe Gjeneva më të homogjenizuara

Në Neuchâtel, shpërndarja territoriale e të moshuarve është shumë më pak e diferencuar. Në skajet e kantonit, Val-de-Travers ka 23 për qind të banorëve mbi 65 vjeç, krahasuar me 16 për qind në Val-de-Ruz.

E njëjta gjë vlen për Gjenevën, ku raporti varion nga 12 për qind (Chancy) në 25 për qind (Presinge). Ky kanton është gjithashtu më i riu në gjithë Zvicrën sipas këtij treguesi, me 15.6 për qind pensionistë.

Diku tjetër në Zvicër

Ndërsa disa komuna do të duhet të përballen me sfidën e plakjes së popullsisë, Zvicra frankofone nuk është rajoni më i prekur nga ky fenomen. Të dhënat sipas distrikteve tregojnë se qendra dhe lindja e vendit duhet të përgatiten për një ndryshim të madh demografik.

I gjithë rajoni i Ticinos, pjesa më e madhe e Graubünden dhe pjesa e Zvicrës qendrore kanë gati një pensionist për çdo katër banorë. Ky raport është shumë më i lartë se ai i regjistruar në shtratin zviceran dhe në qytete si Cyrihu, Lozana apo Gjeneva.

Vetëm pak javë na ndajnë nga fillimi i një prej ngjarjeve më të rëndësishme në historinë e sportit zviceran: Kampionati Evropian i Futbollit për Femra. Për herë të parë, Zvicra do të jetë mikpritëse e një turneu të madh ndërkombëtar për femrat, 53 vjet pas ndeshjes së parë zyrtare të kombëtares (2-2 kundër Francës, më 1972), shkruan 20minuten, transmeton albinfo.ch.

Ky kampionat nuk është vetëm një garë, por një pikë kthese për futbollin e grave në vend. Brenda dy viteve të fundit, numri i lojtareve të regjistruara është rritur nga 31,400 në mbi 41,000, dhe Shoqata Zvicerane e Futbollit (SFV) synon që deri më 2027 ky numër të dyfishohet në 80,000. Kampionati i sivjetëm shihet si katalizator kyç për këtë bum.

Ish-lojtarja e ekipit kombëtar dhe kampione dy herë e Zvicrës, Prisca Steinegger, thekson progresin teknik dhe taktik të futbollit të femrave. “Stërvitjet kanë ndryshuar rrënjësisht. Vajzat sot kanë trajnerë më të përgatitur dhe struktura më profesionale që në moshë të hershme”, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, Steinegger paralajmëron për kufijtë e kapacitetit. “Na duhen më shumë fusha, më shumë dhoma zhveshjeje, më shumë trajnere dhe gjyqtare. Nëse pas kampionatit do të rritet interesimi, duhet të jemi gati.”

Për të adresuar këtë, SFV ka lançuar projektin e trashëgimisë “Here to Stay”, që synon jo vetëm të rrisë numrin e lojtareve, por edhe të përforcojë pjesëmarrjen e grave si trajnere, gjyqtare dhe lidere në strukturat sportive. Qasja është e qartë: ndërtimi i një baze të qëndrueshme për të ardhmen e futbollit të grave në të gjitha nivelet.

Koordinatori sportiv i ekipit kombëtar, Johan Djourou, e sheh Kampionatin si një mundësi unike për të krijuar emocion dhe për të rritur profesionizmin. “Stadiumet e mbushura dhe atmosfera pozitive do t’i japin futbollit të grave shtysën që i duhet. Ka një brez të ri që tani mund ta shohë sportin si një rrugë të vërtetë drejt profesionalizmit.”

Edhe pse sukseset në fushë do të jenë të mirëpritura, ekspertët bien dakord se ndikimi afatgjatë i kampionatit – në rritjen e pjesëmarrjes, përmirësimin e infrastrukturës dhe zhvillimin e një kulture të barazisë – do të jetë fitimi më i madh për Zvicrën, transmeton albinfo.ch.

Zvicra është në prag të një momenti historik me organizimin e Kampionatit Evropian të Futbollit për Femra, por entuziazmi i madh që po shoqëron këtë ngjarje po përplaset me realitete sfiduese si mungesa e infrastrukturës dhe shkurtimi i buxhetit për sportin e të rinjve, shkruan 20minuten, transmeton albinfo.ch.

Ish-ministrja e Sportit, Viola Amherd, e pati quajtur këtë turne “një mundësi të shkëlqyer për Zvicrën”, ndërsa Shoqata Zvicerane e Futbollit (SFV) parashikon që deri në vitin 2027 numri i lojtareve femra të dyfishohet në 80 mijë. Por për të realizuar këtë objektiv ambicioz, nevojiten kushte që aktualisht mungojnë.

Klubet anembanë vendit po ankohen për mungesën e fushave dhe kapaciteteve stërvitore. Si të mos mjaftonte kjo, qeveria federale planifikon të ulë me 20% subvencionet për programin “Rinia dhe Sporti” duke filluar nga viti 2026, një veprim që shumë e shohin si në kundërshtim me valën e entuziazmit që po përjeton futbolli i grave.

Flavia Wasserfallen, anëtare e Këshillit të Shteteve nga Partia Socialdemokrate, shpreh mbështetje për bum-in, por edhe shqetësim. “Na duhen trajnere, gjyqtare dhe strukturë. Shkurtimet në ‘Rinia dhe Sporti’ janë të papërshtatshme në këtë klimë.”

Nga ana tjetër, deputeti i SVP-së Roland Rino Büchel është më skeptik. Ai nuk beson në një bum të madh dhe kritikon faktin që miliona franga publike po investohen për një ngjarje që organizohet nga një korporatë si UEFA. “Nëse kjo është arsyeja pse duhet të bëj tifo, përgjigjja është jo”, deklaron ai, transmeton albinfo.ch.

Në kontrast, Këshilltari Kombëtar i Qendrës, Reto Nause, beson se “bumi tashmë ka nisur” dhe e sheh turneun si një katalizator për zhvillimin afatgjatë të sportit të grave. Ai mbështet projektin e trashëgimisë së SFV-së, që synon të krijojë struktura të qëndrueshme për trajnime, gjykim dhe infrastrukturë.

Edhe Johanna Gapany nga FDP pajtohet se futbolli i grave është spektakolar dhe ka potencial të madh, por thekson se duhet të përmirësohen kushtet për performancë dhe të zgjerohet infrastruktura në gjithë vendin, përfshirë zonat rurale, transmeton albinfo.ch.

Pavarësisht përparimeve të rëndësishme teknike dhe masave parandaluese, rreth 10% e popullsisë së Zvicrës mbeten të ekspozuar ndaj zhurmës së dëmshme ose bezdisëse të trafikut, sipas monitorimit kombëtar të zhurmës për vitin 2021, të publikuar nga Zyra Federale për Mjedisin (FOEN), shkruan RTS, transmeton albinfo.ch.

Nga të dhënat e përpunuara del se zhurma rrugore mbetet burimi kryesor i ndotjes akustike në vend, duke ndikuar tek rreth 740.000 persona, një shifër ndjeshëm më e ulët krahasuar me 1.3 milion në vitin 2015, që përbën një rënie prej 43%. FOEN thekson se ky përmirësim i dukshëm i atribuohet jo vetëm përmirësimeve në metodat e modelimit të emetimeve, por edhe masave konkrete si vendosja e sipërfaqeve që thithin zhurmën dhe ulja e kufijve të shpejtësisë në zonat e banuara.

Edhe zhurma e hekurudhave ka njohur rënie domethënëse, me 63% më pak persona të ekspozuar, falë në veçanti ndalimit të vagonëve të vjetër me këpucë prej hekuri të grirë, të cilët gjeneronin zhurmë të lartë gjatë lëvizjes në binarë.

Për zhurmën e avionëve, FOEN përdori të dhënat e vitit 2019 në vend të 2021 për shkak të uljes së ndjeshme të fluturimeve gjatë pandemisë Covid-19. Midis viteve 2015 dhe 2019 u shënua një ulje modeste prej 5% të numrit të personave të ekspozuar ndaj zhurmës nga aviacioni, transmeton albinfo.ch.

Sipas përllogaritjeve të fundit:

740.000 persona janë të ekspozuar ndaj zhurmës së trafikut rrugor,

80.000 persona ndaj zhurmës së trafikut ajror,

dhe 33.000 persona ndaj zhurmës së hekurudhave.

Zhurma rrugore mbetet shqetësimi kryesor si gjatë ditës, ashtu edhe natën, ndërsa zhurma e avionëve dhe e trenave prek më shumë gjatë orëve të natës, kur ndikimi i saj në gjumin dhe shëndetin mendor është më i lartë.

Monitorimi i zhurmës kryhet çdo pesë vjet dhe përbën një bazë të rëndësishme për politikat mjedisore dhe urbane të Zvicrës, duke ndihmuar në identifikimin e zonave problematike dhe hartimin e masave për mbrojtjen e shëndetit publik, transmeton albinfo.ch.

Konsumatorët në Zvicër mund të presin një lehtësim të lehtë në faturat e energjisë elektrike vitin e ardhshëm. Sipas një ankete të realizuar nga Shoqata e Kompanive Zvicerane të Energjisë Elektrike (AES), çmimet e energjisë elektrike për vitin 2026 pritet të bien mesatarisht me 3 deri në 4 për qind, krahasuar me vitin actual, shkruan Swissinfo.ch, transmeton albinfo.ch.

Nga 318 kompani të energjisë së pyetura nga AES, 68 morën pjesë në anketë, ndërsa vetëm 25 prej tyre raportuan tarifat e sakta për vitin 2026. Pjesa tjetër dha parashikime cilësore, me shumicën që pritet të ofrojnë gjithashtu çmime më të ulëta.

Shkaku kryesor i këtij trendi rënës është rënia e çmimeve në tregun ndërkombëtar të energjisë elektrike, sipas AES. Kjo ndodh pas disa vitesh me çmime të larta të shkaktuara nga kriza energjetike në Evropë, që u përshkallëzua pas fillimit të luftës në Ukrainë, transmeton albinfo.ch.

Pavarësisht lajmeve pozitive, ekspertët paralajmërojnë se çmimet nuk do të kthehen në nivelet para krizës. Drejtori i Komisionit Federal të Energjisë Elektrike (Elcom), Urs Meister, deklaroi më herët se megjithëse trendi është në rënie, çmimet do të mbeten të qëndrueshme në një nivel më të lartë se periudha para vitit 2021.

Çmimet përfundimtare për energjinë elektrike në vitin 2026 do të bëhen publike në fillim të shtatorit, kur Elcom do të publikojë të dhënat zyrtare për të gjithë sektorin, transmeton albinfo.ch.

Lëvizja e lirë e personave me Bashkimin Evropian po rezulton e suksesshme për tregun e punës në Zvicër, pa krijuar barrë shtesë për sistemet e sigurimeve shoqërore. Ky është përfundimi i raportit të 21-të vjetor mbi ndikimin e lëvizjes së lirë të personave, i publikuar nga Sekretariati Shtetëror për Çështjet Ekonomike (SECO) dhe partnerët socialë, shkruan SRF, transmeton albinfo.ch.

Sipas raportit, qytetarët e BE-së vijnë në Zvicër kryesisht për të punuar dhe jo për të përfituar nga sistemi social. Imigracioni ndihmon në plotësimin e mungesës së fuqisë punëtore, sidomos në sektorët e mikpritjes, ndërtimit dhe prodhimit, ku burimet vendase nuk janë më të mjaftueshme.

Në vitin 2024, imigracioni neto nga Evropa arriti në 53.700 persona, rreth 10 mijë më pak se një vit më parë. Megjithatë, tregu i punës ruajti shkallë të ulët papunësie dhe një nivel të lartë punësimi për popullsinë vendase. “Imigracioni nuk e zëvendëson fuqinë punëtore vendase, ai e plotëson atë”, deklaroi Jérôme Cosandey nga SECO.

Përfaqësues të biznesit dhe sindikatave i qëndruan të njëjtës linjë. Roland Müller, drejtor i Shoqatës së Punëdhënësve Zviceranë, theksoi se “punëtorët e huaj sjellin pikërisht atë që nevojitet”, ndërsa paralajmëroi se përballja me daljen masive nga tregu i punës për shkak të plakjes kërkon gjithashtu rritje të moshës së daljes në pension, transmeton albinfo.ch.

Nga ana tjetër, Daniel Lampart nga Federata e Sindikatave Zvicerane (SGB) kritikoi debatet aktuale mbi lëvizjen e lirë si “alarmiste dhe të pambështetura në fakte”. Ai vuri në dukje se sistemet e kuotave në të kaluarën kanë krijuar probleme të mëdha si kushte të këqija pune dhe integrim të dobët, ndërsa mbrojtja e pagave përmes kontrollit të zbatimit është rruga më efikase.

Raporti i SECO-s i bën jehonë një fakti të rëndësishëm: tregu zviceran i punës ka nevojë për imigrim të kontrolluar dhe të orientuar drejt punës, sidomos në kushtet e plakjes së popullsisë dhe mungesës së fuqisë punëtore. Zgjidhja, sipas ekspertëve, nuk është mbyllja, por rregullimi dhe ruajtja e marrëveshjeve me BE-në, që garantojnë lëvizje të sigurt dhe të dobishme për të dyja palët, transmeton albinfo.ch.

Presidentja e Konfederatës Zvicerane, Karin Keller-Sutter, zhvilloi një takim zyrtar me Presidentin francez Emmanuel Macron të martën në Pallatin Élysée, me theks në bashkëpunimin evropian, sfidat gjeopolitike dhe politikën doganore të Shteteve të Bashkuara. Blerja e avionëve luftarakë F-35 nuk ishte pjesë e axhendës, shkruan RTS, transmeton albinfo.ch.

Takimi dypalësh u mbajt në një moment kyç për Evropën, ku u diskutuan lufta në Ukrainë, situata në Lindjen e Mesme dhe Irani, si dhe nevoja për qëndrueshmëri dhe konkurrueshmëri në kontinent. Presidentja zvicerane rikonfirmoi gatishmërinë e Zvicrës për të ndërmjetësuar në negociata paqësore, duke përmendur Gjenevën si vend potencial për bisedime mes Ukrainës dhe Rusisë. Macron e përshëndeti këtë ofertë, duke shprehur mbështetjen e tij për përpjekjet diplomatike të Zvicrës.

Në qendër të bisedimeve ishte gjithashtu çështja e tarifave doganore amerikane, ku Keller-Sutter informoi homologun francez për synimin e Zvicrës për të eliminuar përhershëm tarifat shtesë reciproke dhe për të arritur një marrëveshje me SHBA-të, transmeton albinfo.ch.

Ndërkohë që BE-ja negocion si një bllok përmes Komisionit Evropian, Macron u zotua se do të ndihmonte për të shmangur penalizimin e Zvicrës nga ndonjë reagim i mundshëm tregtar i BE-së. Të njëjtat garanci, sipas Keller-Sutter, i janë dhënë më parë nga Ursula von der Leyen dhe Antonio Costa, krerët e institucioneve kryesore evropiane.

Ndërsa Franca kishte shprehur më herët pakënaqësi për mospërzgjedhjen e avionëve Rafale, Keller-Sutter theksoi se çështja e avionëve luftarakë nuk u diskutua gjatë takimit. “Franca e di që vendimi është marrë,” tha ajo, duke iu referuar vendimit të Këshillit Federal në vitin 2021 për të blerë 36 avionë F-35A amerikanë për rreth gjashtë miliardë franga.

Sidoqoftë, tensionet rreth këtij transaksioni vazhdojnë. Javën e kaluar u bë e ditur se Zvicra dhe SHBA-të ende nuk kanë rënë dakord për çmimin përfundimtar të blerjes. Sipas raporteve, SHBA kërkon një pagesë shtesë deri në 1.3 miliardë dollarë, duke përmendur një “keqkuptim” të mëparshëm, ndërsa pala zvicerane qëndron në çmimin fiks të negociuar më parë, transmeton albinfo.ch.

Transporti publik në Zvicër ka shënuar një rritje të ndjeshme të viktimave gjatë vitit 2024, ndërkohë që performanca në transportin hekurudhor të mallrave ka pësuar rënie, duke arritur nivelin më të ulët që nga viti 2009. Të dhënat janë publikuar nga Zyra Federale e Statistikave (FSO), duke nxjerrë në pah disa zhvillime shqetësuese në fushën e sigurisë dhe logjistikës, shkruan 20minuten, transmeton albinfo.ch.

Sipas statistikave, në vitin 2024 humbën jetën 39 persona në aksidente të lidhura me transportin publik, më shumë se dyfishi i viktimave në vitin 2023, kur numri ishte 15. Ky është numri më i lartë i regjistruar që nga viti 2020. Shifrat përfshijnë 34 persona të tretë, tre punonjës të kompanive të transportit dhe dy pasagjerë, ndërkohë që vetëvrasjet nuk janë përfshirë në këto të dhëna.

Gjysma e viktimave humbën jetën në aksidente që përfshinin tramvaje, autobusë postarë dhe autobusë qytetës e rajonalë, ndërsa 19 të tjerë humbën jetën në incidente me trenat hekurudhorë. Në kontrast, hekurudhat speciale si ato malore, teleferikët dhe linjat e dhëmbëzuara nuk regjistruan asnjë viktimë në vitin 2024.

Ndërkohë, transporti hekurudhor i mallrave pësoi një rënie të lehtë në performancë, duke arritur nivelin më të ulët në më shumë se një dekadë. Pavarësisht kësaj, me mbi 700 milionë ton, metalet dhe produktet metalike mbetën grupi kryesor i mallrave të transportuar në Zvicër gjatë vitit të kaluar. Ushqimet renditen në vendin e dytë, të ndjekura nga produktet e vajrave minerale si vajguri dhe vaji për ngrohje, transmeton albinfo.ch.