Zvicra deri më tani është kursyer nga kërcënimet tarifore nga presidenti i ri i SHBA-së, Donald Trump. Megjithatë, kompanitë zvicerane po marrin masa paraprake. Ndërsa disa kanë frikë nga kostot shtesë, të tjerë shpresojnë për biznes shtesë.

Organizata ombrellë e industrisë së makinerive, Swissmem, dha alarmin në fund të shkurtit: “Javë pasigurie shpesh kalojnë midis shpalljes së tarifave dhe hyrjes së tyre në fuqi, gjë që është demoralizuese”, tha presidenti i Swissmem, Martin Hirzel.

Shumë drejtues kompanish e konfirmuan këtë në konferencat e tyre vjetore me mediat, të mbajtura javët e fundit. Ata i ndjekin me shqetësim titujt që ndryshojnë vazhdimisht për tarifat e reja të vendosura ose të kërcënuara, transmeton albinfo.ch.

“Nuk ka pothuajse asnjë siguri planifikimi,” tha Jahangir Doongaji, kreu i prodhuesit të pajisjeve të ndërtimit Hilti. Mbetet për t’u parë se çfarë ndikimi do të kenë këto tarifa në ekonominë globale dhe, rrjedhimisht, në investimet në industrinë e ndërtimit, shkruan swissinfo.

Ndërkohë, pasiguritë gjeopolitike tashmë po bëhen të ndjeshme edhe në sektorë të tjerë. Dentistët aktualisht po shtyjnë investimet, sipas prodhuesit të furnizimeve dentare Coltene.

Në fakt, kompanitë që nuk kanë objekte prodhimi në SHBA dhe për këtë arsye janë më të ekspozuara ndaj tarifave, janë veçanërisht të shqetësuara. Kompania teknologjike Ascom, për shembull, ka marrë tashmë një sërë masash, siç konfirmuan drejtuesit e saj. Nivelet e stoqeve janë rritur në mënyrë që të përgatiten për ndërprerje.

Prodhuesi i barnave gjenerike, Sandoz, gjithashtu ka frikë nga efektet negative. Ndryshe nga dy gjigantët farmaceutikë me bazë në Bazel, Roche dhe Novartis, ai nuk ka asnjë objekt prodhimi në SHBA. Tarifat ndëshkuese të vendosura tashmë për importet nga Kina ose Kanadaja vlerësohet të sjellin kosto shtesë prej 25 deri në 35 milionë dollarë në vitin 2025, tha drejtori ekzekutiv i kompanisë, Richard Saynor.

Fabrika në SHBA? Shumë e kushtueshme!

Ashtu si shumë kompani të tjera, Sandoz planifikon të kalojë kostot shtesë te konsumatorët amerikanë. Në fund, kjo do të ndikojë kryesisht te pacientët, tha Saynor. Ndërkohë, zhvendosja e prodhimit në SHBA, siç do të dëshironte Trump, është jashtë diskutimit për kreun e Sandoz: “Tarifat, në fakt, nuk na inkurajojnë të investojmë më shumë në SHBA”.

E njëjta gjë vlen edhe për drejtues të tjerë kompanish. Ata përmendin koston relativisht të lartë të punës në Shtetet e Bashkuara. “Prandaj, ne do ta ndërtonim fabrikën tonë sërish në Meksikë dhe jo në SHBA,” tha kreu i grupit të paketimit SIG.

Çokollatë për Kanadanë nga Evropa

Objektet e prodhimit në SHBA gjithashtu bartin rreziqe. Mund të përfshihesh indirekt në një luftë tregtare të SHBA-së. Lindt & Sprüngli e di mirë këtë. Prodhuesi i çokollatës ka rregulluar logjistikën për shkak të tarifave që janë vendosur midis Kanadasë dhe SHBA-së. Për shkak se Kanadaja ka vendosur kundërtarifa prej 25% për produktet amerikane që nga 13 marsi, kompania synon të dërgojë mallrat e saj nga Evropa në Kanada në të ardhmen – dhe jo më nga fabrikat e saj në SHBA. Kjo është më e lirë, pavarësisht kostove të transportit detar.

Është për t’u habitur që shumë CEO janë të përmbajtur në deklaratat e tyre. Ata duket se nuk duan të përfshihen publikisht në çështjen e tarifave. Disa janë gjithashtu të painteresuar, të paktën nga jashtë. Ata i konsiderojnë tarifat e mundshme si të menaxhueshme për kompaninë e tyre.

Kjo vlen veçanërisht për ato kompani që kanë objekte prodhimi në SHBA. “Ne prodhojmë sa më shumë që të jetë e mundur në vendin ku operojmë. Kjo na bën më pak të ndjeshëm ndaj ndryshimeve politike,” tha CEO i kompanisë zvicerano-suedeze ABB, Morten Wierod. Megjithatë, ai gjithashtu shprehu synimin për ta zgjeruar më tej prodhimin në SHBA.

A ka mundësi të arta?

Shqetësimi kryesor i shumë drejtuesve është se tarifat mund të ndikojnë negativisht në ekonominë globale. Kërkesa mund të bie për shkak të çmimeve më të larta. “Ne do të prekem nëse një luftë tregtare ngadalëson prodhimin global të makinave apo nëse njerëzit blejnë më pak telefona inteligjentë,” tha Aldo Kamper, CEO i prodhuesit të gjysmëpërçuesve AMS Osram.

“Tarifat, në përgjithësi, nuk janë një gjë e mirë,” tha Conrad Keijzer, CEO i grupit të kimikateve Clariant. Ai nuk kishte asnjë dyshim se tarifat shtesë nga SHBA do të kishin një ndikim negativ në rritjen ekonomike dhe të biznesit. Ato gjithashtu mund të rrisin sërish koston e energjisë dhe të lëndëve të para.

Politika ekonomike e presidentit amerikan ka një efekt destabilizues në përgjithësi, paralajmëroi CEO e kompanisë kimike Ems, Magdalena Martullo-Blocher. Megjithatë, ajo shtoi: “Çdo tërmet zbulon një damar ari. Thjesht duhet ta gjesh atë.” Zgjidhja e saj: një marrëveshje e tregtisë së lirë me Shtetet e Bashkuara.

Disa i shohin mundësitë e arta përballë. Një shembull është drejtuesi i grupit të logjistikës Kühne+Nagel. CEO Stefan Paul supozon se do të ketë ndryshime në strukturën globale. Sipas tij, India mund të përfitojë, pasi administrata amerikane ende nuk ka shprehur synime për tarifa shtesë ndaj këtij vendi.

Në përgjithësi, situata po bëhet më komplekse, thotë ai. Dhe kompleksiteti është i mirë për një kompani logjistike, sepse klientët kanë nevojë për zgjidhje më gjithëpërfshirëse dhe janë të gatshëm të paguajnë më shumë. “Mallrat gjithmonë gjejnë rrugën e tyre,” tha CEO i Kühne+Nagel.

Pavarësisht pasigurisë në rritje, ekspertët ekonomikë besojnë se zhvillimi ekonomik në Zvicër do të jetë pak më i dobët se kohët e fundit. Ndërkohë, rritja e PBB-së pritet të përshpejtohet në vitin 2026.

Ekonomistët e anketuar si pjesë e Parashikimit të Konsensusit të Institutit Ekonomik Zviceran (KOF) presin që Produkti i Brendshëm Bruto (PBB) real dhe i rregulluar të rritet me një mesatare prej 1.4% në vitin 2025 dhe 1.6% në vitin 2026. Parashikimi për rritjen e parregulluar të PBB-së është 1.2% për vitin 2025 dhe 1.8% për vitin 2026, transmeton albinfo.ch.

Kjo do të thotë se perspektivat e rritjes për vitin aktual vlerësohen të jenë pak më të dobëta se kohët e fundit. Në sondazhin e dhjetorit, ekonomistët kishin parashikuar ende rritje prej 1.5% pas rregullimit për ngjarjet sportive dhe rritje të parregulluar prej 1.3%. Vlerat për vitin 2026 janë publikuar për herë të parë në Konsensusin KOF, shkruan swissinfo.

Arsyeja kryesore për zhvillimin pak më të dobët të pritshëm ekonomik në vitin aktual janë pritjet më të ulëta për investimet kapitale. Ekspertët parashikojnë një rritje prej 1.3% në vitin 2025, krahasuar me rritjen prej 1.8% që kishin parashikuar në dhjetor. Trendi në investimet në pajisje, në veçanti, ka gjasa të dobësohet, ndërkohë që shifrat për investimet në ndërtim janë ulur paksa.

Inflacioni pritet të mbetet i ulët

Sa i përket zhvillimit të inflacionit, të anketuarit vazhdojnë të presin vlera të ulëta. Norma e pritshme e inflacionit për vitin aktual ra me 0.1 pikë përqindjeje në 0.5%, ndërsa për vitin 2026 parashikohet një normë inflacioni prej 0.8%.

Pritjet afatgjata të inflacionit sipas Konsensusit KOF mbeten të pandryshuara në +1.0%, me një rritje afatgjatë të PBB-së prej 1.7% (e parregulluar).

Perspektiva për situatën e ardhshme në tregun zviceran të punës është përkeqësuar lehtë. Vlera e konsensusit për shkallën e papunësisë për vitin 2025 është tani 2.8%, krahasuar me 2.7% në sondazhin e dhjetorit. Një normë prej 2.8% pritet gjithashtu për vitin 2026 dhe në terma afatgjatë.

Rreth 14 ekonomistë morën pjesë në Parashikimin e Konsensusit të KOF. Anketa është kryer nga data 27 shkurt deri më 19 mars 2025.

Bilanci i pagesave të Zvicrës tregoi një suficit prej 42 miliardë CHF në vitin 2024, njësoj si një vit më parë, sipas Bankës Kombëtare të Zvicrës (SNB). Megjithatë, gjatë tre muajve të fundit të vitit të kaluar, ky bilanc ka rënë, transmeton albinfo.ch.

Bilanci i tregtisë së mallrave mbeti i qëndrueshëm në 112 miliardë CHF nga një vit në tjetrin. Ky stabilitet ishte rezultat i një rritjeje të bilancit të tregtisë së mallrave në kuptimin e ngushtë, si pasojë e rritjes së eksporteve të produkteve kimike dhe farmaceutike, dhe një rënieje të suficitit të regjistruar në tregtinë tranzit, theksoi SNB në një deklaratë të publikuar të hënën, shkruan swissinfo.ch.

Deficitet e regjistruara në tregtinë e shërbimeve dhe në të ardhurat primare shfaqën një variacion të të njëjtës përmasë, por në drejtim të kundërt: rritja në të parën u kompensua nga rënia në të dytën.

Në tremujorin e katërt të vitit 2024, llogaria korente tregoi një suficit prej 10 miliardë CHF, 4 miliardë më pak se një vit më parë. Kjo rënie erdhi kryesisht si rezultat i rritjes së deficitit të regjistruar në tregtinë e shërbimeve, të ardhurat primare dhe të ardhurat dytësore. Tregtia e mallrave, nga ana tjetër, ka shfaqur një suficit që është rritur gjatë vitit.

Duke filluar nga qershori, të gjithë pronarët e qenve në Cyrih do të duhet të ndjekin një kurs trajnimi të detyrueshëm, njoftoi qeveria lokale të premten, raporton The Local.

Pronarët që mbajnë qen për herë të parë do të jenë të detyruar të përfundojnë një kurs teorik dy-orësh, ndërsa të gjithë pronarët, pa përjashtim, do të duhet të ndjekin një trajnim praktik gjashtë-orësh.

Rregulli i ri vlen për të gjitha racat e qenve, pavarësisht nga madhësia, duke përfshirë edhe racat e vogla si Chihuahua dhe Dachshund, të cilat më parë nuk ishin subjekt i trajnimit të detyrueshëm, përcjell albinfo.ch.

Ministri zviceran i Ekonomisë, Guy Parmelin, ka deklaruar se Zvicra është e gatshme të diskutojë me SHBA-në për të shmangur tarifat e reja të vendosura nga administrata Trump. Javën e kaluar, një delegacion zviceran vizitoi Uashingtonin për të shpjeguar qëndrimin e vendit, pasi Zvicra u fut në listën e vendeve nën shqyrtim për praktika të padrejta tregtare, shkruan swissinfo.

Parmelin theksoi kontributin e madh të Zvicrës në ekonominë amerikane, duke përmendur se vendi është investitori i gjashtë më i madh në SHBA dhe kompanitë zvicerane punësojnë rreth 400,000 njerëz me paga të larta. Ai gjithashtu kujtoi se Zvicra ka hequr tarifat industriale, duke lejuar që 99% e mallrave amerikane të hyjnë pa dogana.

Megjithatë, ai pranoi se nuk dihet ende nëse këto argumente do të mjaftojnë për të shmangur tarifat, të cilat pritet të hyjnë në fuqi më 2 prill. Për momentin, Zvicra do të presë vendimin e SHBA-së, ndërsa bisedimet e nivelit të lartë do të pasojnë më vonë, përcjell albinfo.ch.

Kantoni i Gjenevës nuk do të mund të krijojë një fond të vetëm publik të sigurimeve shëndetësore, pasi deputetët e Parlamentit zviceran refuzuan këtë propozim, shkruan The Local.

Projektligji synonte të lejonte kantonet të krijonin fondet e tyre publike të sigurimit shëndetësor si një alternativë ndaj kompanive private, me qëllim kundërshtimin e rritjes së primeve të sigurimit. Megjithatë, shumica e deputetëve argumentuan se një sistem i tillë do të krijonte sfida administrative dhe do të çonte në një strukturë të fragmentuar në nivel kombëtar.

“Një Zvicër me 26 sisteme të ndryshme financimi të kujdesit shëndetësor publik nuk është e dëshirueshme,” deklaroi deputeti Benjamin Roduit, duke e cilësuar iniciativën si të paefektshme, përcjell albinfo.ch.

Në katër komuna të Cyrihut ka nisur një projekt pilot për testimin e taksive vetë-drejtuese, me qëllim mbështetjen e transportit publik në zonat ku ai nuk është fitimprurës. Projekti është realizuar nga Swiss Transit Lab, në bashkëpunim me Kantonin e Cyrihut dhe SBB, shkruan SRF.

Automjetet, të pajisura me teknologjinë autonome të kompanisë kineze WeRide dhe të bazuara në modelet Nissan, do të lëvizin pa shofer sigurie, por do të monitorohen nga distanca. Aktualisht, makinat po familjarizohen me rrugët dhe stilin e vozitjes zvicerane përmes një faze përgatitore pa pasagjerë.

Ndërkohë, avokatët po punojnë për të siguruar mbrojtjen e të dhënave, duke garantuar që asnjë informacion nuk do të transferohet në Kinë. Taksitë pritet të fillojnë transportin e pasagjerëve këtë vjeshtë, duke shënuar një hap të ri në integrimin e teknologjisë autonome në transportin publik zviceran, përcjell albinfo.ch.

Statistikat më të fundit të Policisë Federale të Krimeve për vitin 2024 tregojnë një rritje të konsiderueshme të krimeve të dhunshme dhe krimit kibernetik në Zvicër, duke shënuar një trend që vazhdon nga vitet 2022 dhe 2023.
Gjithsej 2,456 raste të dhunës së rëndë janë regjistruar në të gjithë vendin – një rritje prej 399 krimesh krahasuar me vitin e kaluar, që përfaqëson një rritje prej pothuajse 20 për qind.

Ky raport paraqet një pikë referimi për situatën e sigurisë në Zvicër, ku krimi ka pësuar një rritje disproporcionale krahasuar me rritjen e popullsisë. Në kantonin e Cyrihut, për shembull, policia raportoi një rritje prej 3 për qind të krimeve të dhunshme. Oficerët e policisë janë thirrur gjithsej 21 herë në ditë për incidente dhune në familje ose mosmarrëveshje familjare, shkruan SRF.

Ndërkohë, numri i krimeve mes popullsisë rezidente zvicerane dhe të huaj është në rënie, por është rritur me më shumë se 3 për qind mes azilkërkuesve dhe “të huajve të tjerë”. Krimet kibernetike kanë vijuar gjithashtu të rriten, duke shtuar shqetësimet për sigurinë në internet dhe përballimin e kërcënimeve të vazhdueshme nga krimi digjital.

Pavarësisht rritjes së popullsisë, autoritetet zvicerane janë të shqetësuara për këtë zhvillim dhe po shqyrtojnë masat e nevojshme për të përballuar këtë valë të re krimesh në vend, përcjell albinfo.ch.

Çmimi i arit ka arritur një rekord historik, duke u ngjitur në 3,000 dollarë për ons, ose rreth 85,000 CHF për kilogram.
Rritja e papritur e çmimit lidhet me kërcënimet e Donald Trump për tarifa ndëshkuese ndaj importeve evropiane, gjë që ka nxitur një kërkesë të madhe për ar në SHBA, shkruan SRF.

Tregtarët amerikanë po investojnë masivisht në metalin e çmuar dhe rezervat e Bursës së Mallrave të Nju Jorkut janë në nivelin më të lartë që nga viti 1992. Pjesa më e madhe e këtij ari vjen indirekt nga Zvicra, e cila është një nga qendrat kryesore të rafinimit në botë. Katër nga shtatë rafineritë më të mëdha ndodhen në Zvicër, duke e bërë vendin një lojtar kyç në këtë industri.

Ekspertët vlerësojnë se ky vrull i arit është rezultat i paqëndrueshmërisë globale dhe frikës nga një krizë e mundshme ekonomike. Ndërkohë, përveç arit, gjithnjë e më shumë vëmendje po i kushtohet metaleve strategjike dhe tokës së rrallë, të cilat janë jetike për teknologjinë dhe tranzicionin e energjisë – një treg që aktualisht dominohet nga Kina, përcjell albinfo.ch.

Termocentrali bërthamor Beznau 2 u mbyll papritur të dielën në mbrëmje pas një ndërprerjeje në lidhjen 220 kV të rrjetit. Kompania Axpo njoftoi se reaktori në Njësinë 2 pësoi një mbyllje automatike emergjente në orën 22:31, por theksoi se uzina ka qenë gjatë gjithë kohës në gjendje të sigurt, shkruan 20minuten.

Si pasojë e ndalimit, u lëshuan avuj uji jo radioaktiv nga pjesa jobërthamore e termocentralit. Autoritetet rregullatore, përfshirë Ensi, janë njoftuar dhe po hetojnë shkaqet e këtij defekti. Ndërkohë, Njësia 1 e termocentralit vazhdon funksionimin normal, transmeton albinfo.ch.