Kujtojmë se më 22.01.2025, Kosova ka nënshkruar Marrëveshje për Tregti të Lirë me shtetet e Asociacionit Evropian për Tregti të Lirë (EFTA), ku bëjnë pjesë Islanda, Lihtenshtajni, Norvegjia dhe Zvicra, përcjell albinfo.ch.

Në Davos të Zvicrës, në ceremoninë e nënshkrimit nga anëtarët e EFTA-s dhe kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, u tha se kjo marrëveshje do të sjellë përfitime të dyanshme.

Marrëveshja ofron mundësi të shumta, përfshirë për importimin dhe eksportimin e mallrave. Produktet me origjinë nga Kosova do të mund të eksportohen në vendet e EFTA-s dhe kompanitë vendore nuk do të kenë nevojë që të paguajnë tarifë doganore për to.

Deri më tani, prodhuesit vendorë janë detyruar që të paguajnë deri në 10% tarifë shtesë doganore.

Mbi 7.1 milionë euro eksporti ‘Made in Kosova’ në EFTA

Në muajin e parë pas nënshkrimit të kësaj marrëveshjeje, të dhënat e ASK-së për shkurt 2025 tregojnë se eksporti i Kosovës drejt vendeve anëtare të EFTA-s është 7 milionë e 170 mijë euro, me një pjesëmarrje prej 10.7% në eksportin e përgjithshëm.

Në krahasim me muajin e njëjtë të vitit 2024, pati një rritje për 1 milion e 383 mijë euro apo 23.9%. Në shkurt të 2024, eksporti i Kosovës drejt EFTA-s ishte 5 milionë e 787 mijë euro.

Rritje e lehtë u vërejt edhe te importi i mallrave nga vendet e EFTA-s. Importi i Kosovës nga EFTA në shkurt 2025 kishte vlerën e 4 milionë e 16 mijë euro, me një pjesëmarrje prej 0.8% në importin e përgjithshëm.

Në krahasim me muajin shkurt të vitit 2024, kur importi kishte vlerën e 2 milionë e 540 mijë euro, paraqet një rritje prej 1 milion e 476 mijë euro apo 58.1%.

Ndryshe, marrëveshja u arrit pas më shumë se dy vjetësh negociata dhe sipas kryesueses së EFTA-s, Cecilie Myrseth, Kosova është vendi i parë në rajonin e Ballkanit Perëndimor që në këtë marrëveshje, me kërkesë të saj, ka përfshirë edhe shërbimet.

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, pati thënë se me këtë marrëveshje hapet kapitulli i përforcimit i raporteve ekonomike, por edhe i avancimit të raporteve tregtare mes Kosovës dhe anëtarëve të EFTA-s.

“Marrëveshja që nënshkruajmë sot themelon një kornizë për marrëdhënie tregtare midis shteteve të EFTA-s dhe Kosovës si dhe do të krijojë mundësi të reja duke i dhënë Kosovës qasje në tregjet e EFTA-s. Këtu hapen mundësi të reja eksporti për bizneset tona dhe integrim më i thellë në kornizën ekonomike evropiane, duke na mundësuar që të garojmë në një shkallë të gjerë”- kishte thënë tha Kurti gjatë ceremonisë së nënshkrimit.

Kryeministri Kurti kishte thënë se është i bindur se kjo marrëveshje do të sjellë përfitime për bizneset, industritë dhe qytetarët.

Kryesuesja e EFTA-s, Cecilie Myrseth, tha se kjo marrëveshje është arritje e madhe për integrimin e Kosovës në sistemin global.

“Jam e bindur se kjo do të shtyjë përpara rritjen ekonomike, duke krijuar mundësi për bizneset e reja dhe qytetarët në të dyja palët”- ka thënë  ajo.

Vitin e kaluar, Kosova ka shënuar rritje ekonomike prej rreth 4% dhe rënie të inflacionit. Por, shteti përballet me nivel të lartë të importit, krahasuar me atë të eksportit.

Myrseth nga EFTA tha se viteve të fundit, tregtia mes shteteve të EFTA-s është rritur shumë dhe ka arritur në mbi 176 milionë euro.

“Me lidhjen e Marrëveshjes për Tregti të Lirë mund të presim që tregtia të rritet edhe më shumë”- theksoi ajo.

EFTA tha se përveç shërbimeve financiare janë përfshirë edhe të drejtat e pronësisë intelektuale. Kosova tha se me marrëveshja të tilla synon të tërheqë investitorët e huaj që të investojnë në vend.

EFTA është krijuar më 1960 me synimin që të promovojë tregtinë e lirë.

Marrëveshje për Tregti të Lirë Kosova ka nënshkruar edhe me vendet e Evropës Qendrore (CEFTA). Kjo marrëveshje, ku bëjnë pjesë shtetet e Ballkanit Perëndimor dhe Moldavia, synon rritjen e tregtisë së mallrave dhe shërbimeve, eliminimin e barrierave tregtare mes palëve dhe tërheqjen e investimeve

Të dhënat për eksport-importin e mallrave për muajin shkurt 2025, Agjencia e Statistikave të Kosovës (ASK) i bëri të ditura me publikimin e raportit për tregtinë e jashtme të Kosovës.

Së fundmi, ish-komandanti suprem i forcave aleate të NATO-s për Evropë, gjenerali Wesley Clark, ka thënë se Serbia duhet ta njohë pavarësinë e Kosovës dhe se bashkëpunimi ekonomik mes të dy vendeve do të jetë i pashmangshëm, përcjell albinfo.ch.

Oda Ekonomike Amerikane në Kosovë ka organizuar një diskutim virtual, në shënim të 26-vjetorit të ndërhyrjes së NATO-s në Kosovë, ku Clark ka folur për përmirësimin e klimës së biznesit dhe ka inkurajuar Kosovën që të përqafojë bashkëpunimin rajonal me fqinjët, si Shqipëria, Maqedonia e Veriut, madje edhe Serbia.

“Përfundimisht, Serbia do të duhet të pranojë pavarësinë tuaj dhe bashkëpunimi ekonomik do të jetë i pashmangshëm”, ka thënë Clark.

Ai ka theksuar se Kosova ka një pozicion shumë të rëndësishëm strategjik.

Në bashkëbisedimin me drejtorin ekzekutiv të Odës Amerikane, Arian Zeka, ai ka folur edhe për rëndësinë e sundimit të ligjit, duke kërkuar që Kosova ta forcojë atë dhe ta përdorë për të ndërtuar besimin e investitorëve.

Clark ka bërë thirrje për investime në infrastrukturë dhe energji, duke vënë në dukje rezervat e bollshme të linjitit të Kosovës, si dhe ka avokuar për transformimin digjital të vendit, përmirësimin e sistemeve tatimore, lidhjen në brezin e gjerë të internetit dhe sigurinë kibernetike për të luftuar dezinformimin dhe përmbysjen e jashtme.

Ai u ka bërë thirrje liderëve të Kosovës që të ndjekin qeverisjen e pastër, unitetin politik dhe të mbajnë një baraspeshë të fortë ndërmjet qeverisë dhe sektorit privat. “Vetëm qeveritë nuk mund të nxisin rritjen – ju nevojitet sektori privat, veçanërisht në teknologjinë e informacionit dhe shërbime, ku talenti dhe aftësitë gjuhësore të Kosovës mund të shkëlqejnë”, ka theksuar Clark.

Ai ka folur edhe për rëndësinë e kthimit të të rinjve në Kosovë, për të kontribuar me idetë e tyre për zhvillimin dhe të ardhmen e Kosovës.

Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria janë të parat vende të rajonit të Ballkanit për të cilat Bashkimi Evropian ka bërë pagesat e para financimit nga Plani i rritjes në Ballkanin Perëndimor, përcjell albinfo.ch.

Burimet e BE-së thonë se së shpejti pagesa do të bëhet dhe për Serbinë. Kjo do të thotë se sipas BE-së, Serbia e ka përmbushur edhe parakushtin specifik që sjellje konstruktive në normalizimin e raporteve me Kosovën. Kosova nuk e ka ratifikuar në Kuvend „marrëveshjen për kredi“ me BE dhe derisa të mos e bëj këtë nuk mund të merr pagesa. Ndërkohë ndaj Kosovës, BE-ja po i mban masat ndëshkuese të vendosura në qershor të vitit 2023.

Bashkimi Evropian ka njoftuar se i ka kryer pagesat e para për Republikën e Shqipërisë nga plani i Rritjes për Ballkanin Perëndimor. Fjala është për “para financimin” që kap shumën prej 7 për qind të mjeteve të përgjithshme, të cilat nga ky plan i janë dedikuar Shqipërisë. Shqipërisë i janë paguar tashmë 64,5 milionë euro nga të cilat 34 milionë kredi për buxhetin e shtetit, ndërsa pjesa tjetër për infrastrukturë.

Një ditë më parë, BE-ja ka njoftuar se i ka realizuar edhe pagesat e para për Maqedoninë e Veriut.

Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria janë të parat vende të rajonit të Ballkanit për të cilat BE-ja ka bërë pagesat e para të financimit nga Plani i rritjes në Ballkanin Perëndimor. Burimet e BE-së thonë se së shpejti pagesa do të bëhet edhe për Serbinë. Kjo do të thotë se sipas BE-së, Serbia e ka përmbushur edhe parakushtin specifik për sjellje konstruktive në normalizimin e raporteve me Kosovën.

Kosova nuk e ka ratifikuar në Kuvend “marrëveshjen për kredi” me BE-në dhe derisa të mos e bëjë këtë nuk mund të marrë pagesa. Ndërkohë, ndaj Kosovës BE-ja po i mban masat ndëshkuese të vendosura në qershorin e vitit 2023.

Për Kosovën dhe Serbinë, përpos kushteve të përgjithshme që vlejnë për të gjitha vendet e rajonit, parakusht është edhe angazhimi konstruktiv në procesin e normalizimit të raporteve.

Nëse BE-ja ka vendosur t’i bëj pagesat e para për Serbinë, atëherë Shërbimi i Veprimit të jashtëm (EEAS) dhe Komisioni Evropian kanë vlerësuar se sjellja e Serbisë në normalizimin e raporteve është konstruktive. Kjo për disa diplomatë evropian duket “diskutabile” duke pasur parasysh se ka pasur disa veprime të Serbisë të cilat nga vetë BE-ja janë quajtur si shkelje e obligimeve nga Marrëveshja për rrugën drejt normalizimit të raporteve me Kosovën.

Në BE thonë se janë të gatshëm t’i kryejnë edhe pagesat për Kosovën, por është Kosova ajo e cila nuk i ka kryer procedurat e saja të brendshme. Dhe Kosova në këtë moment as që mund t’i kryejë këto procedura pasi nuk ka Kuvend të konstituuar, i cili do të mund ta ratifikonte Marrëveshjen. Pra, derisa të mos konstituohet Kuvendi, Kosova nuk ka gjasa t’i marrë pagesat e para nga ky plan.  

Këto marrëveshje kanë karakter të marrëveshjeve ndërkombëtare prandaj edhe duhet të ratifikohen në Kuvendin e Kosovës me dy të tretat e votave.

BE-ja ka vendosur që të gjitha vendet për të cilat janë aprovuar agjendat e reformave dhe rritjes të paguhet si “pagesë para financuese”, shuma prej 7 për qind e mjeteve të dedikuara për atë vend përkatës. Të gjitha vendet e rajonit, me përjashtim të Bosnjë-Hercegovinës, e kanë përmbushur kushtin e miratimit të agjendave të reformave.

Paketa në total është në një vlerë prej 6 miliardë euro për të gjitha vendet e rajonit për një periudhën prej vitit 2024 deri në vitin 2027. Nga kjo shumë, 2 miliardë janë grante nga BE-ja pa kthim ndërsa pjesa tjetër në formën e kredive të favorshme. Sipas një përllogaritje jozyrtare, Kosova do të mund të përfitojë mbi 880 milionë euro nga ky plan i rritjes.

Mbi 250 milionë Kosovës do t’i ndahen si para pa kthim, ndërsa pjesa tjetër në formën e kredive të volitshme.

Sipas kësaj, Kosovës do t’i paguheshin 7 për qind në fillim si “para financim”, që i bie rreth 61 milionë euro. Për kokë banori, Kosova do të përfitojë më së shumti nga të gjitha vendet e rajonit nga kjo paketë.

Shqipëria do të përfitojë në total 922 milionë euro, Maqedonia e Veriut gjithsej do t’i mund të ketë në dispozicion 750 milionë euro, Serbia  1.58 miliardë euro, Bosnjë-Hercegovina 1 miliardë e 85 milionë euro, ndërsa Mali i zi 383 milionë euro.

Ish-kryeministrit të Shqipërisë, Sali Berisha, i është dhuruar shalli i Presidentit të Kosovës, Ibrahim Rugova, përcjell albinfo.ch.

Këtë dhuratë Berisha e mori nga Adnan Merovci, ish-bashkëpunëtori më i afërt i Presidentit Rugova.

Me anë të një postimi në Facebook, Berisha tha se kjo është dhurata më prekëse e jetës së tij.

“Dhurata më prekëse e jetës sime. Adnan Merovci, bashkëpunëtori i presidentit Rugova, më dhuroi shallin e mikut tim të pavdekshëm. Kjo ishte dhurata më prekëse e jetës sime. Faleminderit shumë, Adnan”, ka shkruar Berisha.

Eksperti amerikan për Ballkanin Perëndimor, Alon Ben-Meir, ka folur për rolin e Shteteve të Bashkuara në dialogun Kosovë – Serbi, qasjen e mundshme të administratës së Trumpit ndaj Kosovës dhe perspektivën e anëtarësimit të Kosovës në NATO, përcjell albinfo.ch.

Ben-Meir, sa i përket dialogut mes Kosovës dhe Serbisë, shprehet se Trumpi do të jetë i fokusuar më shumë në çështjet ekonomike, por nuk e përjashton mundësinë që të ndërhyjë nëse kryeministri i ri i Kosovës nuk tregon fleksibilitet në dialog.

“Nuk besoj se Trumpi do të përfshihet drejtpërdrejt në dialogun Kosovë – Serbi. Më shumë gjasa, ai do ta delegojë këtë çështje tek i dërguari i tij, sapo ta caktojë dhe do të përfshihet vetëm nëse bisedimet ngecin”.

Nga ana tjetër sa u përket shqetësimeve se ekziston rreziku që një administratë e tillë të favorizojë Serbinë në kurriz të Kosovës për shkak të faktorëve gjeopolitikë, eksperti amerikan tha se Trumpi mund të favorizojë Serbinë për disa arsye, por nuk do ta braktisë Kosovën.

“Kosova është një vend i vogël, pa ndonjë interes të madh strategjik për të. Ai mund të favorizojë Serbinë për disa arsye, por nuk do ta braktisë Kosovën, pasi nuk dëshiron të humbasë ndikimin e tij mbi Prishtinë dhe, rrjedhimisht, mbi Ballkanin”, tha Ben-Meir për Zeri.info.