Birësimet ndërkombëtare të fëmijëve duhet të vazhdojnë të lejohen në Zvicër, pavarësisht abuzimeve të dokumentuara në të kaluarën. Komisioni i Çështjeve Ligjore të Këshillit Kombëtar (RK-N) ka hedhur poshtë një ndalim të planifikuar nga Këshilli Federal dhe në vend të kësaj, ka kërkuar masa më të rrepta kontrolli dhe mbikëqyrjeje për të siguruar transparencë dhe mbrojtje të fëmijëve.

Me 19 vota pro dhe 6 kundër, komisioni miratoi një mocion që kërkon rishikimin e menjëhershëm të vendimit të janarit nga qeveria federale, i cili parashikonte një ndalim të plotë të birësimeve nga jashtë deri në vitin 2026. Propozimi tani do t’i kalojë Këshillit Kombëtar për votim, transmeton albinfo.ch.

Komisioni theksoi se ndalimi i birësimeve nga jashtë do të stigmatizonte si fëmijët e birësuar, ashtu edhe familjet e tyre. Në vend të kësaj, ai kërkon që të forcohet kontrolli dhe të ulet rreziku i abuzimit, pa i mbyllur dyert plotësisht për birësimet ndërkombëtare.

Një tjetër pikë kyçe në mocionin e miratuar është garantimi i së drejtës për të adoptuarit që të kenë akses në informacion për origjinën e tyre. Komisioni kërkon që të forcohen instrumentet për gjurmimin e prejardhjes dhe të ofrohet mbështetje për individët e prekur.

Në fund të janarit 2024, Këshilli Federal kishte shprehur synimin për të ndaluar birësimet nga jashtë, duke u bazuar në një raport të gjerë të një grupi ekspertësh. Ministri i Drejtësisë, Beat Jans, argumentoi se ndalimi është mënyra më e mirë për të parandaluar abuzimet dhe për të mbrojtur fëmijët.

Raporti nënvizonte rastet e shumta të parregullsive në të kaluarën, veçanërisht midis viteve 1970 dhe 1999, kur mijëra fëmijë u sollën në Zvicër në mënyrë të paligjshme, përmes trafikimit, dokumenteve të falsifikuara dhe pa informacion për origjinën e tyre.

Birësimet ndërkombëtare në Zvicër janë reduktuar ndjeshëm – aktualisht ka rreth 30 raste në vit, nga disa qindra më parë. Megjithatë, shqetësimet për keqpërdorim mbeten aktuale. Këshilli Federal ka pranuar se praktikat e paligjshme kanë vazhduar edhe në dekadën e fundit, veçanërisht me fëmijë nga vende si Sri Lanka, Bangladeshi, Brazili dhe Rumania.

Ndërkohë, Holanda ka ndaluar plotësisht birësimet ndërkombëtare që nga maji 2024, ndërsa vende të tjera si Belgjika, Franca dhe Norvegjia janë duke shqyrtuar kufizime të ngjashme.

Tashmë Këshilli Kombëtar duhet të vendosë mbi mocionin e komisionit. Nëse ai pranohet, ndalimi i planifikuar mund të zëvendësohet me reforma për kontroll më të fortë dhe më shumë të drejta për të adoptuarit, shkruan SRF.

Zvicra ndodhet përballë një zgjedhjeje të rëndësishme mes ndalimit përfundimtar dhe përmirësimit të kuadrit ligjor dhe institucional për të parandaluar abuzimet pa mbyllur mundësinë e birësimit ndërkombëtar, transmeton albinfo.ch.

Një ofertë që tingëllon shumë mirë për të qenë e vërtetë ka ngritur dyshime tek konsumatorët dhe mediat zvicerane. Bileta treni nga Zvicra në Paris për vetëm 24 franga, e promovuar nga SBB në buletinin e saj informativ, ka rezultuar e paarritshme për shumë klientë, duke ngjallur kritika dhe hetime mediatike.

Një pensionist nga kantoni Basel-Landschaft u përpoq të gjente ofertën duke përdorur lidhjen zyrtare të dërguar me email, por edhe pas kontrollit të dhjetëra datave të ndryshme, ai nuk gjeti asnjë biletë me çmimin e premtuar. I zhgënjyer, ai iu drejtua revistës së konsumatorit të SRF, “Espresso”, për të zbuluar nëse bëhej fjalë për një mashtrim apo mungesë transparence nga ana e hekurudhave federale, përcjell albinfo.ch.

Zëdhënësi i SBB, Reto Schärli, konfirmoi për SRF se biletat me çmim të ulët ekzistojnë, por sqaroi se janë në numër të kufizuar dhe disponohen për një periudhë të shkurtër. “Duhet të pranoni se nuk është e lehtë të gjesh biletën më të lirë. Duhet pak përpjekje,” tha ai, duke shtuar se me 17 lidhje ditore me Parisin, biletat me çmimin më të ulët shiten shumë shpejt.

Përveç Parisit, SBB ka reklamuar në rrjete sociale bileta për destinacione si Bolonja nga 56 franga, Venecia nga 61 franga dhe Genova nga 53 franga. Por një hetim i SRF zbuloi se edhe këto oferta ishin të vështira për t’u gjetur. Në shumë raste, nuk kishte asnjë tren me çmimin e premtuar, as ndonjë listë që të tregonte disponueshmërinë e tyre.

Për më tepër, megjithëse SBB reklamon “lidhje direkte” me këto qytete, për shembull në rastin e Bolonjës, itinerari i ofruar përfshin deri në tre ndërrime trenash – një përvojë larg idesë së një udhëtimi të thjeshtë dhe ekonomik, transmeton albinfo.ch.

Sipas Schärli, një pjesë e problemit qëndron edhe në funksionalitetin e pamjaftueshëm të aplikacionit të SBB, i cili ende nuk është i aftë të tregojë në mënyrë të qartë biletat më të lira. “Nuk jemi ende aty ku duam të jemi,” pranoi ai, duke theksuar se kompania po punon me partnerë evropianë për të përmirësuar sistemin e rezervimeve ndërkombëtare.

Një alternativë për konsumatorët mund të jetë aplikacioni SBB Preview, ku në seksionin “Frymëzimi” mund të gjenden ide udhëtimesh dhe çmime të ulëta. Megjithatë, gjatë testimeve të SRF, edhe ky aplikacion rezultoi i pasaktë dhe me vështirësi teknike.

Schärli rekomandon që përdoruesit të përdorin faqen zyrtare të SBB për të kërkuar bileta me zbritje. Duke lëvizur poshtë në faqen kryesore, mund të gjendet një lidhje që ofron përmbledhje të çmimeve të ditës për udhëtime ndërkombëtare – një mënyrë më e sigurt për të kapur ndonjë nga ofertat e limituara që promovohen, shkruan SRF.

Ndërsa SBB premton çmime të ulëta dhe udhëtime të lehta drejt qyteteve evropiane, realiteti për klientët shpesh rezulton zhgënjyes. Deri sa të përmirësohet sistemi i rezervimeve dhe transparenca e ofertave, konsumatorët do të duhet të armatosen me durim – dhe pak fat – për të përfituar nga këto promovime, transmeton albinfo.ch.

Zyra Federale e Policisë së Zvicrës (Fedpol) ka publikuar raportin e saj vjetor për vitin 2024, duke shënuar rritje të ndjeshme në çështjet që lidhen me sigurinë kombëtare, financimin e terrorizmit dhe kërcënimet ndaj figurave publike. Të dhënat pasqyrojnë një klimë në përkeqësim të sigurisë në një botë gjithnjë e më të polarizuar.

Gjatë vitit 2024, janë regjistruar 15,141 raportime të dyshuara për pastrim parash dhe financim terrorizmi në Zyrën e Raportimit të Pastrimit të Parave (MROS) – një rritje prej 27.5% krahasuar me vitin paraprak. Kjo tendencë në rritje ka vazhduar prej vitesh dhe shihet si pasojë e zhvillimeve gjeopolitike dhe rritjes së transaksioneve ndërkombëtare të dyshimta, transmeton albinfo.ch.

Në përpjekje për të mbrojtur sigurinë e brendshme dhe të jashtme të vendit, Fedpol ka lëshuar 238 ndalime hyrjeje në Zvicër gjatë vitit 2024 – një rritje e ndjeshme nga 173 ndalime në vitin 2023.
Këto ndalime kanë të bëjnë kryesisht me:

Terrorizëm – 126 raste

Krim të organizuar – 43 raste

Ekstremizëm të dhunshëm – 35 raste

Spiunazh – 34 raste

Shumica e këtyre rasteve janë bazuar në informacion të ofruar nga partnerë ndërkombëtarë të zbatimit të ligjit.

Në vitin 2024, janë urdhëruar katër dëbime – gjysma e shifrës së vitit 2023. Për herë të parë, një dëbim ka qenë për krime lufte, ndërsa tre të tjerët kanë qenë të lidhur me terrorizëm të mundshëm. Tre nga këto dëbime tashmë janë zbatuar.

Fedpol ka regjistruar 689 kërcënime ndaj personave të mbrojtur nga Konfederata, si anëtarët e qeverisë apo parlamentarët – një rritje nga 593 raste në 2023.
Nga këto, 71 raste (rreth 10%) janë vlerësuar si kërcënime reale, që kanë çuar në masa të tilla si:

Kontaktimi i personit që ka bërë kërcënimin

Dërgimi i një letre paralajmëruese

Masa mbrojtëse për viktimën potenciale

Sipas Fedpol, shumica e kërcënimeve ndodhin në mediat sociale, ku toni është bërë gjithnjë e më agresiv, dhe diskutimet rreth politikës janë gjithnjë e më polarizuese, shkruan RTS.

Autoritetet kantonale kanë bërë katër kërkesa për masa parandaluese në bazë të Aktit Federal për Luftimin e Terrorizmit, ndërsa Shërbimi Federal i Inteligjencës (FIS) nuk ka bërë asnjë kërkesë në vitin 2024. Masat e mundshme përfshijnë: Detyrim për t’u paraqitur; intervista të detyrueshme; ndalim kontakti apo ndalim gjeografik; Mbikëqyrje elektronike, transmeton albinfo.ch.

Hekurudhat Federale të Zvicrës (SBB) po përgatiten për një vit jashtëzakonisht të ngarkuar, me rreth 1.600 trena specialë të planifikuar për t’u operuar gjatë vitit 2025 – dyfishi i numrit në një vit tipik me ngjarje të mëdha. Ky fluks i shtuar vjen si pasojë e numrit të pazakontë të aktiviteteve kulturore, sportive dhe muzikore që do të mbahen gjatë vitit në gjithë vendin.

Ngjarja e parë madhore është Eurovision Song Contest (ESC), që do të mbahet në Bazel nga 13 deri më 17 maj, ku SBB do të operojë 115 trena specialë për të përballuar fluksin e vizitorëve. Shefi i Transportit të Ngjarjeve pranë SBB, Florian Kurt, deklaroi në një konferencë për shtyp se synimi është që udhëtimi drejt dhe nga Bazeli të zhvillohet në mënyrë sa më të qetë për spektatorët, transmeton albinfo.ch.

Ndërsa pritet një pjesëmarrje deri në 250.000 vizitorë, nuk është ende e qartë se sa prej tyre do të përdorin trenin si mjet udhëtimi. SBB përdor të dhëna nga platforma e shitjes së biletave Ticketcorner për të përcaktuar origjinën e vizitorëve vendas, por nuk ka informacione të sakta për ata që vijnë nga jashtë vendit.

Viti 2025 është parashikuar të jetë jashtëzakonisht intensiv për SBB-në, me rreth 1.400 ngjarje të listuara në kalendarin e saj – nga koncerte e festivale, te ndeshje sportive dhe evente folklorike. Disa nga ngjarjet kryesore përfshijnë Kampionatin Evropian të Futbollit për Femra, Festivalin Zviceran të Mundjes dhe Alpeve në Mollis, si dhe Kampionatin profesional SwissSkills në Bernë, shkruan RTS.

Për të përballuar këtë fluks, punonjësit e SBB-së nuk do të lejohen të marrin pushime gjatë periudhave kyçe. Qendra Qendrore e Kontrollit të Trafikut (TCC), e udhëhequr nga Carlo Fasciati, ka një rol kyç në planifikimin dhe zbatimin e qarkullimit të trenave shtesë. Fasciati tha se TCC “duhet të punojë magjinë e saj” për të siguruar që secili nga 9.700 trenat ditorë të pasagjerëve të funksionojë pa probleme – veçanërisht rreth ESC, ku oraret e vonshme janë vendimtare për shumë udhëtarë që kërkojnë kthimin në shtëpi, përcjell albinfo.ch.

Samuele Gobbi, një student në Shkollën e Inxhinierisë dhe Arkitekturës në Fribourg (HEIA-FR), ka thyer rekordin botëror të shpejtësisë me një dron me katërkopter, duke arritur 557.64 km/h. Kjo arritje është regjistruar në Rekordet Botërore të Guinness.

Ishte një sfidë personale që u shndërrua në një arritje teknike: në vetëm një semestër, Gobbi zhvilloi, ndërtoi dhe testoi një dron që vendosi një rekord shpejtësie, tha HEIA-FR në një deklaratë për shtyp të premten.

Një pilot i mprehtë FPV (First Person View), studenti i inxhinierisë elektrike po ndjek nga afër zhvillimet e shpejta teknologjike në fushën e dronëve. Me miqtë e tij, ai projektoi prototipin e tij të parë si pjesë e kursit të tij, me synimin për ta bërë atë sa më të shpejtë, transmeton albinfo.ch.

Duke pasur parasysh rezultatet premtuese, Gobbi sugjeroi që për tezën e tij të Masterit të studionte optimizimin e fluturimit me shpejtësi të lartë me një katërkopter. Nën mbikëqyrjen e Nicolas Rouvé, dhe me mbështetjen e anëtarëve të Grupit Kërkimor Ndërdisiplinor të UAV-ve (GRID) të HEIA-FR, Gobbi zhvilloi, ndërtoi dhe testoi UAV-në “Fastboy 2” (Ajror pa pilot), shkruan swissinfo.

Projekt ndërdisiplinor

Disa koncepte novatore e veçojnë Fastboy 2 nga konkurrenca: sistemi i tij inercial i ftohjes së ujit dhe dizajni revolucionar aerodinamik.

“Inercia e lartë termike e ujit, e cila gjendet në dy rezervuarë, mundëson ftohjen e elektronikës. Përveç kësaj, krahët e dronit janë projektuar për të mbajtur anijen me shpejtësi të lartë. Në ajër, forca vjen si nga motori ashtu edhe nga krahët”, shpjegoi Gobbi.

“Është shumë një projekt ndërdisiplinor: jam marrë me aspektet elektrike, por edhe me mekanikën, aerodinamikën dhe menaxhimin e projektit,” tha ai, duke shtuar se njohuritë dhe aftësitë e fituara gjatë tezës së magjistraturës janë po aq të rëndësishme sa edhe rezultati përfundimtar.

Analiza e rrezikut

Analiza e rrezikut është gjithashtu një temë themelore në garantimin e sigurisë së njerëzve dhe objekteve. Megjithëse është në përputhje me rregulloret aktuale, funksionimi i këtij avioni 1.6 kg me fuqi maksimale prej 10 kW kërkon masa rigoroze sigurie.

Ndërsa testet përparuan, mundësia për të mposhtur rekordin e mëparshëm të vendosur në 480 km/h nga Luke Maximo Bell i Afrikës së Jugut u shfaq e madhe. Protokolli i certifikimit ishte i rreptë: fluturimi duhej të ishte horizontal ose lart, dhe 100 metra në vijë të drejtë, në dy drejtime të kundërta, të gjitha brenda së njëjtës orë.

Ekspertët e jashtëm mbikëqyrën provën dhe konfirmuan shpejtësinë e arritur: 557.64 km/h. Rekordi më pas u regjistrua në Rekordet Botërore Guinness.

Nëse jeni i ri në Zvicër, ose planifikoni të udhëtoni këtu nga jashtë, mund të pyesni veten se çfarë thotë ligji zviceran për përdorimin e pajisjeve që zbulojnë kamerat e shpejtësisë ose kontrollet e shpejtësisë nga policia.

Disa sisteme të integruara GPS në makina mund të përdoren për të paralajmëruar shoferët për praninë e kamerave fikse të shpejtësisë në rrugë.

Ekzistojnë gjithashtu aplikacione të shumta për smartphone që ofrojnë të njëjtin shërbim paralajmërimi dhe gjithashtu paralajmërojnë shoferët për praninë e kontrolleve të policisë, kur oficerët përdorin radar për të kapur shoferët me shpejtësi, transmeton albinfo.ch.

Pra, ndërsa këto pajisje dhe aplikacione mund të jenë të njohura për shoferët, të cilët duan të shmangin një gjobë nëse kalojnë kufijtë e shpejtësisë, a janë ato të ligjshme në Zvicër?

A mund t’i keni këta detektorë në makinën tuaj?

Sipas qeverisë, “në Zvicër është e ndaluar përdorimi i pajisjeve paralajmëruese të kamerave të shpejtësisë”, pavarësisht nga lloji: një model i pavarur, ose ato të integruara në sistemet GPS ose telefonat celularë.

Arsyeja e ndalimit është e qartë – sepse këta detektorë duket se promovojnë shpejtësinë dhe për këtë arsye i bëjnë rrugët më të rrezikshme.

Drejtuesit e mjeteve ngadalësojnë shpejtësinë vetëm nëse e dinë se ku ndodhen kurthët e shpejtësisë dhe përshpejtojnë përsëri pasi i kalojnë, shkruan thelocal.

Nëse jeni turist ose thjesht kaloni tranzit nëpër Zvicër, sigurohuni që të çaktivizoni pajisjet tuaja të zbulimit ndërsa jeni në vend.

Çfarë ndodh nëse përdorni një detektor dhe kapeni?

“Pajisjet e kësaj natyre do të konfiskohen dhe do t’u dorëzohen autoriteteve përgjegjëse kantonale,” thotë qeveria.

“Si rregull, pajisja do të shkatërrohet dhe do të vendoset një gjobë”, shuma e së cilës do të përcaktohet nga kantoni ku jeni kapur.

Gjobat ndryshojnë, me një shofer francez që gjobitet me 400 franga në vitin 2019 dhe sipas blogjeve të automobilistëve shuma mund të shtrihet nga 600 në 1,000 franga në varësi të kantonit.

Raporti vjetor i vitit 2024 i Zyrës Federale të Policisë (Fedpol) zbulon se numri i rasteve të dyshuara të pastrimit të parave, raporteve për kërcënime ndaj oficerëve dhe rasteve të krimeve që lidhen me pedofilinë ka shënuar rritje gjatë vitit të kaluar – në disa raste, ndjeshëm.

Numri i raporteve të marra nga Zyra e Raportimit të Pastrimit të Parave në Zvicër (MROS) është rritur në mënyrë të konsiderueshme gjatë viteve të fundit. Krahasuar me një vit më parë, autoriteti regjistroi një rritje prej 27.5% të raporteve për aktivitete të dyshimta në lidhje me pastrimin e parave dhe financimin e terrorizmit, shkruan swissinfo, përcjell albinfo.ch.

Numri i raporteve për kërcënime gjithashtu u rrit paksa vitin e kaluar, pas një rënieje të përkohshme pas heqjes së masave për Covid-19. Në vitin 2024, Fedpol mori dhe shqyrtoi 689 raporte. Sipas raportit vjetor të Fedpol-it, përmbajtja e këtyre kërcënimeve ishte alarmante dhe toni veçanërisht agresiv.

Autoriteti raportoi gjithashtu një rritje të rasteve të pedofilisë që kanë lidhje me Zvicrën.

Komuniteti shqiptar në Zvicër është tronditur sot, pasi në Épagny, mëngjesin e sotëm ka ndodhur një tragjedi. I dyshuari, shqiptari me inicialet R.B. nga komuna e Malishevës, vrau dhe dogji bashkëshorten, e më pas edhe veten.

Në vendin e ngjarjes pati një ndërhyrje të madhe policore dhe të zjarrfikësve, në një zonë të qetë rezidenciale të këtij fshati të kantonit Fribourg. Rreth orës 9:15, dëgjoheshin sirena dhe zhurma të tensionuara.

Ndërsa policia kishte izoluar zonën, gazetarja e albinfo.ch nga vendi i ngjarjes vërejti ndërhyrjen e forcave speciale, të cilat hynë me forcë në shtëpi duke bërtitur “Duart lart!”, teksa flakët nisën të përhapeshin. Zjarrfikësit e Gruyères dhe Broc arritën ta vinin zjarrin nën kontroll rreth mesditës.

Sipas autoriteteve, dy trupa pa shenja jete u gjetën nën rrënojat e shtëpisë, bashkë me një armë të gjatë. Sipas informacioneve të mbledhura në vendin e ngjarjes dhe nga burime të besueshme në komunitetin shqiptar, viktimat ishin një burrë dhe një grua me origjinë nga Kosova – konkretisht nga rajoni i Malishevës. Ai ishte 42 vjeç, ajo 38. Ata ishin të martuar dhe prindër të katër fëmijëve, transmeton albinfo.ch.

Sipas të dhënave jozyrtare, gruaja punonte si pastruese në atë shtëpi, ndërsa burri kishte qenë më parë i punësuar në një firmë lokale. Ai dyshohet se ka hyrë në shtëpi me një armë zjarri, ka qëlluar mbi bashkëshorten dhe më pas ka shkaktuar zjarrin, ku humbi jetën edhe vetë.

Burime nga komuniteti i informuan gazetarët se çifti kishte pasur marrëdhënie të tensionuara prej kohësh. Viktima thuhet ta kishte denoncuar bashkëshortin për dhunë në familje, dhe ai kishte qëndruar për rreth një muaj në paraburgim. Vetëm pak kohë pas lirimit të tij ka ndodhur kjo ngjarje tragjike.

Pamjet nga vendi i ngjarjes janë tronditëse: dritare të thyera, mure të nxira nga tymi, struktura e vilës pjesërisht e shkatërruar. Banorët vendas ishin ende të tronditur. Një prej tyre i tha gazetares sonë: “Nuk e kemi përjetuar kurrë diçka të tillë. Ishte si një film, por me fund tragjik, këtu pranë nesh.”

Policia kantonale ka konfirmuar se rrethanat janë ende objekt hetimi, ndërsa identifikimi zyrtar i viktimave vazhdon. Hetimi po udhëhiqet nga Zyra e Prokurorit Publik të Fribourgut.

Organizatat për mbrojtjen e viktimave të dhunës në familje kanë reaguar duke theksuar se dhuna nuk duhet të injorohet asnjëherë dhe se ndihma duhet kërkuar menjëherë.

Albinfo.ch do të vazhdojë të përcjellë zhvillimet nga ky rast dhe të informojë lexuesit në kohë reale për çdo zhvillim të mëtejshëm.

Nga gazetarja e Albinfo.ch – Épagny, Fribourg, Zamira Bytyqi

Gjykata Federale Administrative ka lejuar prodhuesit e Emmental të shtojnë pluhur lulesh në qumësht për të krijuar vrima më të mëdha në djathë. A shkon kjo drejt prodhimit industrial-apo kthehet në traditë?

Pse ka një debat për vrimat në djathin Emmental?

Në të kaluarën, pluhuri i sanës futej në qumësht gjatë mjeljes, duke rezultuar në vrimat e mëdha karakteristike që shihen në djathin zviceran. Meqenëse mjelja është bërë më higjienike, djathi ka gjithnjë e më pak vrima, dhe vrimat po bëhen gjithnjë e më të vogla. Kjo është arsyeja pse disa djathëbërës shtojnë pluhur lulesh në qumësht. Ata në thelb kontaminojnë qumështin artificialisht në mënyrë që të hapin përsëri vrima në djathë. Prodhuesit zviceranë Emmental nuk u lejuan ta bënin këtë deri më tani, ndryshe nga prodhuesit e djathrave francezë dhe gjermanë Emmental dhe varieteteve të tjera të djathit. Arsyeja për këtë ishte se aditivi pluhur i lules së barit nuk ishte i listuar në specifikimet për emërtimin e mbrojtur të origjinës. Organizata e varietetit Emmentaler Switzerland luftoi për një ndryshim në gjykatë, transmeton albinfo.ch.

Çfarë thanë palët në seancën gjyqësore?

Zyra Federale për Bujqësi argumentoi se shtimi i pluhurit të lules së barit nuk konsiderohej më prodhim tradicional. Djathi emmental duhet dalluar nga djathrat e industrializuar me vrima të mëdha si Edami; konsumatorët mund ta presin këtë nga një emërtim i mbrojtur i origjinës. Fermerët nuk duhet t’i kthehen mjeljes me dorë, por duhet gjetur një ekuilibër midis prodhimit tradicional dhe inovacionit.

Organizata e varietetit Emmentaler Switzerland kundërshtoi se Zyra Federale po ndiqte një politikë romantizuese dhe ideologjike – të shkëputur nga parimet shkencore. Nuk bëhej fjalë për rrezikimin e reputacionit të djathit Emmental, por për ruajtjen e traditës së vrimave të mëdha, shkruan SRF.

Çfarë vendosi Gjykata Administrative Federale?

Gjykata po lehtëson rregullat e prodhimit dhe po lejon prodhuesit zviceranë Emmental të përdorin pluhur lulesh në të ardhmen. Ai argumenton se megjithëse ky pluhur nuk është një përbërës tradicional, ai rikthen një karakteristikë origjinale tradicionale të djathit Emmental, domethënë vrimat e mëdha. Nuk ka asnjë rrezik që pluhuri të çojë në industrializimin e prodhimit të djathit.

A nuk po industrializohet djathi Emmental në këtë mënyrë?

Pluhuri i lules së barit është një shtesë natyrale dhe e padëmshme. Megjithëse djathëbërësit nuk e kanë përdorur historikisht pluhurin, ai u gjet natyrshëm në ajrin e hambarëve – në formën e grimcave të barit. Në këtë drejtim, mund të thuhet se shtimi artificial i tij është një përafrim i kushteve të mëparshme të prodhimit.

Pluhuri tashmë përdoret në djathëra të tjerë dhe konsumatorët duket se nuk e kanë problem. Megjithatë, sipas shitësve me pakicë, vrimat që mungojnë – edhe pse të parëndësishme për shijen – janë sigurisht një problem për konsumatorët.

Çfarë ndodh më pas?

Megjithëse vendimi i Gjykatës Administrative Federale është një lloj vendimi historik, ai ende nuk është ligjërisht i detyrueshëm. Mund të apelohet në Gjykatën Supreme Federale.

Një studim i ri e rendit Zvicrën në vendin e katërt ndër vendet evropiane më të prekura nga mungesa e banesave. Pse është përkeqësuar kaq shumë situata dhe a ka ndonjë zgjidhje në horizont?

Pothuajse kushdo që ka kërkuar një vend të përballueshëm për të jetuar në ose përreth qyteteve kryesore të Zvicrës e di se sa e rëndë është situata në tregun e banesave.

Kjo është konfirmuar nga një analizë e re e kompanisë së vlerësimit të pasurive të paluajtshme, Wüest Partner, e cila krahasoi situatën e banesave në 27 vende evropiane, duke i bazuar gjetjet e saj në faktorë si rritja e popullsisë, fuqia blerëse dhe numri i lejeve të ndërtimit të dhëna për projektet e reja.

Çfarë tregon studimi?

Ai zbulon se Zvicra renditet ndër vendet me performancën më të dobët në Evropë për sa i përket mungesës së banesave, duke e pozicionuar në vendin e katërt. Vetëm Luksemburgu, Irlanda dhe Norvegjia qëndrojnë më keq.

Një raport i përditësuar së fundmi nga Zyra Federale e Strehimit konstaton gjithashtu se tregu i banesave është “shumë i ngushtë”, veçanërisht në Zvicrën gjermanishtfolëse, ku oferta për banesa është bërë gjithnjë e më e rrallë me kalimin e kohës.

Pse Zvicra qëndron kaq keq?

Disa faktorë e shpjegojnë këtë renditje të zymtë.

Rritja e popullsisë, ndër të tjera, “po përkeqëson situatën”, thuhet në analizën e Wüest Partner. Kjo nuk është befasi për këdo që ka ndjekur trendet demografike në vend.

“Zvicra ka qenë në një situatë të rritjes demografike të pandërprerë për disa dekada,” thotë Philippe Wanner, profesor në Institutin e Demografisë dhe Ekonomisë Sociale në Universitetin e Gjenevës.

Kjo rritje është nxitur kryesisht nga ndërthurja e dy faktorëve: mungesat në tregun zviceran të punës kanë shtuar kërkesën për punëtorë të huaj, të cilët, nga ana tjetër, rrisin kërkesën për strehim, shkruan The Local, përcjell albinfo.ch.

Por ka edhe faktorë të tjerë në lojë

Analiza thekson se në Zvicër nuk po ndërtohen mjaftueshëm banesa të reja.

Së pari, lejet e ndërtimit kanë rënë me 27 për qind gjatë pesë viteve të fundit, “duke e bërë gjithnjë e më të vështirë përmbushjen e kërkesës për banesa të reja”, thuhet në raport.

Kjo për shkak se marrja e një leje ndërtimi varet nga përputhshmëria me ligjet për mbrojtjen e mjedisit, të cilat rregullojnë, ndër të tjera, edhe nivelin e zhurmës së lejuar në projektet e banimit.

Pra, për të ndërtuar më shumë dhe për të përmbushur kërkesën, rregulloret strikte – si ato që lidhen me mbrojtjen nga zhurma – do të duhej të zbuteshin.

Një tjetër pengesë për ndërtimin, që padyshim nuk mund të zgjidhet, është pamjaftueshmëria e tokës, pasi Zvicra është një vend i vogël dhe hapësira për ndërtim është e kufizuar.

Si duket e ardhmja?

Jo shumë premtuese, për fat të keq.

Ndërsa lehtësimi i rregullave të ndërtimit është i mundshëm, problemi themelor i mungesës së tokës mbetet i pazgjidhshëm.

Në të njëjtën kohë, popullsia e Zvicrës, e cila aktualisht është pak më shumë se 9 milionë, parashikohet të arrijë në 10 milionë në disa vitet e ardhshme.

Kur saktësisht do të ndodhë kjo, nuk është e qartë. Disa ekspertë parashikojnë vitin 2040, ndërsa të tjerë, si Céline Schmid nga Zyra Federale e Statistikave (FSO), thonë se kjo mund të ndodhë që në vitin 2034.

Megjithatë, po merren disa masa për të zbutur krizën e banesave

Trendi i së ardhmes: densifikimi

Siç sugjeron edhe emri, kjo nënkupton ndërtimin e ndërtesave të reja banimi pranë atyre ekzistuese dhe jo në tokë të lirë.

Zgjidhja e densifikimit favorizohet veçanërisht në qytete si Cyrihu dhe Bazeli, nga Zyra Federale për Zhvillimin Hapësinor (ARE).

Kjo zyrë deklaron se “59 për qind e të gjitha lejeve të ndërtimit për zhvillime banimi përfshijnë projekte në parcela tashmë të ndërtuara”. Këto projekte përfshijnë, për shembull, ripërdorimin e zonave industriale të mëparshme, zgjerimin e ndërtesave ekzistuese ose rindërtimet. Për sa kohë që një komunë ka pak rezerva toke të lirë për ndërtim, ndërtimet e reja do të përqendrohen në zona tashmë të banuara.