Shtetasit e BE-së/EFTA-s kanë më shumë fleksibilitet dhe nëse jeni shtetas i një vendi të Bashkimit Evropian apo EFTA-s (Norvegjia, Islanda, Lihtenshtajni), rregullat janë relativisht të thjeshta, shkruan The Local, transmeton albinfo.ch.

Mund të qëndrosh deri në 90 ditë pas diplomimit për të kërkuar punë.

Nëse gjen punë brenda kësaj periudhe, mund të aplikosh për leje qëndrimi/pune – mjafton kontrata e punës dhe regjistrimi në komunën ku do të jetosh.

Shtetasit nga jashtë BE/EFTA-s: rregulla më të rrepta

Për studentët nga vendet e treta (p.sh. Shqipëria, Kosova, vendet jashtë Evropës), rregullat janë më të ndërlikuara. Sipas Ligjit Federal për të Huajt (FNA):

Mund të kërkosh punë deri në 6 muaj pas diplomimit, por vetëm nëse:

Ke një diplomë universitare zvicerane;

Puna që kërkon është me interes të lartë akademik ose ekonomik për Zvicrën;

Ke dokument që konfirmon përfundimin e studimeve;

Ke mjete të mjaftueshme financiare dhe strehim, për të mos u mbështetur në ndihma sociale.

Ky lloj lejeje është i përkohshëm dhe nuk rinovohet. Nëse nuk gjen punë brenda 6 muajve, duhet të largohesh nga Zvicra, transmeton albinfo.ch.

Çfarë nënkupton “interes akademik ose ekonomik”?

Do të thotë që:

Aftësitë e tua janë të specializuara dhe të vështira për t’u gjetur në Zvicër ose në vendet e BE-së/EFTA-s;

Diplomimi është në fusha ku ka mungesë të profesionistëve, si inxhinieri, IT, shkenca mjekësore, etj.;

Punëdhënësi duhet të tregojë që nuk ka gjetur kandidatë të përshtatshëm nga Zvicra apo BE për pozitën përkatëse, transmeton albinfo.ch.

Përmbledhje: Çfarë të duhet për të qëndruar pas diplomimit?

Diplomë zvicerane nga universitet i njohur;

Letër nga universiteti që vërteton përfundimin e studimeve;

Mjete financiare të mjaftueshme (llogari bankare, garanci, etj.);

Dëshmi strehimi për periudhën 6-mujore;

Vërtetim nga punëdhënësi (nëse e gjen punën) që puna është me interes për Zvicrën;

Aplikim për leje qëndrimi për kërkim pune, në zyrën e migracionit të kantonit.

Në praktikë, për shkak të kriterieve të rrepta, shumë pak studentë nga vendet e treta arrijnë të përfitojnë këtë mundësi qëndrimi pas studimeve, transmeton albinfo.ch.

Ndërsa tensionet ndërkombëtare dhe shtimi i regjimeve tatimore po shkaktojnë një migrim të paparë të milionerëve në mbarë botën, Zvicra po pozicionohet si një nga destinacionet më tërheqëse për elitat globale. Por mënyrat e ndjekura për të joshur këtë kategori po nxisin përplasje të forta brenda vendit, shkruan Swssinfo.ch, transmeton albinfo.ch.

Në qendër të debatit qëndron “Viza e Artë” zvicerane, një skemë që ofron të drejtën e qëndrimit për individët shumë të pasur nga jashtë BE-së, nëse ata janë të gatshëm të paguajnë shuma të mëdha  nga 250,000 CHF në kantone si Obwalden, deri në 1 milion CHF në Zurich. Aktualisht, 496 persona gëzojnë këtë status, një rritje prej rreth 20% nga viti 2022.

Partitë e majta, si Partia e Gjelbër, janë në ofensivë kundër kësaj praktike. Deputeti Balthasar Glättli ngriti shqetësime serioze për barazinë ligjore dhe integritetin etik të sistemit: “Të pasurit po marrin një trajtim të privilegjuar që bie ndesh me frymën e ligjit për migracionin. Shumë nga këta individë janë oligarkë që vijnë nga regjime autoritare.”

Në kontrast, Partia Popullore Zvicerane, zakonisht kundër imigracionit masiv, mbështet këtë model si një formë të “imigracionit të dobishëm”, që sjell përfitime direkte për ekonominë, transmeton albinfo.ch.

Viza e Artë nuk është mënyra e vetme për të hyrë në Zvicër përmes pasurisë: kantonet shpesh lidhin marrëveshje të veçanta tatimore me individë të pasur, për sa kohë që ata nuk gjenerojnë të ardhura brenda Zvicrës.

Kjo i jep Zvicrës një avantazh në garën globale për kapitalin e lëvizshëm. Sipas raportit të “Henley & Partners”, rreth 128,000 milionerë ndryshuan vendbanim në vitin 2024, me më shumë se 10,000 vetëm nga Britania, ku ndryshimet fiskale dhe rënia e privatësisë po i largojnë banorët e huaj.

Por Zvicra nuk është e vetmja. Vende si Portugalia, Greqia, dhe Emiratet e Bashkuara Arabe ofrojnë skema të ngjashme. Megjithatë, presioni ndërkombëtar po rritet: BE-ja dhe OECD paralajmërojnë se këto skema mund të lehtësojnë pastrimin e parave dhe minojnë besimin ndërkombëtar. Gjykata Evropiane e Drejtësisë së fundmi shpalli të paligjshme skemën e vizave të Maltës, transmeton albinfo.ch.

Shoferët në Zvicër do të vazhdojnë të kalojnë pa pagesë nëpër rrugët alpine veri-jug, pasi Dhoma e Përfaqësuesve votoi të martën kundër vendosjes së tarifave për përdorimin e tuneleve të rëndësishme si Gotthard dhe St Bernard, shkruan RTS, transmeton albinfo.ch.

Tre mocione të paraqitura nga Partia e Qendrës dhe Partia e Gjelbër Liberale u rrëzuan përmes një rezultati tepër të ngushtë: 91 vota pro, 90 kundër dhe 7 abstenime. Vota vendimtare iu atribua deputetes Maja Riniker nga Partia Radikale-Liberale.

Propozimet parashikonin një tarifë dinamike që do të variënte në bazë të orarit, me çmime më të ulëta për banorët vendas dhe sektorin rajonal të ekonomisë, si dhe masa për të parandaluar shmangien e tarifës përmes rrugëve alternative. Sipas nismëtarëve, modeli i çmimeve të ndryshueshme do të ndihmonte në menaxhimin e trafikut gjatë orëve të pikut, ashtu si ndodh me biletat e avionëve apo çmimet e skive në sezonin turistik, shkruan Swissinfo.ch, transmeton albinfo.ch.

“Është koha për të përcaktuar një drejtim të ri për politikën e transportit,” tha Simon Stadler i Partisë së Qendrës, ndërsa Corina Gredig e Partisë së Gjelbër Liberale shtoi se përdorimi i drejtë i infrastrukturës kërkon edhe kontribute nga vetë përdoruesit.

Ish-demokrati liberal Matthias Samuel Jauslin theksoi se trafiku i huaj është përgjegjës për shumicën e bllokimeve gjatë ditëve të pikut dhe vendosja e tarifave do të ndihmonte në mbulimin e kostove të larta të infrastrukturës, veçanërisht në Gotthard, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, ministri i Transportit Albert Rösti kundërshtoi mocionet, duke paralajmëruar se vendosja e tarifave do të krijonte një disavantazh të konsiderueshëm për kantonin Ticino, i cili do të mbetej i lidhur me pjesën tjetër të vendit vetëm përmes rrugëve me pagesë gjatë gjithë vitit.

Me këtë vendim, përpjekjet për të futur tarifa në tunelet alpine janë shtyrë për një kohë të pacaktuar, duke lënë rrjetin rrugor strategjik të Zvicrës ende të lirë për përdoruesit, pavarësisht debatit në rritje për drejtësinë dhe qëndrueshmërinë e financimit të infrastrukturës, transmeton albinfo.ch.

Ndërsa marrëveshjet mes Zvicrës dhe Bashkimit Evropian janë në prag të diskutimeve parlamentare në Bernë, qëndrimet mbi natyrën e tyre mbeten të ndryshme. Komisioni Evropian ka ritheksuar se të gjitha marrëveshjet e negociuara me Zvicrën janë pjesë e një pakete të vetme, ndërkohë që kryenegociatori i BE-së, Richard Szostak, sugjeron se ekziston mundësia që disa elementë të trajtohen ndaras, shkruan Swissinfo.ch, transmeton albinfo.ch.

Javën e kaluar, qeveria zvicerane prezantoi planin për t’i paraqitur parlamentit katër rezoluta të ndara gjatë vitit 2024: një për stabilizimin e marrëdhënieve me BE-në dhe tri të tjera për bashkëpunim në fushat e sigurisë ushqimore, energjisë elektrike dhe shëndetit publik.

Megjithatë, Këshilli Federal paralajmëroi se një apo më shumë nga këto marrëveshje mund të refuzohen nga parlamenti apo elektorati përmes referendumit, gjë që do të ndalonte hyrjen e tyre në fuqi. Kjo është e mundur vetëm nëse më parë zbatohet marrëveshja e stabilizimit të marrëdhënieve.

Në një reagim për agjencinë Keystone-SDA, një zëdhënës i Komisionit Evropian theksoi të martën se “të gjitha marrëveshjet dhe protokollet u negociuan si një paketë dhe u përfunduan si të tilla në dhjetor 2024.” Sipas tij, këto dokumente do të hyjnë në fuqi vetëm pas ratifikimit nga të dyja palët, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, Szostak, i cili paraqiti marrëveshjet e reja para një komisioni të Parlamentit Evropian në shkurt, mbështeti qasjen zvicerane në parim. Ai tha se paketa e stabilizimit është kushti fillestar për hyrjen në fuqi të çdo marrëveshjeje tjetër. Kjo do të thotë se elementët e tjerë mund të qëndrojnë pezull në rast se stabiliteti i përgjithshëm i marrëdhënieve nuk sigurohet më parë.

Kjo qasje pasqyron edhe mënyrën sesi BE-ja ka përfshirë kërkesat e saj thelbësore  si lëvizja e lirë e njerëzve dhe kontributi i kohezionit  në marrëveshjen e stabilizimit. Ndërkohë që Zvicra synon të ruajë hapësirë për fleksibilitet politik të brendshëm, BE-ja vazhdon të mbajë qëndrimin e një pakete të pandashme për të siguruar konsistencë në marrëdhëniet dypalëshe, transmeton albinfo.ch.