Pas vitesh problemesh me vrimat në djathin Emmental, prodhuesit zviceranë të djathit tani lejohen të përdorin ‘pluhur shpimi’.

Qumështi zviceran është bërë shumë i pastër. Në të kaluarën, kur lopët ende mjeleshin me dorë, gjithmonë kishte grimca bari nga hambari në qumësht, sipas ekspertëve.

Këto formonin vrima gjatë procesit të fermentimit të djathit. Megjithatë, me makinat automatike të mjeljes, qumështi shkon direkt nga gjiri në një rezervuar për ftohje, pa grimca bari.

Pluhuri i shpimit përbëhet nga lule bari 100% organike. Brunner përdor vetëm majën e një thike për të prodhuar më shumë se 600 kilogramë djathë, raporton swissinfo. “Kjo ka përmirësuar vrimat në djathin tim”, thotë ai, transmeton albinfo.ch.

Shoqata Emmentaler Zvicër duhej të shkonte në gjykatë për përdorimin e pluhurit të shpimit. “Pluhuri i luleve të barit është aktualisht zgjidhja e vetme dhe më e mirë kundër vrimave që zhduken”, përmbledhi Gjykata Federale Administrative.

Zyra Federale për Bujqësi, e cila ka rregullore të rrepta për produktet bujqësore, nuk donte të autorizonte përdorimin e tij. Ajo kishte frikë nga një industrializim i prodhimit. Kjo është arsyeja pse rruga është bërë e qartë vetëm që nga vendimi i gjykatës në vitin 2025.

“Jam shumë i lumtur që ky pluhur ekziston”, thotë mjeshtri i djathit Andreas Brunner (58). “Kam pasur gjithnjë e më pak vrima gjatë viteve.”

Era në jug të Alpeve ka fryrë fort për 10 ditë: një vazhdimësi mjaft e pazakontë. Shpjegimet e këtij fenomeni vijnë nga një eksperte, Lisa Moser e Zyrës Federale të Meteorologjisë dhe Klimatologjisë MeteoSwizzera në Locarno-Monti, e intervistuar nga RSI.

“Pranvera – dhe në veçanti muaji mars – është klimatologjikisht sezoni me më shumë erëra. Në këtë rast specifik, fenomeni lidhet me një anticiklon që ka mbetur mjaft i palëvizshëm në Atlantik, një anticiklon që ka mbajtur rryma nga veriu për një kohë të gjatë. Këto rryma sollën ajër më të ftohtë në veri të Alpeve, duke favorizuar një ndryshim presioni midis veriut dhe jugut. Është pikërisht ky ndryshim, së bashku me mbështetjen në lartësi, që ka ushqyer erën në dhjetë ditët e fundit”.

“Është sigurisht një fenomen mjaft i rrallë. Ndoshta nuk do të flisja për “jashtëzakonshëm” në kuptimin e ngushtë, sepse nuk kemi një seri matjesh mjaftueshëm të gjata për ta klasifikuar atë nga një këndvështrim klimatologjik. Në stacionin e Luganos, për shembull, të dhënat mbi orët e erës nga veriu datojnë që nga viti 2007. Nuk ka pasur një numër kaq të lartë orësh ere nga veriu në mars që nga viti 2009. Dhe mbi të gjitha – duke parë më në detaje – një vazhdimësi kaq e theksuar dhe e vazhdueshme nuk ishte vërejtur ende”, transmeton albinfo.ch.

A do të vazhdojë era gjatë fundjavës?

“Po, por është e destinuar të ndalet gradualisht. Sot do të fryjë ende, ndonjëherë me intensitet të moderuar deri në fusha; nesër do të ndikojë kryesisht në luginat e sipërme dhe malet, gjithmonë me intensitet të moderuar. Megjithatë, nga e diela, duhet të ndalet. Prandaj, do të jemi në gjendje ta lëmë pas këtë fazë të zgjatur të faboniumit.

Zvicra mund të mburret se ka qytetarë të vendosur në pothuajse të gjitha vendet e botës: “zviceranët dhe zviceranët nga jashtë vendit”. Një popullsi që mbetet kryesisht e banuar në vendet fqinje dhe në disa qytete të mëdha.

Numri i zviceranëve që jetojnë jashtë vendit vazhdoi të rritet në vitin 2025. Rreth 838,600 helvetë tani jetojnë jashtë kufijve të vendit, një rritje prej 1.4% (+11,900 persona) krahasuar me vitin e kaluar, sipas të dhënave të fundit nga Zyra Federale e Statistikave (SFO).

Deri më tani, SFO regjistroi shpërndarjen e tyre vetëm sipas vendit dhe sipas rrethit konsullor. Për herë të parë, përpiloi shifrat e zviceranëve të vendosur në qytetet kryesore të vendeve fqinje. Ato duhet të zgjerohen në vende të tjera evropiane vitin e ardhshëm.

Parisi: destinacioni klasik i zviceranëve jashtë vendit

Me gati 11,800 banorë nga Zvicra, kryeqyteti francez mirëpret më shumë se çdo qytet tjetër i vendosur në vendet fqinje të Konfederatës.

Parisi kombinon disa asete që lehtësojnë një instalim jashtë vendit: afërsia gjeografike, familjariteti kulturor dhe mjedisi kozmopolit. Një qendër e madhe ekonomike dhe kulturore, qyteti ofron shumë mundësi profesionale, qoftë brenda shumëkombësheve, organizatave ndërkombëtare, në sektorin e modës apo atë të kulturës. Universitetet e tij po tërheqin gjithashtu një numër në rritje të qytetarëve zviceranë.

Një komunitet i rëndësishëm jeton edhe në Lion, qyteti i tretë më i madh në Francë. Megjithatë, të dhënat e disponueshme tani nuk lejojnë që ato të përcaktohen me saktësi.

Berlini: një parajsë për krijuesit dhe sipërmarrësit

Berlini është vendosur vitet e fundit si një “pikë e nxehtë” e vërtetë për të rinjtë zviceranë: rreth 8,000 shtetas zviceranë jetojnë atje sot. Kryeqyteti gjerman josh me ekosistemin e tij dinamik të startup-eve, një kosto jetese ende relativisht të moderuar dhe një atmosferë ndërkombëtare.

Për profesionistët në industritë “teknologjike” dhe krijuese, Berlini shpesh duket më tërheqës sesa qendrat kryesore ekonomike zvicerane si Cyrihu, Bazeli ose Gjeneva, shkruan RTS, përcjell albinfo.ch.

Milano: një qendër ekonomike në portat e Zvicrës

Rreth 6800 zviceranë jetojnë në Milano, një zgjedhje e natyrshme për shumë. Qyteti është lehtësisht i arritshëm nga Zvicra dhe ka një ekonomi veçanërisht të fortë.

Kryeqyteti italian i financave dhe modës, Milano tërheq talente nga një gamë e gjerë sektorësh. Lidhjet me Zvicrën mbeten të ngushta, si gjeografikisht ashtu edhe kulturorisht.

Vjena: një nga vendet me cilësinë më të mirë të jetës në botë

Gati 4500 zviceranë janë vendosur në Vjenë. Kryeqyteti austriak ka qenë në krye të renditjes ndërkombëtare për cilësinë e jetës për vite me radhë.

I vlerësuar veçanërisht nga familjet, ai kombinon një ofertë të pasur kulturore, një infrastrukturë me performancë të lartë dhe një mjedis ndërkombëtar. Afërsia gjuhësore gjithashtu lehtëson integrimin për shumicën e zviceranëve që flasin gjermanisht.

Mynihu: fqinji i begatë

Me rreth 4400 banorë zviceranë, Mynihu është gjithashtu një nga destinacionet e preferuara. I vendosur pranë kufirit zviceran, qyteti përfiton nga një ekonomi e fortë dhe luan një rol kryesor në industri, teknologji dhe shërbime.

Për shumë, Mynihu përfaqëson një “hap të butë” drejt emigrimit. Megjithatë, kryeqyteti bavarez është ndër qytetet më të shtrenjta në Gjermani, veçanërisht për sa i përket qirave.

Roma: midis traditës dhe hapjes ndërkombëtare

Rreth 3,660 zviceranë jetojnë në Romë. Kryeqyteti italian ka lidhje historike me Zvicrën, veçanërisht nëpërmjet pranisë shekullore të Gardës Papnore Zvicerane në Vatikan.

Njerëz të tjerë nga Zvicra punojnë në institucionet e Selisë së Shenjtë, qoftë në media, komunikim apo funksione diplomatike. Roma kështu kombinon trashëgiminë historike dhe aktivitetin ndërkombëtar.

Shumica e kantoneve zvicerane e mbyllën vitin 2025 me llogaritë e tyre në fitim. Nga 26 kantone, 20 regjistrojnë një suficit, 4 janë në deficit, ndërsa dy ende nuk i kanë publikuar shifrat e tyre. Pavarësisht kësaj, qeveritë kantonale synojnë të vazhdojnë me një menaxhim rigoroz të financave publike, për t’u përballur me sfidat e ardhshme pa u mbështetur shumë në të ardhurat që konsiderohen të jashtëzakonshme ose të vështira për t’u parashikuar.

Berna më e lulëzuara, Grisons dhe Vaud në të kuqe

Rezultati më i mirë i përket Kantonit të Bernës, i cili ka një suficit prej 873 milionë frangash, i barabartë me 631 milionë më shumë se sa pritej. Në frontin e kundërt, deficiti më i theksuar është ai i Grisons, i cili mbyllet me një deficit prej 218.5 milionë frangash, të cilin autoritetet kantonale e shpjegojnë me lançimin e një fondi për klimën, lehtësimin e taksave dhe një ngadalësim të të ardhurave krahasuar me rritjen e shpenzimeve.

Në Zvicrën frëngjishtfolëse, i vetmi kanton në të kuqe është Vaud, me një deficit prej 156 milionësh, megjithatë më të ulët se ai i buxhetuar. Megjithatë, Presidentja e Këshillit të Shtetit Christelle Luisier kujton peshën e “të ardhurave të rastësishme”, siç është shpërndarja e fitimeve të Bankës Kombëtare Zvicerane (SNB) dhe performanca e mirë e kompanive në Kanton.

BNS dhe të ardhurat më të larta tatimore pas rezultateve më të mira se sa pritej

Disa kantone kanë mbyllur më mirë se sa pritej, përfshirë St.Gallen që regjistron një fitim prej 10.2 milionë pasi buxhetoi një deficit dhe përfundoi në të kuqe në vitin 2024.

Dallime që shpesh vijnë për shkak të “të ardhurave shtesë që është e vështirë të parashikohen në kohën e hartimit të vlerësimit”, siç u tha nga Ernst Stocker, president i Konferencës së Drejtorëve të Financave të Kantoneve, raporton RSI. Midis këtyre është në veçanti shpërndarja e BNS, e cila pas dy vitesh ndalesë u kthye në vitin 2025 për të paguar dividentë për Kantonet dhe Konfederatën. Banka qendrore derdhi gjithashtu rreth 2 miliardë franga të lidhura me vlerën e kartëmonedhave të vjetra të pandryshuara, transmeton albinfo.ch.

Kësaj i shtohen të ardhura më të larta tatimore dhe, në disa raste, mbajtje e mirë e prodhimit.

Maturia mbetet motoja

Pavarësisht rezultateve pozitive, disa kantone preferojnë kujdes për të ardhmen. Në Gjenevë, për shembull, qeveria kantonale bën thirrje që një tepricë të mos konsiderohet si një fakt i fituar, por si një efekt i favorshëm. Tone të ngjashme edhe në Neuchâtel dhe Jura, ku pasiguritë ekonomike dhe gjeopolitike janë shqetësuese, si dhe ndikimi i mundshëm i detyrimeve amerikane që në vitin 2026. Në Valais, nga ana tjetër, theksohet qëndrueshmëria e financave kantonale, ndërsa në Freiburg rezultatet e mira lejojnë që dispozitat të forcohen në funksion të rehabilitimit të Spitalit të Freiburgut.

Presidenti amerikan Donald Trump ka njoftuar tarifa deri në 100% për importin e barnave të patentuara në SHBA. Sipas një dekreti të publikuar nga Shtëpia e Bardhë të enjten, një tarifë prej 15% do të zbatohet për eksportet farmaceutike zvicerane.

Trump ka vendosur të vendosë tarifa deri në 100% për barnat e patentuara dhe përbërësit e tyre aktivë, sipas njoftimit të qeverisë amerikane. Sipas Shtëpisë së Bardhë, qëllimi i tarifave është të forcojë prodhimin vendas dhe të zvogëlojë varësinë nga importet.

“Sipas Administratës së Ushqimit dhe Barnave, që nga viti 2025, afërsisht 53% e produkteve farmaceutike të patentuara të shpërndara brenda vendit prodhohen jashtë vendit. Shkalla e varësisë nga importi është e konsiderueshme në nivelin e API-ve [përbërësve aktivë farmaceutikë] me vetëm 15% të API-ve të patentuara sipas vëllimit të prodhuara brenda vendit për tregun e Shteteve të Bashkuara”, thuhet në komunikatën zyrtare.

Megjithatë, për vendet me marrëveshje tregtare me SHBA-në – përfshirë Zvicrën dhe Lihtenshtajnin – do të zbatohet një normë dukshëm më e ulët prej 15%. Masat do të hyjnë në fuqi pas 120 ditësh për kompanitë e mëdha dhe 180 ditësh për kompanitë më të vogla. Barnat gjenerike dhe biosimilare janë të përjashtuara nga taksat doganore për momentin.

Trump njoftoi gjithashtu se dëshironte që çmimet më të ulëta të ilaçeve për SHBA-në të përfshiheshin në marrëveshjet tregtare.

“Kam përcaktuar më tej se është e nevojshme të zbatohen angazhimet farmaceutike në marrëveshjet ekzistuese tregtare me Bashkimin Evropian, Japoninë, Republikën e Koresë dhe Zvicrën dhe Lihtenshtajnin së bashku, si dhe një marrëveshje të ardhshme farmaceutike me Mbretërinë e Bashkuar (për të cilën Shtetet e Bashkuara dhe Mbretëria e Bashkuar kanë arritur një marrëveshje në parim që nga 1 dhjetori 2025). Këto marrëveshje i çojnë përpara interesat ekonomike dhe të sigurisë kombëtare të Shteteve të Bashkuara”, tha ai në komunikatën zyrtare, transmeton albinfo.ch.

Kompanitë mund t’i shmangin tarifat nëse ndërtojnë kapacitete prodhimi në SHBA dhe lidhin marrëveshje çmimesh me autoritetet, raporton swissinfo. Në këtë rast, taksa nuk do të zbatohet deri në fillim të vitit 2029.

Qeveria zvicerane e përshkroi futjen e tarifave amerikane për produktet farmaceutike si “një barrë shtesë për industrinë farmaceutike zvicerane eksportuese”.

Eksportet nga BE-ja dhe Zvicra do t’i nënshtroheshin të njëjtave tarifa shtesë, që do të thotë se eksportet farmaceutike nga Zvicra nuk do të ishin në disavantazh krahasuar me ato nga BE-ja.

“Departamentet përkatëse po analizojnë efektet specifike të këtyre masave së bashku me palët e interesuara të prekura”, shtoi Departamenti Federal Zviceran i Çështjeve Ekonomike, Arsimit dhe Kërkimit (EAER).

Shoqata e kompanive farmaceutike zvicerane Interphrama shprehu shqetësimet e saj të premten në lidhje me masën që mund të ketë pasoja serioze. Sipas organizatës, këto tarifa kërcënojnë të gjithë sektorin.

“Tarifat e vendosura nga Shtetet e Bashkuara rrezikojnë prodhimin global të barnave dhe zinxhirët e furnizimit, pengojnë kërkimin dhe zhvillimin dhe në fund të fundit dëmtojnë pacientët në të gjithë botën”, tha Interpharma në një deklaratë në Linkedin.

Interpharma dëshiron që industria farmaceutike të përjashtohet nga tarifat për importet në SHBA.

Gjigandët farmaceutikë zviceranë, Roche dhe Novartis, ranë dakord të investojnë një shumë të kombinuar prej 73 miliardë dollarësh (58 miliardë CHF) gjatë pesë viteve të ardhshme, me qëllim prodhimin e të gjitha barnave kryesore për pacientët amerikanë në tokën amerikane. Në dhjetor, ato ishin midis nëntë kompanive që nënshkruan kontrata me Shtëpinë e Bardhë për të ulur çmimet e barnave të reja në SHBA.

Gjatë dekadës së fundit, 40% e investimeve të kapitalit dhe kërkim-zhvillimit të Roche shkuan në SHBA, të cilat përbënin 47% të shitjeve në vitin 2025. Kompania synon ta rrisë pjesën e investimeve të SHBA-së në 50%. Zvicra mori gati një të tretën e investimit total gjatë së njëjtës periudhë, por përbën vetëm 1% të shitjeve.