Cili është regjistri famëkeq i shmangies së tarifave në Zvicër dhe si funksionon ai?

Zviceranët mund të kenë një reputacion për ndershmëri, por më shumë se një milion njerëz u regjistruan në Regjistrin Kombëtar të Shmangies së Tarifave të Transportit Publik në Zvicër në fund të vitit 2024 – numri më i lartë që nga krijimi i të dhënave në vitin 2019.

Numri i udhëtarëve të gjobitur për kalimin e trenave, autobusëve dhe tramvajeve pa një biletë të vlefshme tani është 1,008,251, por numri real i shmangies së tarifave është shumë më i lartë, pasi shumë prej tyre nuk kapen.

Të rinjtë janë grupi më i madh i vetëm në mesin e shmangësve – ata nën 26 vjeç përbëjnë 35 për qind të të gjithë shmangësve, sipas Manuela Ruoss, një zëdhënëse e SwissPass Alliance, një organizatë ombrellë për 265 kompani transporti, transmeton albinfo.ch.

Ata që e bëjnë këtë jo vetëm duhet të paguajnë një gjobë, përveç çmimit të biletës, por edhe emri i tyre është përfshirë në një Regjistër Kombëtar të Shmangies së Tarifave.

Kjo për shkak se udhëtimi pa biletë është një çështje serioze: rezulton në humbje financiare prej 200 milionë frangash në vit për të gjithë ofruesit e transportit publik të Zvicrës (që përfundimisht çon në rritje të tarifave për të gjithë popullsinë), shkruan The Local.

Çfarë është saktësisht ky regjistër famëkeq?

Deri në vitin 2019, operatorët e transportit të Zvicrës kishin mbajtur listat e tyre të pasagjerëve të kapur duke udhëtuar ose pa biletë, ose pa biletën e duhur për udhëtimin e tyre.

Por nga viti 2019, u krijua një listë elektronike e unifikuar, në të gjithë Zvicrën, e shmangies së tarifave.

Sistemi i centralizuar e bëri të lehtë identifikimin e shkelësve “serial” – domethënë, njerëzve që hipnin pa biletë më shumë se një herë.

Kjo është e rëndësishme jo vetëm për arsye statistikore, por edhe për vendosjen e gjobave përkatëse.

Cilat janë gjobat për shmangien e tarifës?

Sipas faqes së internetit të kompanisë kombëtare hekurudhore, SBB, udhëtimi pa një biletë të vlefshme kushton 90 franga (përveç çmimit të biletës) nëse kjo është shkelja e parë e udhëtarit – ose të paktën hera e parë që kapet.

Për kundërvajtjen e dytë dhe të tretë, shtesat janë përkatësisht 130 dhe 160 franga.

Dënimi për udhëtim me biletë pjesërisht të vlefshme është 70 franga për shkeljen e parë, 110 për të dytën dhe 140 franga për të tretën.

Shmangësit e zakonshëm të tarifave (më shumë se tri herë pa biletë) mund të kenë një kallëzim penal kundër tyre dhe të dënohen me burg.

Megjithatë, SwissPass Alliance po kërkon të rrisë gjobën e shkelësit kronik në 540 franga – mjaftueshëm për ta larguar këtë praktikë një herë e përgjithmonë.

Pse po rritet numri i shmangësve të tarifave?

Ka dy arsye kryesore për këtë fenomen, tha Ruoss.

Njëra është se çmimet e transportit publik janë rritur gjatë viteve të fundit, duke e bërë udhëtimin më të shtrenjtë.

Arsyeja e dytë është se njerëzve (dhe veçanërisht të rinjve) u pëlqen të marrin rreziqe – veçanërisht pasi kontrollet e biletave janë sporadike në autobusë dhe tramvaje, dhe në rrugët e trenave në distanca të shkurtra ato kontrollohen rrallë.

---