Pse trashëgimtarët u bënë gjithnjë e më të favorizuar në Zvicër

(KEYSTONE/Alessandro Della Bella)

Më 30 Zvicra do të vendosë për një taksë kombëtare trashëgimie në nëntor. Deri më tani, nuk ka asnjë taksë të vlefshme në të gjithë Zvicrën. Është përgjegjësi e kantoneve të rregullojnë trashëgimitë deri më tani. Juso dëshiron ta ndryshojë këtë me iniciativën e saj. Ata kërkojnë taksa mbi pasuritë prej 50 milionë frangash ose më shumë. Kundërshtarët kanë frikë nga një emigrim i njerëzve të pasur.

Një vështrim në histori tregon se taksa e trashëgimisë dikur ishte dukshëm më e lartë. Sot, trashëgimtarët paguajnë vetëm një të tretën e asaj që ishte e zakonshme në vitin 1990. Historiania ekonomike Gisela Hürlimann shpjegon pse është kështu dhe si kanë ndryshuar taksat gjatë dekadave.

E pyetur pse trashëgimitë tatohen më pak sot sesa disa dekada më parë, ajo u shpreh se kjo ka shumë të bëjë me konkurrencën tatimore.

“Mund të thuhet se ulja e taksave të trashëgimisë është një efekt i rritjes së konkurrencës tatimore midis kantoneve. Sidomos në vitet ’90 dhe 2000, ky intensifikim mund të vërehet fuqishëm”, ka deklaruar ajo për SRF, transmeton albinfo.ch.

Në këtë konkurrencë tatimore midis kantoneve – çfarë roli luan taksa e trashëgimisë?

“Në disa kantone, taksa e trashëgimisë për bashkëshortët dhe pasardhësit e drejtpërdrejtë është hequr de facto. Dhe kjo erdhi me harmonizimin e taksave të vitit 1990. Harmonizimi duhet të kishte sjellë më shumë drejtësi në sistemin tatimor. Kjo është ironia e historisë. Por nuk kishte asnjë dispozitë në të për taksat e trashëgimisë. Prandaj, kantonet kishin dorë të lirë për t’i ulur këto taksa në zero. Kështu, idetë e drejtorëve financiarë të kantoneve dhe të qarqeve konservatore me një qëndrim të fiksuar ndaj pronësisë kanë mbizotëruar. Kështu, trashëgimia është prekur gjithnjë e më pak me kalimin e viteve”, deklaroi tutje ajo.

Harmonizimi i taksave i vitit 1990 kishte për qëllim të sillte më shumë drejtësi – por në fakt, taksa e trashëgimisë u hoq në shumë vende. Kush po e çonte këtë përpara në atë kohë?

Në atë kohë, nuk bëhej fjalë vetëm për taksimin e të pasurve më shumë sesa të varfërve. Përkundrazi, qëllimi ishte edhe të zvogëlohej pabarazia midis kantoneve. Pabarazia e pasurisë ishte më e dobët atëherë sesa është sot. Ende nuk ka pasur këtë akumulim të fortë të pasurisë si rezultat i trashëgimisë. Harmonizimi i taksave nuk ishte, pra, një shqetësim ekskluzivisht i krahut të majtë.

Nga vjen ideja themelore e taksimit të trashëgimive?

Ideja e taksimit të trashëgimive ka ekzistuar prej shekujsh. U prezantua për herë të parë në Revolucionin Francez, pastaj në vitin 1798 edhe në Republikën Helvetike. Që atëherë, ka ekzistuar kjo ide se trashëgimitë janë pasuri të pamerituara, jo produkt i performancës së dikujt. Prandaj, këtu mund të tatohen më rëndë se kudo tjetër.

Dhe kur u bë kjo ide një shqetësim i krahut të majtë?

Konkurrenca tatimore midis kantoneve është bërë shumë e përgjithësuar që nga vitet 1990 dhe ka qenë praktikisht e padiskutueshme në kampin borgjez që atëherë. Kështu, mbetet kryesisht e majta, e cila është e pozicionuar në mënyrë kritike këtu. Për ta, është gjithashtu një mjet për të kritikuar pabarazinë në rritje të pasurisë.

Sepse sot një pjesë e madhe e pasurive të larta në të vërtetë vjen nga trashëgimia. E majta përdor taksën e trashëgimisë për kritikat e saj, sepse prekja e një takse tjetër ndoshta nuk do të ishte shumë e suksesshme. Për shembull, nëse ata do të kërkonin që taksa mbi pasurinë të rikthehej në nivel federal – mendoj se kjo do të ishte një sipërmarrje e pashpresë.