Kryeministri holandez fiton garën për të kryesuar NATO-n

Mark Rutte, në prag të zgjedhjes për të kryesuar NATO-n

Kryeministri holandez në largim, Mark Rutte, ka fituar garën për t’u bërë kreu i ardhshëm i NATO-s në një moment të rrezikshëm për aleancën perëndimore, pasi rivali i tij i vetëm u largua nga gara, përcjell albinfo.ch.

Udhëheqësi holandez pritet të konfirmohet zyrtarisht si sekretar i përgjithshëm i NATO-s ditëve në vijim, dhe të marrë detyrën kur kreu aktual, Jens Stoltenberg, të largohet më 1 tetor, pas gati një dekade në krye.

Rutte, 57 vjeç, është një mbështetës i fortë i Ukrainës dhe fitoi shpejt mbështetjen e vendeve kyçe të NATO-s, duke përfshirë SHBA-në, Britaninë e Madhe, Francën dhe Gjermaninë, shkruan The Guardian

Por, për të siguruar pozitën, e cila kërkon marrëveshje unanime të 32 anëtarëve të NATO-s, atij i është dashur të fitojë miratim nga Turqia, e më pas të kapërcejë kundërshtimin e Hungarisë.

Rutte (57) është një nga mbështetësit më të mëdhenj të mbështetjes ushtarake evropiane për Ukrainën që nga fillimi i pushtimit rus në shkurt 2022 dhe thekson se disfata e Moskës është vendimtare për paqen në Evropë.

“Ajo u nxit nga rrëzimi i një avioni mbi Ukrainë në vitin 2014, për të cilin Holanda fajëson Rusinë. 298 njerëz vdiqën atëherë, dhe 196 ishin shtetas holandezë. NATO duhet të jetë e fortë për t’i bërë ballë Moskës dhe liderët evropianë nuk duhet të jenë naivë kur bëhet fjalë për Rusinë e Putinit”, thekson ai.

“Ai nuk do të ndalet në Ukrainë nëse nuk e ndalojmë tani. Kjo luftë është më e madhe se Ukraina. Ka të bëjë me ruajtjen e sundimit ndërkombëtar të ligjit”, tha Rutte në OKB në shtator 2022.

Pas rrëzimit të fluturimit MH17, Rutte u bë një nga politikanët më të shquar të Evropës, duke luajtur një rol të rëndësishëm në debatet evropiane mbi emigracionin, borxhin dhe përgjigjen ndaj pandemisë Covid-19. Nën udhëheqjen e tij, Holanda rriti shpenzimet e mbrojtjes në më shumë se 2 për qind të PBB-së të kërkuar nga NATO dhe i dhuroi Kievit F-16, artileri, drone dhe municione.

Është thuajse e sigurt se në tetor ai do të zëvendësojë Jens Stoltenberg, i cili e mbajti atë post për gati dhjetë vjet, pasi presidenti rumun tërhoqi kandidaturën. Rutte ka siguruar tashmë mbështetjen e 31 nga 32 shtetet anëtare të Aleancës. Stoltenberg tha të martën se Rutte është një kandidat “shumë i fortë” për ta pasuar atë dhe se një vendim është afër.

Gjatë mandatit të Stoltenberg, Aleanca përfshinte Malin e Zi, Maqedoninë e Veriut, Finlandën dhe Suedinë. Disa anëtarë të NATO-s shpresonin që kryeministrja estoneze, Kaja Kallas, të bëhej Sekretarja e parë e Përgjithshme e Aleancës, por për të tjerët ajo është shumë radikale në qëndrimin e saj ndaj Rusisë.

Rutte ka jetuar gjithë jetën në Den Haag, nuk është i martuar dhe pas politikës synonte t’i përkushtohej mësimdhënies. Por lufta në Ukrainë e shtyu atë të vendoste për një post ndërkombëtar. Ai është një mbështetës i fortë i presidentit ukrainas, Volodymyr Zelenskyi, të cilin e takoi në Kiev pesë vjet më parë.

“Edhe atëherë ishte e qartë: ky është një njeri me një mision… Jam i bindur se suksesi i Ukrainës varet kryesisht nga mentaliteti që ai përhapi që në fillim,” tha Rutte për Reuters në prill.

Nga ana tjetër, megjithëse paralajmëroi për kërcënimin e Putinit, ai sugjeroi gjithashtu se presidenti rus nuk është aq i fortë sa duket.

“Mos e mbivlerësoni Putinin mendërisht. Unë kam folur shumë me të. Ai nuk është një njeri i fortë, ai nuk është një djalë i fortë,” tha Rutte në një debat në parlament në prill.

Rutte konfirmoi kandidaturën e tij për sekretarin e ri të përgjithshëm të NATO-s vitin e kaluar si një nga udhëheqësit e koalicionit ndërkombëtar që do të dorëzojë F-16 në Ukrainë dhe do të trajnojë pilotët ukrainas. Në fund të mandatit të tij në krye të qeverisë holandeze, ai nënshkroi një marrëveshje sigurie dhjetëvjeçare me Ukrainën që garanton mbështetjen e Holandës.

Rutte ka marrëdhënie të mira me zyrtarë të ndryshëm britanikë dhe amerikanë dhe nga shumëkush konsiderohet si një nga ata në BE që janë përballur më së miri me presidentin amerikan Donald Trump, i cili kandidon sërish për Shtëpinë e Bardhë. Mund të jetë një përvojë e vlefshme për të, sepse rikthimi i mundshëm i Trump në pushtet i ka shqetësuar liderët e NATO-s që kur ai vuri në dyshim gatishmërinë e Amerikës për të ndihmuar anëtarët e tjerë të Aleancës nëse ata sulmoheshin.

Në një konferencë të sigurisë në Mynih vitin e kaluar, Rutte tha se liderët duhet të ndalojnë “rënkimin për Trump” dhe duhet të shpenzojnë më shumë për mbrojtjen dhe prodhimin e municioneve, pavarësisht se kush do të fitojë zgjedhjet presidenciale në SHBA në nëntor të këtij viti.

---