PParlamenti zviceran diskutoi rëndësinë e parave të gatshme. Debati ishte përgjigje ndaj një nisme që propozon të vendosë të drejtën e përdorimit të parave të gatshme në Kushtetutë.

Këshilli federal thotë se e mbështet gjerësisht propozimin, por beson se disa nga formulimet janë shumë të pasakta – kështu që parlamenti po diskuton një kundërpropozim.

Shumë deputetë pajtohen me parimin bazë të mbajtjes së parave të gatshme – për të parandaluar kërcënimin e hakmarrjes, ndërprerjet e energjisë dhe funksionet e mbikëqyrjes kundër pagesave dixhitale.

Parlamenti ka rënë dakord, me një shumicë dërrmuese, që paratë e gatshme duhet të mbrohen – por nuk i detyroi bizneset të pranojnë para. Dyqanet do të jenë në gjendje të mos pranojnë para, nëse dëshirojnë.

Kundërpropozimi do të bëhet ligj nëse nisma dështon në kutinë e votimit.

Për të përkuar me Ditën Ndërkombëtare të Gruas më 8 Mars, The Economist publikoi një studim vjetor mbi vendet më të mira për të qenë një grua që punon në të gjithë OECD. Këtë vit, Zvicra renditet e 26-ta nga 29 kombe, në të njëjtin pozicion si vitin e kaluar. Vetëm Japonia, Turqia dhe Koreja e Jugut renditen më poshtë, transmeton albinfo.ch.

Arsyeja kryesore pas renditjes së dobët të Zvicrës ka të ngjarë të jetë e njohur për shumicën e familjeve ku punojnë si nëna ashtu edhe babai: kujdesi për fëmijët me kosto të lartë.

Zvicra ka kostot më të larta të kujdesit për fëmijët në OECD. Kostoja mesatare në të gjithë OECD është 14% e pagës mesatare, ndërsa në Zvicër kjo shifër arrin në 49% të pagës mesatare. Çerdhet janë të shtrenjta, dhe pagesa për dado me përvojë mund të variojë nga rreth 40,000 CHF deri në 80,000 CHF në vit, në varësi të vendndodhjes. Dadot janë më të shtrenjta në Cyrih, Bazel dhe Gjenevë sesa në Londër dhe Nju Jork. Edhe pse nuk mbulohet nga studimi i The Economist, një sfidë tjetër e kujdesit për fëmijët në Zvicër është mbyllja e shkollave gjatë drekës, e cila lë familjet me një boshllëk të kujdesit gjatë kësaj periudhe.

Përveç kësaj, Zvicra ofron pak leje prindërore për prindërit e rinj. Nënat e reja marrin 7.8 javë dhe baballarët e rinj marrin 1.1 javë. Mesatarja e OECD-së është 31.6 dhe 8 javë.

Zvicra, me një hendek prej -4.8 pikësh krahasuar me një mesatare prej +8 pikësh të OECD-së në favor të grave, shënon rezultate relativisht të dobëta kur krahason normat e të diplomuarve meshkuj dhe femra. Megjithëse, hendeku i përhapur në favor të grave – një mesatare e OECD prej +8, e cila shkon deri në +20 në Islandë – shtron pyetjen nëse disa sisteme arsimore mund të jenë tani të dështuar për burrat?

Rezultati i Zvicrës për arsimin është gjithashtu disi mashtrues. The Economist shikon ndryshimin në numrin e të diplomuarve meshkuj dhe femra midis moshës 25 dhe 64 vjeç. Zvarritja e historisë e tërheq Zvicrën në këtë masë – dallimet e mëdha në fundin më të vjetër të kësaj gamë moshe kënetojnë dallimet e vogla dhe ndonjëherë të kundërta në fundin më të ri. Dhe duke pasur parasysh se fundi më i ri pasqyron të kaluarën e afërt, do të ishte më kuptimplotë të fokusoheshim në këtë si matës se ku ndodhet aktualisht Zvicra. Të dhënat e vitit 2023 ilustrojnë ndikimin e moshës në rezultatet. Vetëm 39% e mjekëve në Zvicër të moshës 45 vjeç e lart ishin gra, një çekuilibër që ndryshon në anën tjetër midis mjekëve të rinj – 61% e mjekëve nën 45 vjeç janë gra. Një masë tjetër e hendekut arsimor të përdorur nga The Economist në studim e shmang në masë të madhe këtë problem. Ai shikon numrin e burrave dhe grave që marrin GMAT, një test i nevojshëm për të aplikuar në shkollën e biznesit. Këtu shikojmë vetëm 10 vitet e fundit. Në këtë masë, Zvicra është përpara me 37.7% femra kundrejt një mesatareje të OECD prej 35.6%.

Së fundi, në biznes dhe politikë, gratë në Zvicër po ecin relativisht mirë, me përfaqësim mbi mesataren në borde (34.4% kundrejt 32.9%) dhe në numrin e vendeve në parlament (38.5% kundrejt 34.1%). Megjithatë, ato kanë një përfaqësim më të ulët në pozitat menaxheriale (32.4% kundrejt një mesatareje të OECD-së prej 34.0%).

Çdo tre muaj, Zyra Federale e Strehimit (FHO) rregullon normën e referencës të përdorur për të përcaktuar qiratë në shumë kontrata qiraje. Nëse norma bie, disa qiramarrës kanë të drejtë të kërkojnë ulje të qirasë. Këtë herë, norma ra me 0.25%, duke arritur në 1.50%.

Norma e referencës bazohet në normat mesatare të interesit të hipotekave. Më 31 dhjetor 2024, norma mesatare e interesit të hipotekës ishte 1.53%, krahasuar me 1.63% një tremujor më parë. Norma e referencës rrumbullakoset në tremujorin më të afërt të përqindjes. Për shkak se 1.63% ishte më afër 1.75% sesa 1.50%, norma e referencës ishte 1.75% në tremujorin e kaluar. Tani, pasi 1.53% është më afër 1.50% sesa 1.75%, norma e referencës ka rënë në 1.50%, transmeton albinfo.ch.

Norma e re hyri në fuqi më 4 mars 2025. Ajo do të qëndrojë në këtë nivel derisa norma mesatare e hipotekës të rritet mbi 1.62% ose nën 1.38%. Norma e ardhshme e referencës do të shpallet më 2 qershor 2025.

Nëse kontrata juaj e qirasë e lidh qiranë tuaj me normën e referencës, atëherë ju mund të kërkoni një ulje të qirasë kur kjo normë referencë bie. Shoqata Zvicerane e Qiramarrësve, dega Romande, ofron informacione të dobishme se kur dhe si duhet bërë një kërkesë. Faqja e tyre e internetit (në frëngjisht) mund të gjendet në www.asloca.ch.

Kur norma e referencës bie, ata me kontrata të tilla qiraje duhet të veprojnë me zgjuarsi për të siguruar përfitimin maksimal. Pronarët zakonisht rrisin shpejt qiranë tuaj kur norma e referencës lëviz lart në favor të tyre.

Kur sistemi i normës së referencës u lançua në vitin 2008, norma ishte 3.5%. Që atëherë ajo ka rënë deri në 1.25%, duke u rritur përsëri deri në 1.75% përpara se të bjerë në 1.5% këtë javë. Normat aktuale dhe historike të interesit të referencës janë paraqitur në faqen e internetit të FHO.

Nga 2 prilli 2025, për të udhëtuar në Mbretërinë e Bashkuar (MB) do të kërkohet vizë.

Shtetasit e BE-së dhe EFTA-s, përfshirë mbajtësit e pasaportave zvicerane, tani (nga 5 mars 2025) mund të aplikojnë në internet për një Autorizim Elektronik të Udhëtimit (ETA) në MB.

ETA kushton 10 £ (funte) dhe zgjat 2 vjet nga data e lëshimit. Aktualisht, vetëm qytetarët e vendeve të BE-së dhe EFTA mund të aplikojnë, transmeton albinfo.ch.

ETA mund të merret në internet ose nëpërmjet një aplikacioni telefonik – aplikacionet iPhone dhe Google. Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar rekomandon përdorimin e një aplikacioni telefonik. Për të aplikuar kërkohet një pasaportë e vlefshme, një adresë emaili dhe një mjet pagese elektronike. Përpunimi i vizave mund të zgjasë deri në 3 ditë.

Një ETA i lejon mbajtësit të shkojë në MB deri në 6 muaj për turizëm, për të vizituar familjen dhe miqtë, biznesin ose studimin afatshkurtër, megjithatë, nuk garanton hyrjen në MB. Mbajtësit i kërkohet ende të pastrojë imigracionin në Mbretërinë e Bashkuar në të njëjtën mënyrë si më parë.

Qytetarët e Mbretërisë së Bashkuar dhe Irlandës nuk kanë nevojë për një ETA. Ata që kanë një vizë qëndrimi të hyrjes në MB nuk i kërkojnë as ato. Ju gjithashtu nuk keni nevojë për një të tillë nëse jeni duke kaluar nëpër një aeroport në Mbretërinë e Bashkuar në tranzit nëse nuk ka nevojë të pastroni kontrollin kufitar, megjithëse ky përjashtim tranziti është në shqyrtim dhe mund të hiqet. SHBA-ja ka një gjurmë famëkeqe gishtash dhe kërkon që pasagjerët e huaj të kenë një ESTA, versionin e saj të ETA-s, edhe nëse janë në tranzit. Duket se Britania e Madhe po e lë të hapur një opsion të ngjashëm, transmeton tutje albinfo.ch.

Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar tha se futja e ETA-ve është në përputhje me qasjen që kanë marrë shumë vende të tjera për sigurinë kufitare, duke përfshirë SHBA-në dhe Australinë, dhe ndihmon në parandalimin e ardhjes së atyre që paraqesin një kërcënim për MB. Ai tha gjithashtu se planifikon të rrisë koston në 16 £ në të ardhmen për të reduktuar mbështetjen në financimin e taksapaguesve të sistemit të migracionit dhe kufijve.

Pas publikimit të fitimeve, Hekurudhat Federale Zvicerane (SBB) u dhanë gazetarëve një pasqyrë mbi planet e tyre për të ardhmen.

SBB thotë se fiton para nga linjat ndërkombëtare dhe dëshiron të zgjerojë shërbimet në qytete të tjera evropiane, veçanërisht në Francë, Spanjë dhe Itali. Po ashtu, është në kërkim të trenave të rinj me shpejtësi të lartë, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, ka ulur pritshmëritë për një shërbim në Londër. Sipas SBB-së, në rastin më të mirë, kjo mund të ndodhë jo para vitit 2030 – por edhe atëherë, do të ketë sfida të mëdha.

Duhet të përcaktohet një rrugë e përshtatshme dhe stacionet duhet të adaptohen për të përmbushur rregullat e imigracionit pas Brexit.

Ndërkohë, SBB e konsideron linjën midis Gjenevës dhe Lozanës si një prioritet për dekadat e ardhshme, pasi pritet që deri në vitin 2050 përdorimi i saj të rritet me 50%.

Zvicra ka ligje strikte për zonimin dhe ndërtimin. Ligjet federale të planifikimit të përdorimit të tokës (LAT) u propozuan për herë të parë në vitin 1979. Që kur u bënë ligj, ato kanë kaluar nëpër një sërë modifikimesh. Një votim i suksesshëm në vitin 2013 shtrëngoi më tej rregullat e zonimit. Këtë javë, SRF raportoi për dy shtëpi që përfunduan në listën e prishjes, transmeton albinfo.ch.

Pavarësisht miratimit të ndërtimit nga komuna, disa shtëpi janë në listën e shembjes. Një në kantonin e Ticinos tashmë është shkatërruar, ndërsa një tjetër në Valais po shkon drejt prishjes, transmeton albinfo.ch.

Arsyeja kryesore në të dyja këto raste janë ligjet strikte federale të planifikimit të përdorimit të tokës (LAT) të Zvicrës. Këto ligje federale zbatohen nga kantonet. Megjithatë, për dekada, disa komuna, veçanërisht në kantonet Valais dhe Ticino, i interpretuan ndryshe ligjet federale të zonimit në krahasim me autoritetet kantonale. Në disa raste, pasojat janë të rënda.

20 vjet më parë, Urs Trachsel bleu një shtëpi të vjetër ferme në Val Colla, mbi Lugano në Ticino. Ai më pas vendosi të rinovojë pasi kishte marrë miratimin nga komuna. Pasi investoi kursimet e tij dhe 700,000 CHF paratë e hipotekës në projekt, gjithçka po shkonte mirë. Më pas komuna e tij u bashkua me Luganon, komunën ngjitur, dhe kantoni ndërhyri, duke e konsideruar pronën e tij jashtë zonës së lejuar të ndërtimit. Ai përfundimisht u detyrua të prishte shtëpinë e tij pasi iu tha se duhej ta dinte se kërkohej miratimi kantonal. Për t’i bërë gjërat edhe më keq, së fundmi ai mori një faturë prej 280,000 CHF për koston e prishjes. Tashmë pensionist, po përballet me falimentimin.

Bernard Dubosson, një pronar shtëpie në Morgins, Valais po përballet me një makth të ngjashëm. 30 vjet më parë ai ndërtoi një shtëpi familjare buzë pyllit. Pas marrjes së lejes së ndërtimit nga komuna, tani atij i është thënë nga kantoni se shtëpia e tij është jashtë zonës së lejuar të ndërtimit. Pas vitesh sfidash ligjore, shtëpia e tij do të shkatërrohet. Ai thotë se nuk ka bërë asgjë të keqe. Nëse komuna nuk do të kishte dhënë leje, shtëpia e tij nuk do të ekzistonte, tha ai. Ndryshe nga Trachel, Dubosson vazhdon të luftojë. Ai ka ngritur padi kundër komunës dhe procedurat vazhdojnë.

Sara Martinez-Bravo, kreu i komisionit kantonal të ndërtimit të Valais tha për RTS se këto raste janë të rralla dhe kërkojnë shumë kohë për t’u përfunduar. Megjithatë, kjo do të jetë një ngushëllim i vogël për ata që kërkohet të shkatërrojnë shtëpitë e tyre. Megjithatë, marrja është e qartë. Miratimi i ndërtesës komunale nuk është i mjaftueshëm. Gjithmonë kontrolloni me autoritetet kantonale përpara se të shqyrtoni ndonjë projekt ndërtimi.

Më 1 mars 2025, në Zvicër hynë në fuqi ligjet e reja që lejojnë përdorimin e makinave vetë-drejtuese. E vetmja kapje është se asnjë automjet vetë-drejtues nuk është miratuar për përdorim në rrugët zvicerane, raportoi RTS, transmeton albinfo.ch.

Ligji i ri e bën të ligjshëm përdorimin e teknologjisë vetëdrejtuese në zona të caktuara të rrugëve të përcaktuara nga kantonet e Zvicrës. Në të njëjtën kohë ligji kërkon që drejtuesit e mjeteve të jenë të gatshëm të ndërhyjnë në çdo moment.

Megjithatë, problemi më i madh për ata që duan të lënë automjetet e tyre të lehtësojnë barrën e vozitjes në trafik të dendur, është se asnjë automjet me teknologjinë e kërkuar nuk është miratuar ende, sipas personit përgjegjës për vetëdrejtimin në Zyrën Federale të Rrugëve (FEDRO). Aktualisht, asnjë automjet nuk është miratuar, tha Patrizia Portmann.

Në Gjermani janë miratuar dy modele makinash. Diçka e ngjashme mund të ndodhë edhe në Zvicër brenda disa muajsh nëse prodhuesit e makinave do të aplikonin për miratim.

Megjithatë, kushdo që do të lejojë makinën e tyre të ngasë për ta në Zvicër aktualisht do të merrte një rrezik të madh, tha Portmann. Këto sisteme nuk janë ende të afta për të lundruar në ndërtimet e rrugëve apo aksidentet. Për momentin, kushdo që kapet duke u mbështetur në një sistem vetëdrejtues rrezikon të gjobitet dhe të humbasë patentën. Edhe përdorimi i makinës vetë për të parkuar ende nuk lejohet. Kjo kërkon zona parkimi të miratuara dhe këto ende nuk janë përcaktuar.