Mësohet se ish-emisari i Bashkimit Evropian për dialogun Kosovë-Serbi, Miroslav Lajçak, ka njoftuar në X të enjten se ka ligjëruar për këtë çështje në Firencë të Italisë, përcjell albinfo.ch.

Këtë vit përfundoi mandati i Lajçakut si emisar, pas gati pesë vjetësh në krye të dialogut. Vetë Lajçaku, në përshëndetjen nga detyra, pati theksuar Marrëveshjen e Ohrit si një prej të arriturave gjatë udhëheqjes së tij. Megjithatë, kjo marrëveshje ende nuk ka gjetur zbatim.

Lajçaku pati udhëhequr dialogun prej prillit të 2020-s me mandat fillimisht njëvjeçar, i cili u vazhdua disa herë.

Në vendin e tij tani emisar është danezi Peter Sorensen.

Presidenti i Serbisë, Aleksandër Vuçiq, pretendon se është i hapur për të arritur një marrëveshje me Kosovën, mirëpo sipas tij, “e njëjta duhet të jetë një zgjidhje kompromisi dhe jo e njëanshme,” përcjell albinfo.ch.

Vuçiq, në intervistën me Donald Trump Jr. në platformën “Rumble,” nuk foli për zbatimin e Marrëveshjes Bazë të Brukselit dhe aneksin e Ohrit të arritur në vitin 2023, por tha se Serbia është në presion të madh për çështjen e dialogut.

“Ndryshe nga ‘ata’ nga Prishtina, unë nuk do t’i kritikoj ata dhe nuk do ta shfrytëzoj këtë mundësi për të thënë diçka të keqe për ta. Dua të them se ne ende jemi nën një presion të madh për këtë çështje. Të gjithë, apo shumë njerëz, duan të dëmtojnë integritetin tonë territorial, kushtetutën dhe gjithçka tjetër. Por e vërteta është se ne gjithmonë kemi qenë të hapur për të arritur një konsensus ose një marrëveshje midis nesh dhe Prishtinës. Por kjo duhet të ishte, ose duhet të jetë, një zgjidhje kompromisi. Nuk mund të jetë e njëanshme,” tha Vuçiq.

Përkundër arritjes së marrëveshjes së Brukselit, Serbia nuk ka ndërmarrë asnjë hap për zbatimin e saj, madje në fund të vitit 2023, përmes një letre dërguar në Bruksel, ka dëshmuar se nuk zbaton pika të caktuara të saj, ku njihet de facto shteti i Kosovës.

Mësohet se i dërguari i posaçëm i BE-së për dialogun mes Kosovës dhe Serbisë, Peter Sorensen, pritet të qëndrojë në Kosovë javën që vjen, nga 17 deri më 19 mars, në vizitën e tij të parë prej kur mori këtë post, duke e zëvendësuar paraardhësin e tij, Miroslav Lajçak, përcjell albinfo.ch.

Sorensen do të vizitojë Kosovën për të përgatitur vazhdimin e procesit të dialogut, në kuadër të të cilit për muaj të tërë nuk ka pasur lëvizje. Ndër temat e para që do të mund të diskutohen është zbatimi i deklaratës për të pagjeturit, për të cilën palët kishin rënë dakord, por takimi i fundit në Bruksel, në nivel të ekspertëve, kishte dështuar.

Nga ana tjetër, përfaqësuesja e re e lartë e BE-së, Kaja Kallas, ka thënë para disa javësh se gjatë muajit mars do të shikojnë se si të ecet përpara në procesin e dialogut, duke përmendur po ashtu edhe faktin se ka kritika ndaj formatit të deritanishëm të këtij procesi.

Në BE vazhdojnë të thonë se nuk do të heqin dorë nga kërkesat që si Kosova, ashtu edhe Serbia, t’i përmbushin obligimet e tyre që kanë dalë nga procesi i deritanishëm i dialogut, e kjo përfshin zbatimin e të gjitha marrëveshjeve të arritura deri më tani.

Diplomatët në BE janë kureshtarë për të parë se si do t’i qasen këtij procesi përfaqësuesja e lartë, Kaja Kallas, dhe i dërguari i posaçëm, Peter Sorensen. Por të njëjtët thonë se në këtë moment, përderisa është e paqartë se kur dhe si do të formohet qeveria e Kosovës, ndërsa situata edhe në Serbi është “sfiduese”, me protestat e studentëve dhe me një qeveri formalisht në dorëheqje, nuk është reale të pritet ndonjë progres në procesin e dialogut.

Kosova dhe Serbia, së paku kështu vazhdon të thotë BE-ja, kishin arritur në muajin shkurt të vitit 2023 në Bruksel “Marrëveshjen për rrugën drejt normalizimit të raporteve” dhe më vonë, në një takim në Ohër, edhe aneksin për implementimin e saj. Por dy vjet më vonë, nuk ka asnjë lëvizje në zbatimin e saj. Serbia, për më tepër, ka dërguar një letër në BE, ku shprehet qartë se nuk do t’i zbatojë pjesët kryesore të asaj Marrëveshjeje. Këtë letër e kishte dërguar ish-kryeministrja e Serbisë, Ana Bërnabiq. Më vonë, ish-i dërguari i posaçëm për dialog, Miroslav Lajçak, kishte thënë se “ajo letër është tërhequr”, por tërheqja e saj asnjëherë nuk ishte konfirmuar. Serbia ka vazhduar të mos e zbatojë atë, përfshirë edhe me veprimet në Këshillin e Evropës, ku ka kundërshtuar përpjekjet e Kosovës për t’u anëtarësuar në këtë organizatë, qoftë edhe pjesëmarrjen në punimet e Komitetit në cilësinë e mysafirit.

Nga ana tjetër, BE-ja vazhdon ta kritikojë Kosovën për ato që i quan “veprime të njëanshme dhe të pakoordinuara” në veri dhe për mungesën e gatishmërisë për nisjen e procedurës për themelimin e Asociacionit të komunave me shumicë serbe.

Sorensen, sipas burimeve diplomatike, kësaj radhe nuk do ta vizitojë Serbinë, por këtë do ta bëjë në një rast tjetër. Kjo arsyetohet me “çështjet e agjendës”.

“Kemi ardhur nga Kosova. Vullnetarisht. Askush nuk na organizoi”, thotë për REL një nga të mbledhurit në Parkun e Pionierit në Beograd, ku është ngritur një kamp i studentëve, që kundërshtojnë bllokadat e fakulteteve.

Në shtatë ditët e fundit, Parku i Pionierit, i cili gjendet pranë institucioneve më të rëndësishme shtetërore të Serbisë, është bërë vend i protestave të studentëve, të cilët kërkojnë t’iu mundësohet ndjekja e ligjëratave në universitete.

Në këtë lokacion, aktualisht, gjenden edhe pjesëtarë të Njësisë së shpërbërë të Operacioneve Speciale (JSO), komandantët e së cilës janë dënuar për krime lufte dhe likuidime politike; zyrtarë të Partisë Përparimtare Serbe në pushtet, si dhe një grup më i madh njerëzish nga Kosova.

Për disa nga ta, mbështetja e kërkesave të “studentëve që duan të mësojnë”, nuk është motivi parësor për të qenë aty.

“Ne kemi ardhur për të mbështetur presidentin Aleksandar Vuçiq, i cili është gjithmonë me ne”, thotë për Radion Evropa e Lirë një qytetar që prezantohet si Tihomiri nga Kosova.

I pyetur se sa kohë planifikojnë të qëndrojnë në Parkun e Pionierit, ai përgjigjet shkurtimisht: “Aq kohë sa të jetë e nevojshme”.

Duke u bazuar në pamje dhe me ndihmën e mjeteve online për krahasimin e fytyrave, Radio Evropa e Lirë identifikoi mes turmës Sasha Millosheviqin, kryetar i Komunës së Novobërdës në Kosovë dhe njëkohësisht kryetar i Autoritetit të Përkohshëm Komunal të Gjilanit – i cili funksionon në kuadër të sistemit serb – si dhe Sasha Sekulliqin, nga Autoriteti i Përkohshëm Komunal i Prishtinës.

Në të njëjtën mënyrë u identifikua edhe Millan Kovaçeviq nga fshati Banjë, afër Skenderajt.

Kovaçeviq u shfaq në media në vitin 2018, kur Zyra për Kosovën në Qeverinë e Serbisë i dhuroi dy lopë dhe pesë dele, pas një premtimi të mëparshëm të presidentit serb, Aleksandar Vuçiq.

Çadrat e tyre janë të vendosura para hyrjes së Pallatit të Vjetër, ku gjendet Kuvendi i Qytetit të Beogradit.

Ata nuk iu përgjigjën mesazheve dhe thirrjeve të gazetarëve të Radios Evropa e Lirë për komente.

Në Parkun e Pionierit, gazetarët e REL-it identifikuan edhe punonjës të institucioneve në komunën e Oseçinës në Serbinë qendrore.

Në fotografi shihen Zhelko Grujiçiq, anëtar i Këshillit Komunal të Komunës së Oseçinës, si dhe Svetozar Gaçiq, kryetar i Kuvendit Komunal të Oseçinës.

As kjo komunë nuk iu përgjigj pyetjeve të Radios Evropa e Lirë se sa zyrtarë komunalë janë duke qëndruar aktualisht në kampin në Beograd, dhe nëse komuna e ka organizuar udhëtimin e tyre.

Opozita serbe njoftoi më herët për “organizimet nga Lista Serbe”

Radio Evropa e Lirë merr vesh se serbë nga zona të ndryshme të Kosovës, si Shtërpca, Graçanica, Mitrovica e Veriut, Leposaviqi e Zubin Potoku, kanë shkuar në kampin para Presidencës serbe.

Në mesin e tyre ka edhe punonjës të institucioneve serbe, që besohet se u janë dhënë mëditje dhe u është premtuar rritje e pagave mujore.

Ka edhe prej atyre që punojnë në institucionet e Kosovës, por që janë të afërt me Listën Serbe – partinë më të madhe serbe në Kosovë, e cila ka mbështetjen e Beogradit.

Radio Evropa e Lirë ka informacione nga disa burime të afërta me personat që kanë shkuar në kamp, se ata janë informuar “brenda natës” se në çfarë ore dhe nga cili vend do të nisen për në Beograd, për t’i ofruar mbështetje presidentit serb, Vuçiq. Disa u nisën me autobusë të organizuar dhe disa me makinat e tyre private.

Burimet e Radios Evropa e Lirë duan të mbeten anonime për arsye sigurie.

Që nga fundi i shkurtit, opozita serbe në Kosovë ka paralajmëruar opinionin se Lista Serbe po organizon serbë nga Kosova, për të krijuar një “mur njerëzor” para Presidencës së Serbisë, për të “mbrojtur” presidentin Vuçiq nga “revolucioni me ngjyra”.

Radio Evropa e Lirë pyeti Listën Serbe dhe Presidencën e Serbisë nëse është e vërtetë se ato qëndrojnë pas organizimit të shkuarjes së serbëve nga Kosova në Beograd për të “mbrojtur” Vuçiqin, si dhe cili është qëllimi i një organizimi të tillë dhe nga kush duhet të mbrohet Vuçiq, por, deri në publikimin e këtij artikulli, nuk mori përgjigje.

Trysni për shkak të pikëpamjeve ndryshe

Në anën tjetër, në Mitrovicë të Veriut – pjesa veriore e Kosovës – janë mbajtur deri më tani disa tubime, në mbështetje të studentëve në bllokada, e disa kanë shkuar edhe në protestat në qytete të ndryshme të Serbisë.

Njëri prej tyre është Goran Antiq nga Mitrovica e Veriut. Ai, gjithashtu, planifikon të marrë pjesë edhe në një tubim tjetër në Beograd, më 15 mars.

Antiq, i cili është pronar i një agjencie për transportin e udhëtarëve, bart me shpenzimet e tij edhe studentë dhe qytetarë të tjerë nga Mitrovica e Veriut, të cilët i mbështesin studentët në bllokada.

Motiv i tij – siç thotë vetë për Radion Evropa e Lirë – është t’i ndihmojë njerëzit “që janë duke luftuar për të vërtetën”.

“Do të jemi rreth 60 veta, ndoshta edhe më shumë. Kushdo që vjen, është i mirëpritur, nuk ka shantazh, ryshfet, frikë. Secili vendos sipas ndërgjegjes së vet”, thotë Antiq.

Ai shton se bashkëvendësit e tij që kanë ngritur kampe para Presidencës së Serbisë, për t’i përkrahur “studentët që duan të studiojnë”, janë “të shantazhuar” dhe “marrin ryshfet”.

“Së pari, nuk janë studentë, nuk kanë studiuar kurrë asgjë, vetëm i dëgjojnë punëdhënësit e tyre. Ata shantazhohen me punë, disave u ofrohen mëditje, disave u premtohet se do të punësohen… Të gjithë marrin ose para, ose ndonjë premtim. Në parim, askush nuk ka shkuar atje nga dashuria”, shprehet Antiq.

Sipas tij, Lista Serbe bën trysni, për shkak të “pikëpamjeve ndryshe”.

Ai thotë se institucionet arsimore në veri të Kosovës janë urdhëruar që të mos bashkëpunojnë me të dhe të mos e angazhojnë për ekskursione shkollore.

Ai thotë se nuk ndihet nën presion, se nuk kanë me çfarë ta shantazhojnë, sepse nuk është në “buxhetin e shtetit”.

Serbët nga Kosova marrin të ardhura të ndryshme nga buxheti i Serbisë – nga pagat e pensionet deri te përfitimet sociale.

Autoritetet e Kosovës kanë mbyllur shumicën e institucioneve që kanë funksionuar nën sistemin e Serbisë, por punonjësit vazhdojnë të paguhen.

Përndryshe, disa studentë nga Universiteti i Mitrovicës së Veriut, i cili funksionon brenda sistemit serb, kanë mbajtur një tubim tjetër në mbështetje të studentëve në bllokadë, më 13 mars. Ata janë përkrahur edhe nga disa profesorë dhe qytetarë të tjerë.

Një ditë më parë, një delegacion i studentëve nga Fakulteti Filozofik në Beograd ka dërguar një ftesë në Mitrovicë të Veriut, për një tubim të planifikuar në Beograd, për datën 15 mars.

Megjithatë, në mes të dhjetorit të vitit të kaluar, Rektorati i Universitetit të Mitrovicës së Veriut ka njoftuar se mbështet të drejtën e opinionit të lirë, por se distancohet nga pikëpamjet e individëve.

Ai ka theksuar se komuniteti akademik nuk duhet të politizohet.