Partnerët socialë në Zvicër kanë mbështetur paketën e mbrojtjes së pagave të miratuar nga Këshilli Federal, por me disa shqetësime. Sindikatat, përfshirë Federatën Zvicerane të Sindikatave (SGB) dhe Unia, e shohin këtë si një hap të rëndësishëm për të mbrojtur punëtorët nga praktikat e padrejta të pagave nga kompanitë e huaja. Megjithatë, ata paralajmërojnë se marrëveshja me BE-në mund të rrezikojë standardet e mbrojtjes së punonjësve, përcjell albinfo.ch.

Shoqata e Punëdhënësve dhe Federata Zvicerane e Tregtisë mbështesin kompromisin, por shprehin rezerva për disa masa, si mbrojtja nga largimi nga puna për përfaqësuesit e punonjësve. Nga ana tjetër, Swissmem, shoqata e industrisë së teknologjisë, e konsideron paketën si një zgjidhje të ekuilibruar.

Partitë politike kanë reaguar ndryshe. PS dhe të Gjelbërit e mirëpresin vendimin dhe e shohin si hap kyç për marrëdhëniet me BE-në, duke paralajmëruar kundër çdo dobësimi të tij në Parlament. Qendra vlerëson kompromisin si një element vendimtar për pranimin e marrëveshjes së re me BE-në. FDP mbetet e rezervuar, duke pritur përfundimin e negociatave me BE-në, ndërsa SVP refuzon marrëveshjet dhe nuk ka komentuar për kompromisin,shkruan SRF.

Këshilli Federal zviceran ka refuzuar iniciativën “Jo Zvicër me 10 milionë” të propozuar nga Partia Popullore Zvicerane (SVP), duke argumentuar se ajo rrezikon prosperitetin dhe sigurinë e vendit. Ministri i Drejtësisë, Beat Jans, deklaroi se kjo nismë mund të izolojë Zvicrën ndërkombëtarisht dhe të ndërpresë marrëveshjet dypalëshe me BE-në, të cilat sigurojnë akses në tregun evropian, shkruan RTS.

Qeveria theksoi se emigracioni është i domosdoshëm për ekonominë, veçanërisht në sektorë si shëndetësia, bujqësia dhe turizmi. Gjithashtu, paralajmëroi se ndalimi i tij mund të shkaktojë mungesë të fuqisë punëtore dhe të dëmtojë sistemin shëndetësor.

Këshilli Federal ka planifikuar masa për të menaxhuar më mirë imigracionin, për të përshpejtuar procedurat e azilit dhe për të kontrolluar statusin e pranimeve të përkohshme, duke ruajtur një balancë mes nevojave ekonomike dhe angazhimeve ndërkombëtare të Zvicrës, transmeton albinfo.ch.

Këshilltari Kombëtar i Gjenevës, Daniel Sormanni, ka paraqitur një mocion që kërkon që të burgosurit me të ardhura të larta të mbulojnë vetë shpenzimet e qëndrimit në burg. Aktualisht, shteti shpenzon nga 300 deri në 400 franga zvicerane në ditë për çdo të burgosur, duke e çuar koston mujore mbi 10,000 franga, shkruan 20minuten.

Propozimi i Sormannit parashikon që individët me të ardhura vjetore mbi 150,000 franga të paguajnë për akomodimin dhe shërbimet mjekësore gjatë dënimit ose me këste pas lirimit. Ai argumenton se nuk është e drejtë që personat e pasur të financohen plotësisht nga shteti, ndërkohë që qytetarët e ndershëm mbajnë barrën e taksave.

Mocioni synon të lehtësojë barrën e taksapaguesve dhe të promovojë përgjegjësinë personale të të dënuarve. Këshilli Federal do të vlerësojë fizibilitetin e kësaj mase dhe pritet të japë një përgjigje gjatë seancës verore në qershor, përcjell albinfo.ch.

Akullnajat në Alpet zvicerane po shkrihen. Këtu janë pyetjet dhe përgjigjet më të rëndësishme me rastin e Ditës Botërore të Akullnajave.

Që kur janë shkrirë akullnajat?
Akullnajat në Alpet zvicerane filluan të tërhiqen rreth 170 vjet më parë. Megjithatë, fillimisht ky ishte një proces i ngadaltë. Vitet e humbjeve u alternuan me periudha disa dekadash në të cilat reshjet e borës dhe shkrirja ishin të balancuara. Që atëherë, shkrirja është përshpejtuar ndjeshëm.

Sa akullnaja janë zhdukur?
Që nga viti 1850, një sipërfaqe prej përafërsisht 1000 kilometra katrorë në Zvicër është bërë pa akull. Kjo përafërsisht korrespondon me zonën e kantonit të Urit. Në total, rreth 1000 akullnaja janë zhdukur. Sa shpejt tërhiqet gjuha e akullnajës varet gjithashtu nga madhësia e saj. Akullnajat e vogla reagojnë shpejt ndaj luhatjeve vjetore të motit, ndërsa akullnajat më të mëdha janë më të fuqishme.

Sa akullnaja kanë mbetur?
Sipas inventarit më të fundit të akullnajave, ka 1400 akullnaja në të gjithë Zvicrën. Shumica prej tyre janë të vogla dhe disa janë edhe pa emër. Ka rreth 130 akullnaja me një gjatësi prej më shumë se dy kilometra. Akullnaja më e madhe në Zvicër është akullnaja Aletsch, me një sipërfaqe prej përafërsisht 80 kilometra katrorë. Kështu, ajo mbulon një zonë pothuajse aq të madhe sa Liqeni i Cyrihut, transmeton albinfo.ch.

Ku janë akullnajat në Zvicër?
Akullnajat janë të përhapura në njëmbëdhjetë kantone zvicerane. Valais ka pjesën më të madhe të sipërfaqes dhe vëllimit të akullnajave, e ndjekur nga kantonet e Bernës, Graubünden dhe Uri. Akullnaja ka gjithashtu në kantonet Glarus, Obwalden, Vaud, Ticino, St. Gallen, Schwyz dhe Appenzell Innerrhoden. Megjithatë, vëllimi i akullit në tre kantonet e fundit është shumë i vogël.

Sa është shkrirë vitet e fundit?
Që nga viti 2000, vëllimi i akullit të akullnajave zvicerane është shkrirë me 38 për qind. Në vitin 2000, vëllimi i akullit i të gjitha akullnajave zvicerane ishte 74.9 kilometra kub; në vitin 2024 ishte 46.5 kilometra kub. Vëllimi i mbetur i akullit është afërsisht i barabartë me vëllimin e liqenit Biel, dhe vëllimi i akullit të shkrirë është rreth dyfishi i liqenit Neuchâtel.

Cili vit pati më shumë shkrirje?
Akullnajat humbën vëllimin më të madh të akullit në vitin 2022. Plot 5.9 për qind e masës së akullnajave u shkri në verën e atij viti. Viti 2023 zuri vendin e dytë me një rënie prej 4.4 për qind.

Vëllimi i akullit të akullnajave zvicerane
Vëllimi i akullit ishte 76.5 kilometra kub në vitin 2000. Në vitin 2021, ai ishte 52.5 kilometra kub.

Cila është situata në mbarë botën?
Akullnajat në mbarë botën kanë humbur më shumë masë në tre vitet e fundit se kurrë më parë në një periudhë trevjeçare që nga fillimi i matjeve në vitet 1970. Kombet e Bashkuara e kanë shpallur vitin 2025 si Vitin e Akullnajave dhe për herë të parë e kanë caktuar 21 Marsin si “Ditën Ndërkombëtare për Ruajtjen e Akullnajave”, për të theksuar pasojat e shkrirjes së akullit. Organizata Botërore Meteorologjike (WMO) në Gjenevë dhe Organizata e Kombeve të Bashkuara për Kulturë dhe Shkencë (UNESCO) në Paris organizojnë aktivitete gjatë gjithë vitit, shkruan SRF.

A mund të shpëtohen akoma akullnajat?
Pjesërisht. Sipas studiuesve, rreth një e katërta e akullnajave të Zvicrës ende mund të shpëtohen. Megjithatë, kjo do të ishte e mundur vetëm me veprime të rëndësishme klimatike. Kjo do të kërkonte një reduktim të emetimeve globale të gazeve serrë në zero neto. Meqenëse akullnajat reagojnë me vonesë ndaj ndryshimeve klimatike, një rënie në vëllimin e akullit me një të tretën do të pritej brenda 25 viteve – edhe nëse temperaturat do të mbeten të qëndrueshme tani e tutje.

EuroAeroporti po gërmon thellë në xhepat e tij për terminalin e ri. Hapja e themeleve është planifikuar të bëhet në vetëm dy vjet. Konkurrenca për aeroportin e Cyrihut po rritet.

Mega-projekti në EuroAeroportin e Bazelit po afrohet. Prej disa kohësh dihet se aeroporti dëshiron të zgjerojë kapacitetet e tij. Tani është e qartë se kush do ta marrë përsipër projektin dhe sa do të kushtojë zgjerimi. Aeroporti i tretë më i madh i Zvicrës po investon 130 milionë euro (124 milionë franga zvicerane) në terminalin e tij ekzistues dhe një të ri, siç konfirmoi EuroAeroport për Blick.

Të enjten, operatorët njoftuan se një ekip arkitektësh franko-zviceran do t’i jepej mundësia për të marrë përsipër projektin. Ata do të jenë përgjegjës për menaxhimin e ndërtimit për zgjerimin në fasadën lindore të aksesueshme nga publiku të terminalit ekzistues, transmeton albinfo.ch.

Ndërtimi fillon pas dy vitesh

Projekti madhor po zhvillohet në disa faza. Terminali i ri do të mbulojë afërsisht 14,000 metra katrorë dhe do të akomodojë, ndër të tjera, kontrollet e sigurisë së pasagjerëve. “Kjo do të dyfishojë madhësinë e zonës së terminalit të aksesueshëm nga publiku,” tha zëdhënësja Manuela Witzig për Blick. Gjithashtu, do të rinovohet edhe 15 mijë metra katrorë ekzistues.

Qëllimi është përmirësimi i cilësisë së shërbimit për pasagjerët. Qasja në terminal do të riorganizohet gjithashtu si pjesë e punës. Ndërtimi është planifikuar të fillojë në vitin 2027, me përfundimin e ndërtesës së re në 2030/31. Terminali i ri do të përafrohet vizualisht me infrastrukturën ekzistuese.

Sulm në aeroportin e Cyrihut

Ky mega-investim do të zgjerojë ofertën në EuroAeroportin zvicerano-francez. Kjo ka të ngjarë të inkurajojë disa pasagjerë zviceranë që të konsiderojnë gjithnjë e më shumë Bazelin si një pikë nisjeje përveç Cyrihut kur rezervojnë fluturime.

Një sulm në aeroportin e Cyrihut, atëherë. Për sa i përket shifrave, Cyrihu është ende shumë përpara. Në vitin 2024, 31.2 milionë pasagjerë fluturuan përmes aeroportit të Cyrihut. Në Bazel, numri ishte 8.9 milionë. Përsa i përket lëvizjeve të fluturimeve, numri ishte 261,103 krahasuar me 94,124 për Cyrihun. 68 linja ajrore shërbyen pothuajse 198 qytete. Në Bazel, numri ishte sa gjysma, me 30 linja ajrore. Megjithatë, një gjë është e qartë: sapo të ndërtohet terminali i ri në EuroAeroport, ai do të bëhet më tërheqës për udhëtarët zviceranë.

Zvicra, si shtet i lidhur me Shengen/Dublin, duhet të marrë pjesë në reformën e sistemit evropian të migracionit dhe azilit. Këshilli Federal i dorëzoi Parlamentit të premten mesazhin e tij mbi Paktin Evropian të Migracionit.

Pakti, i përbërë nga dhjetë tekste, synon ta bëjë sistemin evropian të migracionit dhe azilit më efikas, më elastik ndaj krizave dhe më gjithëpërfshirës. Reforma synon të frenojë migrimin e paligjshëm në Evropë dhe të kufizojë migrimin dytësor brenda zonës Shengen, duke harmonizuar dhe optimizuar procedurat e azilit.

Shpërndarja e azilkërkuesve duhet të jetë më gjithëpërfshirëse. Barra mbi shtetet anëtare të Shengenit që i nënshtrohen presionit të lartë migrator duhet të jetë e balancuar.

Zvicra duhet të përshtatë legjislacionin e saj

Këshilli Federal mbështet Paktin Evropian dhe, për këtë arsye, Zvicra duhet të përshtatë legjislacionin e saj në përputhje me rrethanat. Pesë nga dhjetë tekstet janë plotësisht ose pjesërisht të detyrueshme, transmeton albinfo.ch.

Konkretisht, Zvicra duhet të miratojë rregulloren për menaxhimin e azilit dhe migracionit. Kjo përcakton se cili shtet i Dublinit është përgjegjës për përpunimin e një kërkese për azil. Rregullat aktuale do të mbeten në fuqi, por afatet për sqarimin e juridiksionit janë shkurtuar, duke lejuar transferime më të shpejta, shkruan RTS.

Për të reduktuar migrimin dytësor, lidhjet e një aplikanti me një shtet specifik të Dublinit po merren në konsideratë më shumë. Janë vendosur kërkesa më të rrepta për transferimin e pushteteve nga një shtet i Dublinit në tjetrin.

Përjashtimet në rast krize

Rregullorja e re që synon adresimin e situatave të krizës zbatohet vetëm pjesërisht për Zvicrën. Ajo përcakton modalitetet që lejojnë shtetet, në situata të jashtëzakonshme, të shmangin përkohësisht rregullat që rregullojnë menaxhimin e azilit dhe migracionit, veçanërisht duke zgjatur kohëzgjatjen e procedurave të Dublinit.

BE ka prezantuar gjithashtu një rregullore të re që vendos një procedurë të kthimit të kufirit. Kjo rregullore zbatohet për shtetasit e vendeve të treta dhe personat pa shtetësi, kërkesat e të cilëve janë refuzuar në procedurën e azilit në kufi. Zvicrës nuk i kërkohet ta zbatojë atë.

Rregullorja e rishikuar e Eurodac është e detyrueshme për Zvicrën. Ajo garanton ndërveprimin e kësaj baze të dhënash me sistemet e tjera evropiane të TI-së. Imazhi i fytyrës dhe gjurmët e gishtërinjve të të gjithëve nga mosha gjashtë vjeç, në vend të 14, janë përfshirë tashmë, si dhe kategori të reja individësh.

Së fundi, pakti i ri prezanton një procedurë për ekzaminimin e shpejtë të shtetasve të vendeve të treta që kanë hyrë në zonën Shengen dhe nuk plotësojnë kushtet e kërkuara të hyrjes. Autoritetet kompetente duhet t’i nënshtrojnë individët në fjalë një kontrolli identiteti, një kontrolli sigurie dhe një kontrolli shëndetësor.

Zvicra po i afrohet NATO-s për të forcuar mbrojtjen e saj. Këshilli Federal miratoi të premten pjesëmarrjen e tij në një projekt raketash Patriot të udhëhequr nga agjencia e organizatës përgjegjëse për prokurimin dhe mbështetjen për forcat e armatosura (NSPA).

Kompanitë industriale zvicerane tani do të mund të marrin pjesë në tenderët e NSPA-së. Kjo do të forcojë aftësitë mbrojtëse të vendit, sipas Këshillit Federal, i cili tregoi se po eksploron partneritete të tjera me agjencinë. Qëllimi është të forcohet siguria e Zvicrës dhe të rritet disponueshmëria e pjesëve rezervë për mbrojtjen tokë-ajër, thuhet në njoftimin e qeverisë, transmeton albinfo.ch.

Ky njoftim vjen mes një klime të tensionuar ndërkombëtare, me Evropën që riarmatoset përballë një shkëputjeje të mundshme të SHBA-së dhe kërcënimit rus. Zvicra gjithashtu dëshiron të forcojë mbrojtjen e saj. Javën e kaluar, ajo njoftoi një afrim me Singaporin, shkruan RTS.

E përputhshme me neutralitetin

Pjesëmarrja e Zvicrës në projektin NSPA PATRIOT PS është në përputhje me neutralitetin e vendit, thanë shërbimet qeveritare. Nëse një nga shtetet pjesëmarrëse do të përfshihej në një konflikt të armatosur ndërkombëtar më vonë, Berna mund të tërhiqej gjithmonë.

Ky është bashkëpunimi i tretë me agjencinë e NATO-s, ndërkohë që lidhjet midis Zvicrës dhe organizatës transatlantike vihen në dyshim rregullisht nga UDC nën Kupolën Federale.

Është thënë dhe shkruar shumë për klasën e mesme të Zvicrës – një grup socio-ekonomik që bie në gamën mesatare të të ardhurave (midis të pasurve dhe të varfërve) për zonën gjeografike në të cilën ata jetojnë. Kjo është ajo që ne dimë për ta.

Zyra Federale e Statistikave (FSO) sapo ka publikuar shifra që zbulojnë disa fakte rreth klasës së mesme të Zvicrës, përfshirë pagat e tyre.

Kjo është ajo që ne dimë:

Shumica e njerëzve në Zvicër (gati 60 për qind) bëjnë pjesë në grupin me të ardhura mesatare.

Ky numër është pak më i ulët se në të gjithë eurozonën, ku 64 për qind e popullsisë konsiderohen si klasë e mesme.

Megjithatë, arsyeja për këtë mund të jetë se kriteret e të ardhurave për klasën e mesme ndryshojnë midis Zvicrës dhe BE-së – zakonisht, ato janë më të larta në Zvicër sepse pagat janë gjithashtu më të larta, transmeton albinfo.ch.

Për t’u konsideruar si klasë e mesme në Zvicër, një person beqar duhet të fitojë nga 4,126 deri në 8,842 franga në muaj, ndërsa për një familje me dy fëmijë kjo shumë bie ndërmjet 8,666 dhe 18,569 franga.

Për sa i përket të ardhurave vjetore, këto shifra përkthehen midis 49,513 dhe 106,104 franga për individët beqarë dhe 103,992 deri në 222,828 franga për një familje me katër anëtarë.

Përplasja e mëtejshme e këtyre shifrave tregon se të ardhurat mesatare vjetore në Zvicër janë 85,582 euro (81,735 franga).

Por le të kthehemi te klasa e mesme zvicerane dhe mënyra se si ajo krahasohet, nga pikëpamja e të ardhurave, me eurozonën.

Sipas Indeksit të Jetës më të Mirë të Organizatës për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik (OECD), një familje që fiton midis 35,000 dhe 85,000 euro në vit (33,433 deri në 81,210 franga) zakonisht konsiderohet si klasë e mesme në Bashkimin Evropian.

Sigurisht, këto mesatare janë më të larta në vende si Luksemburgu dhe Norvegjia, por ato kompensohen nga pagat më të ulëta në vendet më të varfra brenda BE-së, shkruan The Local.

Megjithatë, mesataret zvicerane nuk mund të merren me vlerë nominale.

Kjo për shkak se kostoja e jetesës është zakonisht më e lartë në Zvicër (megjithëse taksat janë më të ulëta).

Dhe kjo na sjell te tema e partisë së fuqisë blerëse (PPP), e cila në thelb është një masë e çmimeve të mallrave dhe shërbimeve në vende të ndryshme kundrejt të ardhurave mesatare.

Si është Zvicra në aspektin e PPP?

Një analizë e thellë nga një platformë dixhitale punësimi, Glassdoor, ofron disa njohuri interesante dhe pa dyshim befasuese në PPP të Zvicrës në krahasim me kombet e tjera.

“Duke marrë parasysh jo vetëm të ardhurat dhe koston e jetesës, por edhe efektet e diferencave në taksa, është e mundur të nxirret një tregues i standardit të jetesës pas tatimit, bazuar në fuqinë blerëse lokale”, raportoi studimi.

“Mbi këtë bazë, standardi më i lartë i përgjithshëm i jetesës gjendet në qytetet e Zvicrës, Danimarkës dhe Gjermanisë. Edhe pse kostoja e jetesës mund të jetë relativisht e lartë në këto vende, të njëjtat janë edhe pagat mesatare dhe fuqia blerëse.”

Studimi arriti në përfundimin se “në Zvicër, Danimarkë dhe Gjermani, punonjësi mesatar me bazë në qytet mund të përballojë të blejë 60 për qind ose më shumë mallra dhe shërbime me pagën e tij ose të saj sesa banorët e Nju Jorkut.”

Gjithashtu, nëse shikoni pamjen e madhe – duke marrë parasysh faktorë të ndryshëm – situata e kostos së jetesës nuk është aq e keqe sa besojnë shumë njerëz.

“Faktorë të ndryshëm” në këtë kontekst do të thotë norma e ulët e inflacionit (në krahasim me vendet e tjera), punësimi i lartë dhe një ekonomi e fortë – të gjitha këto nënkuptojnë se Zvicra po i kalon vendet e tjera evropiane në shumë fronte.

Pra, nëse i analizoni gjërat nga një këndvështrim tjetër, kostoja e jetesës në Zvicër nuk duket aq e keqe.