Kostot e kujdesit shëndetësor në Zvicër po vazhdojnë të rriten në mënyrë të pandalshme. Të dhënat më të fundit nga Zyra Federale e Shëndetit Publik (FOPH) tregojnë një rritje prej 4.9% vetëm në tremujorin e parë të këtij viti. Kjo prirje rritëse parashikohet të ndikojë drejtpërdrejt në primet e sigurimit shëndetësor për vitin 2026, të cilat mund të shënojnë përsëri nivele rekord, shkruan 20minuten, transmeton albinfo.ch.

Në krye të listës së shpenzimeve shtesë janë trajtimet mjekësore, që kushtojnë 49 franga më shumë për person se një vit më parë. Spitalet shtuan 38 franga, ndërsa shërbimet si psikoterapia, terapia profesionale dhe podiatria panë një rritje prej 25 frangash.

Por rritjen më të fortë në përqindje e shënuan organizatat e kujdesit në shtëpi, me një rritje alarmuese prej 11.2%. Sipas Shoqatës Spitex Zvicër, kjo është pasojë e plakjes së popullsisë dhe rritjes së kërkesës për trajtim të pavarur në shtëpi. Rreth 30% e pacientëve të kujdesit në shtëpi tani janë nën 64 vjeç, dhe shumë raste janë kompleksë dhe të lodhshëm për sistemin.

Shoqata Mjekësore FMH e lidh rritjen e kostove me plakjen e popullsisë dhe pasojat e vazhdueshme të pandemisë COVID-19. Gjithashtu, ka një zhvendosje nga kujdesi spitalor drejt kujdesit ambulator, që paguhet 100% nga sigurimi i detyrueshëm shëndetësor, duke shtuar barrën mbi prime, transmeton albinfo.ch.

Shoqata e spitaleve H+ përmend gjithashtu kërkesën në rritje për trajtime dhe ndikimin e teknologjive të reja. Megjithatë, ajo thekson se shpenzimet spitalore, në raport me PBB-në, mbeten të qëndrueshme. “Normat ambulatore janë tepër të ulëta për të përkrahur ndryshimin drejt efikasitetit,” theksoi zëdhënësja Dorit Djelid.

Farmacitë raportuan një rritje prej 21 frangash, të ndikuar nga sëmundjet kronike, përdorimi i barnave me recetë dhe sezoni i vonuar i gripit. Megjithatë, modeli i ri i çmimeve nga qeveria federale synon të nxisë përdorimin e barnave më të lira gjenerike.

Kostot laboratorike u rritën me 8.8%, megjithëse Shoqata Zvicerane e Laboratorëve Mjekësorë (FAMH) thekson se këto shpenzime kanë qenë të qëndrueshme për frymë për vite me radhë. “Zbulimi i hershëm dhe diagnoza e saktë shmangin ndërhyrje të shtrenjta dhe të panevojshme,” thuhet në deklaratën e tyre, transmeton albinfo.ch.

Në pritje të reformës EFAS, që do të hyjë në fuqi më 2028 dhe do të unifikojë financimin e trajtimit ambulator dhe atij spitalor, aktorët në sektor po kërkojnë lehtësim të barrës financiare. Spitex Zvicër bën thirrje për rregulla të qarta për pagesën e kujdestarëve familjarë, për të shmangur përfitimet e tepërta nga sigurimi.

Me këtë ritëm rritjeje, është e pashmangshme që primet e sigurimit shëndetësor të vazhdojnë të rëndojnë mbi qytetarët, veçanërisht në kantonet me kosto më të larta. Njoftimi zyrtar për primet e vitit 2026 pritet në shtator nga Ministrja e Shëndetësisë Elisabeth Baume-Schneider. Deri atëherë, qytetarët mund të paraqesin sugjerime për uljen e kostove përmes platformës dixhitale të FOPH deri më 20 qershor, transmeton albinfo.ch.

Kostot e sigurimit shëndetësor po vazhdojnë të rriten ndjeshëm në Zvicër, duke krijuar gjithnjë e më shumë presion mbi buxhetet familjare. Sipas të dhënave më të fundit nga Zyra Federale e Shëndetit Publik (FOPH), në tremujorin e parë të vitit 2025, shpenzimet për shërbimet shëndetësore janë rritur me 4.9 për qind krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, një tregues i qartë se edhe primet për sigurimin shëndetësor për vitin 2026 do të shënojnë rritje, shkruan 20minuten, transmeton albinfo.ch.

Në mënyrë mesatare, një person në Zvicër ka shpenzuar 4 754 CHF për shërbime të mbuluara nga sigurimi i detyrueshëm, që është 223 CHF më shumë se vitin e kaluar. Megjithatë, ndryshimet në kosto janë të mëdha mes kantoneve.

Kantonet më të prekura:

• Zug: +7.5%

• Lucern: +7%

• Ticino: +5.8%

• St. Gallen: +6.4%

• Aargau: +5.6%

Kantonet si Bern (+4.1%) dhe Cyrih (+4.7%) janë pak nën mesataren kombëtare, ndërsa Glarus (+3.7%) dhe Schaffhausen (+1.9%) kanë pasur rritje më të moderuara.

Dallimet në shpenzime janë të theksuara edhe për frymë. Në Ticino, shpenzimet për një person arrijnë mesatarisht në 5 915 CHF, ndërsa në Appenzell Innerrhoden vetëm 3 439 CHF, gjë që reflektohet në nivelet e ndryshme të primeve mes rajoneve, transmeton albinfo.ch.

Sipas FOPH, rritjen më të madhe të shpenzimeve e kanë shkaktuar:

• Organizatat e kujdesit në shtëpi: +11.2%

• Laboratorët dhe trajtimet mjekësore

Përballë kësaj situate shqetësuese, Këshilli Federal po përpiqet të përfshijë publikun në gjetjen e zgjidhjeve. Zyra Federale e Shëndetit Publik ka hapur një kuti postare digjitale, ku qytetarët mund të paraqesin propozimet e tyre në mënyrë anonime deri më 20 qershor. Këto sugjerime do të shqyrtohen nga një panel ekspertësh në kuadër të Tryezës së Rrumbullakët për Kontrollin e Kostos, të iniciuar nga ministrja e Shëndetësisë, Elisabeth Baume-Schneider, transmeton albinfo.ch.

Në shtator, ministrja pritet të publikojë zhvillimet për primet e vitit 2026 në secilin kanton.

Ndërkohë, autoritetet u bëjnë thirrje qytetarëve të marrin pjesë aktive me ide konkrete që mund të ndihmojnë në frenimin e kostove në sistemin e sigurimit shëndetësor, një sfidë me rëndësi të madhe për të ardhmen financiare dhe shëndetësore të vendit, transmeton albinfo.ch.

Shërbimi hekurudhor në stacionin St. Fiden, në veri të qytetit të St. Gallen, është pezulluar dhe pritet të mbetet i ndërprerë deri në orët e para të së martës. Sipas portalit të ndërprerjeve të SBB-së (Hekurudhat Federale Zvicerane), kjo ndalesë e papritur vjen si pasojë e një “ngjarjeje të jashtme”, pa dhënë më shumë detaje mbi natyrën e incidentit, shkruan 20minuten, transmeton albinfo.ch.

Si rrjedhojë, udhëtarët janë të detyruar të përdorin autobusë zëvendësues, ndërsa linjat hekurudhore midis St. Gallen dhe Goldach/Rorschach, si dhe St. Gallen dhe Wittenbach/Romanshorn, janë ndërprerë. Ndikimi është i gjerë, duke përfshirë linjat EC, IC5, IR13, RE1, S1, S2, S4, S5 dhe S82.

Aktualisht, autobusët zëvendësues po operojnë në këto itinerare:

• St. Gallen – Rorschach (pa ndalesa)

• St. Gallen – St. Gallen Fiden – Wittenbach

• St. Gallen – St. Gallen Fiden – Mörschwil – Goldach

Megjithatë, SBB paralajmëron se sigurimi i mjeteve zëvendësuese po has vështirësi për shkak të kërkesës së lartë, çka ka çuar në mbingarkesë të atyre që janë në përdorim, transmeton albinfo.ch.

Qytetetarët thanë se treni S1 nga Romanshorn ishte anuluar në Wittenbach. “Na u desh të merrnim autobusin dhe tani do të humbas trenin tim Eurocity në Cyrih,” tha ai, duke shtuar se tani duhet të kërkojë një lidhje alternative për të arritur në Milano.

SBB u rekomandon udhëtarëve që, nëse është e mundur, të shtyjnë udhëtimin e tyre për një kohë tjetër për të shmangur pritjet dhe vonesat.

Udhëtarët këshillohen të kontrollojnë aplikacionin zyrtar të SBB-së ose faqen e internetit për përditësime në kohë reale lidhur me zhvillimet dhe ndryshimet në oraret, transmeton albinfo.ch.

Rregullat e reja zvicerane mund të kufizojnë imigracionin nga BE-ja, dhe një çift holandez pa miq, të cilit i është mohuar shtetësia zvicerane, janë ndër ngjarjet që kanë marrë më shumë vëmendje këtë javë.

Qeveria zvicerane rishikon klauzolën e saj mbrojtëse për të kënaqur BE-në

Si pjesë e raundit të fundit të negociatave midis Bernës dhe Brukselit, Zvicra duhet të ndryshojë kushtet sipas të cilave mund të kufizojë imigracionin nga BE-ja, e ashtuquajtura “klauzolë mbrojtëse”.

Sipas ndryshimeve të propozuara, qeveria zvicerane mund të vendosë të kufizojë përkohësisht imigracionin nga vende të caktuara për shkak të “problemeve serioze ekonomike ose sociale”.

Këshilli Federal mund të shqyrtojë aktivizimin e klauzolës nëse përcakton se këto vështirësi ekzistojnë në të gjithë Zvicrën ose në rajone ose sektorë të caktuar.

Të qenit pa miq në Zvicër nuk është shenjë e mirë për natyralizimin

Një çift nga Holanda, të cilët kanë jetuar në Zvicër për 20 vjet, panë kërkesën e tyre për natyralizim të refuzuar.

Një nga arsyet e përmendura për refuzimin: ata kanë vetëm disa miq në komunitetin e tyre lokal.

Mungesa e miqve dhe të njohurve në komunitetin e tyre lokal, Unteriberg në kantonin Schwyz, do të thotë që çifti nuk është “i integruar mjaftueshëm” dhe për këtë arsye nuk mund të marrë shtetësinë zvicerane, tha kryetari i bashkisë së qytetit, Ruedi Keller, i cili është gjithashtu anëtar i komitetit të natyralizimit.

Arsyet pse banorët e huaj largohen nga Zvicra

Numri i banorëve të huaj që largohen nga Zvicra për t’u kthyer në shtëpi, me dëshirë apo pa dëshirë, është shumë mbi mesataren e BE-së.

Ka shumë arsye për këtë, duke përfshirë edhe mungesën e lejes së punës.

Leja që morën shtetasit nga vendet jo-BE/EFTA mund të jetë e lidhur me punët e tyre, dhe sapo të mbarojë kontrata e tyre e punës, ata duhet të largohen nga vendi, transmeton albinfo.ch.

Arsyet e tjera për largimet jashtë vendit përfshijnë daljen në pension nga puna në Zvicër, familjen, si dhe arsye profesionale të paspecifikuara.

Zvicra përgatitet të “mirëpresë” kompanitë e huaja hekurudhore

Sipas kushteve të marrëveshjeve dypalëshe që Zvicra përfundoi me Bashkimin Evropian në dhjetor 2024, kompanitë e huaja të transportit do të jenë në gjendje të ofrojnë shërbime treni në Zvicër dhe anasjelltas, shkruan The Local. Ende nuk dihet se cilët operatorë të huaj, përveç atyre që janë tashmë aktivë në territorin zviceran si Trenitalia, TGV Lyria dhe Deutsche Bahn, do të përfitojnë nga kjo hapje.

Megjithatë, Këshilli Federal po vendos direktiva se si do të zbatohet sistemi i ri në Zvicër.

Pensionistët nxiten të vazhdojnë të punojnë

Mosha e daljes në pension sipas statutit në Zvicër është 65 vjeç, por Këshilli Federal do të donte që popullsia të punonte më gjatë.

Arsyeja është se numri i pensionistëve që marrin pensionin shtetëror të shtyllës së parë po rritet, ndërsa numri i njerëzve aktivë në tregun e punës, ata që paguajnë në skemën e kompensimit social, po zvogëlohet.

Qeveria thotë se për ta mbajtur sistemin në një gjendje të mirë financiare, njerëzit duhet ta shtyjnë daljen në pension.

Një pjesë e komunës së Blatten në kantonin Valais u detyrua të evakuohej të shtunën në mbrëmje për arsye sigurie pas një rrëshqitjeje dheu në fillim të kësaj jave.

Një rrëshqitje dheu në rajonin “Petit Nesthorn”, e cila gjithashtu rrëmbeu një pjesë të akullnajës Birch, shkaktoi një rrjedhë të rrëmbyeshme disa ditë më parë në luginën Lötschental në kantonin Valais. Ajo u ndal rreth 500 metra sipër lumit Lonza, jashtë fshatit Blatten.

Për shkak të paqëndrueshmërisë së vazhdueshme, ekziston një rrezik real i një rrëshqitjeje dheu, thanë autoritetet në Blatten të shtunën në mbrëmje. Për të mbrojtur popullsinë, një pjesë e komunës në jug të Lonzës u evakuua.

Situata më pas mbeti e qetë gjatë gjithë natës, tha një zyrtar lokal për agjencinë e lajmeve Keystone-SDA të dielën. Pa u vërejtur ndryshime të mëdha, janë ngritur poste vëzhgimi për të vazhduar monitorimin e zonës së kërcënuar, transmeton albinfo.ch.

Rruga midis Ried dhe Blatten u mbyll të shtunën në mbrëmje. Ajo u rihap në mëngjes, por mbetet nën mbikëqyrje. Dy shtigje ecjeje janë mbyllur gjithashtu nga autoritetet deri në njoftim të mëtejshëm.

Akullnaja Birch ka qenë nën mbikëqyrje që nga vitet 1990. Sipas autoriteteve lokale, arsyeja për rrezikun aktual mund të jetë shkrirja e afërt e borës në lartësi prej 2,500 metrash e lart.

Autoritetet duhej të jepnin informacione të mëtejshme mbi situatën herët pasditen e së dielës.

Të urdhërohesh të largohesh nga apartamenti yt është makthi më i keq i çdo qiramarrësi. Çfarë mund ta shtyjë një pronar të ndërmarrë këtë hap drastik dhe çfarë mund të bësh në lidhje me të në Zvicër?

Në mendjet e shumë njerëzve, dëbimet ndodhin vetëm në situata ekstreme, si mospagimi i qirasë ose të qenit një qiramarrës nga ferri.

Por ngjarjet e fundit kanë treguar se kjo nuk është gjithmonë rasti.

Vitin e kaluar, mediat zvicerane raportuan gjerësisht dëbimin e fundit të 49 qiramarrësve në qytetin Windish në Aargau, të cilëve u është urdhëruar të largohen nga banesat e tyre për t’u bërë vend azilkërkuesve.

Në një rast të veçantë, të premten, një qiramarrës në Seegräben, kantoni i Cyrihut, iu dha gjithashtu urdhri i tij i marshimit në mënyrë që apartamenti i tij me pesë dhoma të mund të përdoret për të strehuar refugjatët.

Kjo mund të duket si një masë radikale në një vend që zbaton ligjin si Zvicra – dhe është.

Megjithatë, sipas platformës së lajmeve 20 Minutes, në të dyja rastet kishte “kufizime të veçanta” që çuan në dëbime.

Meqenëse objektet federale për refugjatët janë plot, “qeveria kërkon që çdo kanton të pranojë një numër të caktuar refugjatësh. Pastaj, secili organizohet sipas dëshirës.”

Në rastin e Windish, pronari i apartamenteve arriti një marrëveshje me komunën. Në Seegräben, apartamenti i takon qytetit, i cili është i detyruar të gjejë strehim për azilkërkuesit kudo që të jetë e mundur.

Secili prej këtyre qiramarrësve tani duhet të gjejë një strehim tjetër, megjithëse afati kohor që ata morën për t’u larguar nuk është bërë publik.

A duhet të keni frikë se mos dëboheni për të bërë vend për dikë tjetër?

Kjo është shumë e pamundur, megjithëse jo krejtësisht e pamundur, siç tregojnë shembujt e mësipërm.

Ka shumë më tepër gjasa të dëboheni për arsye të tjera, më e zakonshmja është mospagimi i qirasë.

Natyrisht, qiradhënësi nuk dëshiron të mbajë një qiramarrës që nuk paguan, veçanërisht pasi tregu i banesave është i ngushtë në shumë pjesë të Zvicrës, dhe ata mund të gjejnë lehtësisht dikë që është i gatshëm dhe i gatshëm të paguajë qira, transmeton albinfo.ch.

Në një rast të tillë, qiradhënësi mund të marrë disa masa drastike, të cilat përcaktohen në kontratën tuaj të qirasë.

Ja çfarë mund të ndodhë

Nëse nuk arrini një marrëveshje miqësore me qiradhënësin tuaj para kohës së muajit kur duhet të paguani qiranë, prisni të merrni një letër të regjistruar që ju kujton të paguani qiranë brenda një periudhe të caktuar.

Nëse nuk e bëni këtë, do të dërgohet njoftimi i dytë, me një njoftim se, përveç qirasë fillestare të humbur, do të duhet të paguani pagesa tremujore paraprake të qirasë dhe tarifave shtesë.

Në rast se qiraja ende nuk paguhet, letra e tretë që merrni do të përfshijë një kërcënim për ndërprerjen e kontratës së qirasë nëse të gjitha pagesat e prapambetura (dhe ndoshta edhe interesat) nuk paguhen brenda 10 ditëve.

Nëse kjo ndodh, qiradhënësi ka të ngjarë të fillojë procedurat e dëbimit përmes gjykatës së strehimit në juridiksionin tuaj (Mietgericht në gjermanisht, Tribunal des baux et loyers në frëngjisht dhe tribunale degli affitti në italisht).

Kjo është një procedurë e përgjithshme, megjithëse mund të ndryshojë nga një kanton në tjetrin.

Megjithatë, kjo nuk do të thotë që duhet të largoheni menjëherë nga banesat tuaja.

Sipas Shoqatës së Qiramarrësve Zviceranë (ASLOCA), “nëse dëbimi është i vlefshëm, qiramarrësi ka të drejtë për një zgjatje,  domethënë një periudhë shtesë në mënyrë që të jetë në gjendje të gjejë një strehim të ri.”

Periudha e zgjatjes përcaktohet bazuar në rrethana të ndryshme, të tilla si situata në tregun e banesave, si dhe situata personale, familjare dhe financiare e qiramarrësit.

Si mund ta shmangni dëbimin për mospagesë të qirasë?

Këto ditë më shumë njerëz se zakonisht përpiqen të sigurojnë jetesën, veçanërisht duke pasur parasysh çmimet më të larta të shumë mallrave të konsumit, të nxitura nga inflacioni, si dhe kostot në rritje të energjisë dhe sigurimeve shëndetësore.

Kjo nuk është asgjë për t’u turpëruar, dhe ndihma është në dispozicion.

Kudo që të jetoni në Zvicër, ka shërbime këshillimi për njerëzit që kanë kaluar kohë të vështira. Këta janë numra për të telefonuar në kantonet gjermanishtfolëse dhe ato franceze.

Është e rëndësishme të zgjidhni këto çështje sepse të kesh një vendim gjyqësor kundër jush, ose një histori problemesh, do të lërë një njollë në të dhënat tuaja, gjë që do t’ju pengojë të merrni me qira një apartament tjetër, të merrni një kartë krediti, hipotekë ose një lloj tjetër kredie.

Dhe nëse jeni i huaj, problemet ligjore dhe borxhet mund t’ju pengojnë të merrni shtetësinë zvicerane.

Ndoshta e dini tashmë që zviceranët thjesht i duan dokumentet dhe kanë një dokument zyrtar për pothuajse gjithçka, nga regjistrimi në një komunë banimi deri te një certifikatë familjare.

Zviceranët janë shumë efikasë dhe të organizuar mirë në mënyrën se si mbajnë gjurmët e të gjithëve në vend  ku jetojnë, çfarë bëjnë dhe të gjitha llojet e informacioneve të tjera personale.

Të gjithë janë pothuajse të “njohur” për autoritetet lokale, kështu që të qëndrosh nën radar në Zvicër nuk është një mundësi.

Kjo është arsyeja pse çdo herë që zhvendoseni, duhet të informoni jo vetëm postën, por edhe komunën tuaj të banimit,  çregjistrohuni nga adresa e vjetër dhe regjistrohuni në atë të renë, raporton thelocal. Autoritetet zvicerane duan të dinë se kush jeton në vendin e tyre dhe ku.

Një nga burimet e informacionit zyrtar janë të dhënat e gjendjes civile, ku të gjithë janë të regjistruar, nga lindja deri në vdekje dhe kudo midis tyre.

Një shembull i tillë është certifikata familjare.

Çfarë është ky dokument?

Për shumë dekada, në fakt shekuj, të gjitha familjet zvicerane kishin një libër zyrtar të të dhënave familjare, i cili u lëshohej atyre nga zyra e gjendjes civile pas martesës.

Ai përditësohej, shpesh me dorë, pas çdo ngjarjeje në jetë, siç janë lindjet, divorcet dhe vdekjet.

Këto libra ishin në përdorim deri në vitin 2004. Pas kësaj date ato nuk lëshoheshin më, por mbeten të vlefshme deri më sot për ata që ende i kanë dhe mund të përditësohen ende.

Por, megjithatë, gjatë 20 viteve të fundit, një “certifikatë familjare” e ka zëvendësuar librin.

Ndërsa nuk është më aq e rëndë, ajo ende u lëshohet çifteve pas martesës dhe përditësohet me çdo ndryshim të statusit civil.

A e kanë të gjithë në Zvicër një të tillë?

Ndërsa fillimisht ishte menduar vetëm për qytetarët zviceranë, sot të gjithë ata që martohen në Zvicër e marrin këtë dokument, pavarësisht kombësisë.

Njerëzit që janë martuar jashtë vendit para se të vinin në Zvicër nuk kanë nevojë për një të tillë, megjithëse lindjet, divorcet dhe vdekjet që kanë ndodhur gjatë qëndrimit në vend do të regjistrohen në një zyrë zvicerane të gjendjes civile, shkruan albinfo.ch.

Si mund të porosisni një kopje të certifikatës familjare ose një dokumenti tjetër zyrtar nga një zyrë e gjendjes civile?

Në varësi të kombësisë suaj dhe kohës kur keni ardhur në Zvicër, disa dokumente, si për shembull certifikata e lindjes, mund të jenë të disponueshme vetëm nga vendi juaj i origjinës.

Por nëse një ngjarje, si martesa ose lindja e fëmijës suaj, ka ndodhur në Zvicër, mund ta porosisni këtë certifikatë nga zyra juaj lokale e gjendjes civile.