Një kamion u dogj brenda tunelit Gotthard.

Mjeti u përfshi nga flakët disa kilometra nga hyrja veriore, në territorin e kantonit Uri.

Stafi i qendrës së ndërhyrjes Airolo ndërhyri për operacionet e shpëtimit dhe mbylljes, transmeton albinfo.ch.

Situata është nën kontroll, por tuneli është i mbyllur në të dyja drejtimet dhe do të mbetet i tillë për të paktën disa orë.

Sipas indikacioneve të para, shoferi nuk është lënduar, shkruan RSI.

Një pishinë e hapur në Zvicër thuhet se ka ndaluar shumicën e shtetasve të huaj dhe shumë turistë për periudhën e verës, duke i fajësuar ata për shpërthime të sjelljes antisociale.

Këshilli bashkiak ka kufizuar aksesin në pishinën në Porrentruy, në kantonin Jura, që është afër kufirit me Francën, midis 4 korrikut dhe 31 gushtit, raportoi Aargauer Zeitung.

Vetëm qytetarët zviceranë, ata që kanë qëndrim të përhershëm dhe personat me një leje pune të vlefshme zvicerane do të lejohen të përdorin pishinën gjatë kësaj periudhe.

Turistët e huaj që qëndrojnë në një hotel ose kamping në Porrentruy gjithashtu mund të blejnë një kartë pushimesh, e cila do t’u lejojë atyre të përdorin pishinën.

Herën e fundit që të huajve iu ndalua përdorimi i pishinës ishte në vitin 2020, kur u mor vendimi për të lejuar aksesin vetëm për qytetarët zviceranë si rezultat i pandemisë Covid-19, transmeton albinfo.ch.

Po çfarë çoi në këtë ndalim? Sipas Lionel Maitre, kreut të kohës së lirë në Shoqatën Bashkiake të Distriktit Porrentruy dhe kryetar bashkie i Boncourt, kjo ndodhi për shkak të sjelljes së keqe të një numri të rinjsh francezë nga përtej kufirit, tha gazeta.

Mbyllja e përkohshme e një pishine të hapur përtej kufirit në Delle e ka përkeqësuar situatën, por autoritetet presin që problemet të përsëriten edhe atje pas rihapjes së saj më 8 korrik, tha Maitre.

Ai raportoi se kishin parë raste të shumta sjelljeje të pahijshme në pishinën e Porrentruy nga të rinj, kryesisht nga departamentet franceze të Territoire de Belfort dhe Doubs, dy rajone fqinje të Francës.

Incidentet përfshijnë “ngacmim të grave të reja, gjuhë të papërshtatshme, not me të brendshme dhe madje sjellje të dhunshme pasi janë qortuar”, tha ai, sipas gazetës.

Më shumë se 20 persona janë përjashtuar nga pishina dhe u është mohuar hyrja, sipas një deklarate të autoriteteve.

Në një përpjekje për të menaxhuar situatën, pishina punësoi roje sigurie, por u pa se kjo nuk ishte e mjaftueshme.

“Nga të gjithë njerëzit që u ndalohet hyrja, jo të gjithë vijnë nga Franca fqinje, por ata nga Zvicra janë një pakicë e qartë”, shpjegoi Maitre për gazetën, duke shtuar se kufizimi i aksesit ndihmoi gjithashtu në mbajtjen e numrit të vizitorëve në një nivel të menaxhueshëm.

Sugjerimet automatike për bakshishe po shfaqen gjithnjë e më shumë në terminalet e kartave në restorante dhe kafene në të gjithë Zvicrën. Por ato nuk janë të pëlqyera nga të gjithë.

Edhe në Zvicër, ku paratë e gatshme janë ende mbret për bizneset dhe pranohen gjerësisht, shumica e njerëzve tani zgjedhin të paguajnë me kartë.

Si rezultat, sugjerimet automatike për bakshishe po bëhen një tipar i zakonshëm në pajisjet e kartave, madje edhe në restorantet me vetëshërbim dhe në stendat e ushqimit për të marrë me vete.

Kur platforma e lajmeve online 20 Minuten i pyeti lexuesit e saj se çfarë mendonin për këtë, shumica e vlerësuan kërkesat për bakshishe si të pajustifikuara në vendet me vetëshërbim.

Një lexues me emrin Postillon tha se, ndonëse herë pas here kishte lënë bakshish në restorante, kurrë nuk do të linte një në banak, transmeton albinfo.ch.

Një tjetër, C-3PO, ishte edhe më i ashpër: “Kushdo që aktivizon këtë funksion nuk do të më shohë më kurrë,” tha ai.

Disa lexues menduan se praktika e kërkimit të bakshisheve “kufizohej me shtrëngimin”, duke besuar se vendimi për të dhënë bakshish duhet të vinte vetëm nga klienti. Të tjerë e morën më pak seriozisht, me një që tha: “Nuk është një kërkesë, mund ta injoroni.”

TheCrazyB i quajti sugjerimet për bakshish “pasojë logjike e kohëve të vjetra kur nuk mund të lije bakshish me kartë”.

Disa komentues menduan se, nëse do të linin bakshish, do të preferonin ta bënin me para në dorë për t’u siguruar që paratë të shkonin te kamerierët dhe jo te pronari.

Të tjerë kujtuan se, meqë bakshishi u hoq në industrinë e mikpritjes në vitin 1974, kur tarifat e shërbimit u përfshinë në faturë, bakshishi në fakt nuk ishte më i nevojshëm.

Siç pritej, komentuesit që punonin në mikpritje ishin në favor të këtyre kërkesave.

Një përdorues me emrin i.m.88 tha: “Në ditët e sotme, pagesat bëhen pothuajse ekskluzivisht me kartë dhe bakshishet shpesh harrohen fare. Me këtë zgjidhje, çdo mysafir mund të vendosë vetë nëse dëshiron të lërë bakshish dhe, nëse dëshiron, ka një mënyrë të lehtë për ta bërë këtë.”

Fluturimi zviceran LX2816 nga Cyrihu për në Gjenevë u detyrua të kthehej papritur të premten në mbrëmje. Pak para mesnatës, aeroplani u ul përsëri në Cyrih.

Pak para se të arrinte në destinacionin e tij, aeroplani u kthye përmes Nyonit në Liqenin e Gjenevës dhe fluturoi përsëri drejt Cyrihut, ku u ul pak para mesnatës.

Stuhi në Aeroportin e Gjenevës

Zëdhënësi i medias Michael Pelzer i tha Blick: “Për shkak të një stuhie në Aeroportin e Gjenevës, aeroplani nuk mundi të ulej siç ishte planifikuar dhe, për shkak të mungesës së opsioneve të tjera, për fat të keq iu desh të kthehej në Aeroportin e Cyrihut vonë në mbrëmje me 121 pasagjerë.” Edhe nisja nuk shkoi mirë, pasi fluturimi ishte vonuar ndjeshëm për shkak të grevës së kontrollorëve të trafikut ajror në Francë, transmeton albinfo.ch.

Swiss kontaktoi menjëherë të gjithë pasagjerët e prekur dhe i rirezervoi automatikisht në lidhje alternative që do të arrinin më shpejt në destinacionin e tyre përfundimtar. Ai u pendua për shqetësimin, i cili ishte veçanërisht i pakëndshëm gjatë sezonit të pushimeve verore, shtoi zëdhënësi.

Po sikur rirezervimi të mos jetë i përshtatshëm për mua? “Në rast anulimi, klientët tanë janë gjithmonë të lirë të zgjedhin një lidhje alternative, të rirezervojnë fluturimin e tyre falas në një datë të mëvonshme ose ta anulojnë plotësisht fluturimin,” shpjegon Pelzer. Në rast anulimesh, çmimi i plotë i biletës rimbursohet. Swiss gjithashtu mbulon akomodimin e nevojshëm në hotel, udhëtimet me taksi, vaktet dhe telefonatat deri në nisjen tjetër të mundshme.

Greva e kontrollorëve të trafikut ajror në Francë ndikon në fluturimet e Swiss

Zëdhënësi theksoi më tej se greva aktuale e kontrollorëve të trafikut ajror në Francë ka qenë një shqetësim i madh për linjën ajrore dhe veçanërisht për pasagjerët e saj që nga e enjtja. Swiss tashmë është dashur të anulojë gjithsej 40 fluturime për shkak të grevës. Destinacionet e prekura janë Nica, Marseja, Parisi dhe Montpellier. Disa fluturime pritet të vazhdojnë të operojnë sipas planit.

Por kjo nuk ndikon vetëm në fluturimet drejt Francës. Greva ndikon gjithashtu në fluturimet për në dhe nga Spanja. “Për shkak të mungesës së vendeve të lira dhe intervaleve të ngushta kohore në të cilat një fluturim mund të përpunohet edhe nga kontrolli i trafikut ajror, kjo çon shpejt në vonesa deri në një orë.” Për shkak të këtij problemi dhe kufizimeve të orarit të operimit në Aeroportin e Cyrihut, fluturimet e kthimit nga Porto dhe Barcelona në Cyrih nuk ishin më të realizueshme dje.

Aeroporti i Bazelit preket gjithashtu

Pasoja e grevës: deri më tani Swiss është dashur të rirezervojë më shumë se 4,500 pasagjerë individualisht. Zëdhënësi i medias thekson: “Si një linjë ajrore zvicerane, kufizimet në hapësirën ajrore evropiane na prekin veçanërisht për shkak të vendndodhjes gjeografike të Zvicrës, pasi shumë nga këto probleme ndodhin në hapësirat ajrore fqinje të Francës, Gjermanisë dhe Italisë.”

Efektet e grevës po ndihen edhe në EuroAirport Basel-Mulhouse-Freiburg. Zëdhënësja Manuela Witzig i tha agjencisë së lajmeve Keystone-SDA se, bazuar në informacionin aktual, njëmbëdhjetë nisje dhe njëmbëdhjetë mbërritje pritet të anulohen të premten. Njëzet e një fluturime u anuluan të enjten dhe tetë të mërkurën.

Arsyeja e grevës janë kërkesat e dy sindikatave të kontrollorëve të trafikut ajror për kushte më të mira pune. Ata po protestojnë kundër mungesës së personelit, menaxhimit toksik dhe kontrollit më të rreptë mbi orarin e punës së kontrollorëve të trafikut ajror.

Franga e fortë zvicerane kundrejt valutave kryesore të huaja rrit fuqinë blerëse të zviceranëve jashtë vendit. Në disa raste, ajo madje tejkalon nivelet para pandemisë, duke përfaqësuar një avantazh të rëndësishëm për ata që përgatiten të nisen për pushime.

Sipas një analize nga Raiffeisen Bank, të publikuar të mërkurën, destinacionet zakonisht të shtrenjta si Norvegjia ose Islanda tani janë më tërheqëse. Në Itali, Spanjë ose Francë, franga e fortë u lejon udhëtarëve zviceranë të ruajnë ose edhe të përmirësojnë fuqinë e tyre blerëse krahasuar me vitin 2019, transmeton albinfo.ch.

E njëjta gjë vlen edhe për Shtetet e Bashkuara, ku disa ekonomistë parashikojnë një rënie të mëtejshme të dollarit këtë vit. Erik Fruytier, kreu i investimeve në Gonet Bank, u shpjegon kolegëve në RTS se “në një afat shumë të shkurtër, ndoshta do të jenë tensionet gjeopolitike në Lindjen e Mesme dhe negociatat tarifore në Shtetet e Bashkuara që do të ndikojnë në dollar dhe, rrjedhimisht, në frangën zvicerane”, shkruan RSI.

Megjithatë, franga e fortë nuk i kompenson të gjitha rritjet. Në Kroaci, kalimi nga kuna në euro në vitin 2023 u shoqërua me një rritje të çmimeve, duke e bërë vendin më të shtrenjtë për turistët zviceranë. Në Turqi, pavarësisht lirës turke në rënie të lirë, inflacioni galopant me çmimet turistike që janë rritur më shumë se 700 për qind që nga viti 2019 po e zvogëlon ndjeshëm avantazhin e kursit të këmbimit. Megjithatë, sipas Raiffeisen, Turqia mbetet destinacioni më i përballueshëm evropian.

Ndikimi i frangës së fortë te turistët e huaj në Zvicër

Nga ana tjetër, turistët e huaj në Zvicër po vuajnë koston e lartë të jetesës, të theksuar nga franga e fortë. Ky realitet raportohet gjerësisht në mediat sociale. Influencuesi z. McTikTok, ylli i këtij rrjeti social, kohët e fundit shkaktoi reagime jo me peizazhet zvicerane, por me një video që tregon gruan e tij duke blerë dy sallata dhe pak bukë në një supermarket. Kur shkojnë në arkë, habia është e dukshme. “Tridhjetë dollarë për dy sallata dhe pak bukë, çmimet në Zvicër janë të çmendura”, shkruan amerikani në përshkrimin e postimit të tij.

Pavarësisht shpeshtësisë së dëshmive të tilla në internet, François Germanier, zëdhënës i Turizmit të Zvicrës, shpjegon për RTS se ndikimi i tyre mbetet i kufizuar. “Një turist amerikan ose anglez tenton të shpenzojë më shumë se një evropian”, vëren ai. Me frangun e fortë, Zvicra po bëhet një destinacion edhe më i shtrenjtë për turistët e huaj, por ajo vazhdon të tërheqë vizitorë nga e gjithë bota falë bukurisë së saj natyrore dhe cilësisë së shërbimeve të ofruara.

Midis Arth-Goldau dhe Biberbrugg (SZ), trenat tani qarkullojnë pa shofer në kontroll të drejtpërdrejtë. Megjithatë, menaxheri i projektit thekson se një person në kabinë është ende i nevojshëm.

Trenat autonomë të Südostbahn (SOB) janë të pajisur me një sistem ndihmës për shoferin. Pasi shoferi aktivizon sistemin, teknologjia merr kontrollin e trenit. Sistemi i ndihmës nis dhe rregullon shpejtësinë. Në ndalesa, ai i përgjigjet sinjaleve dhe frenon automatikisht.

Pse është ende i nevojshëm stafi i shoferëve?

Roger Dällenbach, menaxher i përgjithshëm i projektit në SOB, thekson se autopiloti është vetëm një sistem ndihmës. Shoferi duhet të monitorojë gjithmonë shinat dhe të jetë në gjendje të ndërhyjë në rast të një ndërprerjeje. Para nisjes, shoferi kontrollon pozicionin e sinjaleve në stacion, të cilat tregojnë nëse treni mund të niset. Ai ose ajo gjithashtu sigurohet që dyert të jenë të kyçura siç duhet. Vetëm atëherë sistemi i ndihmës merr përsipër. Shoferi mbetet në kabinë gjatë gjithë udhëtimit dhe monitoron sistemin. Në rast të një problemi teknik, njeriu merr përsipër, shkruan RTS, transmeton albinfo.ch.

Si reagojnë pasagjerët?

Pasagjerët ishin të qetë gjatë udhëtimit të parë të trenit autonom në fillim të korrikut. “Nëse SOB nuk do të komunikonte se treni po udhëtonte me një sistem ndihmës, gjithçka do të më dukej normale”, thotë një pasagjere. Në fakt, ajo nuk vëren ndonjë ndryshim. “Për mua, nuk është problem”, thotë një pasagjere tjetër. “Unë vetë vij nga një sfond teknik dhe kam besim të verbër.” Një tjetër shton: “SOB po vepron me shumë kujdes. Mendoj se funksionon.”

Pse Südostbahn mbështetet në këtë sistem?

“Shpresojmë që ky sistem të na kursejë energji”, shpjegon menaxheri i projektit Roger Dällenbach. Drejtimi automatik është më efikas. Sistemi i di shpejtësitë optimale për seksionet e ndryshme. Përveç kësaj, drejtimi automatik kërkon më pak kohë rezervë në orar. Operacionet bëhen më të qëndrueshme. Megjithatë, stafi i shoferëve ende luan një rol të rëndësishëm, vazhdon Roger Dällenbach. Reduktimi i stafit ose eliminimi i shoferëve nuk janë në axhendë.

A do të udhëtojë së shpejti treni autonom në linja të tjera?

Aktualisht, SOB operon vetëm trenat në linjën midis Arth-Goldau dhe Biberbrugg në kantonin e Schwyz. Përdorimi i sistemit të ndihmës në shërbimin e rregullt u parapri nga një proces miratimi gjashtëvjeçar. Vetëm pas ekzaminimeve të gjera dhe provave të sigurisë, Zyra Federale e Transportit dha dritën jeshile. Projekti pilot tani po funksionon si pjesë e orarit të rregullt në një seksion prej 20 kilometrash për një vit. Trenat e pilotuar automatikisht udhëtojnë në të gjitha kushtet e motit për të fituar përvojë. Në plan afatgjatë, SOB synon ta prezantojë këtë sistem përgjithmonë.

Zvicra nuk duhet t’i ndajë më azilkërkuesit problematikë në mjedise të sigurta, sipas Sekretarit të Shtetit për Migracionin, Vincenzo Mascioli.

“Rezulton se nuk funksionon me qendra speciale”, tha Mascioli në një intervistë për Neue Zürcher Zeitung (NZZ).

Sekretariati i Shtetit për Migracionin (SEM) planifikon të ndajë njerëzit problematikë në qendrat ekzistuese federale të azilit ose në afërsi të menjëhershme. Një projekt pilot është planifikuar për këtë qëllim, tha Mascioli, pa specifikuar se ku do të zhvillohet.

Pozitive për shumicën

Sipas tij, kjo ndarje do të bënte të mundur uljen e masave të sigurisë për të gjithë azilkërkuesit e tjerë. Në një intervistë me NZZ, ai tha se ishte i bindur se kjo masë do të kishte një ndikim pozitiv në atmosferën në qendra, transmeton albinfo.ch.

Sekretari i Shtetit foli për “disa të rinj” që do të strehoheshin veçmas. Sipas tij, ky projekt do të ofronte “vlerë të shtuar reale për shumicën dërrmuese të azilkërkuesve që sillen saktë dhe në mënyrë paqësore”. Nëse kjo masë ul edhe kostot, Mascioli beson se do të ishte e mundur të përmirësohej më tej kujdesi.

Mbyllja e qendrës speciale

Në fund të qershorit, SEM njoftoi qëllimin e saj për të mbyllur qendrën federale për azilkërkuesit problematikë në Les Verrières. Ende nuk është caktuar një datë, pasi SEM do të donte së pari të zhvillonte diskutime me kantonet.

SEM kishte lënë të kuptohej se po vlerësonte alternativa të ndryshme. Taskforca LEI/LAsi për shumë recidivistë filloi punën më 16 qershor dhe pritet të japë një kontribut të rëndësishëm në menaxhimin e azilkërkuesve problematikë ose delinkuentë. Këto diskutime do të përfshihen në zhvillimin e strategjisë së përgjithshme të azilit.

SEM ka operuar qendrën speciale në Les Verrières që nga dhjetori i vitit 2018. Ajo ofron strehim të përkohshëm për azilkërkuesit që janë kthyer nga qendra të tjera federale për shkak të sjelljes së tyre. Mesatarisht, midis pesë dhe dhjetë personave janë të vendosur atje në çdo kohë.

Ndërtimet me dendësi të lartë nuk sjellin domosdoshmërisht më shumë nxehtësi në qytete. Ajo që ka rëndësi është mënyra se si janë të organizuara hapësirat, thotë një studiues në Institutin Federal Zviceran të Teknologjisë në Cyrih (ETH).

“Lagjet e ndërtuara dendur me gjelbërim të vendosur mirë dhe shumë pemë, si në disa zona të Gjenevës, mund të jenë më të këndshme sesa vendbanimet e hapura, por me më pak hije dhe të ajrosura dobët, siç është Schönberg në Freiburg”, shkruan Jan Carmeliet, profesor i fizikës së ndërtesave, në një artikull të botuar nga universiteti të enjten.

Në të kaluarën, dendësimi shumë shpesh ka nënkuptuar më shumë hapësirë jetese në kurriz të hapësirës së gjelbër, gjë që zvogëlonte rehatinë termike dhe rriste rrezikun e stresit nga nxehtësia, thotë Carmeliet. Prandaj besohet gjerësisht midis planifikuesve urbanë, autoriteteve dhe studiuesve se dendësimi urban çon në mënyrë të pashmangshme në temperatura më të larta, transmeton albinfo.ch.

“Unë vetë kryej kërkime mbi uljen e nxehtësisë në qytete dhe mendoj se ky supozim është i gabuar”, shton ai. “Problemi nuk është vetë dendësia, por mënyra se si e organizojmë atë.” Sipas tij, rehatia termike krijohet përmes ndërveprimit midis hijes së ofruar nga ndërtesat dhe pemët, ventilimit natyral dhe ftohjes që sjell bimësia. Ky bashkëveprim kërkon një qasje të integruar që merr parasysh nevojat e secilës lagje, klimën lokale dhe hapësirat e burimet e disponueshme.

Dendësimi është i nevojshëm për të kursyer tokën e pakët, por kjo nuk duhet të ndodhë në kurriz të cilësisë së jetës. Nëse ndërtojmë qytete që jo vetëm ofrojnë më shumë hapësirë jetese, por edhe më shumë hije, ajër, hapësira të gjelbra dhe natyrë, atëherë dendësimi nuk është një hap prapa, por një çelës i mençur për një të ardhme rezistente ndaj klimës, përfundon Carmeliet, shkruan swissinfo.

Si pjesë e projektit SWICE, i sponsorizuar nga një program promovimi i Zyrës Federale Zvicerane të Energjisë (SFOE), u analizua ngarkesa e nxehtësisë në lagjet e Gjenevës dhe Fribourgut dhe se si skenarë të ndryshëm të gjelbërimit dhe dendësimit ndikojnë në rehati.

Projekti përfshin gjashtë Laboratorë të Gjallë, ku studiuesit punojnë së bashku me banorët, autoritetet, menaxherët e pronave dhe planifikuesit urbanë për të zhvilluar dhe testuar strategji për të luftuar nxehtësinë urbane.