Archives

Lajme të rëndësishme nga Zvicra që duhet t’i dini për këtë javë

Posted on by erezzaademi

Punonjësit zviceranë fitojnë paga më të larta se të huajt dhe disa profesionistë të rinj nga vendet e treta mund të punojnë në Zvicër, janë ndër lajmet kryesore të javës.

Zviceranët marrin paga më të larta se të huajt

Ekziston një ndryshim i dukshëm midis pagave që u paguhen qytetarëve zviceranë dhe shtetasve të huaj, zbulon një studim i ri.

Konkretisht, të dhënat e qeverisë tregojnë se në të gjithë ekonominë, paga mesatare mujore e punonjësve zviceranë ishte më e lartë se ajo që u paguhej punëtorëve të huaj.

Dallimet janë më të mëdha midis burrave zviceranë dhe të huaj, ku të parët fitojnë mesatarisht 18 përqind më shumë.

Për më tepër, këto ndryshime kanë mbetur të pandryshuara që nga viti 2022. Që atëherë, pagat janë rritur me 5.5 përqind për punonjësit zviceranë, por vetëm me 4.1 përqind për të huajt.

Disa shtetas të vendeve të treta në një pozicion më të mirë për të marrë një leje pune zvicerane

Sipas Sekretariatit Shtetëror për Migracionin (SEM), këto marrëveshje u mundësojnë të rinjve që kanë përfunduar arsimin e tyre (të paktën një diplomë bachelor ose një praktikë dyvjeçare) dhe që dëshirojnë të zgjerojnë aftësitë e tyre profesionale dhe gjuhësore në Zvicër, të marrin një leje pune.

Shtetasit e Argjentinës, Australisë, Kanadasë, Kilit, Indonezisë, Japonisë, Monakos, Zelandës së Re, Filipineve, Rusisë, Afrikës së Jugut, Tunizisë, Ukrainës dhe SHBA-së janë të kualifikuar për këtë program.

“Profesionistët e rinj duhet të punojnë në profesionin që kanë mësuar ose në fushën e studimeve të tyre,” tha SEM. “Qëllimi i qëndrimit si profesionist i ri është zhvillimi i karrierës.”

Qiraja në Zvicër është më e shtrenjtë për të huajt sesa për zviceranët

Provat sugjerojnë se shumë të huaj paguajnë më shumë qira sesa qiramarrësit zviceranë.

Mesatarisht, familjet e huaja në Zvicër paguajnë 10.5 përqind më shumë se familjet zvicerane, por qiratë janë edhe më të larta në rajone të caktuara. Dallimi më i madh midis popullsisë zvicerane dhe asaj të huaj gjendet, siç pritej, në zonat ku strehimi është më i pakët: rajoni i Liqenit të Gjenevës, ku të huajt paguajnë mesatarisht 15.7 përqind më shumë për qira sesa zviceranët, i ndjekur nga afër nga Cyrihu (15.2 përqind).

Por problemi ekziston edhe në rajone të tjera. Është 12 përqind më shumë në Zvicrën qendrore, 9 përqind në kantonet veriperëndimore si Bazeli dhe midis 5 dhe 7 përqind në rajone të tjera.

Studimi zbulon se imigrantët e sotëm janë të ndryshëm nga paraardhësit e tyre

Hulumtimet e reja tregojnë se profili i një imigranti “tipik” ka ndryshuar me kalimin e viteve.

Ndryshe nga të huajt që u dyndën në Zvicër vite më parë, të cilët ishin kryesisht të varfër, imigrantët e sotëm janë zakonisht shumë të kualifikuar dhe kanë të njëjtin sfond kulturor si zviceranët vendas, theksuan studiuesit.

Ata gjithashtu thanë se rreth 60 përqind e shtetasve të huaj kanë një diplomë universitare.

“Studimi ynë tregon se perceptimet e njerëzve duhet të përditësohen sipas këtij profili të ri.”

Disa vende brenda zonës Shengen kanë rivendosur kontrollet kufitare

Me shumë vende në Evropë që po shtrëngojnë migracionin e paligjshëm dhe po mbrohen nga sulmet terroriste, kontrollet në kufijtë e brendshëm të Shengenit janë intensifikuar në muajt e fundit.

Në kufijtë e Zvicrës po kryhen kontrolle më rigoroze në Gjermani dhe Francë, megjithëse ato mbeten ende të rastësishme.

Por është mirë të jeni të përgatitur për bllokime në zonat e kalimit kufitar në këto vende dhe të prisni edhe kontrolle të pasaportave, përcjell albinfo.ch.

Aksidentet në pistat e rrëshqitjeve ngrenë pyetje në lidhje me sigurinë e tyre

Një aksident fatal i kohëve të fundit në një pistë rrëshqitëse verore zvicerane, plus një listë e gjatë incidentesh gjatë viteve, ka ngritur pyetje në lidhje me sigurinë e këtij aktiviteti.

Në total, Fondi Kombëtar i Sigurimit të Aksidenteve Zvicerane (SUVA) ka regjistruar rreth 130 aksidente në vit në Zvicër në pistat e rrëshqitjeve verore midis viteve 2019 dhe 2023, megjithëse shumica e tyre, për fat të mirë, nuk kanë qenë fatale ose shumë serioze, shkruan thelocal.

Ndërsa Shoqata e Kompanive të Lifteve të Skive, e cila operon shumë nga pistat e rrëshqitjeve në Zvicër, këmbëngul se ato janë të sigurta, ekspertë të tjerë thonë se këto aktivitete nuk janë të rregulluara rreptësisht.

Bashkimi Evropian shtynë tarifat tregtare hakmarrëse kundër SHBA-së

Posted on by erezzaademi

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka njoftuar se tarifat hakmarrëse të Bashkimit Evropian mbi eksportet amerikane janë shtyrë përsëri.

Kundërmasat, të cilat duhej të fillonin të martën, erdhën në përgjigje të taksave fillestare të importit të çelikut dhe aluminit nga presidenti i SHBA-së, Donald Trump.

“Hakmarrja e BE-së, e cila do të kishte arritur në 21 miliardë euro mallra amerikane, u pezullua për herë të parë në mars. Kjo ndërprerje është zgjatur deri në fillim të gushtit”, tha ajo sot në një konferencë për shtyp, transmeton albinfo.ch.

“Shtetet e Bashkuara na kanë dërguar një letër me masa që do të hyjnë në fuqi nëse nuk ka një zgjidhje të negociuar, kështu që ne do ta zgjasim pezullimin e kundërmasave tona deri në fillim të gushtit. Në të njëjtën kohë do të vazhdojmë të përgatitemi për kundërmasat në mënyrë që të jemi plotësisht të përgatitur,” shtoi tutje ajo teksa theksoi se BE-ja “gjithmonë ka qenë shumë e qartë se ne preferojmë një zgjidhje të negociuar.”

Vlorë: Muzeu Kombëtar i Pavarësisë mirëpriti fëmijët shqiptarë nga diaspora në Zvicër

Posted on by erezzaademi

Muzeu Kombëtar i Pavarësisë në Vlorë, ka mirëpritur fëmijët shqiptarë nga diaspora në Zvicër, pjesëmarrës të programit të shkollës verore “Jam shqiptar”.

Sipas njoftimit, kjo vizitë kulturore e organizuar nga Agjencia Kombëtare e Diasporës dhe Qendra e Botimeve për Diasporën kishte si qëllim prezantimin dhe promovimin e vlerave të trashëgimisë kulturore të vendit, transmeton albinfo.ch.

“Gjatë vizitës fëmijët patën mundësinë të njiheshin më nga afër me historinë e periudhës së pavarësisë së vendit tonë”, thuhet ndër të tjera në njoftim.

Kurti: Orkestra “Amadeus” nga Prishtina fiton Çmimin e Argjendtë në Festivalin Botëror të Orkestrave në Vjenë

Posted on by erezzaademi

Orkestra e Fëmijëve “Amadeus” është shpërblyer me çmimin e Argjendtë në edicionin e 11-të të Festivalit Botëror të Orkestrave.

Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, përmes një postimi në rrjetin social Facebook, ka shkruar se në mesin e dhjetëra orkestrave nga mbarë bota, interpretimi i tyre i veprës “Malësorja” të Lorenc Antonit, i shoqëruar me kostume tradicionale nga të gjitha trevat shqiptare, është vlerësuar nga një juri ndërkombëtare prestigjioze në një konkurrencë të ngushtë dhe me nivel të lartë artistik, transmeton albinfo.at.

“Që prej 10 korrikut, nën drejtimin e dirigjentit Vehbi Shosholli, Orkestra ‘Amadeus’ ka dhënë koncerte në sallat më të njohura të Vjenës si Wiener Konzerthaus, House of Strauss dhe KulturGarage. Sot, në skenën ikonike të Musikverein-Golden Hall, në kuadër të koncertit Gala, u shpallën edhe fituesit dhe Kosova u ngjit në podium. Ky çmim është një dëshmi e përkushtimit dhe nivelit që po arrin rinia jonë muzikore. Republika e Kosovës dhe Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit janë thellësisht krenarë dhe të përkushtuar në mbështetjen e talenteve të reja që, me pasion dhe disiplinë, po e çojnë emrin e Kosovës gjithnjë më lart. Kur fëmijët tanë marrin skenën, nuk ka nevojë për fjalë të mëdha, mjafton të dëgjosh duartrokitjet”, ka shkruar ai.

Grisons: Alpinisti vdes në Zernez

Posted on by erezzaademi

Një alpinist 65-vjeçar vdiq pasi u rrëzua në Chilbiritzenspitz në Zernez, Kantoni i Graubündenit, të dielën pasdite, sipas autoriteteve të Graubündenit.

65-vjeçari ishte pjesë e një grupi prej shtatë alpinistësh dhe po ngjitej me një ekip me dy persona me litarë kur një copë e madhe shkëmbi u thye dhe e zvarriti 50 metra nëpër terren shkëmbor. Grupi menjëherë njoftoi shërbimet e shpëtimit, shkruan RSI, përcjell albinfo.ch.

Një helikopter i Rega iu përgjigj vendit të ngjarjes, por nuk kishte asgjë që mund të bëhej për alpinistin: ai vdiq në vendngjarje, tha policia kantonale në një deklaratë. Një hetim është hapur për rrethanat e sakta të aksidentit.

Kanton i vogël, ndikim i madh: Tani papritmas 84 milionë njerëz po lexojnë për Glarus

Posted on by erezzaademi

“Pa sondazhe, pa makina, vetëm duar lart.” Ky është titulli i raportit të National Geographic mbi Glarus Landsgemeinde. Revista e njohur shkencore vizitoi Zaunplatz në Glarus më 4 maj dhe raporti i ilustruar mbi ngjarjen tradicionale më shumë se 700-vjeçare ka qenë online që nga 24 qershori.

Kantoni i Glarus shkruan në një njoftim për shtyp se National Geographic arrin afërsisht 84 milionë lexues me raportet e saj. E quan atë ndoshta revista më të njohur dhe më me ndikim për kulturën dhe natyrën. Kantoni i Glarus po fiton kështu vëmendje ndërkombëtare, shkruan SRF.

Ata ishin të vetëdijshëm se gazetarja Nadia Beard dhe fotografi Davide Monteleone do të ishin të pranishëm, thotë Landammann Kaspar Becker. “Është emocionuese të demonstrosh vetëm në disa fjali se çfarë është në të vërtetë Landsgemeinde. Ne gjithmonë shohim fytyra të habitura kur ata fillojnë të kuptojnë se çfarë është e veçantë për ne këtu.”

Bashkëpunimi ishte argëtues, zbulon Becker. “U përpoqa të tregoja një fytyrë miqësore me fotografin. Ai tha, ‘Jo, kjo është fotografi anglo-saksone, duhet të dukesh serioz.’ Kur e shoh foton tani, është e tmerrshme,” qesh ai.

Biseda me gazetaren ishte në anglisht. “Sidomos shpjegimi i Landsgemeinde në atë mënyrë,” tha Becker. “Shumë fjalë as nuk ekzistojnë në anglisht. Lëvizje përkujtimore, Landsgemeinde, Landammann, duhet t’i shpjegosh të gjitha këto. Ishte e vështirë.” Sigurisht që nuk ishte e lehtë për redaktoren të përkthente vërejtjet e tij në diçka.

Landsgemeinde, e cila sipas Landammann Kaspar Becker është “modeli më i mirë i mundshëm për demokracinë”, po merr kështu vëmendje ndërkombëtare. “Kjo na bën krenarë dhe tregon se kemi diçka të mrekullueshme këtu për të cilën duhet të kujdesemi.”

Kjo nuk është hera e parë që National Geographic ka vënë diçka nga Zvicra Lindore në qendër të vëmendjes ndërkombëtare. Dhjetë vjet më parë revista paraqiti Restorantin Äscher në kopertinën e një libri që përmbante 225 destinacione ëndrrash. Restoranti në shkëmb u bë viral dhe papritmas e gjithë bota e mori vesh.

Landammann Kaspar Becker nuk shqetësohet nëse Landsgemeinde do të pësojë të njëjtin “fat” të përballimit të papritur të shumë vizitorëve nga e gjithë bota.

Është një shpatë me dy tehe. “Landsgemeinde nuk është një ngjarje folklorike, as një Ballenberg. Landsgemeinde është autoriteti më i lartë politik në kanton.”

Ai vazhdoi. “Shpresoj të mos degjenerojë në një Disneyland. Kjo do të ishte kundërproduktive. Por sinqerisht, as unë nuk mendoj kështu.” Kaspar Becker gjithashtu nuk beson se kantoni i Appenzell Innerrhoden, si kantoni i dytë që priti Landsgemeinde, mund të ishte xheloz. Ai shtoi se ishte rastësi e pastër që National Geographic zgjodhi Glarus dhe jo Appenzell.

Ku duhet ta çoni makinën tuaj për servis dhe riparime në Zvicër?

Posted on by erezzaademi

Nëse zotëroni një automjet, herët a vonë do t’ju duhet të kryeni disa punime në të. Por është e rëndësishme të dini se kush në Zvicër mund të ofrojë shërbimin më të mirë.

Sigurisht që nuk ka mungesë garazhesh ose mekanikësh makinash në këtë vend, të cilët janë të gatshëm të punojnë në makinën tuaj.

Në total ka 16.232 garazhe në të gjithë Zvicrën, shumica e të cilave ndodhen në zonën e Cyrihut, me Bernën në vendin e dytë.

Megjithatë, pavarësisht se ku jetoni në Zvicër, ka shumë të ngjarë që të ketë një mekanik makinash në zonën tuaj.

Kjo është një gjë e mirë, por një mekanik, pavarësisht sa i aftë është, mund të mos jetë në gjendje të bëjë të gjitha riparimet që ju nevojiten, transmeton albinfo.ch.

Garazhet kundrejt koncesionarëve

Shumë varet nga ajo që e dëmton saktësisht automjetin tuaj.

Nëse keni nevojë për mirëmbajtje ose shërbim të rregullt, që zakonisht përfshin kontrollin e frenave, pezullimit, drejtimit, shkarkimit, vajit, lëngjeve dhe dritave, si dhe kryerjen e një kontrolli të përgjithshëm sigurie, atëherë çdo garazh me reputacion të mirë mund ta bëjë punën.

Gjithashtu, nëse keni qenë të përfshirë në një aksident dhe keni nevojë për riparime karrocerie (në makinën tuaj, jo në veten tuaj), atëherë një servis që ka një repart karrocerie do të jetë një zgjidhje e mirë.

A mund ta riparoni ose servisoni makinën tuaj në një servis tjetër nga ai ku e keni blerë?

Sipas platformës së konsumatorëve Comparis, ju jeni të lirë të zgjidhni çdo servis. Riparime të vogla, si ndërrimi i një fshirëse xhami ose lustrimi i një gërvishtjeje, praktikisht mund të bëhen kudo.

Përjashtimi i vetëm do të ishte nëse sigurimi i automjetit përjashton zgjedhjen e lirë të servisit dhe kërkon të përdorni vetëm ato me të cilat bashkëpunon ofruesi juaj.

(Ky është një moment i mirë për t’ju kujtuar se sigurimi i makinës është i detyrueshëm në Zvicër).

Megjithatë, ka raste kur nuk duhet ta çoni automjetin tuaj në çdo servis, duke zgjedhur në vend të kësaj shitësin e autorizuar të markës së makinës suaj ose serviset partnere të tij, veçanërisht kur makina është ende nën garancinë e prodhuesit.

Pse është e rëndësishme kjo?

“Partnerët tanë i nënshtrohen trajnimit të specializuar të ofruar nga importuesi dhe mbajnë licenca sipas mandatit të prodhuesit,” tha Lucas Alvarez, një zëdhënës i Hyundai Switzerland.

“Kjo përgatitje e kujdesshme siguron që çdo punë e lidhur me garancinë të mund të ekzekutohet vetëm nga këta partnerë të autorizuar,” shtoi ai.

Kjo vlen për të gjithë prodhuesit, pavarësisht nga marka.

Nëse nuk jeni të sigurt se ku ndodhen këto garazhe të miratuara nga prodhuesi në zonën tuaj, shkoni në faqen e internetit zvicerane të prodhuesit dhe kontaktoni ekipin e tyre të mbështetjes së klientëve.

Sa zgjasin këto riparime?

Ato mund të zgjasin pak, dhe jo vetëm sepse kjo është Zvicra.

Koha varet nga ajo që duhet bërë, por përgatituni të jeni të duruar.

Pandemia kishte ndërprerë ciklet e prodhimit, me prodhuesit që kishin ulur porositë për pjesë këmbimi, shkruan thelocal. Ka gjithashtu më pak pjesë automobilistike nga furnizuesit me bazë në Ukrainë.

“Fatkeqësisht, ende ndodh që pjesët elektronike kërkojnë një kohë të caktuar dorëzimi dhe janë pjesërisht në pritje, kështu që mund të duhen disa muaj për të marrë disa pjesë,” tha Alvarez. “Ashtu si shumica e prodhuesve të makinave, ne jemi të varur nga furnizuesit përkatës.”

Deputeti gjerman: Serbia s’mund të kërkojë të drejta për serbët në Kosovë, e të shkelë ato të shqiptarëve në Preshevë

Posted on by erezzaademi

Deputeti i SPD-së, Adis Ahmetoviq, flet për heshtjen politike ndaj gjendjes së shqiptarëve në Serbinë e Jugut, Srebrenicën dhe vëmendjen ndaj Kosovës.

Ahmetoviq, të premten mbajtët në Bundestag një fjalim me rastin e ditës përkujtimore të Srebrenicës. Ju jeni i prekur personalisht nga Lufta e Bosnjës, eshtrat e gjyshit tuaj u gjetën në një varr masiv dhe u identifikuan vetëm në vitin 2016. Si e përjetuat këtë debat?

Ahmetoviq: Jam shumë mirënjohës që në Bundestagun gjerman u zhvillua një debat i dakorduar për këtë ngjarje. Nuk përkujtuam vetëm 30-vjetorin e gjenocidit të Srebrenicës, por për herë të parë edhe Ditën Ndërkombëtare të Kujtimit për këtë krim. Vitin e kaluar, qeveria gjermane, në bashkëpunim me Ruandën, arriti të fitojë shumicën në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së për ta shpallur këtë ditë si ditë ndërkombëtare përkujtimore. Ky debat ishte i domosdoshëm. Edhe pas 30 vitesh ka ende aktorë politikë në Ballkanin Perëndimor, në Bosnje e Hercegovinë por edhe në Beograd, që mohojnë gjenocidin, përpiqen të shtrembërojnë historinë dhe glorifikojnë kriminelë lufte si Ratko Mladiç apo Radovan Karaxhiç. Kjo është e papranueshme. Kemi përgjegjësi ndaj viktimave, familjarëve të tyre dhe gjithë rajonit.

Srebrenica ishte një gjenocid në tokën evropiane. Çfarë mësimesh mund të nxirren nga kjo për situatën aktuale në Ballkanin Perëndimor, veçanërisht në Kosovë?

Ahmetoviq: Ne duhet ta ndjekim nga afër dhe vazhdimisht situatën në Ballkanin Perëndimor. Politika për Ballkanin nuk mund të jetë çështje konjukturash, ajo duhet të jetë pjesë e përhershme e agjendës së politikës sonë të jashtme. Prandaj ndjek rregullisht zhvillimet në rajon, në Shqipëri, Serbi dhe Kosovë. Qëllimi ynë është stabiliteti në rajon. Për Kosovën, kjo do të thotë konkretisht se duam që ky vend të bëhet anëtar i Këshillit të Evropës sa më shpejt të jetë e mundur. Nëse do të varej nga SPD, më mirë dje sesa nesër. Srebrenica na kujton çdo ditë se Ballkani Perëndimor nuk është periferi, por pjesë qendrore e Evropës. Shumë njerëz nga Ballkani jetojnë sot në Gjermani, janë të integruar shumë mirë dhe janë shtetas gjermanë. Edhe kjo na obligon. Rajoni duhet të jetë pjesë përbërëse e politikave tona të jashtme dhe të sigurisë, dhe ky është realitet nën këtë qeveri, veçanërisht për Kosovën.

Sipas informacioneve tona, në Bundestag ka pasur një përpjekje për të miratuar një rezolutë për Srebrenicën. Përse dështoi kjo nismë?

Ahmetoviq: Mund të them me siguri se sot kemi arritur ta përkujtojmë Ditën Ndërkombëtare të Gjenocidit në Srebrenicë në një formë të denjë, me përmasa dhe në një kuadër që i përgjigjet seriozitetit të kësaj çështjeje. Unë mbajta një fjalim personalisht dhe vendosa lulen përkujtimore të Srebrenicës në jakën e xhaketës si një shenjë të qartë solidariteti. Një shenjë tjetër e fortë ishte prania e dy të mbijetuarve të gjenocidit. Krahas ambasadorit të Bosnjës, ishte i pranishëm edhe ambasadori i Kosovës, partneri im politik Faruk Ajeti, një diplomat që bën një punë të shkëlqyer këtu në Gjermani. Dua të theksoj gjithashtu se grupi parlamentar i SPD-së në Bundestag ka miratuar një qëndrim të vetin për 30-vjetorin dhe për Ditën e Parë Ndërkombëtare të Përkujtimit për Srebrenicën, dhe këtë e ka bërë njëzëri. Kjo ishte vetëm pika e fillimit. Vitin tjetër vjen dita e dytë ndërkombëtare e përkujtimit, pastaj e treta, e katërta dhe ne do ta rrisim dhe do ta përmirësojmë angazhimin tonë.

Përmendët Këshillin e Evropës. A ka ndonjë plan konkret për ta vendosur anëtarësimin e Kosovës në agjendën e Këshillit të Ministrave?

Ahmetoviq: Nuk mund të përmend një datë konkrete, sepse kjo do të ishte e papërgjegjshme. Por si zëdhënës për politikën e jashtme të grupit parlamentar të SPD-së, bashkë me kolegun tim Frank Schwabe, do të bëjmë gjithçka për ta mbajtur kursin tonë. Ne duam që Kosova të bëhet anëtare e Këshillit të Evropës. U zhgënjyem që kjo nuk u arrit në legjislaturën e kaluar, ndonëse kishte një momentum strategjik. Po të ishte ushtruar më shumë presion, ndoshta do të kishte ndodhur. Megjithatë nuk duhet të dorëzohemi. Në jubileun e Këshillit të Evropës në Bundestag thashë qartë se dëshira ime është që Kosova, kjo demokraci e re, të bëhet anëtare e plotë sa më shpejt. Nëse do të varej nga ne të SPD-së, dje e jo nesër.

Ndaj kujt duhej bërë më shumë presion vitin e kaluar?

Ahmetoviq: Qeveria gjermane do të duhej të kishte ushtruar më shumë presion mbi shtetet anëtare të Këshillit të Evropës. Disa vende ishin kundër. Por Gjermania ka tani më shumë peshë në Evropë dhe ne duhet të veprojmë me vetëbesim, por edhe me përulësi. Si SPD do të kujdesemi që qeveria të jetë më aktive në këtë drejtim. Ministri i Jashtëm, zoti Wadephul, është shprehur vetë se Kosova duhet të bëhet anëtare e përhershme e Këshillit të Evropës. Ne do t’ia kujtojmë këtë premtim dhe do ta gjykojmë në bazë të tij.

Një tjetër garanci për paqe është anëtarësimi në BE. Shqipëria dhe Mali i Zi shpresojnë të bëhen anëtare deri në vitin 2030. A është kjo realiste? Dhe çfarë nënkuptohet me anëtarësim të asociuar?

Ahmetoviq: Një nga mësimet më të mëdha nga gjenocidi i Srebrenicës është se procesi i integrimit të gjashtë vendeve të Ballkanit Perëndimor që nuk janë ende anëtare të BE-së duhet të marrë hov serioz. Nëse duam stabilitet dhe siguri të qëndrueshme në rajon, këto vende, përfshirë Kosovën, duhet të kenë një perspektivë reale, transparente dhe të sinqertë për anëtarësim. Dhe diçka tjetër, anëtarësimi në NATO është po aq i rëndësishëm sa ai në BE. Të dyja nivelet, integrimi politik dhe siguria kolektive, janë të lidhura ngushtë. Pa siguri nuk ka asgjë. Njerëzit nuk kanë ikur nga Ballkani në vitet ’90 për të kërkuar punë më të mirë. Ata ikën për shkak të luftës, përndjekjes, dëbimit dhe krimeve. Që kjo të mos ndodhë më kurrë, nevojitet një përfshirje e qëndrueshme në BE dhe NATO. Nuk mund të them se kur do të ndodhë kjo, por mund t’ju premtoj se si përfaqësues i SPD-së për politikën e jashtme do të jap gjithçka që kjo perspektivë të bëhet reale. E vërteta është gjithashtu se shtetet vetë, Kosova, Bosnja dhe Hercegovina, Serbia, Mali i Zi, Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut, duhet të bëjnë detyrat e shtëpisë. Përgjegjësia është e dyanshme.

Parlamenti i Kosovës është i bllokuar aktualisht dhe nuk po arrin të fillojë punën. Sa e dëmshme është kjo për rrugën e Kosovës drejt integrimit evropian?

Ahmetoviq: Si socialdemokrat jam në kontakt të ngushtë me qeverinë e Kosovës. Albin Kurti dhe partia e tij janë parti simotra me SPD-në, të dyja i përkasin krahut të majtë progresist. Ne kemi një interes të madh për një qeveri stabile në Kosovë, një parlament funksional dhe punë parlamentare të rregullt. Për këtë arsye është urgjentisht e nevojshme që në Kosovë të rikthehet sa më shpejt stabiliteti politik. Nëse kjo arrihet dhe në vitet e ardhshme kemi një qeveri stabile me një presidente shumë të vetëdijshme dhe përfaqësuese të shkëlqyer të kësaj demokracie të re, siç është zonja Vjosa Osmani, atëherë çështje si anëtarësimi në Këshillin e Evropës, procesi i integrimit në BE dhe një anëtarësim i mundshëm në NATO duhet të jenë sërish në krye të agjendës. Këto çështje janë të ndërlidhura ngushtë. Dhe nëse të dyja palët, Kosova dhe BE-ja, bëjnë detyrat e tyre, unë jam i bindur se do të ketë një perspektivë shumë pozitive.

Shqiptarët në Luginën e Preshevës ankohen për margjinalizim dhe se janë të prekur nga pasivizimi sistematik i adresave të tyre. Këtë javë ju keni pritur në Bundestag një delegacion nga Lugina e Preshevës. Çfarë morët me vete nga ky takim?

Ahmetoviq: Do të jem shumë i sinqertë dhe unë jam një politikan që flet hapur. Situata e pakicës shqiptare në Serbi deri më sot nuk ka pasur vëmendjen e duhur, as në Gjermani e as në Bashkimin Evropian. Ne nuk e kemi parë mjaftueshëm situatën. Prandaj jam shumë mirënjohës që ky delegacion bëri një rrugë kaq të gjatë për të ardhur në Bundestag. Kur them “rrugë e gjatë” nuk e kam fjalën për kilometrat, por për këmbënguljen. Ata kanë kërkuar takime vazhdimisht, nuk ka qenë e lehtë të gjejnë dëgjues. Ka pasur shumë organizata të ndryshme që kanë avokuar për këtë çështje, ndër të tjera edhe një shkencëtare nga Instituti Max Planck në Göttingen, e cila më kontaktoi dhe më tha: “Z. Ahmetoviq, duhet ta shikoni këtë çështje.” Dhe jam i lumtur që e bëra. Nuk e kisha të qartë sa serioze dhe problematike është situata në terren. Çfarë mësova nga ky takim? Ne duhet të sigurohemi që të drejtat e pakicave të vlejnë kudo. Sa i përket pakicës shqiptare në Serbi, ka tre marrëveshje për të cilat Serbia është zotuar. Ato përmbajnë detyrime të qarta për integrimin e shqiptarëve në administratë, gjyqësor, polici dhe përfaqësim politik. Këto marrëveshje duhet të zbatohen, sepse janë parakusht për perspektivën e Serbisë drejt BE-së.

Qeveria e Kosovës dhe përfaqësuesit shqiptarë nga Serbia e Jugut kërkojnë që çështja e tyre të përfshihet në dialogun mes Kosovës dhe Serbisë të ndërmjetësuar nga BE-ja. A e konsideroni këtë kërkesë legjitime?

Ahmetoviq: Pakica serbe në Kosovë ka të drejtë legjitime të kërkojë të drejtat e veta. Përse të mos vlejnë standardet që kërkon qeveria serbe për serbët në Kosovë edhe për shqiptarët në Serbi? Unë mendoj se këto standarde duhet të vlejnë për të gjitha pakicat, për pakicat në Serbi ashtu si edhe për pakicat në Kosovë. Prandaj e gjej legjitime kërkesën e pakicës shqiptare në Serbi që të futet në agjendën e dialogut midis Serbisë dhe Kosovës që moderon BE-ja. Unë e mora këtë kërkesë si detyrë për punën time dhe do ta adresoj.

Rrëzohet një aeroplan në Londër

Posted on by erezzaademi

Një aeroplan është rrëzuar në aeroportin e Londrës, teksa autoritetet kanë konfirmuar që u njoftua për një aeroplan 12 metra të lartë që po merrte flakë në vendin e ngjarjes në Southend-on-Sea, pak para orës 16:00.

Shërbimi i autoambulancës së Anglisë Lindore tha se katër ekipe ishin në vendngjarje, përfshirë një automjet reagimi të shpejtë, një automjet reagimi në zona të rrezikshme dhe një ndihmës mjekësor të lartë, transmeton albinfo.ch.

Një zëdhënës i policisë së Essex tha: “Ne po punojmë me të gjitha shërbimet e emergjencës në vendngjarje tani dhe se puna do të vazhdojë për disa orë. Ne do t’i luteshim publikut të shmangë këtë zonë sa herë që të jetë e mundur ndërsa kjo punë vazhdon”. Policia tha se, si masë paraprake, oficerët kanë evakuuar klubin e golfit Rochford Hundred dhe klubin e ragbit Westcliff për shkak të afërsisë me incidentin.

 

Grenell hedh akuza ndaj presidentes së Kosovës, ajo paralajmëron konferencë për media

Posted on by erezzaademi

I dërguari i presidentit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Donald Trump për misione të posaçme, Richard Grenell, ka akuzuar presidenten e Kosovës, Vjosa Osmani, për manipulim të deklaratave të Trump lidhur me zhvillimet e fundit në rajon.

Ai reagoi pas deklaratës së Osmanit nga SHBA, ku ajo tha se “mund të konfirmoj” se një sulm nga Serbia ndaj Kosovës është parandaluar së fundmi, duke përmendur rolin e Trump në këtë parandalim.

“Turp për Vjosa Osmanin që po manipulon fjalët e Presidentit Donald Trump”, shkroi ai, transmeton albinfo.ch.

Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, ka paralajmëruar konferencë për media pas kthimit nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës, për të adresuar deklaratat e fundit të Grenell.

Lajmin e ka bërë të ditur këshilltari për media i presidentes, Bekim Kupina, i cili konfirmoi se konferenca do të mbahet menjëherë pas rikthimit të Osmanit në Prishtinë.

UNESCO i jep Maqedonisë së Veriut edhe një shans për Ohrin

Posted on by erezzaademi

Komiteti për Trashëgiminë Botërore i UNESCO-s, në mbledhjen e 47-të në Paris, miratoi një amendament të propozuar nga përfaqësuesit maqedonas me të cilin u kërkua shtyrja e futjes së rajonit të Ohrit në Listën e Vendeve të Trashëgimisë Botërore në Rrezik.

Me këtë, autoritetet maqedonase morën kushte të reja që deri më 1 shkurt të vitit 2026 të dorëzojnë një raport për masat e ndërmarra për mbrojtje.

Amendamenti u dorëzua nga delegacioni maqedonas, i cili kërkoi të tërhiqet projektvendimi që propozon qartazi regjistrimin e rajonit si të rrezikuar.

Komiteti diskutoi për herë të tretë për statusin e Ohrit, në rrethana kur 39 organizata të shoqërisë civile nga Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria kërkuan që ai të regjistrohet në Listën e Vendeve të Trashëgimisë Botërore në Rrezik, me arsyetimin se kjo do t’i hapte rrugë një procesi të rehabilitimit nën mbikëqyrjen e vazhdueshme të Agjencisë së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO.

Pas votimit, përfaqësuesit e tyre thanë se janë të neveritur nga vendimi, por se do të vazhdojnë të luftojnë për mbrojtjen e rajonit të Ohrit.

Pavarësisht tri misioneve të ekspertëve dhe paralajmërimeve tash e dy dekada, ata theksojnë se Komiteti sërish nuk e miratoi rekomandimin për ta futur Ohrin në Listën e Vendeve të Trashëgimisë Botërore në Rrezik.

Organizatat e shoqërisë civile besojnë se një gjë e tillë shpërblen neglizhencën institucionale dhe minon vetë parimet e Konventës së UNESCO-s.

“Ne besojmë se vendimi i Komitetit tradhtoi parimet mbi të cilat u formua dhe minoi në mënyrë aktive vetë thelbin e Konventës së Trashëgimisë Botërore”, thanë përmes një deklarate organizatat e shoqërisë civile.

Pas vendimit ato bënë thirrje që Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria ta shfrytëzojnë me përgjegjësi këtë mundësi, duke i ndalur menjëherë të gjitha projektet shkatërruese dhe duke treguar përkushtim të vërtetë për ruajtjen e vlerave unike të rajonit.

Çfarë do të thoshte vendosja e Ohrit në Listën e Vendeve të Trashëgimisë Botërore në Rrezik?

Nëse Komiteti do ta vendoste Ohrin në këtë listë, Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria do të obligoheshin të krijonin një plan të posaçëm masash korrigjuese për ta rikthyer Ohrin në gjendjen e dëshiruar të ruajtjes, thotë për Radion Evropa e Lirë Iskra Stojkovska nga organizata Front 21/42, e cila është në mesin e atyre që kërkojnë që Ohri të vendoset në atë listë.

“Kjo do të thoshte që shteti duhet të miratojë një sërë masash të sakta korrigjuese që do të çonin nga gjendja aktuale në gjendjen e dëshiruar të vlerave. Kjo do ta vinte shtetin nën një trysni shumë më të madhe nga UNESCO-ja, por gjithashtu ai do të fitonte qasje në fonde shtesë”, thotë Stojkovska.

Përveç kësaj, ministrat e Mbrojtjes së Mjedisit dhe të Kulturës do të duhej të miratonin një ndalesë të veçantë për kryerjen e aktiviteteve të ndryshme në zonën e mbrojtur.

Kjo parashihet edhe me Ligjin për Menaxhimin e Trashëgimisë Botërore Natyrore dhe Kulturore.

Sesioni i 47-të i Komitetit të Trashëgimisë Botërore filloi më 6 korrik në selinë e UNESCO-s në Paris, ku vazhdojnë diskutimet nëse disa vende të trashëgimisë botërore, përfshirë rajonin e Ohrit, duhet të përfshihen në Listën e Vendeve të Trashëgimisë Botërore në Rrezik.

Në dokument UNESCO kërkoi që Maqedonia e Veriut të forcojë menjëherë mbrojtjen e Kënetës së Studençishtës, t’i ndalojë të gjitha aktivitetet ndërtimore aktuale dhe të planifikuara në afërsi të saj, përfshirë kompleksin hotelier “Gorica”, dhe të rishikojë draftligjin për shpalljen e kënetës park natyror.

Qëllimi thuhet se është harmonizimi i ligjit me standardet e Bashkimit Ndërkombëtar për Ruajtjen e Natyrës (IUCN) dhe me konstatimet e misionit monitorues të UNESCO-s nga viti 2024.

Në vend të mbrojtjes, heshtje dhe akuza të ndërsjella

Pavarësisht asaj që thuhet në projektvendim, Qeveria maqedonase njoftoi se do t’u kërkojë përfaqësuesve të institucioneve maqedonase që marrin pjesë në mbledhjen e UNESCO-s të propozojnë një amendament për tërheqjen e propozimit.

Në ditët para votimit, partitë shkëmbyen akuza. Qeveria akuzoi qeverinë e mëparshme për neglizhencë sistematike, ndërsa opozita pretendoi se Qeveria aktuale nuk ka ndërmarrë asnjë masë thelbësore.

Sipas organizatave të shoqërisë civile, autoritetet lokale dhe qendrore për vite me radhë kanë lejuar ndërtime të pakontrolluara dhe kanë injoruar rekomandimet e UNESCO-s.

“Ne kemi punuar në Ohër që 11 vjet dhe nuk ka asnjë ndryshim midis qeverisjes lokale dhe asaj qendrore, asnjë ndryshim se cila parti qeveris në cilin nivel. Grindjet mes tyre se kush është fajtor tregojnë vetëm se ata nuk kanë lëvizur asnjë milimetër”, thotë Stojkovska.

Shtatëmbëdhjetë organizata nga Maqedonia e Veriut, 13 nga Shqipëria dhe një rrjet evropian prej 15 organizatash kërkuan me anë të një letre nga Komiteti që rajoni i Ohrit të vendoset në Listën e Vendeve të Trashëgimisë Botërore në Rrezik.

Organizatat maqedonase përfshijnë Eco Logic, Transparency International Macedonia, Ohrid SOS dhe Institutin Societas Civilis për Demokraci.

Nga Shqipëria janë, ndër të tjera, Fondacioni H2O dhe Aktiv Mobiliti.

Organizata nga Çekia, Kroacia, Serbia dhe Bullgaria kërkojnë gjithashtu mbrojtjen e Ohrit.

Ato thonë se për shkak të moszbatimit të planeve dhe projekteve të mëparshme për mbrojtje dhe për shkak të shkatërrimit, Ohri po humbet autenticitetin e tij.

“Ne i kërkojmë Komitetit të Trashëgimisë Botërore, në sesionin e tij të 47-të në Paris, që të mbrojë dhe ruajë rajonin e Ohrit për të gjitha brezët e ardhshëm duke miratuar projektvendimin për përfshirjen e tij në Listën e Vendeve të Trashëgimisë Botërore në Rrezik”, thuhet në deklaratën e tyre të përbashkët.

Ato kujtojnë se alarmet e para për urbanizimin e tepërt dhe degradimin e Ohrit iu dërguan UNESCO-s që në vitin 1998 dhe shtojnë se, pavarësisht rekomandimeve nga misionet e ekspertëve në vitet 2017, 2020 dhe 2024, nuk është ndërmarrë gati asgjë thelbësore.

Projektet infrastrukturore që rrezikojnë edhe më shumë rajonin vazhdojnë, si autostrada A2 dhe hekurudha e Korridorit 8.

Kërkesat për vlerësimin strategjik mjedisor dhe vlerësimin e ndikimit në trashëgimi gjithashtu nuk janë zbatuar.

Ekspertët e UNESCO-s kanë konfirmuar tri herë se Ohri i plotëson kriteret për përfshirje në Listën e Vendeve të Trashëgimisë Botërore në Rrezik, por Komiteti po u jep afate të reja Maqedonisë së Veriut dhe Shqipërisë, sipas organizatave të shoqërisë civile.

Ato paralajmërojnë se kjo kohë për reformë po keqpërdoret për projekte të reja të dëmshme dhe degradim të mëtejshëm.

I njohur në botë, i shkatërruar në shtëpi

Rajoni i Ohrit u shpall trashëgimi botërore në vitin 1979, ndërsa në vitin 2019 ky status u zgjerua edhe në pjesën shqiptare të liqenit për shkak të vlerave natyrore të tij.

Liqeni i Ohrit është një nga liqenet më të vjetra dhe më të thella në Evropë.

Statusi i trashëgimisë botërore rrit ndjeshëm dukshmërinë globale, çka sjell rritje të turizmit dhe përfitime ekonomike për banorët lokalë, si vende të reja pune apo zhvillim të bizneseve të vogla.

Ai sjell edhe përfitime të tjera, nga mbrojtja ligjore dhe institucionale deri te qasja në ndihma teknike dhe financiare ndërkombëtare.

Por rajoni i Ohrit është de facto në rrezik dhe kjo duhet pranuar, thotë Stojkovska.

“Ohri është shkatërruar nga korrupsioni dhe krimi, ne vetë po e shkatërrojmë”, përfundon ajo.

Austria është vendi i 13-të më i vizituar në botë për vitin 2024

Posted on by erezzaademi

Turizmi në mbarë botën, pas pesë vitesh, ka arritur përsëri nivelin e vitit para pandemisë COVID-19. Rreth 1.47 miliardë mbërritje ndërkombëtare u regjistruan vitin e kaluar. Kjo vjen nga të dhënat e Organizatës Botërore të Turizmit (UN Tourism), e cila publikon rregullisht statistika mbi sjelljen globale të udhëtimit. Austria regjistroi 32.2 milionë mbërritje vitin e kaluar dhe renditet e 13-ta. Vendi i parë i takon Francës me 102 milionë mbërritje turistike.

Një renditje ofron një pasqyrë se cilat vende janë në trend ose ende të njohura dhe gjithashtu cilat janë më pak të kërkuara se më parë. Lista e fundit bazohet në shifrat për vitin 2024. Ajo tregon se dëshira globale për të udhëtuar është rikthyer pas pandemisë. Në të gjithë botën, fjalë kyçe si turpi i fluturimit duket se luajnë pak rol. Qindra miliona njerëz po fluturojnë.

Lista e vendeve më të vizituara për dekada është udhëhequr nga Franca, por Spanja po e kap fqinjin e saj. Por cilat vende janë gjithashtu në 20 vendet e para dhe ku është Gjermania?

India është në vendin e 20-të. Atje u regjistruan 20.6 milionë mbërritje ndërkombëtare. Holanda numëroi 21.3 milionë vizitorë. Vendi i 18-të, sipas kësaj statistike, i takon Hong Kongut në Kinë, i cili është ende i listuar veçmas. Vendet 17 dhe 16 janë Malajzia dhe Portugalia.

Renditja e 15-të mbahet nga ylli në ngritje, Arabia Saudite, e cila numëroi 29.7 milionë mbërritje nga jashtë, nga vetëm 17.5 milionë në vitin 2019. Në vendin e 14-të janë Emiratet e Bashkuara Arabe.

Austria regjistroi 32.2 milionë mbërritje vitin e kaluar, plus 4.2 për qind krahasuar me vitin e kaluar, dhe renditet e 13-ta. Vendi i dymbëdhjetë i shkon Tajlandës me 35.5 milionë, plus 26.3 për qind, dhe vendi i 11-të Greqisë me 36 milionë, plus 9.8 për qind, transmeton albinfo.at.

Dhjetë vendet më të mira ndjekin. Por shënimet e OKB-së për turizmin tregojnë se në fakt as Kina dhe as Mbretëria e Bashkuar nuk kanë publikuar të dhëna për vitin 2024.

Ata ende presin që të dy vendet të publikojnë informacionin në javët në vijim. Renditja e tyre e përkohshme, vendet e tetë dhe të shtatë, bazohet në vlerësime, shkruan theinternational.

SHBA me rënie të lehtë, por ende në tre vendet e para

I festuar prej kohësh si vendi i mundësive të pakufizuara, SHBA-të mbeten një destinacion ëndrrash. Nju Jorku, Los Anxhelosi, San Francisko dhe Las Vegasi janë vende të dëshiruara. 72.4 milionë mbërritje të huaja u regjistruan në vitin 2024. Në vitin 2019 kjo shifër ishte 79.4 milionë.

Politika e pakëndshme e imigracionit nën Presidentin Donald Trump pritet të përshpejtojë trendin në rënie në vitin 2025. Kush dëshiron të udhëtojë atje nëse mund të refuzohet në kufi?

Spanja në vendin e dytë

Një vend plot jetë me qytete si Barcelona, Sevilja, Madridi, Malaga, Granada dhe San Sebastián, dhe ishuj të dashur si Majorka, Ibiza, Tenerife dhe Gran Canaria.

Turizmi po lulëzon, por kohët e fundit ka pasur më shumë protesta kundër të ashtuquajturit mbiturizëm. 93.8 milionë vizitorë të huaj u regjistruan në vitin 2024, rreth dhjetë milionë më shumë se në vitin 2019 para COVID-it.

Franca merr kurorën

Rreth 102 milionë mbërritje turistike ndërkombëtare u regjistruan në vitin 2024, plus dy për qind krahasuar me vitin 2023. Vetëm kryeqyteti Paris, i lavdëruar si qyteti i dashurisë dhe tradicionalisht një qendër e gastronomisë së mirë, është një magnet. Kulla Eiffel, Luvri, Harku i Triumfit dhe Versaja aty pranë. Në vitin 2024 Parisi priti gjithashtu Lojërat Olimpike dhe Paralimpike.

Atraksione të tjera përfshijnë Lionin, kështjellat e Luginës së Luarës dhe Marsejën. Côte d’Azur me Saint-Tropez, Kanë, Antibes dhe Nice konsiderohet djepi i turizmit. Turizmi, si të thuash, u shpik në Francë. Vendi mbetet numri një në turizmin global.

Parandalimi dhe teknologjia mund të kursejnë miliarda në kujdesin shëndetësor zviceran

Posted on by erezzaademi

Shpenzimet për kujdesin shëndetësor në Zvicër mund të rriten ndjeshëm në më shumë se 160 miliardë CHF në vit deri në vitin 2040, sipas Deloitte Switzerland. Por duke u përqendruar te parandalimi dhe teknologjia, do të ishte e mundur të ulej fatura me 30 miliardë CHF në vit, sipas firmës së auditimit dhe konsulencës. Megjithatë, jo të gjithë specialistët janë të bindur.

Duke i kushtuar më shumë rëndësi parandalimit, shpenzimet për kujdesin shëndetësor në Zvicër mund të ulen me 30 miliardë CHF në vit deri në vitin 2040, sipas një studimi të Deloitte Switzerland të raportuar nga Le Matin Dimanche. Nëse nuk ndërmerret asgjë, fatura që në vitin 2019 ishte 87 miliardë CHF do të rritet në 163.5 miliardë CHF në vitin 2040, tregon studimi, transmeton albinfo.ch.

Me një riorientim gjithëpërfshirës të kujdesit shëndetësor, është e mundur të zbutet tronditja në 131.2 miliardë CHF, shton studimi. Kursimet do të vinin nga një ulje e shpenzimeve për terapi dhe rehabilitim. Deloitte përdori një model të zhvilluar në Shtetet e Bashkuara për këtë llogaritje, duke e përshtatur për Zvicrën, bazuar në të dhënat e vitit 2019.

Përtej rekomandimeve të zakonshme për stilin e jetës, Deloitte bën thirrje për parandalim të mbështetur në inovacionin teknologjik: inteligjencën artificiale, aplikacionet që promovojnë sjellje të shëndetshme, sekuencimin e ADN-së e të tjera.

Të gjithë profesionistët e intervistuar nga gazeta e së dielës theksojnë rëndësinë e parandalimit për përmirësimin e shëndetit dhe frenimin e kostove të larta. Por disa ekspertë të shëndetit nuk e mbështesin plotësisht këtë ndryshim teknologjik të propozuar nga Deloitte.

Idris Guessous, mjek kryesor në Spitalet Universitare të Gjenevës (HUG) dhe anëtar i komitetit ekzekutiv të Shoqatës Zvicerane të Mjekësisë së Brendshme, është i bindur. Ai beson se zgjidhjet dixhitale janë të rëndësishme në një kohë kur burimet njerëzore në sektorin e kujdesit shëndetësor janë të pakta.

Por Valérie D’Acremont, mjeke dhe epidemiologe në Unisanté, paralajmëron kundër teknologjive të shtrenjta, vlera e të cilave për pacientët nuk është gjithmonë e provuar. Profesori Yannis Papadaniel i Shkollës së Punës Sociale dhe Shëndetit në Lozanë (HETSL) ndan një skepticizëm të ngjashëm. Ai mendon se mjekësia e personalizuar e bazuar te probabilitetet gjenetike dhe infrastrukturat e gjera nuk është një zgjidhje mrekullibërëse.

Edhe pse mjekësia parandaluese diskutohet gjithnjë e më shumë në politikë, në praktikë Zvicra mbetet larg objektivave të saj. Vetëm 1.8 për qind e kostove të kujdesit shëndetësor u dedikuan për parandalim në vitin 2023, një përqindje që ka mbetur thuajse e pandryshuar që nga viti 2010, vëren Le Matin Dimanche.

“Nuk po përballemi vetëm me zakone, por edhe me sisteme të ngurta”, thotë Solange Peters, drejtuese e Departamentit të Onkologjisë Mjekësore në Spitalin Universitar të Lozanës (CHUV). Sipas disa vëzhguesve, problemi i sistemit zviceran të kujdesit shëndetësor është gjithashtu mungesa e stimujve financiarë për t’u fokusuar te parandalimi.

Mbi 70 persona arrestohen në Britani gjatë protestave pro-palestineze

Posted on by Alb

Më shumë se shtatëdhjetë persona janë arrestuar gjatë protestave të mbajtura në Londër, Mançester dhe Kardif në mbështetje të Palestinës, pasi organizata Palestine Action u shpall e ndaluar në Mbretërinë e Bashkuar, njoftojnë agjencitë ligjzbatuese britanike.

Në Londër, 41 protestues u arrestuan për shfaqje mbështetjeje ndaj organizatës së ndaluar, ndërsa një person tjetër u ndalua për sulm ndaj një oficeri policie. Në Mançester u arrestuan edhe 16 pjesëmarrës të tjerë gjatë një proteste të ngjashme, ndërsa në Cardiff policia ndaloi 13 protestues.

Organizata Palestine Action u përfshi në listën e grupeve të ndaluara në Britani më 5 korrik, sipas BBC-së.

Franca nis hetim ndaj rrjetit social X

Posted on by Alb

Autoritetet franceze kanë filluar një hetim mbi rrjetin social X, duke e akuzuar atë për manipulim të algoritmeve me qëllim lehtësimin e “ndërhyrjes së huaj”.Ou9

Prokurorja Publike e Parisit, Laure Beccuau, bëri me dije se hetimi u hap më 9 korrik, pas ankesave të paraqitura në janar 2025 nga një ligjvënës francez dhe një zyrtar i lartë institucional. Sipas tyre, X manipulohet për të lehtësuar përhapjen e përmbajtjeve politike urrejtëse dhe raciste, që dëshmojnë për një përpjekje për të shtrembëruar debatet demokratike në Francë, transmeton albinfo.ch.

Hetimi po drejtohet nga Xhandarmëria Kombëtare dhe fokusohet jo vetëm në rrjetin social si entitet ligjor, por edhe në individët që e menaxhojnë atë, pa përmendur pronarin Elon Musk.

 

Nuk ka më nevojë të hiqen këpucët në pikat e kontrollit të sigurisë në aeroportet amerikane

Posted on by Alb

Udhëtarët që nisen drejt Shteteve të Bashkuara nuk do të duhet më të heqin këpucët në pikat e kontrollit të sigurisë. Administrata e Sigurisë së Transportit (TSA) në SHBA ka hequr këtë masë, e cila kishte qenë prej vitesh burim bezdie për shumë pasagjerë.

Ky rregull, i cili ishte arsyeja e dytë më e shpeshtë e ankesave të pasagjerëve pas çmimit të biletave të avionit, u vendos në vitin 2006 pas një përpjekjeje për sulm terrorist. Masa u hoq në të gjithë vendin të martën, transmeton albinfo.ch.

Shembull nga Zvicra: Në Aeroportin e Cyrihut, këpucët hiqen vetëm në rast se zbulohet metal, transmeton albinfo.ch.

Rreziku i eksplozivëve

Në dhjetor të vitit 2001, vetëm pak muaj pas sulmeve të 11 shtatorit, një shtetas britanik tentoi të hidhte në erë një fluturim mes Parisit dhe Miamit duke fshehur eksplozivë në këpucë. Përpjekja e tij dështoi, por la një kujtim të fortë te autoritetet.

TSA, e krijuar si përgjigje ndaj sulmeve të 11 shtatorit, vendosi më pas kontrolle më të rrepta, përfshirë edhe heqjen e detyrueshme të këpucëve. Me kalimin e viteve, kërcënime të tjera si lëngjet shpërthyese, të brendshmet e minuar apo eksplozivët e fshehur në kartuça printeri, sollën masa të reja sigurie.

Shishet transparente mbeten të detyrueshme

Heqja e kësaj mase u bë e mundur falë përparimeve teknologjike në pajisjet e zbulimit. Megjithatë, kufizimet për lëngjet në bagazhin e dorës, të vendosura po ashtu në vitin 2006, pritet të qëndrojnë edhe për të paktën 15 vitet e ardhshme. Sipas TSA, shishet e vogla dhe transparente do të mbeten të domosdoshme.

Pse disa vende të BE-së janë më të shqetësuara nga tarifat e SHBA-së

Posted on by Alb

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, shpalli të shtunën vendosjen e tarifave doganore prej 30 për qind për të gjitha vendet e Bashkimit Evropian, duke nisur nga 1 gushti. Megjithatë, ndonëse të gjitha vendet e BE-së eksportojnë në SHBA në nivele të ndryshme, ndikimi i këtyre masave do të jetë i pabarabartë.

Irlanda, gjiganti farmaceutik evropian

Irlanda, falë sistemit të saj tatimor shumë të favorshëm, ka suficitin më të madh tregtar ndaj SHBA-së mes vendeve të BE-së, në vlerën e 86.7 miliardë dollarëve. Shumë kompani farmaceutike amerikane, si Pfizer, Eli Lilly dhe Johnson & Johnson, kanë vendosur qendrat e tyre evropiane në Irlandë për të përfituar nga tatimi më i ulët prej 15 për qind krahasuar me 21 për qind në SHBA.

Gjithashtu, Irlanda është baza evropiane e gjigantëve të teknologjisë si Apple, Google dhe Meta, tërhequr nga sistemi i saj tatimor. Kjo ka bërë që ekonomia irlandeze të jetë veçanërisht e ekspozuar ndaj tarifave të reja.

Gjermania, kampionia industriale në rrezik

Gjermania, ekonomia më e madhe e BE-së, ka një suficit tregtar prej 84.8 miliardë dollarësh ndaj SHBA-së. Kancelari gjerman Friedrich Merz përmendi së fundmi sektorët që do të goditen më shumë: automobilizmin, kimikatet, farmaceutikën, makineritë dhe çelikun.

Federata Gjermane e Industrisë (BDI) reagoi menjëherë ndaj vendimit të Trump duke kërkuar që BE dhe SHBA të gjejnë një zgjidhje për të shmangur përshkallëzimin e konfliktit.

Franca dhe Italia, më pak të ekspozuara, por të rrezikuara në sektorë specifikë

Franca dhe Italia kanë më pak suficit tregtar krahasuar me Gjermaninë dhe Irlandën, 16.4 miliardë dollarë për Francën dhe 44 miliardë dollarë për Italinë, sipas statistikave amerikane. Por efektet ndryshojnë sipas sektorëve.

Në Francë, më të rrezikuar janë:

  • Aeronatika, që përbën një të pestën e eksporteve drejt SHBA-së

  • Industria e luksit (parfume, lëkurë)

  • Verërat dhe konjaku

Sipas Jérôme Despey, drejtues i sektorit të verës në sindikatën FNSEA, një taksë e tillë do të ishte “katastrofë” për eksportet franceze të verërave dhe pijeve spirituoze.

Edhe në Itali, sektori agro-ushqimor dhe automjetet janë më të prekurit. Organizata kryesore e bujqësisë, Coldiretti, paralajmëroi për një “goditje të rëndë” ndaj prodhuesve italianë.

Austria dhe Suedia, të ekspozuara gjithashtu

Austria dhe Suedia kanë gjithashtu suficite tregtare ndaj SHBA-së, përkatësisht 13.1 miliardë dhe 9.8 miliardë dollarë.

Mjekësia parandaluese dhe teknologjia mund të kursejnë miliarda në shpenzime shëndetësore? 

Posted on by Alb

Mjekësia parandaluese, e bazuar veçanërisht te sekuencimi i ADN-së dhe kujdesi i personalizuar, mund të ndihmojë në kufizimin e rritjes së shpenzimeve shëndetësore, sipas Deloitte Switzerland. Por jo të gjithë profesionistët janë të bindur.

Në Zvicër, shpenzimet shëndetësore mund të dyfishohen deri në vitin 2040, duke arritur mbi 160 miliardë franga, sipas Deloitte Switzerland. Megjithatë, duke u fokusuar te parandalimi dhe teknologjia, fatura mund të ulet me rreth 30 miliardë franga, thotë kompania e auditimit dhe konsulencës. Kjo qasje teknologjike, sidoqoftë, nuk i bind të gjithë specialistët e fushës.

Studimi: si mund të kursehen 30 miliardë franga në vit

Deloitte raporton se nëse nuk bëhet asgjë, shpenzimet shëndetësore që në vitin 2019 ishin 87 miliardë franga do të arrijnë në 163.5 miliardë franga në 2040. Me një ristrukturim gjithëpërfshirës të sistemit shëndetësor, shpenzimet mund të kufizohen në 131.2 miliardë franga.

Këto kursime do të vinin kryesisht nga ulja e kostove për terapi dhe rehabilitim. Për llogaritjen, Deloitte përdori një model të zhvilluar në SHBA, të adaptuar për Zvicrën mbi bazën e të dhënave të vitit 2019.

Parandalimi përmes teknologjisë nuk i bind të gjithë

Qëllimi nuk është vetëm jetëgjatësia, por jetesa më e shëndetshme. Përtej këshillave klasike për stilin e jetës, Deloitte promovon parandalimin e mbështetur te teknologjia: inteligjenca artificiale, aplikacionet për sjellje të shëndetshme, sekuencimi i ADN-së e të tjera.

Të gjithë profesionistët e intervistuar e theksojnë rëndësinë e parandalimit për të përmirësuar shëndetin dhe për të frenuar shpenzimet. Por ndryshimi teknologjik që propozon Deloitte nuk ka mbështetje unanime.

Idris Guessous, shef mjekësor në HUG dhe anëtar i komitetit ekzekutiv të Shoqatës Zvicerane të Mjekësisë së Brendshme, është ndër mbështetësit. Sipas tij, zgjidhjet digjitale janë të domosdoshme në një kohë kur burimet njerëzore në sektorin shëndetësor janë të kufizuara.

Valérie D’Acremont, mjeke dhe epidemiologe në Unisanté, paralajmëron për teknologjitë e shtrenjta që nuk kanë gjithmonë vlerë të provuar për pacientët.

Profesor Yannis Papadaniel nga Shkolla e Punës Sociale dhe Shëndetit në Lozanë (HETSL) shfaq skepticizëm të ngjashëm. Për të, mjekësia e personalizuar e bazuar te probabilitetet gjenetike dhe infrastrukturat e gjera nuk është zgjidhja “cudibërëse” që disa e paraqesin.

Zvicra ende pas në fushën e parandalimit

Megjithëse mjekësia parandaluese diskutohet gjithnjë e më shumë në politikë, në praktikë Zvicra mbetet larg objektivave. Vetëm 1.8 për qind e shpenzimeve shëndetësore u dedikuan për parandalim në vitin 2023, një përqindje që ka mbetur thuajse e pandryshuar që nga 2010, raporton Le Matin Dimanche.

“Pengesa nuk janë vetëm zakonet, por edhe sistemet e ngurta”, thekson Solange Peters, shefe e Onkologjisë Mjekësore në CHUV. Problemi tjetër, sipas disa vëzhguesve, është mungesa e incentivave financiare për t’u fokusuar te parandalimi.

 

Danimarka vendos masa të rrepta kundër imazheve deepfake

Posted on by Alb

Qeveria daneze po planifikon të forcojë ligjet për krijimin dhe shpërndarjen e imazheve të manipuluara “deepfake” që përdorin inteligjencën artificiale. Përmes ndryshimeve në ligjin e të drejtave të autorit synohet të sigurohet që çdo person të ketë kontroll të plotë mbi trupin, tiparet dhe zërin e tij, sipas raportimit të “The Guardian”, transmeton albinfo.ch.

Danimarka synon të jetë ndër vendet e para në Evropë që mbron ligjërisht identitetin dixhital të individëve nga imitimet artificiale. Pas një marrëveshjeje mes forcave politike, Ministria e Kulturës do të publikojë një draft për konsultim para pushimeve verore, me qëllim miratimin në vjeshtë.

Ministri i Kulturës, Jakob Engel Schmidt, theksoi se ky ligj synon të dërgojë një mesazh të fortë: çdo individ ka të drejtë mbi trupin, zërin dhe tiparet e tij, të cilat nuk mbrohen mjaftueshëm nga ligjet ekzistuese mbi inteligjencën artificiale.

Kjo nismë gëzon mbështetjen e rreth 90 për qind të deputetëve dhe vjen në kohën kur teknologjia e IA-së po evoluon me shpejtësi, duke e bërë krijimin e përmbajtjeve false vizuale dhe audio më të lehtë se kurrë.

Alarm për pushuesit në plazhet evropiane: Rreziku nga bakteret Vibrio po rritet

Posted on by Alb

Autoritetet shëndetësore evropiane kanë paralajmëruar për rrezikun në rritje nga bakteret Vibrio, të cilat shumohen me shpejtësi në ujërat e kripura dhe të ngrohta si pasojë e ndryshimeve klimatike.

Këto baktere janë gjetur më parë kryesisht në Detin Baltik, por tani po shfaqen edhe në Detin e Veriut dhe në liqene ose zona bregdetare në vende të ndryshme të Evropës.

Çfarë janë bakteret Vibrio?

Bakteret Vibrio mund të shkaktojnë infeksione serioze, përfshirë sepsë, infeksione të gjakut dhe sëmundje të rrezikshme që dëmtojnë indet e trupit, duke çuar deri në amputime në raste ekstreme.

Kush është më i rrezikuar?

  • Personat me plagë të hapura

  • Ata me sistem imunitar të dobët

  • Persona me sëmundje kronike të mëlçisë

Infeksioni mund të ndodhë edhe nga konsumimi i ushqimeve të detit të gjalla ose të pagatuara mirë, si gocat e detit.

Si të mbroheni?

  • Mos hyni në ujë nëse keni plagë të hapura

  • Shmangni konsumimin e butakëve ose ushqimeve të detit të gjalla

  • Nëse shfaqen simptoma pas kontaktit me detin ose konsumit të ushqimit, kontaktoni menjëherë mjekun

Rritja e rasteve

Në vitin 2018, valët e të nxehtit sollën 445 raste infeksioni, më shumë se trefishi i mesatares vjetore në periudhën 2014 deri 2017. Ekspertët thonë se numri real mund të jetë edhe më i lartë për shkak të rasteve të paregjistruara.

Begaj në Ohër: Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut, bashkëpunim i fortë drejt integrimit europian

Posted on by Alb

Presidenti i Republikës së Shqipërisë, Bajram Begaj, ndodhet në një vizitë zyrtare njëditore në Ohër, Maqedonia e Veriut, me ftesë të Presidentes Gordana Siljanovska Davkova.

Gjatë takimit me homologen e tij, Presidenti Begaj vuri theksin te bashkëpunimi i ngushtë dypalësh dhe rajonal si një shtysë e rëndësishme për përparimin drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian.

“Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut ndajnë vullnetin për të bashkëpunuar në projekte me vlerë për qytetarët tanë”, deklaroi Begaj, duke nënvizuar gjithashtu rolin kyç të komunitetit shqiptar në Maqedoninë e Veriut si një urë lidhëse që garanton zhvillim dhe marrëdhënie të qëndrueshme mes dy vendeve, transmeton albinfo.ch.

Në fokus të diskutimeve ishin projektet e përbashkëta në fushat ekonomike, infrastrukturore, kulturore dhe sociale, të cilat, sipas presidentit shqiptar, janë të arritshme dhe do të jenë në dobi të të dy popujve.

“Me forca të përbashkëta drejt progresit!”, përfundoi Presidenti Begaj, duke theksuar rëndësinë e bashkëpunimit strategjik në rajon.

Makina e veçantë Porsche e dizajnuar nga Dua Lipa del në ankand për bamirësi

Posted on by Alb

Dua Lipa ka bashkëpunuar me prodhuesin legjendar Porsche për të krijuar një version unik të modelit 911 GT3 RS, i quajtur Dua Lipa Rennstall GT3 RS. Ky model ekskluziv përmban paketën Weissach, rrota magnezi dhe komponentë karboni, ndërsa motorri 4.0 litra atmosferik me gjashtë cilindra arrin deri në 9,000 rpm.

Pamja e jashtme mbart një grafikë shumëngjyrëshe të dizajnuar vetë nga Dua Lipa, frymëzuar nga turneu i saj “Radical Optimism”. Të gjitha të ardhurat nga ankandi do të dhurohen për Fondacionin Sunny Hill, që mbështet komunitetet në Kosovë.

Makina do të ekspozohet në Goodwood Festival of Speed dhe në #SothebysParis, ndërsa ankandi mbyllet më 31 korrik. Regjistrimi për ofertuesit është i hapur në faqen zyrtare të RM Sotheby’s.