Këshilli Federal i Zvicrës ka propozuar një paketë të re ligjore që synon të forcojë mbrojtjen e përfaqësuesve të punonjësve kundër shkarkimeve të padrejta. Kjo nismë ka shkaktuar reagime të ndryshme nga partnerët socialë.

Çfarë përfshin propozimi?

Sipas propozimit, punëdhënësit do të kenë detyrimin të njoftojnë me shkrim përfaqësuesit e punonjësve nëse kanë ndërmend t’i shkarkojnë. Këta përfaqësues do të kenë mundësinë të kërkojnë një bisedë për të diskutuar arsyet e mundshme të shkarkimit. Për më tepër, në rast të një shkarkimi të padrejtë, përfaqësuesit e punonjësve mund të kërkojnë një dëmshpërblim deri në 10 muaj paga, nga 6 muaj që është aktualisht.

Reagimet e partnerëve socialë

Sindikatat, përmes organizatës Unia, e kanë mbështetur këtë propozim, duke theksuar se aktualisht nuk ka mbrojtje ligjore të mjaftueshme për përfaqësuesit e punonjësve. Ata argumentojnë se kjo masë do të sigurojë një mjedis më të sigurt për ata që përfaqësojnë interesat e punonjësve.

Nga ana tjetër, organizatat e punëdhënësve, si Swissmem, kanë shprehur shqetësim se ky propozim mund të ndikojë negativisht në fleksibilitetin e tregut të punës. Ata argumentojnë se rregullat aktuale, të bazuara në marrëveshjet kolektive të industrisë, janë të mjaftueshme dhe se zbatimi i një mbrojtjeje më të gjerë mund të krijojë vështirësi për bizneset, transmeton albinfo.ch.

Propozimi i Këshillit Federal përforcon angazhimin e Zvicrës për të siguruar mbrojtjen e të drejtave të punonjësve dhe për të përmbushur angazhimet ndërkombëtare. Megjithatë, diskutimet midis palëve të interesuara do të vazhdojnë për të arritur një balancë të drejtë që mbron të drejtat e punonjësve pa cenuar fleksibilitetin e tregut të punës.

Në Zvicër, tërheqja ndaj trenave të natës lidhet kryesisht me Zvicrën gjermanofone. Ndërkohë që transporti hekurudhor po bëhet gjithnjë e më popullor, zhgënjimi po rritet në Zvicrën frankofone për shkak të mungesës së zhvillimit të linjave ndërkombëtare të trenave të natës.

Në mesin e korrikut, Zyra Federale e Transportit (FOT) dhe SBB njoftuan një linjë të re nate mes Baselit dhe Suedisë që do të nisë në prill 2026, transmeton albinfo.ch.

Por ndërsa interesi për trenat e natës po rritet, Zvicra frankofone, e cila ka shpresuar prej kohësh për lidhje të reja drejt jugut, po shpreh pakënaqësinë e saj. Dhe me arsye: duke parë hartën aktuale të ofertës, të gjithë trenat e natës nisen nga Baseli ose Zyrihu dhe të gjithë shkojnë drejt veriut ose lindjes.

Njoftimi për linjën e re drejt Suedisë, që pritet t’i kushtojë Konfederatës 47 milionë franga deri në vitin 2030, ka ngjallur reagime. “Ajo që shohim në thelb është se fokusi mbetet te Zvicra gjermanofone, ndërsa Zvicra frankofone mbetet ende ‘fëmija i harruar’ sa i përket lidhjeve ndërkombëtare,” kritikon Delphine Klopfenstein Broggini, deputete e Gjelbër nga Gjeneva.

“Është e vërtetë që destinacioni (Malmö në Suedi) mund të duket surprizues,” pajtohet edhe kolegia e saj në Komisionin e Transportit të Këshillit Kombëtar, Marie-France Roth Pasquier. “Nuk kemi diskutuar kurrë për të, veçanërisht gjatë punës në komision. Ne kishim kërkuar linja të tjera ndërkombëtare.” Për deputeten qendrore nga Fribourgu, mungesa e kapacitetit drejt Evropës jugore mbetet problemi kryesor.

Shumë banorë frankofonë kanë pritur gjatë për linja drejt Romës apo Barcelonës. Megjithatë, SBB e konsideron jo të arsyeshme momentalisht. “Për destinacione që shërbehen mirë nga trenat me shpejtësi të lartë, si Italia, Spanja apo Franca, do të mbështetemi më shumë te trenat ditorë, pasi mund të arrini destinacionin brenda gjysmës së ditës,” shpjegon zëdhënësi i tyre.

Proton, kompania zvicerane e njohur për mesazhet e enkriptuara dhe mbrojtjen e privatësisë me 70 milionë përdorues në mbarë botën, ka vendosur të ndalojë investimet në Zvicër.

Arsyeja është një ligj i ri që kërkon nga platformat si Proton dhe WhatsApp të identifikojnë dhe ruajnë të dhënat e përdoruesve për t’ia dhënë autoriteteve kur kërkohet. CEO i Proton tha se kjo e cenon rëndë privatësinë dhe se kompania do të zhvendosë qendrat e saj të të dhënave dhe projektet e inteligjencës artificiale në vende si Gjermania dhe Norvegjia.

Vetëm investimi i tyre në AI kap vlerën e 100 milionë frangave, ndërsa deri në fund të dekadës planifikojnë mbi 1 miliard franga investime. Nga ana tjetër, politikanët thonë se ky ligj rrit sigurinë, por kritikët paralajmërojnë se po cenohet liria dhe privatësia e qytetarëve.

Komisioni Evropian ka refuzuar të njohë markën tregtare të djathit tradicional zviceran Emmentaler. Organizata Emmentaler Switzerland ka paraqitur një apel kundër këtij vendimi në Gjykatën e Drejtësisë së Bashkimit Evropian në Luksemburg, transmeton albinfo.ch.

Mbrojtja e emrit “Emmentaler”

Sipas Urs Schluechter, drejtor i Emmentaler Switzerland, mbrojtja e markës do të siguronte që djathi origjinal të dallohej qartë nga imitimet. Ai tha për agjencinë zvicerane Keystone-SDA se qëllimi është që emri “Emmentaler” të përdoret ekskluzivisht për djathin zviceran me emërtim origjine të regjistruar, përmes regjistrimit në Organizatën Botërore të Pronësisë Intelektuale (WIPO).

Megjithatë, që prej janarit, Komisioni Evropian ka refuzuar mbrojtjen e këtij emri, duke argumentuar se ai lidhet historikisht dhe kulturalisht me një zonë më të gjerë gjeografike sesa vetëm Zvicra, dhe se në BE “Emmentaler” konsiderohet si emër gjenerik.

Apeli në prill

Në prill, Emmentaler Switzerland paraqiti apel, duke argumentuar se termi “Emmentaler” mbrohet si emërtim gjeografik i origjinës nga disa marrëveshje ndërkombëtare, përfshirë marrëveshjen e nënshkruar në vitin 1951 në Stresa, Piemonte. Në apel theksohet se “e drejta ndërkombëtare ka njohur që nga vitet 1950 se emërtimi ‘Emmentaler’ i takon ekskluzivisht djathrave zvicerane, dhe kjo është konfirmuar edhe nga gjykatat italiane”.

Austria ndërhyn në mbrojtje të BE-së

Ministria Federale Austriake e Bujqësisë, që kërkoi të ndërhyjë në mbështetje të Komisionit Evropian, argumenton se Emmentaler është prodhuar dhe tregtuar në Austri që nga viti 1936.

Kërkesa e Zvicrës për qartësi në etiketim

Emmentaler Switzerland kërkon që djathi Emmentaler i prodhuar jashtë Zvicrës të ketë të shënuar qartë vendin ose rajonin e prodhimit, p.sh. “Emmentaler nga Austria”, shpjegon Schluechter.

Në Zvicër, Emmentaler është i mbrojtur nga emërtimi i regjistruar i origjinës (AOC/AOP). Kjo nënkupton se djathi duhet të përmbushë specifikime të qarta të përcaktuara nga Zyra Federale e Bujqësisë, përfshirë vendin e prodhimit, madhësinë, peshën dhe vrimat karakteristike.

Zona gjeografike e mbrojtur përfshin jo vetëm luginën e Bernës ku kalon lumi Emme, por shtrihet edhe në disa rrethe të Fribourgut deri në Liqenin e Konstancës.

Komisioni i Konkurrencës (Comco) ka arritur një marrëveshje me Visa për të ulur tarifat e komisioneve të shkëmbimit, duke i bërë pagesat me kartë më pak të kushtueshme për tregtarët në Zvicër.

Pas Mastercard, tani është radha e Visa-s për të ulur këto tarifa. Në bazë të marrëveshjes me Comco, norma mesatare do të jetë maksimumi 0.15% për pagesat me kartë debiti zvicerane në një pikë shitjeje fizike në Zvicër.

Deri tani, me kartat debiti Visa, 0.2% e shumës së blerjes i kthehej kompanisë amerikane, përveç tarifave të tjera. Tani e tutje, ky komision do të reduktohet mesatarisht në 0.15%. Për kartat e kreditit, norma do të ulet nga pak më shumë se 1% në rreth 0.4%.

Sipas Comco, kjo marrëveshje përfaqëson një kursim vjetor prej 10 milionë frangash për tregtarët zviceranë.