Romani “ë” tani hyn në “gjashtëshen” e parë për çmimin gjerman të librit

Muajin e kaluar kishte hyrë në 20-shen e parë, tani, romani "ë" i Jehona Kicajt bën pjesë në 6 të nominuarit ose në atë që quhet "short list"

Juria e çmimit të librit ka përzgjedhur gjashtë nga 20 romanet e nominuar për Çmimin Gjerman të Librit 2025. Gjithsej 124 botues në gjuhën gjermane kishin paraqitur 200 romane për shqyrtim.

Pasi ishte zgjedhur në mesin e 20 librave pretendentë për këtë çmim, romani “ë” i autores së re shqiptarogjermane, Jehona Kicaj ka kaluar edhe barrierën e fundit dhe tashmë bën pjesë në atë që quhet “short list”, pra në listën e shkurtër prej vetëm 6 librash, shrkuan albinfo.ch.

Lista e ngushtë është shpallur sot, më 16 shtator 2025, dhe ceremonia e ndarjes së çmimeve do të zhvillohet më 13 tetor 2025, si pjesë e Panairit të Librit në Frankfurt.

Vitin e kaluar, Çmimi Gjerman i Librit iu dha autores Martina Hefter për veprën “Hey guten Morgen, wie geht es dir?” (Hej, mirëmëngjes, si jeni?).

Të kujtojmë: çmimi ka edhe vlerën e vet monetare. Gjithsej 37500 euro është “pesha” e tij e përgjithshme, nga të cilat fituesi i merr 25.000 euro ndërsa pesë të nominuarit e listës së ngushtë marriun nga 2500 euro.

Çmimi konsiderohet si një nga vlerësimet më të rëndësishme në botën letrare në gjuhën gjermane.

Librat në listën e ngushtë për Çmimin e Librit Gjerman 2025: “Die Holländerinnen” (Gratë holandeze), Kaleb Erdmann: “Die Ausweichschule” (Shkolla alternative) Jehona Kicaj: “ë”, Thomas Melle: “Haus zur Sonne” (Shtëpia e diellit), Fiona Sironic: “Am Samstag gehen die Mädchen in den Wald und jagen Sachen in die Luft” (Të shtunën vajzat shkojnë në pyll dhe hedhin gjërat në erë), Christine Wunnicke: “Wachs” (Dylli).

“Në shqip, shkronja “ë” nuk shqiptohet, por ndryshon theksimin e fjalës”, thotë Jehona për mediat gjermane. Kjo i ka dhënë asaj idenë për titullin e romanit të saj të parë, “ë”. “Kur mendoj për njerëz të plagosur nga lufta, ose për një shoqëri të plagosur nga lufta, shpesh ndodh që ka diçka që i shqetëson, por nuk flitet për të. Por megjithatë, diçka është aty dhe i prek njerëzit, edhe nëse mungojnë fjalët për të”, thotë autorja, transmeton albinfo.ch.

Ky është romani i parë i auotores shqiptarogjermane dhe u zgjodh nga një listë prej 20 titujsh të marrë nga 124 shtëpi botuese në Gjermani, Austri dhe Zvicër. Juria me gjithë anëtarët e saj kanë vlerësuar veprën si një nga më të spikaturat e kësaj viti.

Jehona Kicaj, e lindur në vitin 1991 në Kosovë dhe e rritur në Göttingen, studioi, ndër të tjera, Letërsinë Moderne Gjermane në Hanover.
Si fëmijë refugjatësh nga Kosova, Jehona Kicaj është në kërkim të gjuhës dhe një zëri, shkruajnë emdiat gjermane, transmeton albinfo.ch. Kur Lufta e Kosovës shpërthen në fund të viteve 1990, ajo e përjeton atë nga një distancë e sigurt. Por lufta dhe vdekja janë të pranishme edhe në diasporë.

Sipas Wallstein Verlag, romani “ë” kujton vuajtjet e familjeve që kanë humbur atdheun e tyre, të afërmit e vrarë të të cilëve u varrosën në mënyrë anonime dhe mbeten të zhdukur ose të paidentifikuar deri më sot.

Jehona Kicaj trajton një të kaluar që nuk mund të fshihet sepse është ngulitur fjalë për fjalë në çdo fibër të trupit.

---