A janë zviceranët jashtë vendit barrë apo përfitim për Zvicrën?

Mbi 838 mijë shtetas zviceranë jetojnë jashtë kufijve të vendit, por vazhdojnë të kenë të drejta të caktuara politike. Kontributi i diasporës në ekonominë, financat dhe imazhin e Zvicrës ka hapur një debat të gjerë: a janë zviceranët jashtë vendit barrë për shtetin apo një pasuri për të?

ë shumë se 838 mijë shtetas zviceranë jetojnë jashtë Zvicrës. Pavarësisht se janë larg vendit, ata ruajnë disa të drejta, përfshirë të drejtën për të votuar, transmeton albinfo.ch.

Rreth 231 mijë persona janë të regjistruar në Regjistrin e Zviceranëve Jashtë Vendit dhe, si të tillë, kanë të drejtë të marrin pjesë në referendumet dhe zgjedhjet në Zvicër.

Megjithatë, diaspora zvicerane nuk shihet gjithmonë pozitivisht brenda vendit. Shtetasit që jetojnë jashtë Zvicrës shpesh kritikohen se gëzojnë të drejta politike pa kontribuar drejtpërdrejt në financat publike të vendit.

Por shumë prej tyre e kundërshtojnë këtë perceptim dhe argumentojnë se, në forma të ndryshme, vazhdojnë të kontribuojnë në Zvicër.

 

Diaspora mund të lehtësojë financat publike

Një prej argumenteve kryesore të zviceranëve jashtë vendit është se, veçanërisht pensionistët, mund të përfaqësojnë një kursim për financat publike.

Duke jetuar jashtë Zvicrës, shumë pensionistë zviceranë që marrin pensionin shtetëror të pleqërisë, AHV/AVS, nuk përfitojnë nga disa forma të mbështetjes sociale që do t’u takonin nëse do të jetonin në Zvicër.

Sipas disa pjesëtarëve të diasporës, kjo nënkupton se shteti zviceran kursejnë shuma të konsiderueshme, pasi ata nuk përfitojnë për gjithë jetën nga ndihmat shtesë dhe subvencionet për sigurimin shëndetësor që ofrohen për banorët në Zvicër.

Disa prej tyre theksojnë gjithashtu se personat që largohen nga Zvicra për të jetuar jashtë BE-së dhe EFTA-s mund të vazhdojnë të paguajnë kontribute vullnetare në AHV/AVS, duke marrë pjesë në sistemin solidar të pensioneve.

 

Zviceranët jashtë vendit vazhdojnë të kontribuojnë në ekonomi

Kontributi i diasporës nuk kufizohet vetëm te çështjet sociale.

Disa shtetas zviceranë që jetojnë jashtë vazhdojnë të paguajnë tatime në Zvicër, për shembull përmes tatimit në burim mbi pensionet e shtyllës së dytë. Edhe pronarët e pasurive të paluajtshme në Zvicër kontribuojnë përmes pagesës së tatimeve mbi pronën.

Ka gjithashtu zviceranë që kanë krijuar biznese jashtë vendit, por që ruajnë lidhje të forta ekonomike me Zvicrën.

Një kategori tjetër janë punonjësit e dërguar jashtë vendit, të cilët mund të vazhdojnë të paguajnë taksat në Zvicër edhe pse nuk jetojnë fizikisht atje.

 

Kur kthehen në Zvicër, bëhen edhe turistë

Diaspora zvicerane kontribuon në ekonominë e vendit edhe përmes vizitave.

Shumë zviceranë që jetojnë jashtë kthehen rregullisht në vendin e tyre të origjinës dhe shpenzojnë para në hotele, restorante, transport, kulturë dhe shërbime të tjera.

Disa prej tyre thonë se, përveç vizitave personale, u prezantojnë edhe miqve të huaj Zvicrën, duke ndihmuar në promovimin e vendit si destinacion turistik.

 

Ambasadorë të kulturës dhe ekonomisë zvicerane

Përtej aspektit financiar, shumë zviceranë jashtë vendit e konsiderojnë veten ambasadorë jozyrtarë të Zvicrës.

Ata promovojnë produktet zvicerane, kulturën, traditat dhe mënyrën e jetesës së vendit ku jetojnë.

Përmes punës dhe kontakteve të tyre profesionale, disa shërbejnë si ura lidhëse mes kompanive zvicerane dhe tregjeve të huaja.

Edhe ruajtja e traditave kulturore është një pjesë e rëndësishme e këtij kontributi. Klubet zvicerane jashtë vendit organizojnë aktivitete kulturore, ndërsa disa familje vazhdojnë t’u mësojnë fëmijëve dialektet dhe traditat zvicerane.

Megjithatë, disa pjesëtarë të diasporës pranojnë se roli i tyre si “ambasadorë” është dobësuar me kalimin e kohës. Globalizimi dhe teknologjia kanë bërë që njerëzit në mbarë botën të kenë qasje shumë më të madhe në informacion për vendet e tjera.

 

E drejta e votës mbetet pika më e debatueshme

Çështja më e diskutueshme është e drejta e votës për zviceranët që jetojnë jashtë vendit.

Disa kritikë mendojnë se të drejtat politike duhet të lidhen me vendbanimin dhe kontributin e drejtpërdrejtë financiar në vend.

Sipas këtij këndvështrimi, një person që ka jetuar jashtë Zvicrës për shumë vite dhe nuk planifikon të kthehet, nuk duhet të ketë të njëjtin ndikim në vendimmarrjen politike si një qytetar që jeton dhe punon në Zvicër.

Madje, disa zviceranë të diasporës e pranojnë se pas dekadash jashtë vendit nuk ndihen më plotësisht të lidhur me realitetin e përditshëm të Zvicrës.

Nga ana tjetër, pjesëtarë të tjerë të diasporës argumentojnë se pasaporta zvicerane u garanton të drejta qytetare pavarësisht vendit ku jetojnë.

Ata theksojnë se shtetësia nuk duhet të reduktohet vetëm në çështje financiare dhe se e drejta për të votuar ndihmon në ruajtjen e lidhjeve me Zvicrën.

 

“Nuk i kemi borxh Zvicrës”

Pavarësisht kritikave, shumë zviceranë që jetojnë jashtë vendit e kundërshtojnë idenë se duhet t’i japin llogari shtetit për zgjedhjen e tyre për të jetuar jashtë.

Argumenti i tyre është se gjatë viteve të punës kanë paguar taksa dhe kontribute në Zvicër, kanë krijuar biznese dhe kanë kontribuar në shoqëri.

Prandaj, sipas tyre, pensioni dhe e drejta për të jetuar jashtë vendit janë pjesë e lirisë individuale.

Debati mbi zviceranët jashtë vendit mbetet kështu i hapur: a duhet të shihen ata si qytetarë që gëzojnë të drejta pa kontribuar drejtpërdrejt, apo si një diasporë që vazhdon t’i sjellë përfitime Zvicrës përmes ekonomisë, kulturës dhe lidhjeve ndërkombëtare?

Në praktikë, kontributet e tyre janë të shumta dhe shkojnë përtej pagesës së drejtpërdrejtë të taksave, duke përfshirë investimet, turizmin, biznesin, promovimin e vendit dhe ruajtjen e lidhjeve me Zvicrën./Albinfo.ch

 

---