Përballë konflikteve të armatosura dhe krizave ndërkombëtare, tregtarët zviceranë të kafesë kanë qenë të detyruar të kërkojnë rrugë alternative për transportin e mallit. Megjithatë, përshtatja e zinxhirit të furnizimit nuk ka qenë e lehtë në një periudhë të karakterizuar nga ndërprerje të vazhdueshme të tregtisë globale.
Zvicra është një nga qendrat kryesore të tregtisë botërore të kafesë. Përmes kompanive të mëdha që bëjnë pjesë në Shoqatën Zvicerane të Tregtarëve të Kafesë (SCTA), si Nestlé, Starbucks, Sucafina dhe LDC, vendi kontrollon më shumë se gjysmën e këtij tregu. Megjithatë, ky pozicion po përballet me sfida serioze.
Tensionet gjeopolitike përgjatë rrugëve detare dhe rritja e ndjeshme e çmimeve të naftës po ushtrojnë presion të paprecedentë mbi zinxhirët e furnizimit.
Në forumin vjetor të SCTA-së, të mbajtur më 1 tetor, pjesëmarrësit identifikuan luftërat si shqetësimin kryesor, ndërsa fleksibilitetin dhe gjetjen e rrugëve alternative të transportit si prioritetet më të rëndësishme.
Varësia nga transporti detar
Kokrrat e papërpunuara të kafesë, të njohura si kafe e gjelbër, kultivohen dhe korren në Amerikën e Jugut, Azi dhe Afrikë. Më pas, ato transportohen drejt Evropës dhe Amerikës së Veriut, ku ndodhet pjesa më e madhe e kompanive të përpunimit dhe pjekjes së kafesë.
Sipas Organizatës Ndërkombëtare të Kafesë (ICO), nga 183,6 milionë thasë me kafe, me peshë nga 60 kilogramë secili, të prodhuar gjatë vitit 2025, afro 77 për qind u eksportuan përmes 246 rrugëve të ndryshme tregtare.
Rrugët kryesore detare mundësojnë eksportin e kafesë nga Brazili, Kolumbia dhe Vietnami drejt Evropës dhe Shteteve të Bashkuara.
Edhe pse mbyllja e Ngushticës së Hormuzit që nga muaji shkurt nuk ka pasur ndikim të madh të drejtpërdrejtë në këtë tregti, ajo i ka detyruar kompanitë e transportit detar të rishikojnë itineraret dhe të aplikojnë tarifa shtesë për karburantin, duke rritur kostot për tregtarët.
Rruga më e shkurtër detare ndërmjet Azisë dhe Evropës është ndërprerë, ndërsa dërgesat nga Vietnami tashmë ndjekin një itinerar më të gjatë, duke kaluar përmes Kepit të Shpresës së Mirë në Afrikën e Jugut.
Riplanifikimi i zinxhirit të furnizimit
Mbetet të shihet nëse këto ndryshime të itinerareve do të bëhen të përhershme. Kompania konsulente për transportin detar Drewry vlerëson se deri në shkurtin e ardhshëm, trafiku përmes Kanalit të Suezit mund të rikthehet në 80 për qind të nivelit që kishte para devijimit të anijeve.
Megjithatë, përfitimet nga shkurtimi i kohës së transportit nuk pritet të arrijnë nivelet e periudhës para krizës. Kjo për shkak se kompanitë e sigurimeve mund të aplikojnë tashmë prime shtesë për rrezikun e luftës, kosto të cilat kompanitë e transportit detar do t’ua bartin më pas tregtarëve të kafesë.
“Që tani e tutje, tregtarët duhet të mësohen të marrin vendime të shpejta dhe të guximshme, bazuar ndonjëherë në informacione jo të plota. Kjo situatë ka gjasa të vazhdojë, prandaj mënyra e menaxhimit të situatave të jashtëzakonshme do të jetë vendimtare”, u shpreh një drejtues i pranishëm në forum.
Kriza në Ngushticën e Hormuzit shërbeu si një test i vërtetë për të vlerësuar qëndrueshmërinë e zinxhirëve të furnizimit të kompanive që tregtojnë kafe.
“Kompanitë që po ia dalin më mirë janë ato që ishin përgatitur në kohë. Ndërsa ato që pritën shumë gjatë për t’u përshtatur me afatet më të gjata të dorëzimit nuk po arrijnë rezultate po aq të mira”, vëren Dany Barkha, përgjegjës global për logjistikën në kompaninë zvicerane të tregtimit të kafesë Sucafina, me seli në Gjenevë.
Sa do të kushtojë një filxhan kafeje?
Rënia e ofertës dhe rritja e kërkesës për kafe kanë bërë që çmimet e kafesë së papërpunuar të arrijnë nivele rekord gjatë dy viteve të fundit.
Rritja e çmimeve ka kontribuar me 4,7 për qind në rritjen e shitjeve të kafesë së Nestlé-s gjatë gjysmës së parë të vitit 2026.
Gjiganti zviceran, në portofolin e të cilit bëjnë pjesë markat Nespresso dhe Nescafé, parashikon rënie të çmimeve të kafesë së papërpunuar në gjysmën e dytë të vitit. Megjithatë, investitorët paralajmërojnë se kjo ulje mund të kompensohet nga rritja e kostove të transportit dhe energjisë, si pasojë e konfliktit në Lindjen e Mesme.
Kushtet atmosferike në vendet prodhuese të kafesë, veçanërisht në Brazil dhe Vietnam, kanë një ndikim edhe më të madh se kostot logjistike në përcaktimin e çmimeve. Megjithatë, pengesat në transportin detar po shtojnë presionin mbi tregun, sidomos në periudhat kur oferta është e kufizuar.
Dany Barkha rikujton se kostoja e kafesë nuk përcaktohet vetëm në vendin e prodhimit. Në çmimin përfundimtar ndikojnë edhe shpenzimet logjistike, përfshirë transportin, magazinimin dhe shpërndarjen.
“Edhe pse jo të gjitha rritjet e kostove u përcillen drejtpërdrejt konsumatorëve, presioni po shtohet përgjatë të gjithë zinxhirit të furnizimit. Një logjistikë efikase është më e rëndësishme se kurrë”, përfundon ai.
