Pse shumë të rinj marrin pension invaliditeti në Zvicër?

Gjatë dhjetë viteve të fundit, numri i pensioneve të reja të invaliditetit të akorduara për të rinjtë 18–24 vjeç në Zvicrën frankofone është rritur ndjeshëm. Sëmundjet mendore përbëjnë një pjesë gjithnjë e më të madhe të këtyre rasteve.

“ Në mesin e viteve ’90, rreth një në katër persona merrte pension invaliditeti për arsye të shëndetit mendor. Në vitin 2022, kaluam pragun simbolik të një në dy persona. Te të rinjtë, kjo dukuri është edhe më e theksuar”, shpjegon Emilie Rosenstein, profesoreshë në Universitetin e Shkencave të Aplikuara dhe Arteve të Zvicrës Perëndimore në Lozanë dhe drejtuese e Observatorit të Pasigurisë, në një intervistë për programin “Le Point J”.

Rritja e problemeve të shëndetit mendor

Sipas Rosenstein, disa faktorë shpjegojnë rritjen e çrregullimeve të shëndetit mendor. Një prej tyre është identifikimi dhe diagnostikimi më i mirë i këtyre sëmundjeve. Një tjetër lidhet me kushtet e shoqërisë së sotme, të cilat mund të ndikojnë negativisht në shëndetin psikologjik.

“Kur e ardhmja duket e zymtë, njerëzit zhvillojnë më shumë ankth. Pandemia, luftërat dhe kriza klimatike kontribuojnë të gjitha në rritjen e rrezikut për shfaqjen e problemeve të shëndetit mendor”, thekson ajo.

Ekspertja nënvizon gjithashtu rëndësinë e mbështetjes sociale për të rinjtë që përballen me probleme të tilla. Kontakti me persona të tjerë në situata të ngjashme mund t’i ndihmojë ata të kuptojnë se nuk janë vetëm dhe të dalin nga izolimi.

Shqetësim për sistemin e sigurimit të invaliditetit

Rritja e numrit të pensioneve të invaliditetit për të rinjtë ka shkaktuar shqetësim edhe në politikë, pasi ajo ndikon në gjendjen financiare të sigurimit të invaliditetit.

“Pensionet për të rinjtë mund të nënkuptojnë pagesa për një periudhë shumë të gjatë, madje gjatë gjithë jetës”, thekson Rosenstein.

Në shkurt, Këshilli Federal i Zvicrës përcaktoi drejtimet për një reformë të re të sigurimit të invaliditetit. Reforma parashikon një përfitim të përkohshëm integrimi për disa të rinj nga 18 deri në 25 vjeç, të cilët konsiderohen aktualisht të paaftë për punë, por që kanë potencial për rehabilitim dhe rikthim në tregun e punës.

Sistemi përballet me vështirësi

Megjithatë, sistemi duket se po përballet me vështirësi për t’iu përshtatur natyrës së re të rasteve.

Historikisht, instrumentet e rehabilitimit janë konceptuar kryesisht për persona me aftësi të kufizuara fizike. Ndërsa trajtimi i depresionit, skizofrenisë dhe çrregullimeve të tjera mendore kërkon një qasje më fleksibile, të cilën sigurimi i invaliditetit ende e ka të vështirë ta ofrojë.

Në programin “Le Point J”, Luc*, 24 vjeç, i cili përfiton nga sigurimi i invaliditetit, rrëfen përvojën e tij dhe shpreh dëshirën për t’u rikthyer në botën e punës.

---