Radarët në rrugët e Zvicrës: bankomat për shtetin apo shpëtim jete?

Debati rreth radarëve të shpejtësisë: a janë ata thjesht një burim të ardhurash për shtetin apo një mjet për të shpëtuar jetë në rrugë? Ndërsa disa i shohin si mënyrë për të mbushur arkën e shtetit, policia dhe ekspertët e sigurisë rrugore theksojnë rolin e tyre parandalues. Një psikologe e trafikut dhe një zyrtar policie japin pikëpamjet e tyre.

Kush kapet nga radari e di mirë: pas pak ditësh një gjobë mbërrin në kutinë e postës. Por nëse këto masa e bëjnë trafikun më të sigurt, kjo mbetet një çështje e diskutueshme.

Psikologia e trafikut Charlotte Wunsch është skeptike ndaj radarëve. “Dënimi sepse dikush për një moment ka vozitur pak më shpejt, sipas mendimit tim, nuk sjell shumë rezultat,” thotë ajo. Në praktikën e saj ajo punon me njerëz që duhet të ndryshojnë sjelljen e tyre pas heqjes së patentës së shoferit. Së bashku analizojnë arsyet pse ata vozisin shpejt dhe çfarë duhet të ndryshojnë në mënyrën e tyre të lëvizjes në trafik.

Shoferët që gabojnë

Kur bëhet fjalë për shpejtësinë e tepërt, Wunsch bën dallimin mes dy grupeve: raserëve dhe shoferëve që e tejkalojnë shpejtësinë pa dashje. Raserët vozisin qëllimisht shumë shpejt dhe janë të vetëdijshëm për rrezikun. Ndërsa shoferët e tjerë shpesh e tejkalojnë kufirin e shpejtësisë pa e vënë re, për shembull nga pakujdesia apo presioni i kohës.

Sipas saj, radarët kanë pak efekt pikërisht te ky grup i dytë. “Kam njerëz në praktikën time që gjobat për radarë dhe parkim të gabuar i planifikojnë si shpenzim në biznesin e tyre – madje i zbritin edhe nga taksat.”

Nga pikëpamja psikologjike, ajo e sheh më efektiv një sistem shpërblimi sesa vetëm ndëshkimi. Një ide do të ishte që gjoba të mund të kthehej pas një periudhe të caktuar nëse shoferi nuk bën shkelje të tjera. “Psikologjia tregon se shpërblimi shpesh funksionon më mirë se ndëshkimi,” thotë ajo.

Kantone të ndryshme, rregulla të ndryshme

Në Zvicër, disa kantone kanë ndryshuar mënyrën se si trajtojnë radarët e shpejtësisë. Në kantonin Aargau, pas një votimi popullor, radarët fiks do të mund të instalohen vetëm me lejen e qeverisë kantonale.

Në kantone të tjera, radarët fiks dhe ata gjysmë-stacionarë vazhdojnë të përdoren normalisht. Disa prej tyre madje publikojnë edhe vendndodhjet e radarëve.

Për shembull, kantoni Luzern publikon një hartë online me të gjitha pajisjet e radarit që përditësohet rregullisht. Ndërsa në Ticino publikohen vetëm emrat e lokaliteteve ku ndodhen radarët, por jo vendndodhjet e sakta.

Pjesë e sigurisë rrugore

Policia e kantonit St. Gallen publikon vetëm vendndodhjet e radarëve gjysmë-stacionarë. Radarët në qytetin e St. Gallen mbeten të fshehtë. Përveç kësaj, policia kryen rregullisht kontrolle të fshehta të shpejtësisë me automjete civile.

Sipas Philipp Sennhauser, shef i policisë së trafikut në kantonin St. Gallen, qëllimi kryesor është parandalimi. “Ne duam t’u kujtojmë njerëzve se duhet të respektojnë rregullat dhe se mund të kontrollohen në çdo moment dhe në çdo vend,” thotë ai.

Megjithatë, të ardhurat nga gjobat janë të konsiderueshme. Vetëm në kantonin St. Gallen arkëtohen mesatarisht rreth 23 milionë franga në vit nga gjobat e trafikut.

Për Sennhauser kjo nuk është arsyeja kryesore e sistemit. “Gjobat kanë edhe një efekt parandalues. Dhe disa njerëz e kuptojnë vetëm kur i kushton.”

Mes ndëshkimit dhe ndryshimit të sjelljes

Debati për radarët tregon se ka qasje të ndryshme për rritjen e sigurisë në rrugë. Ndërsa psikologët e trafikut theksojnë ndryshimin afatgjatë të sjelljes së shoferëve, policia e sheh kontrollin dhe gjobat si një mjet të rëndësishëm për të frenuar shkeljet.

Në fund, pyetja mbetet: a janë radarët më shumë makinë parash apo shpëtim jete? Përgjigjja ndoshta gjendet diku në mes.

/SRF/

 

---