2024-a, viti i parë mbi pragun e ngrohjes 1.5 gradë

Keystone EPA/GIUSEPPE LAMI

Tashmë është e sigurt se viti 2024 do të jetë viti i parë që shënon përtej kufirit 1.5 gradë të ngrohjes në krahasim me periudhën para-industriale, kufiri afatgjatë i vendosur nga Marrëveshja e Parisit, njoftoi të hënën Shërbimi i Ndryshimeve Klimatike i Observatorit Evropian Copernicus.

Pas nëntorit të dytë më të ngrohtë rekord, “është fakt se viti 2024 do të jetë viti më i ngrohtë i regjistruar dhe do të tejkalojë nivelet paraindustriale me më shumë se 1.5 gradë”, tha Shërbimi i Ndryshimeve Klimatike.

Nëntori, i shënuar nga një varg tajfunesh shkatërruese në Azi dhe vazhdimi i thatësirave historike në Afrikën jugore dhe në Amazon, ishte 1.62 gradë më i ngrohtë se një nëntor normal në ditët para se njerëzimi të digjte naftë, gaz ose qymyr në shkallë industriale.

Nëntori është data 16 e 17 muajve të fundit që regjistron një anomali prej 1.5 gradë në krahasim me periudhën 1850-1900.

Shenja simbolike 1.5 gradë korrespondon me kufirin më ambicioz të Marrëveshjes së Parisit të vitit 2015, që synon të frenojë ngrohjen globale nën 2 gradë dhe të ndjekë përpjekjet për ta kufizuar atë në 1.5 gradë. Megjithatë, kjo marrëveshje i referohet tendencave afatgjata: ngrohja mesatare prej 1.5 gradësh do të duhet të respektohet për të paktën 20 vjet për të shqyrtuar kufirin e kapërcyer.

Duke përdorur këtë kriter, klima aktualisht po ngrohet me rreth 1.3 gradë. IPCC vlerëson se niveli 1.5 shkallë ndoshta do të arrihet midis 2030 dhe 2035. Dhe kjo pavarësisht nga evolucioni i emetimeve të gazrave serrë të njerëzimit, të cilat janë afër kulmit, por ende nuk janë në rënie.

Sipas përllogaritjeve të fundit të OKB-së, bota nuk është aspak në rrugën e duhur për të reduktuar ndotjen e saj me karbon për të shmangur një përkeqësim shumë serioz të thatësirave, valëve të të nxehtit ose shirave të rrëmbyeshëm të vërejtura tashmë, të kushtueshme për jetën e njerëzve dhe ndikimet ekonomike.

Politikat aktuale nga kombet po e çojnë botën drejt ngrohjes “katastrofike” prej 3.1 gradë këtë shekull, ose 2.6 gradë nëse mbahen premtimet për të bërë më mirë, sipas Mjedisit të OKB-së.

Vendet kanë afat deri në shkurt për t’i dorëzuar Kombeve të Bashkuara objektivat e rishikuara të klimës për vitin 2035, të njohura si “kontribute të përcaktuara në nivel kombëtar”.

Por marrëveshja minimale e COP29 në fund të nëntorit rrezikon të përdoret për të justifikuar ambiciet e ulëta. Vendet në zhvillim kanë marrë 300 miliardë dollarë premtime vjetore për ndihmë nga vendet e pasura deri në vitin 2035, më pak se gjysma e kërkesës së tyre për të financuar tranzicionin e tyre energjetik dhe përshtatjen e tyre ndaj dëmtimit të klimës.

Samiti i Bakut përfundoi gjithashtu pa një angazhim të qartë për të përshpejtuar “tranzicionin” larg karburanteve fosile, miratuar në COP28 në Dubai./RTS