Rritja e qendrave të të dhënave mund të rrezikojë burimet ujore të Zvicrës

Zgjerimi i shpejtë i qendrave të të dhënave në Zvicër, i nxitur nga inteligjenca artificiale dhe tensionet gjeopolitike, po ngre shqetësime serioze për ndikimin e tyre në burimet ujore të vendit.

Zvicra, e njohur si “kulla ujore e Evropës”, aktualisht ka rreth 120 qendra të të dhënave, ndërsa rreth 20 të tjera janë në ndërtim e sipër. Kjo e vendos vendin ndër shtetet me dendësinë më të lartë të këtyre infrastrukturave për kokë banori.

Rritja e kërkesës për AI rrit presionin mbi ujërat

Përdorimi gjithnjë e më i madh i inteligjencës artificiale po e përshpejton këtë trend. Serverët me performancë të lartë gjenerojnë shumë nxehtësi dhe kërkojnë sisteme të fuqishme ftohjeje, shpesh të varura nga uji.

Sipas David Atienza Alonso, profesor në EPFL dhe ekspert në arkitekturat kompjuterike për AI, kjo situatë mund të sjellë probleme serioze në të ardhmen:

“Sa më shumë që rritet përdorimi i AI, aq më shumë rritet nevoja për ftohje. Mund të arrijmë në një pikë ku furnizimi me energji dhe ujë bëhet i vështirë për t’u garantuar në disa zona.”

Presioni gjeopolitik dhe “sovraniteti digjital”

Shtetet po kërkojnë gjithnjë e më shumë që të dhënat të ruhen brenda territorit të tyre, për arsye sigurie dhe kontrolli. Edhe Zvicra po ndjek këtë strategji.

Por kjo nënkupton ndërtimin e më shumë qendrave të të dhënave, me pasoja në rritje për konsumin e ujit dhe energjisë.

Konsumi “i padukshëm” i ujit

Në nivel global, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë vlerëson se qendrat e të dhënave konsumojnë rreth 560 miliardë litra ujë në vit. Deri në vitin 2030, kjo shifër mund të dyfishohet në rreth 1,200 miliardë litra.

Pjesa më e madhe e këtij uji përdoret për ftohje dhe për prodhimin e energjisë elektrike që i furnizon këto qendra.

Situata në Zvicër

Në Zvicër nuk ekziston detyrim ligjor për publikimin e konsumit të ujit nga operatorët e qendrave të të dhënave. Sipas vlerësimeve të Atienza Alonso, ato tashmë mund të përbëjnë rreth 1% të konsumit kombëtar të ujit të ëmbël.

Qendrat e mëdha “hyperscale” mund të konsumojnë mbi 1 miliard litra ujë në vit – sa një qytet me 10,000 deri në 50,000 banorë.

Kulmet e konsumit dhe presioni mbi rrjetet

Ekspertët paralajmërojnë se konsumi i ujit nuk është i qëndrueshëm gjatë gjithë vitit. Në verë, ai mund të trefishohet, ndërsa në ditët me nxehtësi ekstreme mund të arrijë deri në dhjetëfish.

Në vende si Zvicra, këto kulme mund të jenë edhe më të larta, duke krijuar tensione me bujqësinë dhe furnizimin e popullsisë.

Konsumi indirekt përmes energjisë

Përveç ftohjes, qendrat e të dhënave kanë edhe një ndikim indirekt në konsumin e ujit përmes energjisë elektrike që përdorin. Edhe prodhimi i energjisë lidhet me përdorimin e ujit, sidomos në një vend si Zvicra ku hidroenergjia është burim kryesor.

Sipas vlerësimeve, qendrat e të dhënave përbëjnë tashmë 6% deri në 8% të konsumit të energjisë elektrike në vend.

Paralajmërimi kryesor

Ekspertët paralajmërojnë se pa planifikim të kujdesshëm, rritja e infrastrukturës digjitale mund të çojë në një pikë ku furnizimi me ujë dhe energji bëhet i vështirë për t’u menaxhuar në disa rajone të Zvicrës.

---