“Re:Connect” bashkoi 16 të rinj nga Zvicra dhe Kosova në Prizren

Filmat e shkurtër që rezultuan nga ky projekt do të shfaqen në Kino Rex të Bernës, më 12 shtator në festivalin "Kino Kosova"

Për herë të dytë, projekti i filmit “Re:Connect” bashkoi 16 të rinj nga Zvicra dhe Kosova në Prizren. Filmat e shkurtër që rezultuan nga ky projekt do të shfaqen në Kino Rex më 12 shtator, shkruan portali zviceran journal-b.ch.

Diku në fshat, karkalecat “këndojnë”, një linjë elektrike shtrihet përgjatë kuadrit dhe në distancë, ndërtesat e larta të Prishtines, kryeqytetit të Kosovës, janë të dukshme. Një zë i thellë vjen nga jashtë ekranit: “Ndonjëherë e pyes veten: A ka çdo person versione të shumëfishta të vetes?” Kështu fillon filmi i shkurtër “As knej as anej/As Këtu As Atje” nga Amir Kajtazi, transmeton albinfo.ch.

Për gati nëntë minuta, shikuesi ndjek regjisorin 28-vjeçar nëpër rrugët e Prishtines dhe dëgjon mendimet e tij, së pari në gjermanishten e Bernës, pastaj në shqip. Familja e Kajtazit vjen nga Kosova, por ai vetë është rritur në rajonin e Bernës. Diçka po e tërheq atë prapa, një ndjenjë që nuk mund ta përcaktojë saktësisht. Ai po kërkon përgjigje për pyetjen se çfarë do të thotë të përkasësh.

Amir Kajtazi e realizoi filmin e shkurtër si pjesë e programit Re:Connect të këtij viti, një projekt që u zhvillua vetëm për herë të dytë si një bashkëpunim midis “Dokufest” Prizren dhe Festivalit të Filmit në Bernë “Kino Kosova”.

Re:Connect bashkoi 16 të rinj nga Zvicra dhe Kosova për një program të përbashkët filmash në Prizren, Kosovë. Për dy javë, ata u takuan me regjisorë filmash si Blerta Basholli, Dea Gjinovci dhe Norika Sefa dhe morën pjesë në punëtori. Nga kërkimi te zëri, puna me kameran dhe montazhi, ata u trajnuan në artin e krijimit të filmave për dy javë, transmeton albinfo.ch. U prodhuan gjithsej njëmbëdhjetë filma, të cilët do të shfaqen në të dy festivalet.

“Ishte një kohë intensive dhe gjithashtu emocionale”, thotë Kajtazi. Informaticieni dhe regjisori aspirant nga Berna vizitonte të afërmit e tij në Kosovë çdo verë. Më vonë, ai udhëtoi shumë vetë në vend, krijoi miqësitë e tij dhe madje jetoi atje për një vit në vitin 2023. “Megjithatë, programi hapi perspektiva të reja për Kosovën për mua.”

Kino Kosova
Një pjesë e madhe e grupit erdhi nga diaspora, por disa erdhën edhe nga Zvicra ose Kosova pa asnjë lidhje me vendin tjetër. “Gjithmonë kishte këso kontrastesh midis njerëzve që u rritën në Kosovë dhe nesh, atyre që u rritën jashtë vendit”, thotë Kajtazi. “Përmes programit, ne ishim në gjendje të ndërtonim ura të reja dhe shumë mirëkuptim të ndërsjellë.” Re:Connect, pra, në kuptimin më të vërtetë të fjalës.

“Ne në Dokufest Prizren kemi dashur prej kohësh të krijojmë një hapësirë ​​për të rinjtë nga diaspora ku ata mund të takohen, të shkëmbejnë ide dhe të eksplorojnë marrëdhënien e tyre me Kosovën në mënyrën e tyre”, shpjegon Eroll Bilibani, regjisor dhe drejtues i DokuLab, departamentit arsimor të Dokufest Prizren.

Bashkëpunimi me Kino Kosova ishte gjithashtu një përshtatje e natyrshme sepse Zvicra ka një diasporë të madhe dhe të vendosur prej kohësh, që përfshin afërsisht 250,000 njerëz. Kosova ndonjëherë quhet me shaka si kantoni i 27-të i Zvicrës.

“Por marrëdhënia midis dy vendeve ndryshon nga një brez në tjetrin. Disa ndiejnë një lidhje të fortë me Kosovën, ndërsa të tjerët kanë një marrëdhënie më të ndërlikuar.” Anasjelltas, ka edhe shumë nocione të paracaktuara rreth diasporës brenda Kosovës. Prandaj, programi është vërtet i projektuar për shkëmbim të ndërsjellë.

“Ne nuk donim t’u diktojmë të rinjve se çfarë duhet të nënkuptojë identiteti i tyre. Ne donim të krijonim një hapësirë ​​ku ata mund ta vinin në dyshim atë.” Filmi na mundëson të eksplorojmë identitetin përmes imazheve, vendeve, kujtimeve dhe takimeve – jo vetëm përmes diskutimeve. Kjo është pikërisht ajo që ndodh në esenë e filmit të Amir Kajtazit.

Të kuptuarit e historisë së vet – dhe asaj të të tjerëve
Për Edona Krabën, programi ishte një hapje dere, “shëruese”, siç thotë 22-vjeçarja, e cila studion Artet e Bukura në Universitetin e Arteve të Bernës. “Shpesh e vizitoja Kosovën me familjen time”, shpjegon Kraba, “por më mungonte shumë mundësia të lidhesha me bashkëmoshatarët dhe të kisha përvojat e mia”. Ajo ka njohur shumë vende dhe njerëz të rinj përmes programit.

Dhe mbi të gjitha, kjo i ka mundësuar asaj të bashkonte gjëra të ndryshme që kanë qenë gjithmonë pjesë e jetës së saj, por prej kohësh kishin qenë të ndara. Midis tyre ishte interesi i saj për filmin dhe lidhja e saj personale me Kosovën. “Gjeta një vend, por edhe njerëz, me të cilët jam gjithnjë e më shumë në gjendje t’i bashkoj këto dy aspekte të jetës sime”.

Vetë Kraba nuk ka përfunduar ende një film gjatë programit. “E kisha planifikuar, por pastaj kuptova se mund t’i kushtoja edhe më shumë kohë këtyre çështjeve që më zënë vazhdimisht”. “Dua t’u jap kohë.”

Qëllimi i festivalit nuk është që të gjithë të prodhojnë një film teknikisht të përsosur – apo edhe të bëjnë një të tillë fare. Eroll Bilibani shpjegon: “Ka të bëjë edhe me faktin nëse pjesëmarrësit kanë ndryshuar perspektivën e tyre mbi historinë e një personi tjetër – dhe ndoshta edhe me kuptimin e tyre për historinë e tyre.”

(Foto: David Fürst)

---