Raketa e parë “e prodhuar në Zvicër” nga studentët

Studentët në ETH Lozanë kanë ndërtuar raketën e tyre. Qëllimi i tyre përfundimtar, hapësira. Testet aktuale janë premtuese.

Ideja dhe frymëzimi erdhi nga kompania amerikane e hapësirës SpaceX. SpaceX zhvilloi raketat e para që mund të ngrihen, të qëndrojnë vertikale në ajër dhe të ulen të sigurta dhe të padëmtuara.

Një grup prej pesë personash nga Friburgu që po studiojnë në ETH Lozanë kanë rikrijuar një raketë të tillë. Për ta bërë këtë, ata themeluan shoqatën “Gruyère Space Program” dhe kanë shpenzuar tre vjetët e fundit duke zhvilluar të gjithë komponentët, makinën dhe vetë mekanizmat e kontrollit. “Ne filluam me një fletë të bardhë”, shpjegon Julie Böhning, bashkëthemeluese e Programit Hapësinor Gruyère.

Rezultati është një raketë e vërtetë: dy metra e gjysmë e lartë, peshon njëqind kilogramë, me një sistem shtytës që funksionon saktësisht në të njëjtën mënyrë si një raketë e madhe, vetëm në një shkallë më të vogël. Emri i tij: Hummingbird – si zogu që mund të qëndrojë në ajër.

Ata tashmë kanë bërë disa mijëra orë punë, me rreth 15 studentë që ndihmojnë. Kompanitë dhe individët privatë nga rajoni si dhe kompani hapësinore kanë investuar gjithsej 200,000 franga në projekt. Kompanitë e hapësirës kanë ndihmuar gjithashtu me këshilla.

Qëllimi përfundimtar i studentëve është ambicioz. Ata duan të ndërtojnë raketën e parë zvicerane që jo vetëm mund të fluturojë në hapësirë, por edhe të kthehet dhe të ulet i sigurt. Programi Hapësinor Gruyère është hapi i parë drejt kësaj. Aktualisht janë duke u zhvilluar teste të ndryshme.

Në një gropë zhavorri jashtë Grandvillard në rajonin Gruyère të Fribourg-ut, lëvizja do të testohet nga A në Z, ashtu si në një lëshim të vërtetë.

Gjëja më e vështirë në lidhje me shtytjen dhe kontrollin është se raketa mbetet e qëndrueshme kur është në ajër. Duhen algoritme që drejtojnë shtytësin saktësisht në mënyrë që raketa të jetë vertikale. Dhe ata e bëjnë këtë në mënyrë të pavarur, pa kontroll të jashtëm.

“Është si të përpiqesh të balancosh një laps në një gisht”, shpjegon personi përgjegjës, Jérémy Marciacq. I vetmi ndryshim është se kjo është një raketë që peshon 100 kilogramë dhe e mbushur me karburant që mund të shpërthejë. Nëse diçka shkon keq, mund të jetë e rrezikshme.

Për këtë qëllim, Lionel Isoz ka zhvilluar të ashtuquajturin “Sistemi i Përfundimit të Fluturimit”. Një lloj rrjete sigurie që ndizet nëse raketa humbet ekuilibrin. Pas kësaj, do të binte i sigurt në tokë pa shpërthyer. Isoz shpreson, megjithatë, se ai kurrë nuk do të ketë nevojë për programin e sigurisë.

Në çdo rast, nuk do të nevojitet për testin e shtytjes në gropën e zhavorrit. Testi funksionoi. Do të përsëritet edhe disa herë para se të kryhet fluturimi i parë në verë.

Raketa pritet të fluturojë deri në dhjetë metra në ajër gjatë verës – fillimisht e fiksuar në një litar të varur nga një vinç, më pas duke u ngritur gjithnjë e më lart hap pas hapi.

Një ditë, skuadra dëshiron të fluturojë drejt yjeve: qëllimi i tyre është të ndërtojnë raketën e parë zvicerane që mund të fluturojë në hapësirë ​​dhe të ulet i sigurt përsëri në Tokë./SRF

---