Po sikur Zvicra të hiqte 26 kantonet dhe të krijonte 10 rajone në vend të tyre?

26 kantonet zvicerane janë shtylla kurrizore e sistemit federal të vendit, kështu që pse deputetët po kërkojnë një propozim për t’i bashkuar ato në rajone më të mëdha?

Një qytetar privat, Walter Knöpfel, 75 vjeç, paraqiti një peticion në parlament, duke kërkuar shkrirjen e 26 kantoneve të Zvicrës në 10 rajone. Propozimi aktualisht po shqyrtohet nga Këshilli Kombëtar.

Ai argumenton se shpërndarja aktuale gjeografike dhe administrative e kantoneve nuk ka kuptim, sepse “shumë kantone janë thjesht shumë të vogla” për të qëndruar më vete dhe nuk duhet të formojnë qeveritë e tyre dhe entitete të tjera publike, tha ai për mediat zvicerane, shkruan thelocal.

“Appenzell Innerrhoden, për shembull, ka 16,000 banorë. Kjo është dhjetë herë më pak se qyteti i Lozanës. Shtatë kantone të tjera kanë më pak se 100,000 banorë, që korrespondon me një popullsi të një komune të mesme”, theksoi ai.

Çfarë propozon ai?

Ai do të bashkonte dhe zgjeronte kantonet aktuale në rajone më të mëdha.

Për shembull, Uri, Schwyz, Nidwalden, Obwalden, Zug, Lucerne dhe një pjesë e Aargaut do të grupohen së bashku në një zonë gjeografike dhe administrative.

Në Zvicrën frëngjisht-folëse, Gjeneva dhe Vaud do të shkriheshin, ashtu si Friburgu me një pjesë të Valais.

E njëjta gjë do të ndodhte në kantonet veriore dhe lindore, duke krijuar përfundimisht 10 rajone të mëdha, me popullsi që variojnë nga 2 milionë (në veriperëndim) në 279,000 (juglindje).

Ideja, ndonëse radikale në shikim të parë, ka disa merita, thotë një ekspert.

Për shembull, Nenad Stojanović, profesor i asociuar i shkencave politike në Universitetin e Gjenevës, theksoi se tashmë, kantonet më të vogla janë të detyruara të bashkojnë burimet e tyre, si sistemet e kujdesit shëndetësor, për shembull, transmeton albinfo.ch.

Po, por a është kjo ide realiste?

Zbatimi do të kërkonte një sërë ndryshimesh nga këndvështrimi ligjor, sepse – si fjalë për fjalë ashtu edhe figurativisht – do të riformësonte Zvicrën dhe institucionet e saj.

Një shembull është parlamenti: nëse kantonet siç i njohim ne do të hiqeshin, Këshilli i Shteteve, i cili përfaqëson kantonet, nuk do të ekzistonte më.

Këshilli Kombëtar, i cili përfaqëson kantonet sipas madhësisë së popullsisë së tyre përkatëse, do të zvogëlohej nga 200 në 120 deputetë.

Për më tepër, masa do të duhet të votohet në çdo kanton dhe kjo nuk ka gjasa të kalojë.

Në të kaluarën, votuesit gjithmonë kanë refuzuar bashkimet, sipas Stojanović: njerëzit e Vaud-it dhe Gjenevës refuzuan kategorikisht të bashkoheshin në vitin 2002, siç kanë bërë qytetarët e Basel-City dhe Basel-Country në 2014.

Vetë Knöpfel tha se është i vetëdijshëm se ideja e tij ka të ngjarë të refuzohet nga Këshilli Kombëtar (siç ishte tashmë Këshilli i Shteteve), por ai vendosi ta dorëzojë atë megjithatë “sepse mendoj se është gjëja e duhur për të bërë”.

Si mënjanë, a mundet ndonjë qytetar zviceran t’i bëjë kërkesë parlamentit për të shqyrtuar një çështje?

Sipas një faqeje zyrtare të qeverisë, “sipas nenit 33 të Kushtetutës Federale, çdokush mund të fillojë një peticion. Autoriteti të cilit i drejtohet peticioni nuk kërkohet të përgjigjet. Megjithatë, autoritetet në përgjithësi i marrin parasysh peticionet dhe përgjigjen”.

---