Pijet e ëmbla për të rinjtë në Zvicër: Reduktim i pakët i sheqerit dhe shqetësime për shëndetin e fëmijëve

Prodhuesit e pijëve me sheqer kishin premtuar të reduktonin përmbajtjen e sheqerit në produktet e tyre me 10% deri në vitin 2024. Një raport i Zyrës Federale për Sigurinë Ushqimore (FSVO), i publikuar në gusht 2025, tregon një rënie prej 13%, por duke u analizuar më thellë, disa pije vazhdojnë të jenë po aq të ëmbla, veçanërisht ato të konsumuara nga fëmijët dhe adoleshentët.

Në Zvicër, qeveria ka zgjedhur një qasje vullnetare për kompanitë. Rreth pesëmbëdhjetë prej tyre kanë marrë këtë angazhim, në iniciativë të Këshilltarit Federal Alain Berset pas ekspozitës ushqimore në Milano në vitin 2015. Ky dokument quhet Deklarata e Milanos.

Programi “On en parle” ka shqyrtuar dokumentet e paraqitura nga FSVO për tryezën e rrumbullakët të vitit 2021 me prodhuesit e pijëve të gazuara. FSVO kërkonte një ulje prej 20% të sheqerit për gjithë industrinë deri në 2024, por prodhuesit e konsideruan këtë si “jo realiste”, duke u shqetësuar se një reduktim kaq i madh do të nxiste konsumatorët të drejtohen drejt produkteve të importuara. Në fund u ra dakord për një ulje prej 10% me efekt në vitin 2024.

Pijet e fëmijëve dhe adoleshentëve janë më të ëmblat

Sipas raportit të FSVO-së të gushtit 2025, përmbajtja e sheqerit në pijet e gazuara është ulur mesatarisht me 13% midis viteve 2021 dhe 2024, që do të thotë se objektivi i Deklaratës së Milanos është arritur.

Megjithatë, ky është një mesatare. Nënkategoritë si “çaji i ftohtë” dhe “pijet energjike”, shumë të preferuara nga të rinjtë, nuk kanë arritur uljet e kërkuara, me përqindje rënie respektive prej vetëm 6.9% dhe 5.5%. Sa i përket pijëve për fëmijë, ato kanë përmbajtje sheqeri të shtuar më të lartë sesa produktet e zakonshme, deri në 11 gramë sheqer për 100 ml, gati dyfish më shumë.

Markat janë anonimizuar “për të respektuar sekretin tregtar”, sipas FSVO-së, gjë që është e habitshme pasi informacionet janë të dukshme në etiketat e shisheve. Për më tepër, këto ulje llogariten jo në bazë të përmbajtjes së sheqerit në çdo produkt veç e veç, por në medianën e të gjithë produkteve të një marke. Kjo do të thotë se markat mund të krijojnë produkte të reja më pak të ëmbla për të kompensuar ato më të ëmbla ekzistuese.

FSVO, kontaktuar nga “On en parle”, nuk pranoi të japë intervistë dhe i referohet prodhuesve të pijëve. Megjithatë, në komunikimin me shkrim thekson se “mediaja ndihmon në reduktimin e efektit të deformuar që shkaktojnë disa produkte shumë të ëmbla apo shumë të ulëta në sheqer dhe lejon një vlerësim më të saktë të ndryshimeve në përbërjen e gamës së produkteve.”

Angazhimi i pamjaftueshëm për shëndetin e fëmijëve

Në shtator 2025, UNICEF publikoi një raport që tregon rritje të shpejtë të obezitetit tek fëmijët dhe adoleshentët 5-19 vjeç në mbarë botën. Sipas pediatres Nathalie Farpour-Lambert, e specializuar në obezitetin e fëmijëve dhe përgjegjëse e programit kundër mbipeshës në HUG, si dhe konsulente për OBSH-në, angazhimi i industrisë në Deklaratën e Milanos nuk është i mjaftueshëm, transmeton albinfo.ch.

“Unë kujtoj të drejtat e fëmijës të UNICEF-it, që kërkojnë mbrojtje, promovim dhe mbështetje për një ushqyerje të shëndetshme te fëmijët. Fëmijët janë viktima të tregtisë së pijëve të ëmbla, e cila ka një ndikim shumë të madh globalisht me një xhiro vjetore prej 8 miliardë frangash,” shpjegon specialista në programin “On en parle”. “Në Zvicër, një në pesë fëmijë është mbipeshë dhe 5% janë obezë. Obeziteti nuk po ndalet te adoleshentët, të cilët konsumojnë këto pije të ëmbla.”

Raporti i OSAV-së (Organizata Federale për Sigurinë Ushqimore), që monitoron produktet duke përdorur medianën, nuk e habit specialisten. “Mediaja mund të fsheh mungesën e ndryshimeve, që është shqetësuese kur kemi parasysh popullatën që përpiqemi të mbrojmë.”

OSAV në një përgjigje me shkrim thotë se “ulja vullnetare e përmbajtjes së sheqerit do të arrijë më në fund kufijtë e saj dhe Departamenti Federal i Brendshëm po mendon tashmë për një koncept që do të zëvendësojë Deklaratën e Milanos.”

 

 

 

---