Një botim me vlerë mbi shkollën shqipe në mërgim

Vështrim mbi monografinë "Shkolla Shqipe në Gjenevë", të autorit, Agim Paçarizi

“Njeriun e bëjnë të përjetshëm veprat e tij” (Sami Frashëri)

Duke lexuar monografinë “Shkolla shqipe në Gjenevë” të arsimtarit dhe veprimtarit nga diaspora shqiptare Agim Pacarizi, mu  kujtua ky konstatim i romansierit, dramaturgut, gjuhëtarit, filozofit e pedagogut të shquar të Rilindjes Kombëtare,  Sami Frashërit, e thënë tanimë para më shumë se një shekulli. Sepse, të kalosh një jetë të tërë duke arsimuar e edukuar breza e breza të rinjësh, posaçërisht ato breza të cilat, falë rrethanave të krijuara rrezikojnë të harrojnë jo vetëm gjuhën por edhe identitetin e tyre kombëtar, është përgjegjësi, është krenari dhe flijim njëkohësisht. Sëkëndejmi, të gjithë arsimtarët tanë, në cfarëdo rrethana që të kenë punuar me nxënës, meritojnë jo vetëm përkujdesje më të madhe  institucionale por edhe respektin e të gjithë neve, ndërsa ata të cilët gjithë këtë veprimtari e kanë përjetësuar duke e dokumentuar nëpër shkrime, qofshin këto gazetareske-publicistike apo në monografi të vecanta, duhet cilësuar si vlera të mirëfillta kombëtare, të cilët kanë kontribuar për ruajtjen e vetëdijes dhe identitetit kombëtar.

Me saktësinë e një kronikani të vërtetë dhe me pedantërinë e një shkencëtari, Agim Pacarizi para lexuesve, posaçërisht atyre nga diaspora, sjell të dhëna të shumta, për një periudhë kohore mjaft të gjatë dhe për ndodhi shumë të rëndësihme të cilat e karakterizojnë dëshirën për të mësuar e edukuar por edhe këmbëngulësinë që gjuha, historia dhe trashëgimia kombëtare të kujtohen, të ruhen e kultivohen por në të njejten kohë të krijohen edhe histori të reja të cilat këtë trashëgimi e begatojnë edhe më shumë. Në gjithë kapitujt e librit, të mbarështruar sipas standardeve bashkëkohore, duke filluar prej fillimeve të angazhimeve të para për organizimin e mësimit shqip dhe në vazhdim, autori regjistron të gjitha  punët e bëra, vështirësitë me të cilat janë ballafaquar arsimtarët por në të njejten kohë duke theksuar edhe ndihmën e bashkatdhetarëve të cilët jetojnë dhe veprojnë tanimë si qytetarë të Gjenevës. Gjithsesi, në këtë libër, përvec angazhimeve të njerëzve tanë, përmenden, edhe me emër e mbiemër edhe zyrtarë zviceranë, sidomos ata të Kantonit të Gjenevës si dhe njerëz tjerë të vullnetit të mirë e me botëkuptime e vlera kulturore e njerëzore civilizuese, të cilët u angazhua dhe ndihmuan këto procese.

“Njerëzit e shkencës janë vëllezër edhe sikur të jenë pjesëtarë të dy kombësive armike”, thot në një vend tjetër Sami Frashëri. Andaj, duke lexuar këtë monografi të mrekullueshme dhe këtë punë të madhe që ka bërë, vetëm sa përforcohet bindja se Agim Pacarizi u dëshmua si një studiues i vërtetë i ngjarjeve të cilat unë do i kisha quajtur historike, duke pasur parasysh periudhën kohore dhe rrethanat  kur janë zhvilluar por edhe dramën nëpër të cilën kanë kaluar arsimtarët tanë në diasporë dhe aktorët tjerë të kycur në këto procese.

Më në fund, duke hetuar nivelin e lakmueshëm edhe teorik por edhe praktik gjatë hartimit të këtij libri, gjuhën e cila e karakterizon, stilin e lehtë të të shkruarit, të dhënat statistikore dhe të natyrave tjera, Agim Paçarizi vjen para opinionit më të gjërë si arsimtar i dëshmuar dhe me përvoja organizative, duke trajtuar çështje me interes publik, kombëtar e mbase edhe shkencor. Unë jam i bindur se ky libër do t’iu shërbejë shumë prindërve e nxënësve të dikurshëm të shkollës shqipe në Gjenevë por edhe studiuesve e kronikanëve tjerë të cilët në të do të gjejnë material të bollshëm dokumentues për një periudhë kohore mjaft të ndjeshme për të gjithë. Duke pasur parasysh të gjitha këto, uroj që ky libër t’iu shërbejë edhe arsimtarëve tjerë, kudo qofshin ata, në Europë apo në vende tjera përtej oqeaneve, të dokumentojnë e të publikojnë punën e tyre fisnike të arsimimit dhe edukimit të fëmijëve dhe të rinjve nëpër qytetet a fshatrat ku ata jetojnë.

Shkup, 27.01.2022

---