Historia e Hasan Morinës është një rrëfim për migrimin, zanatin, punën dhe familjen. Në 25-vjetorin e PBK-së, ajo është njëkohësisht edhe histori e një gjenerate sipërmarrësish shqiptarë që u afirmuan në tregun zviceran dhe sot po ua përcjellin përvojën brezave të rinj.
Hasan Morina ishte vetëm 14 vjeç kur, në vitin 1989, u largua nga Ratkoci i Rahovecit, për t’iu bashkuar familjes së tij në Zvicër. Ishte një fillim i ri për një adoleshent që vinte në një vend të panjohur, me një gjuhë dhe realitet tjetër.
Në atë kohë, babai i tij, Mustafë Morina, kishte një dëshirë të qartë për të birin: Hasani duhej të mësonte një zanat. Një profesion që do t’i jepte mundësinë të ndërtonte vetë të ardhmen e tij.
“Kur kam ardhur në Zvicër në vitin 1989, kam qenë vetëm 14 vjeç. Babai im gjithmonë dëshironte që unë të kisha një zanat në dorë. Sot, kur i shoh djemtë e mi, Arlindin dhe Gentin, duke punuar së bashku me mua, është një kënaqësi e veçantë të shoh se ajo që kemi ndërtuar po vazhdon te gjenerata tjetër”, thotë për albinfo.ch Hasan Morina
Bazat e zdrukthëtarisë Hasani i kishte marrë në Kosovë, ndërsa shkollimin profesional e vazhdoi dhe e përfundoi në Zvicër. Pikërisht ky profesion do të bëhej më vonë themeli i rrugëtimit të tij si sipërmarrës.
Ajo që nisi me zanatin dhe punën e përditshme, me kalimin e viteve u shndërrua në përvojë, njohje të tregut dhe, më pas, në guximin për të marrë përgjegjësinë e një biznesi.
Nga punëtor në pronar të kompanisë
Për shtatë vjet, Hasan Morina kishte punuar në një kompani të sektorit. Ai e njihte punën, klientët dhe kërkesat e tregut. Kur iu krijua mundësia për ta marrë kompaninë, vendosi të ndërmerrte hapin që do ta ndryshonte rrugëtimin e tij profesional.
Morina e bleu kompaninë ku kishte punuar dhe nga ai moment nisi një kapitull i ri: jo më vetëm si profesionist i zanatit, por si sipërmarrës që duhej të merrte përgjegjësi për zhvillimin e një biznesi.
Kështu nisi edhe historia e PBK-së, e cila sot shënon 25 vjet veprimtari.
Një çerek shekulli në biznes nuk përfaqëson vetëm një jubile. Në një treg konkurrues si ai zviceran, 25 vjet nënkuptojnë vite pune, marrëdhënie të ndërtuara me klientët, përshtatje me ndryshimet e tregut dhe investime të vazhdueshme.
Për Hasan Morinën, megjithatë, ekzistonte edhe një ëndërr tjetër.
Ai dëshironte që një ditë të kishte showroom-in e vet, në objektin e tij.
Sot, edhe kjo ëndërr është bërë realitet.
“Ëndrra ime ka qenë gjithmonë që një ditë ta kem showroom-in tim dhe objektin tim. Sot, pas 25 vjetësh, kur e shoh se ku kemi arritur, e di se gjithë puna dhe sakrifica kanë pasur kuptim.”
550 metra katrorë showroom
PBK disponon sot rreth 550 metra katrorë hapësirë prezantuese. Prej tyre, rreth 200 metra katrorë i dedikohen ekspozimit të banjove, ndërsa rreth 350 metra katrorë kuzhinave.
Në këtë hapësirë klientët mund të shohin nga afër zgjidhje të ndryshme për kuzhina dhe banjo, duke krijuar një ide konkrete për materialet, kombinimet dhe pajisjet përpara se të marrin vendimin për projektin e tyre.
Kuzhinat janë të prodhimit gjerman, ndërsa pajisjet elektrike janë zvicerane. Ky kombinim reflekton edhe orientimin e kompanisë drejt standardeve dhe kërkesave të tregut ku ajo vepron.
Nga zanati i zdrukthëtarit, te drejtimi i një kompanie dhe realizimi i showroom-it të tij, rrugëtimi i Hasan Morinës është ndërtuar hap pas hapi.
Por historia e PBK-së nuk përfundon me themeluesin.
Nga babai te djemtë
Sot, përkrah Hasan Morinës në kompani punojnë edhe dy djemtë e tij, Arlindi dhe Genti.
Për një biznes familjar, hyrja e gjeneratës së dytë është një nga momentet më të rëndësishme. Është pikërisht këtu ku një histori personale sipërmarrjeje fillon të shndërrohet në një histori vazhdimësie.
Arlindi dhe Genti po marrin përvojën e krijuar ndër vite nga babai i tyre dhe, njëkohësisht, po bëhen pjesë e zhvillimit të mëtejshëm të kompanisë.
Në gjithë këtë rrugëtim, Hasan Morina ka pasur edhe mbështetjen e vazhdueshme të bashkëshortes së tij, Senades.
Në fakt, historia e PBK-së prek jo dy, por tri gjenerata të familjes Morina.
Deri në pensionimin e tij, në kompaninë e të birit kishte punuar edhe Mustafë Morina, babai i Hasanit. Është një detaj që e bën historinë e familjes edhe më domethënëse: njeriu që dikur kishte dëshiruar që djali i tij të mësonte një zanat, vite më vonë do të punonte në kompaninë që ai djalë kishte arritur ta ndërtonte.
Sot, në të njëjtën kompani janë të angazhuar nipërit e tij.
Nga Mustafë Morina te Hasani, e nga Hasani te Arlindi dhe Genti, PBK është kthyer kështu edhe në një histori të transmetimit të punës dhe përvojës nga një brez te tjetri.
Një histori që pasqyron ndryshimin e sipërmarrjes shqiptare
Kalimi i bizneseve familjare te gjenerata e dytë po bëhet gjithnjë e më i dukshëm edhe në mesin e sipërmarrësve shqiptarë në Zvicër.
Në shënimin e 25-vjetorit të PBK-së mori pjesë edhe ambasadori i Republikës së Kosovës në Zvicër, Mentor Latifi, i cili e vlerësoi këtë zhvillim si një tregues të pjekurisë dhe konsolidimit të sipërmarrjes shqiptare.
“Shumë kompani të krijuara nga gjenerata e parë e sipërmarrësve shqiptarë tashmë po kalojnë te brezi i ri, i cili po vazhdon dhe zhvillon më tej bizneset familjare”, theksoi ambasadori Latifi.
Dhe pikërisht historia e familjes Morina është një shembull konkret i këtij transformimi.
Gjenerata e parë e shumë shqiptarëve në Zvicër e nisi rrugën kryesisht përmes punës dhe zanatit. Me kalimin e viteve, një pjesë e tyre krijuan kompanitë e veta, punësuan njerëz, investuan dhe u bënë pjesë e qëndrueshme e ekonomisë zvicerane.
Tani, pas disa dekadash, shumë prej këtyre kompanive po përballen me një sfidë të re: si të sigurojnë vazhdimësinë.
Gjenerata e dytë është rritur dhe shkolluar në Zvicër, njeh nga afër realitetin dhe kulturën e biznesit zviceran dhe njëkohësisht trashëgon përvojën e krijuar nga prindërit.
Në rastin e PBK-së, ky proces tashmë ka filluar.
Bashkëpunimi mes bizneseve shqiptare
Në jubileun e 25-vjetorit ishin të pranishëm edhe sipërmarrës të tjerë shqiptarë që prej vitesh veprojnë në Zvicër.
Përtej urimeve për familjen Morina, një prej temave që u diskutua ishte edhe nevoja për më shumë bashkëpunim ndërmjet kompanive shqiptare.
Sot, sipërmarrësit me prejardhje shqiptare janë të pranishëm në sektorë të ndryshëm të ekonomisë zvicerane. Përvoja e krijuar ndër vite hap mundësi që marrëdhëniet mes tyre të mos kufizohen vetëm në njohje personale, por të zhvillohen në partneritete profesionale, shkëmbim përvojash dhe projekte të përbashkëta.
Në këtë kontekst, kompanitë që kanë kaluar tashmë dy apo më shumë dekada në treg mund të luajnë një rol të rëndësishëm edhe për sipërmarrësit e rinj.
Përvoja e tyre tregon jo vetëm se si mund të ndërtohet një biznes, por edhe se si ai mund të ruhet, të zhvillohet dhe, në fund, t’i përcillet gjeneratës tjetër.
Një çerek shekulli dhe një kapitull i ri
Për Hasan Morinën, 25-vjetori i PBK-së është një pikë ku e kaluara dhe e ardhmja takohen.
Nga 14-vjeçari që në vitin 1989 u largua nga Ratkoci i Rahovecit për t’iu bashkuar familjes në Zvicër, te profesionisti i zdrukthëtarisë, sipërmarrësi dhe drejtuesi i një biznesi familjar, pas kësaj historie qëndrojnë më shumë se tri dekada jetë dhe punë në Zvicër.
Ëndrra për të pasur një showroom të vetin është realizuar. Kompania ka mbërritur në jubileun e saj të 25-të. Por ndoshta arritja më domethënëse për një sipërmarrës që e ka nisur gjithçka nga zanati është fakti se sot nuk është më vetëm.
Përkrah tij janë Arlindi dhe Genti.
Dikur, Mustafë Morina dëshironte që djali i tij Hasani të kishte një zanat në dorë. Sot, ajo dëshirë e një babai nga Kosova është shndërruar në një kompani në Zvicër ku po punon gjenerata e tretë e familjes.
Dhe pikërisht këtu 25-vjetori i PBK-së merr një kuptim më të gjerë: nuk është vetëm përvjetori i një kompanie, por dëshmi e një rruge që nisi me migrimin, u ndërtua me punë dhe po vazhdon me gjeneratën e re.
